Raja-dharma
Governance & Royal Duty
The duties of kings and rulers -- statecraft, justice, taxation, diplomacy, and the dharmic foundation of governance.
Adhyayas in Raja-dharma
Adhyaya 218
Rājābhiṣeka-kathana (Account of the Royal Consecration)
အဂ္နိသည် ပုရှ္ကရ၏ ရာမထံ မေးမြန်းချက်ကြောင့် ရာဇဓမ္မ ဆွေးနွေးမှုကို ဆက်လက်ပြောကြားကာ ဝသိဋ္ဌထံသို့ ရာဇာဘိသေက (မင်းတင်ပွဲ) အဆင့်လိုက် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ပို့ဆောင်သည်။ မင်းအာဏာကို ရန်သူနှိမ်နင်းခြင်း၊ ပြည်သူကာကွယ်ခြင်း၊ ဒဏ္ဍကို မျှတစွာ အသုံးချခြင်းဟူသော လုပ်ဆောင်ချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး၊ ထို့နောက် သက္ကရာဇ်တစ်နှစ်ကြာ ပုရောဟိတ်နှင့် အရည်အချင်းပြည့် မန္တရီများ ခန့်အပ်ခြင်း၊ အမွေဆက်ခံချိန်စည်းကမ်းနှင့် မင်းသေသွားလျှင် အမြန်ပြုလုပ်ရမည့် ပွဲတော်များကို သတ်မှတ်သည်။ အဘိသေကမတိုင်မီ အိုင်န္ဒြီ-ရှာန္တိ ဖြေရှင်းပူဇော်မှု၊ အစာရှောင်ခြင်းနှင့် ဟောမကို ဝိုင်ရှ္ဏဝ၊ အိုင်န္ဒြ၊ ဆာဝိတြီ၊ ဝိုင်ရှ္ဝဒေဝ၊ ဆောမျ၊ စွဝစတျာယန မန္တရအုပ်စုများဖြင့် ပြုလုပ်ကာ ကောင်းကျိုး၊ အသက်ရှည်၊ မကြောက်မရွံ့ ဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်သည်။ အပရာဇိတာ ကလသ၊ ရွှေဗူးများ၊ အပေါက်တစ်ရာပါ ရေဖျန်းအိုး စသည့် ကိရိယာများ၊ မီးအမိန့်အလက္ခဏာနှင့် မီး၏ အကောင်းဆုံး လက္ခဏာများကို ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် မြေသန့်စင် (မೃဒ်-ရှೋಧန) အတွက် ပုရွက်ဆိတ်တောင်၊ ဘုရားကျောင်း၊ မြစ်ကမ်း၊ နန်းတော်ဝင်း စသည့် သင်္ကေတပြည့်ဝရာနေရာများမှ မြေယူသုံးရမည်ဟု ဆိုသည်။ နိဂုံးတွင် ဝර්ဏအလိုက် မန္တရီများက ကွဲပြားသော အိုးများဖြင့် ရေဖျန်းခြင်း၊ ပုရောဟိတ် မန္တရဖတ်ကြားခြင်း၊ အစုအဝေးကာကွယ်ပွဲ၊ ဗြာဟ္မဏများသို့ ဒါနပေးခြင်းနှင့် လူထုမင်္ဂလာလုပ်ရပ်များ—မှန်ကြည့်ခြင်း၊ ခေါင်းပတ်/မကွတ်ချည်ခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်အရေပြားပေါ် ထိုင်တင်ခြင်း၊ ပတ်လည်လှည့်ခြင်း၊ မြင်းနှင့် ဆင်စီး စီတန်းလှည့်လည်ခြင်း၊ မြို့ဝင်ခြင်း၊ ဒါနနှင့် ပွဲပိတ်အမိန့်—တို့ဖြင့် မင်းတင်ပွဲကို နိုင်ငံရေးအပ်နှံမှုနှင့် ဓမ္မယဇ్ఞ နှစ်မျိုးလုံးအဖြစ် တင်ပြသည်။
Adhyaya 219
Abhiṣeka-mantrāḥ (Consecration Mantras)
ဤအধ্যာယသည် မင်းအဘိသေက (abhiṣeka) အတွက် ရာဇဓမ္မ လိတုဂျီလက်စွဲတစ်စောင်ဖြစ်သည်။ ပုṣkara သည် ကုရှမြက်ဖြင့် သန့်စင်ထားသော ရေကို ကလသ (အိုး) မှ ဖြန်းပက်ကာ အပြစ်ဖျက်မန်တရားများကို ပြသပြီး ဤပူဇော်ပွဲက အောင်မြင်မှုအလုံးစုံကို ပေးကြောင်းဆိုသည်။ ထို့နောက် rakṣā နှင့် jaya-prayoga အဖြစ် ကာကွယ်ရေးစာရင်းကြီးကို ချဲ့ထွင်ဖော်ပြသည်—ဗြဟ္မာ–ဗိṣṇု–မဟေśဝရ နှင့် ဝါစုဒေဝ-ဗျူဟာ၊ ဒိသပာလများ၊ ṛṣi နှင့် prajāpati များ၊ pitṛ အမျိုးအစားများနှင့် သန့်ရှင်းသော မီးများ၊ ဒေဝီများနှင့် ကာကွယ်ရေး śakti များ၊ အချိန်၏ ဖွဲ့စည်းပုံ (kalpa, manvantara, yuga; ရာသီ၊ လ၊ tithi၊ muhūrta) တို့ကိုပါဝင်စေသည်။ ထို့ပြင် မနုများ၊ ဂြဟများ၊ မရုတ်များ၊ ဂန္ဓဗ္ဗနှင့် အပ်ဆရာများ၊ ဒာနဝ/ရာက္ခသ၊ ယက္ခ၊ ပိသာစ၊ နာဂ၊ ဒေဝယာဉ်နှင့် လက်နက်များ၊ ဥပမာရိṣi နှင့် မင်းများ၊ ဝါစ্তুဒေဝတားနှင့် ကမ္ဘာမြေဗေဒ (lokas, dvīpas, varṣas, တောင်တန်းများ) ကို ဆက်လက်ဖော်ပြပြီး နောက်ဆုံးတွင် tīrtha နှင့် သန့်ရှင်းသော မြစ်များကို ချုပ်ဆိုကာ အဘိသေက-ကာကွယ် မန်တရားဖြင့် ပိတ်သိမ်းသည်။ အဓိကအယူအဆမှာ စကြဝဠာအစီအစဉ်အလွှာတိုင်းကို ခေါ်ယူ၍ အာဏာကို သာသနာတော်အဖြစ် သန့်မြတ်စေကာ မန်တရား၊ ကောစမော်လောဂျီနှင့် ကာကွယ်ရေးသီအိုလောဂျီဖြင့် တည်ငြိမ်စေခြင်းဖြစ်သည်။
Adhyaya 220
Sahāya-sampattiḥ (Securing Support/Allies): Royal Appointments, Court Offices, Spies, and Personnel Ethics
အဘိသေကမန်တရများမှ ပြောင်းလဲပြီးနောက်၊ သာဟာယ-သမ္ပတ္တိ (sahāya-sampatti)—အဘိသေကခံပြီးသော မင်းသည် အနိုင်ရမှုကို လူ့အင်အားအဖွဲ့အစည်းကောင်းမွန်မှုဖြင့် တည်ငြိမ်စေသည့်နည်း—သို့ ဆက်လက်ဟောကြားသည်။ ဤအခန်းတွင် ရာဇဓမ္မအတိုင်း အရေးကြီးရာထူးများ ခန့်အပ်ပုံကို ဖော်ပြသည်—စေနာပတိ (တပ်မတော်မှူး), ပရတီဟာရ (နန်းတော်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး), ဒူတ (သံတမန်), သန္ဓိ-ဝိဂ္ရဟိက (ငြိမ်းချမ်း/စစ်ရေးဝန်ကြီး၊ ṣāḍguṇya ကျွမ်းကျင်), ကာကွယ်ရေးအရာရှိများနှင့် ရထားမောင်းများ, ထောက်ပံ့ရေးခေါင်းဆောင်, နန်းတော်အစည်းအဝေးအဖွဲ့ဝင်များ, စာရေးများ, တံခါးအရာရှိများ, ဘဏ္ဍာရေးမှူး, ဆရာဝန်, ဆင်/မြင်းကြီးကြပ်ရေးမှူး, ကာကွယ်တပ်စခန်းမှူး, နှင့် sthāpati (vāstu သိသူ)။ ထို့နောက် အုပ်ချုပ်ရေးနီတိ—အတွင်းနန်းတော်ဝန်ထမ်းများကို အသက်အရွယ်နှင့်ကိုက်ညီစွာ ခန့်ထားခြင်း၊ လက်နက်တိုက်ကို သတိကြီးစွာ စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ စမ်းသပ်ပြီးသား စရိုက်နှင့် အရည်အချင်းအဆင့် (uttama/madhyama/adhama) အလိုက် တာဝန်ခွဲခြင်း၊ ကျွမ်းကျင်မှုအထောက်အထားနှင့် ကိုက်ညီစွာ တာဝန်ပေးခြင်းတို့ကို ဆိုသည်။ ထို့ပြင် အကျိုးရှိလျှင် မကောင်းသူနှင့်ပင် ပေါင်းသင်းနိုင်သော်လည်း မယုံကြည်ရဟု သဘောတရားတင်ပြပြီး၊ စပိုင်များသည် မင်း၏ မျက်စိဟု အဆုံးသတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် အရင်းအမြစ်များစွာမှ အကြံယူခြင်း၊ သစ္စာ/မုန်းတီးမှုတို့ကို သိမြင်နိုင်သော စိတ်ဗေဒဉာဏ်၊ ပြည်သူနှစ်သက်စေသော အုပ်ချုပ်မှုကို အလေးပေးကာ—ပြည်သူ၏ စေတနာကောင်းပေါ် အခြေခံသည့် ချစ်ခင်မှုနှင့် စည်းစိမ်တိုးပွားစေသော လုပ်ရပ်များဖြင့်သာ မင်းသည် အမှန်တကယ် အာဏာပိုင်ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
Adhyaya 222
Adhyaya 222 — राजधर्माः (Rājadharmāḥ): Duties of Kings (Administrative Order, Protection, and Revenue Ethics)
ဤအধ্যာယာတွင် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို အဆင့်လိုက်ဖော်ပြသည်—ရွာခေါင်းဆောင်၊ ရွာ ၁၀ ရွာအုပ်၊ ရွာ ၁၀၀ ရွာအုပ်နှင့် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး—ပြီးနောက် လစာ/အကျိုးခံစားခွင့်သည် လုပ်ဆောင်ရလဒ်နှင့်ကိုက်ညီရမည်၊ အပြုအမူကို စစ်ဆေးရေးဖြင့် အမြဲတမ်းစိစစ်ရမည်ဟုဆိုသည်။ အုပ်ချုပ်ရေး၏အခြေခံမှာ “ကာကွယ်ခြင်း” ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်လုံခြုံမှသာ မင်း၏စည်းစိမ်တိုးတက်ကာ မကာကွယ်နိုင်လျှင် မင်း၏ဓမ္မက လိမ်လည်သကာဖြစ်သွားမည်ဟုသတိပေးသည်။ အರ್ಥ (စည်းစိမ်) ကို ဓမ္မနှင့် ကာမ၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာအခြေခံဟုယူဆသော်လည်း သာသနာစာတမ်းအညွှန်းအတိုင်း အခွန်ကောက်ယူခြင်းနှင့် မကောင်းသူများကို နှိမ်နင်းခြင်းဖြင့်သာ ရယူရမည်။ ဥပဒေ-ကျင့်ဝတ်တာဝန်များအဖြစ် မမှန်သက်သေခံမှုအတွက် ဒဏ်ကြေး၊ ပိုင်ရှင်မရှိပစ္စည်းကို ၃ နှစ်အပ်နှံထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှုသက်သေအထောက်အထားစံနှုန်းများ၊ မိဘမဲ့ကလေး၊ သမီး၊ မုဆိုးမနှင့် အားနည်းသောမိန်းမများကို ဆွေမျိုးများက မတရားသိမ်းယူခြင်းမှ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရမည်ဟုဖော်ပြသည်။ ခိုးယူမှုအတွက် မင်းက ယေဘုယျအားဖြင့် လျော်ကြေးပေးရပြီး (ခိုးမှုတားဆီးရေးအရာရှိများ ပျက်ကွက်လျှင် သူတို့ထံမှ ပြန်လည်တောင်းခံနိုင်) သို့သော် အိမ်တွင်းခိုးမှုအတွက် တာဝန်ခံမှုကို ကန့်သတ်ထားသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဝင်ငွေစည်းမျဉ်းများ—ကုန်သွယ်သူအကျိုးအမြတ်တရားမျှတစေရန် အကောက်ခွန်၊ လှေကူး/ဖယ်ရီတွင် မိန်းမနှင့် သံဃာ/တရားလမ်းစွန့်သူများကို ကင်းလွတ်ခွင့်၊ စပါး၊ တောထွက်ပစ္စည်း၊ တိရစ္ဆာန်၊ ရွှေ၊ ကုန်ပစ္စည်းတို့အပေါ် အပိုင်းအခြားအခွန်—နှင့် လူမှုကယ်ဆယ်ရေးအမိန့်တင်းကျပ်မှုကို ထည့်သွင်းသည်။ ဆာလောင်နေသော śrotriya များကို အခွန်မကောက်ဘဲ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအထောက်အပံ့ပေးရမည်၊ သူတို့၏ကောင်းကျိုးသည် နိုင်ငံတော်ကျန်းမာရေးနှင့် ချိတ်ဆက်နေသည်ဟုဆိုသည်။
Adhyaya 223
Adhyaya 223 — Rājadharmāḥ (Royal Duties: Inner Palace Governance, Trivarga Protection, Courtly Conduct, and Aromatic/Hygienic Sciences)
ဤအধ্যာယသည် ရာဇဓမ္မကို အန္တဟ္ပုရစိန္တာ—အတွင်းနန်းတော်အုပ်ချုပ်ရေး—သို့ တိုးချဲ့ကာ ပုရုෂာဓ္ဓ (ဓမ္မ၊ အဓ္ဓ၊ ကာမ) ကို အပြန်အလှန်ကာကွယ်မှုနှင့် သင့်လျော်သော ဝန်ဆောင်မှုစီမံကိန်းများဖြင့် ထိန်းသိမ်းရမည်ဟု ဆိုသည်။ တြိဝဂကို သစ်ပင်အဖြစ် ဥပမာပြု၍ ဓမ္မသည် အမြစ်၊ အဓ္ဓသည် ကိုင်းခက်များ၊ ကမ္မဖလသည် အသီးဟု ဖော်ပြပြီး ထိုသစ်ပင်ကို ကာကွယ်လျှင် မိမိ၏ သင့်တော်သော အကျိုးရလဒ်ကို ရရှိမည်ဟု သင်ကြားသည်။ ထို့နောက် အစားအစာ၊ အိပ်စက်မှု၊ လိင်ဆက်ဆံရေးတွင် ထိန်းချုပ်မှုနှင့် နန်းတော်ဆက်ဆံရေးအတွင်း ချစ်ခင်မှု/မချစ်ခင်မှု၊ ရှက်ကြောက်မှု သို့မဟုတ် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုကို ခွဲခြားသိရန် အပြုအမူလက္ခဏာများကို ဖော်ပြကာ အရှုပ်အထွေးနှင့် လှည့်ကွက်များကို တားဆီးရန် ရည်ရွယ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် နန်းတော်အသုံးချဗေဒများသို့ ပြောင်းကာ သန့်ရှင်းရေး၊ အာစမန၊ ဝမ်းချ၊ ကြိတ်နှံ့/စိမ့်ဝင်စေခြင်း၊ ချက်ပြုတ်ခြင်း၊ လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ မီးခိုးမွှေးထုတ်ခြင်း၊ မွှေးကြိုင်စေခြင်း ဟူသော အစီအစဉ် ၈ မျိုးကို ဖော်ပြသည်။ ဓူပ (dhūpa) အမွှေးပစ္စည်းများ၊ ရေချိုးမွှေး၊ မွှေးဆီများ၊ မုခဝါသ (mukhavāsa) နှင့် ဆေးလုံးပြုလုပ်နည်း၊ အနာဂတ်သန့်ရှင်းရေးနည်းလမ်းများကို စာရင်းပြုထားသည်။ အဆုံးတွင် မင်းအတွက် ယုံကြည်မှုနှင့် ညအချိန်အပြုအမူအပေါ် သတိပေးကာ လုံခြုံရေးနှင့် သတိပြုမှုကို ဓမ္မတရားနှင့်ညီသော မင်းအုပ်ချုပ်မှု၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အလေးပေးသည်။
Adhyaya 224
Rāja-dharma (राजधर्माः) — Protection of the Heir, Discipline, Counsel, and the Seven Limbs of the State
အဂ္နేయဗိဒ္ယာ၏ ရာဇဓမ္မနှင့် နီတိ-ရှာစတြာ လမ်းကြောင်းကို ဆက်လက်ဖော်ပြ၍ ပုရှ္ကရက မင်းနိုင်ငံကို ကာကွယ်ရာတွင် အရင်ဆုံး မင်းသားကို ကာကွယ်ရမည်ဟု ဆိုသည်။ မင်းသားကို ဓမ္မ-အဓိပ္ပါယ်-ကာမ နှင့် ဓနုရ္ဝေဒ (လက်နက်ပညာ) တို့ဖြင့် သင်ကြားကာ စည်းကမ်းရှိ၍ လေ့ကျင့်ပြီးသူများနှင့်သာ နီးကပ်စေပြီး အကျင့်ပျက်မိတ်ဆွေများကို တားမြစ်ရမည်။ ထို့နောက် ကိုယ်ရေးစည်းကမ်းမှ အဖွဲ့အစည်းစည်းကမ်းသို့ ပြောင်း၍ ဝိနီတ (လေ့ကျင့်ကောင်းမွန်သူ) များကို ရာထူးများတွင် ခန့်အပ်ကာ အာဏာပျက်စီးစေသော အလေ့အထများ—အမဲလိုက်ခြင်း၊ အရက်သောက်ခြင်း၊ လောင်းကစား—နှင့် ကြမ်းတမ်းစကား၊ အပြစ်တင်ပြောဆိုခြင်း၊ မုသားပြောခြင်း၊ ငွေကြေးအကျင့်ပျက်ခြစားမှုတို့ကို စွန့်လွှတ်ရန် သတိပေးသည်။ မသင့်လျော်သော အလှူ (အချိန်/နေရာ/လက်ခံသူ မမှန်) ကို ရှောင်ရန်နှင့် အောင်နိုင်ခြင်းကို အဆင့်လိုက် ဆောင်ရွက်ရန်—အလုပ်သမားများကို စည်းကမ်းတကျ ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ မြို့သူမြို့သားနှင့် ကျေးလက်ကို အနိုင်ယူ၍ စည်းရုံးခြင်း၊ ထို့နောက် ပြင်ပကာကွယ်ရေး (ရေကာ/မြောင်း) ကို ခိုင်မာစေခြင်း—ဟု ညွှန်ပြသည်။ မိတ်ဖက်သုံးမျိုး ခွဲခြားမှုနှင့် စပ္တာင်္ဂ (နိုင်ငံ၏ အင်္ဂါ ၇ ပါး) မော်ဒယ်ကို ဖော်ပြကာ မင်းသည် အမြစ်ဖြစ်သဖြင့် အကာအကွယ်အများဆုံး လိုအပ်ပြီး ဒဏ်ခတ်မှုကို အချိန်နှင့် အခြေအနေအလိုက် ချိန်ညှိရမည်ဟု ဆိုသည်။ နီတိ၏ အဓိကကြောင်းမှာ မန္တရ (အကြံပေးခြင်း) ဖြစ်၍ ကိုယ်ဟန်အမူအရာမှ စရိုက်ကို ဖတ်ရှုခြင်း၊ အကြံပေးချက်ကို လျှို့ဝှက်ထားခြင်း၊ ရွေးချယ်၍ သီးသန့် တိုင်ပင်ခြင်း၊ ဝန်ကြီးများအကြား သတင်းမယိုစေရန် ကာကွယ်ခြင်းတို့ကို သင်ကြားသည်။ မင်း၏ ပညာရေးတွင် အာန်ဝီက္ခိကီ၊ အဓိပ္ပါယ်ဗိဒ္ယာ၊ ဝါရ္တ္တာတို့ ပါဝင်ပြီး အခြေခံမှာ ဂျိတိန္ဒြိယတာ (အာရုံထိန်းချုပ်မှု) ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် အားနည်းသူများကို ထောက်ပံ့သော လူမှုကောင်းကျိုးတာဝန်၊ ယုံကြည်မှုကို သတိနှင့် သုံးခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်ဥပမာများဖြင့် မင်း၏ အပြုအမူဗျူဟာကို ပြခြင်းနှင့် မင်းအောင်မြင်မှုသည် ပြည်သူချစ်ခင်မှုမှ ပေါက်ဖွားသည်ဟု အဆုံးသတ်သည်။
Adhyaya 225
Chapter 225 — राजधर्माः (The Duties of Kings): Daiva and Pौरुष (Effort), Upāyas of Statecraft, and Daṇḍa (Punitive Authority)
ဤအধ্যာယတွင် “ဒైవ” (ကံကြမ္မာ) ကို မိမိ၏ အတိတ်က ကမ္မအကျန်အဖြစ် ပြန်လည်သတ်မှတ်ကာ အုပ်ချုပ်ရေးအောင်မြင်မှုအတွက် “ပေါရုෂ” (လူ့ကြိုးပမ်းမှု) ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးသော ကိရိယာဟု ထင်ရှားစေသည်။ သို့ရာတွင် အကျိုးရလဒ်သည် အချိန်နှင့် အခြေအနေကောင်းများက ပံ့ပိုးသည့်အခါမှသာ ရင့်ကျက်လာသည်ဟု လက်တွေ့ကျကျ ပေါင်းစည်းဖော်ပြပြီး မိုးရေကူညီသည့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် နှိုင်းယှဉ်သည်။ ထို့နောက် နီတိ-ရှာစတြာ၏ လုပ်ငန်းကိရိယာများကို ဖော်ပြကာ ဥပာယ ၄ မျိုး (သာမ၊ ဒါန၊ ဘေဒ၊ ဒဏ္ဍ) မှ စ၍ မာယာ (မဟာဗျူဟာလှည့်ကွက်)၊ ဥပေက္ခာ (တွက်ချက်ထားသော မအာရုံစိုက်မှု)၊ အိန္ဒြဇာလ (မောဟ/လှည့်ကွက်) စသည့် ဥပာယ ၇ မျိုးအထိ တိုးချဲ့သည်။ အပြန်အလှန် ရန်လိုသော အဖွဲ့များအကြား ဘေဒကို သုံးရန်၊ ရန်သူနှင့် မတိုင်မီ အတွင်း/အပြင် အရင်းအမြစ်များ (မဟာမိတ်၊ မန္တရီ၊ မင်းမျိုး၊ خز خزနာ) ကို စီမံရန် အကြံပြုသည်။ ဒါနကို သြဇာလွှမ်းမိုးမှု၏ အမြင့်ဆုံးကိရိယာဟု ချီးမွမ်းပြီး ဒဏ္ဍကို လောကနှင့် လူမှုစည်းကမ်း၏ တိုင်တန်းဟု ဆိုကာ တိကျ၍ တရားမျှတစွာ အသုံးချရန် တိုက်တွန်းသည်။ နောက်ဆုံးတွင် မင်းကို စကြဝဠာအင်အားများနှင့် တိုက်ဆိုင်စေကာ—နေ၊ လကို ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် လွယ်ကူစွာ ရောက်ရှိနိုင်မှုအဖြစ်၊ လေကို သတင်းကွန်ယက်ဉာဏ်ဖြင့်၊ ယမကို အပြစ်တားဆီးမှုဖြင့်—ဓမ္မနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကို ပေါင်းစည်းထားသည်။
Adhyaya 226
Chapter 226 — राजधर्माः (Rājadharma: Royal Duties and Daṇḍanīti)
ဤအধ্যာယသည် ရာဇဓမ္မအတွင်းရှိ ဒဏ္ဍနီတိ (daṇḍanīti) လမ်းညွှန်စာအုပ်ကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး မင်းသည် စံချိန်စံညွှန်းထားသော တိုင်းတာမှုများအပေါ် အခြေခံ၍ အပြစ်ဒဏ်ကို အဆင့်လိုက် ချိန်ညှိကာ စည်းကမ်းတကျ အမိန့်တော်ကို ထိန်းသိမ်းရကြောင်း ဖော်ပြသည်။ အစတွင် အလေးချိန်နှင့် ငွေကြေးတန်ဖိုးညီမျှမှုများ (kṛṣṇala, triyava, suvarṇa, niṣka, dharaṇa, kārṣāpaṇa/paṇa) ကို သတ်မှတ်ပြီး ထိုစံနှုန်းများကို ဒဏ်ငွေအဆင့်လိုက် သတ်မှတ်ရာတွင် အသုံးချကာ အထူးသဖြင့် sāhasa အဆင့်သုံးမျိုး (ပထမ/အလယ်/အမြင့်ဆုံး) ကို ရှင်းလင်းသည်။ ထို့နောက် တရားရေးဆိုင်ရာ စာရင်းတစ်ရပ်အဖြစ် လုယက်ခံရကြောင်း မမှန်ကန်စွာ တိုင်ကြားခြင်း၊ မင်း၏ကာကွယ်သူ/တရားသူကြီးရှေ့တွင် မမှန်ကန်သော ပြောဆိုချက်၊ သက်သေတုလုပ်ခြင်း၊ အပ်နှံထားသော ပစ္စည်း (nikṣepa) ကို မတရားယူခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်ဆီးခြင်းတို့အတွက် အပြစ်ဒဏ်များကို ဖော်ပြသည်။ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် အလုပ်သမားအငြင်းပွားမှုများ (သူတစ်ပါးပစ္စည်းကို ရောင်းခြင်း၊ ငွေယူပြီးနောက် မပို့မပေးခြင်း၊ အလုပ်မလုပ်ဘဲ လုပ်ခယူခြင်း၊ ရောင်းဝယ်မှုကို ၁၀ ရက်အတွင်း ပြန်လည်ဖျက်သိမ်းခြင်း)၊ အိမ်ထောင်ရေးဆိုင်ရာ လိမ်လည်မှုနှင့် ပေးအပ်ပြီးသား သတို့သမီးကို ပြန်လည်လက်ထပ်ခြင်း၊ အုပ်ထိန်းသူ/ကင်းစောင့်တို့၏ ပေါ့လျော့မှုတို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းသည်။ ပြည်သူ့အမိန့်တော်အတွက် မြို့ရွာစီမံကိန်းနှင့် လုံခြုံရေး (ရွာနယ်နိမိတ်တိုင်းတာမှု၊ ကာရံတံတိုင်း)၊ နယ်နိမိတ်ကျော်လွန်မှု၊ ခိုးမှုအဆင့်လိုက်နှင့် ခိုးမှုကြီး/လူဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်မှုအတွက် သေဒဏ်အထိ သတ်မှတ်ထားသည်။ လူမှုအဆင့်အတန်းအလိုက် စော်ကားမှုနှင့် မကောင်းမှုအတွက် ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ပြီး အလွန်ပြင်းထန်လျှင် ကိုယ်အင်္ဂါဖြတ်တောက်ခြင်းကဲ့သို့ ကိုယ်ခန္ဓာဒဏ်များပါဝင်သော်လည်း ဗြဟ္မဏများအတွက် ကိုယ်ဒဏ်မပေးဘဲ နယ်နှင်ဒဏ်ကို အဓိကထားသည်။ ထို့ပြင် အကျင့်ပျက်ခြစားမှုကို တိုက်ဖျက်ကာ ကင်းစောင့်၊ အမတ်၊ တရားသူကြီးတို့ အာဏာကို မတရားအသုံးချလျှင် ပစ္စည်းသိမ်းယူခြင်းနှင့် နယ်နှင်ခြင်းကို ချမှတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် မီးရှို့ခြင်း၊ အဆိပ်ခတ်ခြင်း၊ မတရားကာမ၊ တိုက်ခိုက်မှုတို့ကဲ့သို့ အလွန်ကြီးမားသော ပြစ်မှုများ၊ စျေးကွက်လိမ်လည်မှု (အရည်အသွေးဖျက်စီးခြင်း၊ အတုငွေ)၊ သန့်ရှင်းရေးချိုးဖောက်မှုနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအလွဲသုံးစားမှု (မမှန်ကန်သော ဆင့်ခေါ်စာ၊ ထိန်းသိမ်းမှုမှ ထွက်ပြေးခြင်း) တို့အပေါ် နိုင်ငံတော်၏ တုံ့ပြန်မှုကို သတ်မှတ်ကာ အုပ်ချုပ်ရေးကို ဓမ္မအတွင်းရှိ စည်းကမ်းနှင့် သမ္မာတရားအခြေပြု ကိရိယာအဖြစ် တင်ပြသည်။
Adhyaya 227
युद्धयात्रा (Yuddhayātrā) — The War-Expedition
ဤအধ্যာယသည် ဒဏ္ဍပြဏယန (daṇḍapraṇayana) အကြောင်းမှ ဆက်လက်ကူးပြောင်း၍ မင်း၏ နောက်တစ်ခုသော တာဝန်—စစ်ရေးယာထရာ (yātrā) ကို ဘယ်အချိန် ဘယ်နည်းဖြင့် ထွက်ခွာမည်ကို ဆုံးဖြတ်ခြင်း—ကို ဖော်ပြသည်။ ပုෂ္ကရက ရာဇဓမ္မနှင့် ခန့်မှန်းရေး နီတိသတ္တရအပေါ် အခြေခံ၍ စံနှုန်းများကို ဆိုသည်—အားကြီးသော ရန်သူက ခြိမ်းခြောက်လာသော်လည်းကောင်း၊ နောက်ဖက်မှ တိုက်ခိုက်သော ရန်သူ (pārṣṇigrāha) က အသာစီးရလာသော်လည်းကောင်း စစ်ထွက်သင့်သော်လည်း၊ စစ်သည်များ စားနပ်ရိက္ခာပြည့်စုံမှု၊ အထောက်အကူပြု အမှုထမ်းများ၊ အခြေစိုက်ရာကို လုံခြုံစွာ ကာကွယ်ထားမှုတို့ကို အရင် စိစစ်ရမည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် nimitta-śāstra (နိမိတ်ဗေဒ) ကို စစ်ရေးအချိန်ချိန်ညှိရာတွင် ထည့်သွင်းကာ ရန်သူဘက်တွင် ဖြစ်ပွားသော ကပ်ဘေးများနှင့် မြေငလျင်ဖြစ်ရာဦးတည်ချက်၊ ကေတု/ကြယ်ပျံ (ketu) အညစ်အကြေးကဲ့သို့ ကောင်းကင်နိမိတ်များကို ဖော်ပြသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာတုန်လှုပ်ခြင်း (sphuraṇa)၊ အိပ်မက်နိမိတ်၊ śakuna (ငှက်နှင့် အခြားနိမိတ်) များဖြင့် ရန်သူခံတပ်သို့ တိုးတက်သွားမည်၊ အောင်ပွဲပြီးနောက် ပြန်လာမည်ကို ဆုံးဖြတ်စေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ရာသီအလိုက် တပ်ဖွဲ့ဖွဲ့စည်းပုံကို သတ်မှတ်၍ မိုးရာသီတွင် ခြေလျင်နှင့် ဆင်တပ်ကို အလေးပေး၊ အအေးရာသီ၊ နွေဦးနှင့် ဆောင်းဦးအစတွင် ရထားတပ်နှင့် မြင်းတပ်ကို အလေးပေးကာ နိမိတ်များကို ညာ/ဘယ်နှင့် လိင်အလိုက် ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။
Adhyaya 228
Chapter 228 — स्वप्नाध्यायः (Svapnādhāyaḥ / Chapter on Dreams)
ပုရှ္ကရသည် ရာဇဓမ္မ/နီတိ-ရှာစတြာ အတွင်း၌ စနစ်တကျသော အိပ်မက်ဗေဒ (svapna-śāstra) ကို သင်ကြားပြီး အိပ်မက်များကို မင်္ဂလာ၊ အမင်္ဂလာ၊ ဒုက္ခပျောက်စေသော အမျိုးအစားများအဖြစ် ခွဲခြားကာ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် လူမှုရေးပုံရိပ်များကို နိမိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ခေါင်းပေါ် ဖုန်/ပြာတင်ခြင်း၊ ဆံပင်ရိတ်ခြင်း၊ အဝတ်မဝတ်ခြင်း၊ အဝတ်အစားညစ်ပတ်ခြင်း၊ မြေညစ်လိမ်းခြင်း၊ အမြင့်မှကျခြင်းတို့နှင့် နေ/လကြတ်ခြင်း၊ အိန္ဒြာတံခွန်ကျခြင်း၊ မိခင်ဝမ်းထဲ ပြန်ဝင်ခြင်း၊ မီးသင်္ဂြိုဟ်တင်ခြင်း၊ ရောဂါ၊ ရှုံးနိမ့်ခြင်း၊ အိမ်ပြိုခြင်း၊ သာသနာမညီသော အပြုအမူများကဲ့သို့ အမင်္ဂလာနိမိတ်များကို ရှင်းလင်းဖော်ပြပြီး သန့်ရှင်းမှုနှင့် စည်းကမ်းကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် ကုထုံးများကို ညွှန်ပြသည်။ ရေချိုးခြင်း၊ ဗြာဟ္မဏများနှင့် ဆရာများကို ဂုဏ်ပြုခြင်း၊ နှမ်းဟိုးမ (sesame homa) ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဟရီ–ဗြဟ္မာ–ရှီဝ–သူရိယ–ဂဏများကို ပူဇော်ခြင်း၊ သီချင်း/မန်တရားဖတ်ခြင်းနှင့် Puruṣa-sūkta ဂျပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ အိပ်မက်ဖြစ်ပေါ်ချိန်နှင့် အကျိုးထွက်ချိန်ကိုလည်း သတ်မှတ်ပြီး ပထမယာမမှာ တစ်နှစ်ခန့်၊ ထို့နောက် ခြောက်လ၊ သုံးလ၊ တစ်ဝက်လ၊ မနက်ခင်းနီးကပ်လျှင် ဆယ်ရက်အတွင်းဟု ဆိုသည်။ အချို့မင်္ဂလာအိပ်မက်များ (ဆီပြန်ရည်သောက်/ရေထဲမြုပ်ခြင်း၊ အနီရောင်ပန်းကုံး၊ ဆီလိမ်းအနံ့တင်ခြင်း) သည် မပြောပြလျှင် ပိုကောင်းကြောင်းလည်း ဆိုသည်။ မင်္ဂလာအိပ်မက်ပြီးနောက် မအိပ်ပြန်ရန်နှင့် အိပ်မက်အဆုံးတွင် ဘုရင်/ဆင်/မြင်း/ရွှေကို မြင်ခြင်း၊ အဖြူအဝတ်၊ ကြည်လင်သောရေ၊ အသီးများသောသစ်ပင်၊ မိုးကောင်းကင်သန့်စင်ခြင်းတို့ကို စည်းစိမ်နိမိတ်အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ထို့ကြောင့် နိမိတ်ဗေဒကို ကံကြမ္မာအပေါ် အလွန်မူတည်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဓမ္မတရားအတိုင်း ပြုပြင်ကာကွယ်ရန် အချက်ပေးမှုအဖြစ် ပေါင်းစည်းထားသည်။
Adhyaya 229
Chapter 229 — शकुनानि (Śakuna: Omens)
ဤအခန်းသည် အိပ်မက်အခန်းပြီးနောက် ချက်ချင်းစတင်ကာ śakuna ဟုခေါ်သော လူထုအတွင်း တွေ့ကြုံရသည့် နိမိတ်လက္ခဏာများကို ရာဇဓမ္မနှင့် အိမ်ထောင်ရေးဆုံးဖြတ်ချက်များအတွက် ရှင်းလင်းထားသည်။ Puṣkara သည် ပူဇော်ပွဲမသင့်တော်ခြင်း သို့မဟုတ် အညစ်အကြေးဖြစ်စေသည်ဟုယူဆသော မကောင်းသော မြင်ကွင်း၊ ပစ္စည်း၊ လူပုဂ္ဂိုလ်များ—မီးသွေး၊ ရွံ့၊ သားရေ/ဆံပင်၊ အနိမ့်တန်းဟုသတ်မှတ်ခံရသူများ၊ ပန်းကန်ကွဲ၊ ခေါင်းခွံ/အရိုးများ—နှင့် မညီမညာတီးခတ်သံ၊ ကြမ်းတမ်းသော ဆူညံသံတို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ဦးတည်ရာအလိုက် စကားနိမိတ်—«လာ» «သွား» ဟူသောစကားများသည် ခေါ်ခံရသူက မျက်နှာချင်းဆိုင်လား နောက်ဘက်လားပေါ်မူတည်၍ ကောင်း/မကောင်း—ကို စည်းကမ်းတကျ သတ်မှတ်ပြီး «ဘယ်သွားမလဲ၊ ရပ်၊ မသွားနဲ့» ကဲ့သို့ သေမင်းနိမိတ် စကားများကိုလည်း ဆိုထားသည်။ ယာဉ်တိမ်းချော်ခြင်း၊ လက်နက်ကျိုးခြင်း၊ ခေါင်းထိခိုက်ခြင်း၊ တပ်ဆင်ပစ္စည်းပြိုကျခြင်းတို့ကို မကောင်းသော နိမိတ်အဖြစ် ရေတွက်သည်။ ဓမ္မဆိုင်ရာ ကုထုံးအဖြစ် ဟရီ (Viṣṇu) ကို ပူဇော်ချီးမွမ်း၍ မကောင်းမှုကို ဖျက်စီးစေပြီးနောက် အတည်ပြု နိမိတ်ဒုတိယတစ်ခုကို စောင့်ကြည့်ကာ ဆန့်ကျင်/ပျက်ပြယ်စေသော လုပ်ရပ်ဖြင့် ဝင်ရောက်ရန် ညွှန်ကြားသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အဖြူရောင်အရာဝတ္ထုများ၊ ပန်းများ၊ ပြည့်သောအိုး၊ နွား၊ မီး၊ ရွှေ/ငွေ/ရတနာ၊ ဂျီ၊ ဒိန်ချဉ်၊ နို့ စသည့်အစားအစာများ၊ သံခွံ (conch)၊ ကြံ၊ မင်္ဂလာစကား၊ ဘုရားပူဇော်သီချင်းတို့ကို ကောင်းသော နိမိတ်အဖြစ် စာရင်းပြုကာ နိမိတ်ဗေဒကို ဓမ္မအတွင်း စည်းကမ်းရှိသော ဘက္တိအခြေပြု အန္တရာယ်စီမံခန့်ခွဲမှုအဖြစ် ဖော်ပြသည်။
Adhyaya 230
Chapter 230: शकुनानि (Śakunāni) — Omens
ဤအধ্যာယတွင် ပုෂ္ကရက «သကုန» (အမိန့်အလက္ခဏာ/နိမိတ်) ကို စနစ်တကျ ပြောကြားပြီး ရပ်တည်နေချိန်၊ ခရီးထွက်ချိန်၊ မေးမြန်းစုံစမ်းချိန်တို့တွင် အသုံးချသကဲ့သို့ နယ်မြေ၊ မြို့တော်များ၏ အကျိုးအဖြစ်ကိုပါ ခန့်မှန်းနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ နိမိတ်များကို «ဒိပ္တ» (ပြင်းထန်/လောင်ကျွမ်း) နှင့် «ရှာန္တ» (တည်ငြိမ်) ဟူ၍ ခွဲကာ ဒိပ္တသည် အပြစ်နှင့် မကောင်းသောရလဒ်သို့ ဦးတည်ပြီး ရှာန္တသည် မင်္ဂလာကောင်းသို့ ဦးတည်ကြောင်း ဆိုသည်။ အဓိပ္ပါယ်ဖော်ရာတွင် အချိန်၊ ဦးတည်ရာ၊ နေရာ၊ ကရဏ (နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ အချက်), အသံ/အော်သံ၊ တိရစ္ဆာန်အမျိုးအစား ဟူသော ၆ ချက်ကို သတ်မှတ်ပြီး အစပိုင်းအချက်များက ပိုမိုအင်အားကြီးကြောင်း အဆင့်လိုက်ထားသည်။ ထို့နောက် ဦးတည်ရာ၊ ဒေသ၊ အပြုအမူ၊ အသံနှင့် အစားအစာထိပါ ဒိပ္တအလွန်အကျွံ လက္ခဏာများကို ရှင်းလင်းကာ ရွာ၊ တော၊ ည၊ နေ့ နှင့် နှစ်မျိုးလောကသွားလာသတ္တဝါများကို နိမိတ်ဖတ်ရန် စာရင်းပြုသည်။ စစ်တပ်ရွှေ့ပြောင်းရာတွင် ရှေ့တန်း/နောက်တန်း စီရင်ပုံ၊ ညာ/ဘယ် တည်နေရာ၊ ထွက်ခွာချိန် တွေ့ကြုံမှုများ၊ နယ်နိမိတ်အတွင်း/အပြင် ကြားရသော အော်သံများနှင့် အော်သံအရေအတွက်ပုံစံတို့၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို စည်းကမ်းတကျ သတ်မှတ်ထားသည်။ နောက်ဆုံးတွင် နှစ်ပတ်လုံး အကျိုးကို ခန့်မှန်းနိုင်သည့် အထူးနိမိတ်အဖြစ် sāraṅga ကို ပထမဆုံးမြင်တွေ့ခြင်းကို ဖော်ပြကာ အုပ်ချုပ်ရေးသည် အယူသီးမှုမဟုတ်ဘဲ စည်းကမ်းရှိသော အနက်ဖော်မှုအပေါ် မူတည်ကြောင်း အလေးပေးသည်။
Adhyaya 231
Chapter 231 — शकुनानि (Śakunāni) | Omens in Governance, Travel, and War
ဤအধ্যာယသည် śakuna-śāstra (အနိမိတ်ဗေဒ) ကို ရာဇဓမ္မနှင့် နီတိ-ရှာစတြာအတွင်း ပေါင်းစည်းကာ မင်း၊ စစ်ခေါင်းဆောင်နှင့် ခရီးသွားတို့အတွက် လုပ်ဆောင်နိုင်သော သတင်းအချက်အလက်အဖြစ် သင်္ကေတများကို သတ်မှတ်သည်။ စတင်ရာတွင် ကော်အနိမိတ်များကို မြို့ဝိုင်းတိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် မြို့ဖမ်းယူခြင်းတို့နှင့် ချိတ်ဆက်ပြီး၊ ထို့နောက် စခန်းနှင့် ခရီးလမ်းအညွှန်းများ—ဘယ်/ညာနေရာယူမှု၊ မျက်နှာချင်းဆိုင်လာမှု၊ အသံထွက်ပုံစံ—သို့ တိုးချဲ့သည်။ တံခါးအနီး “ကော်လို” သံသယဖြစ်စေသော လှုပ်ရှားမှုက မီးရှို့မှု သို့မဟုတ် လှည့်ဖြားမှုကို ညွှန်ပြနိုင်ကြောင်းကဲ့သို့ လူမှုရေးသတိပေးချက်များကို ထည့်သွင်းပြီး၊ သင်္ကေတပစ္စည်းများနှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုရရှိ/ဆုံးရှုံးမှုတို့ကို သက်သေအဖြစ် ကိုင်တွယ်ပုံကိုလည်း ညွှန်ကြားသည်။ ထို့နောက် ခွေးအနိမိတ်များ (ဟောင်ခြင်း၊ အူဟောင်ခြင်း၊ ဘယ်/ညာကို နံ့ခံခြင်း)၊ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် အပြုအမူအနိမိတ်များ (တုန်ခါခြင်း၊ သွေးယိုခြင်း၊ အိပ်စက်ပုံစံ) နှင့် မင်းရေးရာကံကြမ္မာနှင့် ဆက်နွယ်သော တိရစ္ဆာန်သင်္ကေတများ (နွား၊ မြင်း၊ ဆင်—အထူးသဖြင့် musth၊ မိတ်ဆက်ခြင်း၊ မွေးပြီးနောက်အခြေအနေ) ကို စနစ်တကျ ခွဲခြားဖော်ပြသည်။ စစ်မြေပြင်နှင့် စစ်ဆင်ရေးရလဒ်များကို ဦးတည်ရာကောင်းမှု၊ လေဓာတ်၊ ဂြိုဟ်အခြေအနေများနှင့် ထီးကျခြင်းကဲ့သို့ အနှောင့်အယှက်များနှင့် ဆက်စပ်စေသည်။ နိဂုံးတွင် အောင်ပွဲ/ရှုံးနိမိတ်များကို ဖော်ပြပြီး—စစ်သည်များ ပျော်ရွှင်ခြင်းနှင့် ဂြိုဟ်လှုပ်ရှားမှုကောင်းမွန်ခြင်းက အောင်မြင်မှုကို ညွှန်ပြသော်လည်း၊ အလောင်းစားတိရစ္ဆာန်များနှင့် ကော်များက စစ်သည်များကို ဖုံးလွှမ်းလာခြင်းသည် နိုင်ငံပျက်စီးမှုကို ခန့်မှန်းသဖြင့် အနိမိတ်ဖတ်ခြင်းကို ဓမ္မတရားနှင့် ယူဆောင်သော မင်းအုပ်မှုအတွင်း ယူဆောင်ထားသည်။
Adhyaya 232
Yātrā-Maṇḍala-Cintā and Rājya-Rakṣaṇa: Auspicious Travel Rules and the Twelve-King Mandala
ဤအধ্যာယသည် မင်းနှင့်တပ်၏ ယာထရာ (ခရီးထွက်စစ်ဆင်ရေး) ကို ရာဇဓမ္မနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ၊ မင်း၏ လှုပ်ရှားမှုကို ဓမ္မကိစ္စတစ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ဂျ्योတိဿာသ္တရ (နက္ခတ်ဗေဒ) နှင့် အမင်္ဂလာလက္ခဏာများကို စိစစ်ရန် ဆိုသည်။ ခရီးမထွက်သင့်သည့် အခြေအနေများ—ဂြိုဟ်အားနည်းခြင်း၊ မကောင်းသော လှုပ်ရှားမှု၊ ထိခိုက်ပျက်စီးမှု၊ ရန်ဘက် ရာသီများ၊ အမင်္ဂလာ ယောဂများ (Vaidhṛti, Vyatīpāta)၊ ကရဏ၊ နက္ခတ်အန္တရာယ် (janma, gaṇḍa) နှင့် ရိက္တာ တိထိများ—ကို စာရင်းပြုထားသည်။ ဦးတည်ရာကိုလည်း မြောက်–အရှေ့၊ အနောက်–တောင် စသည့် တစ်စုံတစ်ဖက် မဟာမိတ်တည်နေရာများနှင့် နက္ခတ်မှ ဦးတည်ရာသို့ ချိတ်ဆက်သတ်မှတ်ခြင်း၊ နေ့ရက်/အလင်းရောင်အလိုက် အရိပ်တိုင်းတာရေတွက်ခြင်းတို့ဖြင့် စနစ်တကျ ဖော်ပြကာ နက္ခတ်ဗေဒကို မူဝါဒတွင် ပေါင်းစည်းထားသည်။ လက္ခဏာကောင်းလျှင် မင်းသည် ဟရီကို သတိရ၍ အောင်ပွဲအတွက် ထွက်ခွာပြီး၊ ထို့နောက် နိုင်ငံကာကွယ်ရေးသို့ ပြောင်းကာ စပ္တအင်္ဂ သီအိုရီနှင့် မဏ္ဍလ သဘောတရားကို ရှင်းလင်းသည်။ မင်း ၁၂ ပါး မဏ္ဍလ၊ ရန်သူအမျိုးအစားများ၊ နောက်ဘက်အန္တရာယ် (pārṣṇigrāha)၊ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံ (ākranda, āsāra) နှင့် အပြစ်ပေးခြင်း/အကျိုးပေးခြင်း နှစ်မျိုးလုံးကို မ偏မခွဲ ဆောင်ရွက်နိုင်သော အင်အားကြီး အုပ်ချုပ်သူကို အလယ်တန်းတရားသူကြီးအဖြစ် ချီးမြှောက်သည်။ နိဂုံးတွင် ဓမ္မဖြင့် အောင်နိုင်ခြင်း၏ ကျင့်ဝတ်—မရန်သူမဟုတ်သူများကို မကြောက်ရွံ့စေဘဲ အင်အားတိုးခြင်း၊ ပြည်သူ့ယုံကြည်မှုကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ သမာဓိရှိသော အောင်ပွဲဖြင့် သစ္စာခံမှုကို ရယူခြင်း—ကို အလေးပေးထားသည်။
Adhyaya 233
Chapter 233 — Ṣāḍguṇya (The Six Measures of Royal Policy) and Foreign Daṇḍa
ဤအဓ್ಯಾಯသည် အတွင်းရေးဒဏ္ဍ (daṇḍa) မှ ပြည်ပရေးမူဝါဒသို့ ကူးပြောင်းကာ Puṣkara သည် ပြင်ပရန်သူများအပေါ် ဖိအားပေးခြင်းကို ရှင်းလင်းပြီး နန်းတော်မူဝါဒခြောက်ပါး “ṣāḍguṇya” ကို တရားဝင် သတ်မှတ်သည်။ daṇḍa ကို ဖွင့်လှစ်နည်းနှင့် လျှို့ဝှက်နည်းဟူ၍ ခွဲကာ လုယက်ခြင်း၊ ရွာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးဖျက်ဆီးခြင်း၊ မီးရှို့ခြင်း၊ အဆိပ်သုံးခြင်း၊ ပစ်မှတ်သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ အမည်ပျက်စေခြင်း၊ ရေညစ်ညမ်းစေခြင်းတို့ဖြင့် ရန်သူ၏ ထောက်ခံမှုကို ဖြတ်တောက်ရန် ဆိုသည်။ ထို့နောက် အကျိုးမရှိသော ပဋိပက္ခတွင် သို့မဟုတ် အရင်းအမြစ်ကုန်ခမ်းစေမည့်အခါ upekṣā (မပါဝင်ဘဲ စောင့်ကြည့်ခြင်း) ကို မူဝါဒတစ်ရပ်အဖြစ် ထည့်သွင်းသည်။ ထို့ပြင် māyopāya (လှည့်ကွက်နည်း) အဖြစ် အတုအယောင်နိမိတ်များ၊ အိုမင်ပြောင်းလဲခြင်း (မီးလုံးကဲ့သို့ မိုးကျမီးကိရိယာများပါဝင်)၊ သတင်းဖြန့်ချိရေး၊ စစ်အော်သံများ၊ “Indrajāla” စစ်လှည့်စားပုံရိပ်များကို အသုံးပြု၍ ရန်သူစိတ်ဓာတ်ကျစေပြီး ကိုယ့်ဘက်အားတက်စေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် sandhi, vigraha, yāna, āsana, dvaidhībhāva, saṃśraya/samśaya ဟူသော ခြောက်ပါးကို စည်းမျဉ်းများနှင့်အတူ သတ်မှတ်ကာ (တန်းတူ သို့မဟုတ် ပိုအားကောင်းသူနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့) အခြေအနေအလိုက် စောင့်နေမလား၊ ချီတက်မလား၊ နှစ်ဖက်ကစားမလား၊ အင်အားကြီးသူထံ ခိုလှုံမလားကို ညွှန်ပြသည်။
Adhyaya 234
Prātyahika-Rāja-Karma (Daily Duties of a King)
ဤအခန်းသည် မင်း၏နေ့စဉ်လုပ်ငန်းစဉ်ကို စံနမူနာအဖြစ် ဖော်ပြပြီး ရာဇဓမ္မကို ကိုယ်တိုင်သန့်ရှင်းမှု၊ သာသနာရေးအကျင့်အထုံး၊ အုပ်ချုပ်ရေးစောင့်ကြည့်မှုနှင့် မဟာဗျူဟာသတိပညာတို့ ပေါင်းစည်းသည့် စည်းကမ်းတကျလမ်းစဉ်အဖြစ် တင်ပြသည်။ မင်းသည် မိုးမလင်းမီ ထ၍ ပွဲတော်သံများကြားတွင် ဖုံးကွယ်/အယောင်ဆောင်သူများကို စိစစ်ကာ ဝင်ငွေထွက်ငွေကို အရင်ဆုံး စစ်ဆေး၍ ဘဏ္ဍာရေးတာဝန်ခံမှုကို အုပ်ချုပ်ရေးအစမှာ ထားသည်။ ကိုယ်လက်သန့်စင်၍ ရေချိုးပြီးနောက် သန္ဓျာ၊ ဂျပ၊ ဝါစူဒေဝကို ပူဇော်ခြင်း၊ မီးပူဇော်ခြင်းနှင့် ဘိုးဘွားအတွက် တာပဏ/လိဘေးရှင်း ပြုလုပ်ကာ ဘြာဟ္မဏများသို့ ဒါနပေး၍ အာဏာကို ရိုးရာပူဇော်မှုနှင့် စေတနာဖြင့် အခြေတည်စေသည်။ ထို့နောက် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့် ဆေးဝါးဖြင့် ကျန်းမာရေးကို စောင့်ရှောက်ကာ ဂုရု၏ ကောင်းချီးခံယူပြီး အစည်းအဝေးခန်းသို့ ဝင်၍ ဘြာဟ္မဏ၊ ဝန်ကြီးနှင့် အရေးပါသူများကို တွေ့ဆုံကာ ရိုးရာနမူနာနှင့် အကြံဉာဏ်အပေါ် မူတည်၍ အမှုအခင်းဆုံးဖြတ်သည်။ အကြံအစည်လျှို့ဝှက်မှု (mantra-rakṣā) ကို အထူးအလေးထား၍ တစ်ယောက်တည်းလည်း မနေ၊ လူအများရှေ့လည်း မလွန်ကဲစေဘဲ ākāra/īṅgita ကဲ့သို့ သေးငယ်သော လက္ခဏာများမှ မဟာဗျူဟာပေါက်ကြားနိုင်မှုကို သတိပြုသည်။ နေ့တစ်နေ့တွင် စစ်တပ်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ယာဉ်/လက်နက်လေ့ကျင့်ခြင်း၊ အစားအစာလုံခြုံရေး၊ ညနေသန္ဓျာ၊ ဆွေးနွေးဆုံးဖြတ်ခြင်း၊ جاسုများချထားခြင်းနှင့် အတွင်းနန်းတော်တွင် သတိထားလှုပ်ရှားခြင်းတို့ ပါဝင်ကာ ဓမ္မအောက်တွင် အမြဲတမ်းသတိရှိသော မင်းမှုကို ဖော်ညွှန်းသည်။
Adhyaya 235
Raṇadīkṣā (War-Consecration) — Agni Purāṇa Adhyāya 235
ဤအধ্যာယတွင် စစ်ပွဲကို ဓမ္မတရားနှင့်ညီသော လုပ်ငန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ သန့်ရှင်းမှု၊ နတ်ဘုရားတို့၏ အညီအညွတ်နှင့် သီလရှိသော အုပ်ချုပ်ရေးလိုအပ်ကြောင်း ဖော်ပြပြီး ၇ ရက်အတွင်း စစ်ဆင်ရေးစတင်ရန် မင်းတော်၏ အစီအစဉ်တကျ ပရိုတိုကောကို တင်းကျပ်စွာ တင်ပြသည်။ အစမှာ ဗိဿနု၊ ရှိဝ၊ ဂဏေရှကို ပူဇော်ပြီး နေ့စဉ်အလိုက် ဒိက္ပာလများ၊ ရုဒ္ဒရများ၊ ဂြဟများနှင့် အရှွင်တို့ကို ပရိသတ်ပူဇော်ကာ လမ်းကြောင်းတလျှောက် တွေ့ရသော နတ်များနှင့် ညအချိန် ဝိညာဉ်များထံလည်း ပူဇော်သကာ ပြုသည်။ မန္တရအခြေပြု အိပ်မက်ပွဲတော်ဖြင့် ကောင်းမွန်သင်္ကေတနှင့် အန္တရာယ်သင်္ကေတများကို ရှာဖွေကာ မင်း၏ ခရီးစဉ်ကို နတ်ဘုရားတို့၏ စိစစ်မှုအောက်တွင် ထားသည်။ ၆ ရက်မြောက်နေ့တွင် အောင်ပွဲရေချိုး (vijaya-snāna) နှင့် အဘိသေက ပြု၍ ၇ ရက်မြောက်နေ့တွင် တ్రိဝိက్రమ (Trivikrama) ကို ပူဇော်ကာ လက်နက်နှင့် ယာဉ်များကို နီရာဇန (nīrājana) ဖြင့် သန့်စင်အပ်နှံပြီး ကာကွယ်မန်တရများ ရွတ်ဆိုသည့်အခါ မင်းတော်သည် ဆင်၊ ရထား၊ မြင်းနှင့် ဆွဲတိရစ္ဆာန်များပေါ် တက်ရာတွင် နောက်မလှည့်ဟု ဆိုသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဓနုရဝေဒနှင့် ရာဇနီတိသို့ ပြောင်းကာ မဟာဗျူဟာလှည့်ကွက်များ၊ တိရစ္ဆာန်/အင်္ဂါအခြေပြုနှင့် ပစ္စည်းအခြေပြု vyūha အမျိုးအစားများ၊ Garuḍa, Makara, Cakra, Śyena, Ardhacandra, Vajra, Śakaṭa, Maṇḍala, Sarvatobhadra, Sūcī ဟူသော တပ်ဖွဲ့ဖွဲ့စည်းပုံများနှင့် တပ်ကို ၅ မျိုးခွဲခြားမှုကို ဖော်ပြသည်။ ထောက်ပံ့ရေးလိုင်းပျက်ကွက်မှုကို သတိပေးပြီး မင်းတော်ကို ကိုယ်တိုင်မတိုက်ခိုက်ရန် အကြံပေးကာ တပ်အကွာအဝေး၊ ချိုးဖောက်နည်း၊ ယူနစ်တာဝန်များ (ဒိုင်းကိုင်၊ မြားပစ်၊ ရထား)၊ မြေပြင်နှင့် တပ်မျိုးအလိုက် သင့်တော်မှု၊ စိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်ဆုလာဘ်များနှင့် သူရဲကောင်းသေခြင်း၏ သာသနာရေးအဓိပ္ပါယ်ကို ရှင်းလင်းသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ကန့်သတ်ချက်များကို စည်းမျဉ်းတကျ သတ်မှတ်၍ ထွက်ပြေးသူ၊ မတိုက်ခိုက်သူ၊ လက်နက်မဲ့သူ၊ လက်နက်ချသူကို မသတ်ရန်၊ မိန်းမများကို ကာကွယ်ရန်၊ အောင်ပွဲပြီးနောက် ဒေသဓလေ့ကို လေးစားရန်၊ အမြတ်ကို မျှတစွာ ခွဲဝေရန်နှင့် စစ်သားမိသားစုများကို စောင့်ရှောက်ရန် ဆိုပြီး ဤ raṇadīkṣā သည် တရားမျှတသော မင်းအတွက် အောင်ပွဲကို အာမခံကြောင်းဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။
Adhyaya 236
Adhyaya 236 — श्रीस्तोत्रम् (Śrī-stotra) / Hymn to Śrī (Lakṣmī) for Royal Stability and Victory
ဤအဓ್ಯಾಯသည် ယခင်ယူနစ် (Kṣā) အတွက် ကော်လိုဖွန်ကွဲပြားမှုများကို မှတ်သားသည့် အပြောင်းအလဲဖြင့် စတင်ပြီး၊ ရာဇဓမ္မတွင် ဘက္တိကို အသုံးချသည့် သင်ခန်းစာသို့ ဝင်ရောက်သည်။ ပုṣ్కရက ရာဇ္ယလက္ရှမီ (နိုင်ငံတော်ကံကောင်းခြင်း) တည်ငြိမ်ရေးနှင့် အောင်ပွဲအတွက် ဘုရင်သည် အင်ဒြာက Śrī ကို ချီးမွမ်းခဲ့သည့် စတုတ္ထကို လေ့ကျင့်ရွတ်ဆိုရမည်ဟု သင်ကြားသည်။ အင်ဒြာ၏ စတုတ္ထတွင် လက္ရှမီကို ကောသမစ်မိခင်၊ ဗိṣṇု၏ မခွဲမရသော သက္တိအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ မင်္ဂလာ၊ စည်းစိမ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို ထောက်ပံ့သည့် စွမ်းရည်တို့၏ အရင်းအမြစ်ဟု ချီးမြှောက်သည်။ သူမကို ငွေကြေးသာမက အုပ်ချုပ်ရေး၏ အခြေခံဗိဒ္ယာများ—Ānvīkṣikī (အကြောင်းပြချက်ဖြင့် စူးစမ်းခြင်း), Trayī (ဝေဒဗျာဒိတ်), Vārtā (စီးပွားရေး/အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း), Daṇḍanīti (နိုင်ငံရေးနည်းဗျူဟာ/အာဏာသုံးစည်းကမ်း) တို့၏ ရုပ်သဘောအဖြစ်လည်း ချီးမွမ်းကာ နိုင်ငံရေးစနစ်ကို ဒေဝီသက္တိနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ Śrī ဆုတ်ခွာလျှင် ကမ္ဘာများကျဆင်း၍ သီလဂုဏ်ပျက်စီးသော်လည်း၊ သူမ၏ မျက်နှာသာတစ်ချက်ဖြင့် မသင့်တော်သူတောင် ဂုဏ်၊ မျိုးရိုးနှင့် အောင်မြင်မှု ရရှိနိုင်ကြောင်း စတုတ္ထက သင်ပေးသည်။ နိဂုံးတွင် Śrī-stotra ကို ရွတ်ဆိုခြင်းနှင့် နားထောင်ခြင်းက bhukti (လောကီစည်းစိမ်/ပျော်ရွှင်မှု) နှင့် mukti (မောက္ခ) နှစ်မျိုးလုံး ပေးကြောင်း၊ ပုṣ్కရက Śrī ၏ အရှင်က အင်ဒြာအား နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်မှုနှင့် စစ်မြေပြင်အောင်ပွဲ ပေးသနားခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။
Adhyaya 237
Chapter 237 — Rāma’s Teaching on Nīti (रामोक्तनीतिः)
အဂ္နိဘုရားက ရာမ၏ လက္ရှ္မဏအား အကြံပေးသည့် နီတိကို အခြေခံ၍ အောင်မြင်ရေးကို ဦးတည်သော်လည်း ဓမ္မနှင့်ညီသော အုပ်ချုပ်ရေးကျင့်ဝတ်ကို ဖော်ပြသည်။ ရာဇဓမ္မကို ကျမ်းစာနှင့် ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်မှုအပေါ် တည်သော လက်တွေ့သိပ္ပံအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မင်း၏ စီးပွား-ကျင့်ဝတ်တာဝန် ၄ ပါး—ဓမ္မဖြင့် ဥစ္စာရှာဖွေခြင်း၊ တိုးပွားစေခြင်း၊ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ထိုက်တန်သူများထံ သင့်လျော်စွာ ခွဲဝေပေးခြင်း—ကို ဆိုသည်။ နယ (အုပ်ချုပ်နည်း) သည် ဝိနယ (စည်းကမ်း) အပေါ် အခြေခံပြီး၊ ကျမ်းစာအပေါ် ယုံကြည်သေချာမှုမှ ပေါက်ဖွားသော အာရုံများကို အနိုင်ယူခြင်းဟု ခေါ်သည်။ မင်း၏ ဂုဏ်ရည်များ—ပညာဉာဏ်၊ တည်ငြိမ်မှု၊ ကျွမ်းကျင်မှု၊ စတင်လုပ်ဆောင်နိုင်မှု၊ ကြိုးစားခံနိုင်ရည်၊ ပြောဆိုတတ်မှု၊ ရက်ရောမှု၊ အရေးပေါ်ခံနိုင်ရည်—နှင့် စည်းစိမ်တိုးစေသော သန့်ရှင်းမှု၊ မိတ်သဟာယစိတ်၊ သစ္စာ၊ ကျေးဇူးသိတတ်မှု၊ ညီမျှစိတ်တို့ကို ဖော်ပြသည်။ ‘အာရုံဆင်’ သည် အရာဝတ္ထုတောထဲ လှည့်လည်သကဲ့သို့ ဥပမာပေးကာ ပညာကို ချွန်တံ (goad) အဖြစ် သုံး၍ ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် အတွင်းရန်သူ ၆ ပါး—ကာမ၊ ကရောဓ၊ လောဘ၊ ဟရ္ရှ၊ မာန၊ မဒ—ကို စွန့်ပစ်ရန် တိုက်တွန်းသည်။ ထို့နောက် သိပ္ပံ ၄ မျိုး—အာန်ဝီက္ခိကီ၊ တရေယီ၊ ဝါရ္တ္တာ၊ ဒဏ္ဍနီတိ—၏ နယ်ပယ်များကို (အကျိုး၊ ဓမ္မ၊ အမြတ်/အရှုံး၊ မှန်/မှား မူဝါဒ) အဖြစ် ရှင်းလင်းသည်။ စကြဝဠာဓမ္မမှာ အဟിംသာ၊ သစ္စာနှင့် နူးညံ့သော စကား၊ သန့်ရှင်းမှု၊ ကရုဏာ၊ ခွင့်လွှတ်ခြင်း ဖြစ်ပြီး မင်းသည် အားနည်းသူကို ကာကွယ်၊ ဖိနှိပ်မှုကို ရှောင်၊ ရန်သူတောင် ချိုသာစွာ ပြော၊ ဆရာနှင့် အကြီးအကဲကို ဂုဏ်ပြု၊ သစ္စာရှိ မိတ်ဆွေမှုကို ပျိုးထောင်၊ မာနမပါဘဲ လှူဒါန်း၊ အမြဲ သင့်တော်စွာ ပြုမူရမည်ဟု သင်ကြားသည်။
Adhyaya 238
Chapter 238 — राजधर्माः (Rājadharmāḥ) | Duties of Kings
ဤအခန်းတွင် ရာမက အဂ္နိပူရာဏ၏ နီတိ-ရှာစတြာ လမ်းကြောင်းအတွင်း ရာဇဓမ္မကို ချုပ်ချုပ်တင်ပြသည်။ အစတွင် နိုင်ငံ၏ စပ္တာင်္ဂ သီအိုရီ—စွာမင် (အုပ်ချုပ်ရှင်), အမာတျ (ဝန်ကြီးများ), ရာဋ္ဌ (ပြည်သူ/နယ်မြေ), ဒုရ္ဂ (ခံတပ်), ကိုဿ (ဘဏ္ဍာတိုက်), ဘလ (တပ်မတော်), သုဟြတ် (မိတ်ဖက်) ကို အပြန်အလှန် ထောက်ပံ့သော အင်္ဂါများဟု သတ်မှတ်သည်။ ထို့နောက် ဘုရင်နှင့် ဝန်ကြီးတို့၏ ဂုဏ်သတ္တိ—သစ္စာရှိခြင်း၊ အကြီးအကဲများကို ရိုသေခြင်း၊ ကျေးဇူးသိတတ်ခြင်း၊ ဉာဏ်ပညာ၊ သန့်ရှင်းမှု၊ သစ္စာတည်ကြည်မှု၊ အနာဂတ်မြင်ကွင်းနှင့် လောဘ၊ မုသား/ဟန်ဆောင်မှု၊ မတည်ငြိမ်မှုတို့ကဲ့သို့ အပြစ်များမှ ကင်းဝေးခြင်း—ကို ဖော်ပြပြီး မန္တရ-ဂုပ္တိ (အကြံပေးရေး လျှို့ဝှက်မှု) နှင့် စန္ဓိ-ဝိဂ္ရဟ (မဟာမိတ်/ရန်သူရေး) ကျွမ်းကျင်မှုကို အထူးအလေးထားသည်။ ထို့ပြင် ပြည်နယ်စွမ်းရည်အဖြစ် သာယာချမ်းသာသော နယ်မြေ၏ လက္ခဏာများ၊ မြို့တည်ထောင်ရာ စံနှုန်းများ၊ ခံတပ်အမျိုးအစားနှင့် ထောက်ပံ့ရေး၊ ဓမ္မတရားနှင့် ကိုက်ညီသော ဘဏ္ဍာတည်ဆောက်မှု၊ တပ်ဖွဲ့စည်းကမ်းနှင့် ဒဏ်ခတ်ရေးကို ရှင်းလင်းသည်။ မိတ်ဖက်ရွေးချယ်ခြင်းနှင့် မိတ်ဖွဲ့နည်း (နီးကပ်ခြင်း၊ ချိုသာရှင်းလင်းသော စကား၊ ဂုဏ်ပြုလက်ဆောင်)၊ လက်အောက်ခံများ၏ အကျင့်၊ ကြီးကြပ်ရေးအရာရှိ ခန့်အပ်မှု၊ အခွန်ဝင်ငွေ မူဝါဒများ၊ ပြည်သူ့ကြောက်ရွံ့မှုများနှင့် ဘုရင်၏ ကိုယ်နှင့် နိုင်ငံကို ကာကွယ်ရန် သတိပြုစောင့်ကြည့်မှုတို့ကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။
Adhyaya 239
Ṣāḍguṇya — The Six Measures of Foreign Policy (with Rāja-maṇḍala Theory)
ရာမသည် နီတိကို နိုင်ငံတော်ကို ထိန်းသိမ်းကာ တိုးချဲ့နိုင်ရန် စည်းကမ်းတကျ လေ့လာရသော အုပ်ချုပ်ရေးဗေဒအဖြစ် ရှင်းပြပြီး ရာဇမဏ္ဍလ (နိုင်ငံရေးဝိုင်း) ကို မှန်ကန်စွာ ချမှတ်ခြင်းကို အခြေခံဟု ဆိုသည်။ မင်းသည် ဗိဇိဂီရှု (အောင်မြင်လိုသော မင်း) ကို ဗဟိုထား၍ အုပ်ချုပ်သူ ၁၂ မျိုးဝိုင်းကို ခွဲခြားသိရမည်—အရီ (ရန်သူ) မိတ္တ (မိတ်) နှင့် ဆက်တိုက်မိတ်များ၊ ထို့ပြင် ပာရှ္ဏိဂြာဟ (နောက်ဘက်အန္တရာယ်) နှင့် အာကရန္ဒ (ဝင်ရောက်နှောင့်ယှက်သူ) ကဲ့သို့ နေရာအလိုက် အခန်းကဏ္ဍများပါဝင်သည်။ ထို့နောက် မဓျမမင်း (ရန်သူနှင့် မိမိအကြား ဆက်စပ်နေသော အလယ်မင်း) နှင့် ဥဒာစီန (ပြင်ပအာဏာကြီး၊ များသောအားဖြင့် အင်အားပိုသော နေထိုင်မပါဝင်သူ) ကို သတ်မှတ်ကာ အခြေအနေလိုက် ဆက်ဆံရန်—ပေါင်းစည်းသူကို အားပေး၊ ကွဲပြားသူကို ထိန်းချုပ်—ဟု ညွှန်ကြားသည်။ မူဝါဒကို အဓိကကိရိယာများဖြစ်သော သန္ဓိ (စာချုပ်/မဟာမိတ်) ဝိဂြဟ (ရန်လိုမှု/စစ်) ယာန (စစ်ဆင်ရေးခရီး) အာသန (တပ်စခန်းချ) စသည့် အစီအမံများနှင့် ၎င်းတို့၏ အမျိုးအစားခွဲများ၊ ယုံကြည်မရသူနှင့် မဟာမိတ်မဖွဲ့သင့်သည့် စံနှုန်းများဖြင့် စနစ်တကျ စီမံသည်။ စစ်မတိုင်မီ လက်ရှိနှင့် အနာဂတ်အကျိုးဆက်ကို ချိန်ဆ၊ ရန်ငြိုး၏ အမြစ်ကို သိမြင်၊ ဒွိုင်ဓီဘ္ဟာဝ (နှစ်မျိုးမူဝါဒ) ကို အသုံးချကာ လိုအပ်လျှင် အင်အားကြီးသူနှင့် ညှိနှိုင်းပေါင်းစည်းရန် အလေးပေးသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အနိုင်မလွတ်နိုင်သည့်အခါ မြင့်မြတ်သော အကာအကွယ်ရှင်အောက်တွင် ခိုလှုံ၍ သစ္စာရှိစွာ ပြုမူရမည်ဟု သင်ကြားကာ နိုင်ငံရေးအမှန်တရားကို ဓမ္မတရား၏ ထိန်းညှိမှုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။
Adhyaya 240
Mantra-śakti, Dūta-Carā (Envoys & Spies), Vyasana (Calamities), and the Sapta-Upāya of Nīti
ဤအধ্যာယသည် ရာမ၏ အဆိုဖြင့် mantra-śakti (မဟာဗျူဟာအကြံပေးအင်အား) သည် ကိုယ်တိုင်သတ္တိထက် မြင့်မားကြောင်း ဖွင့်လှစ်ကာ အုပ်ချုပ်ရေးကို ခွဲခြားသိမြင်မှုအပေါ် အခြေခံသည့် အသုံးချသိပ္ပံဟု သတ်မှတ်သည်။ “အသိပညာ” ကို သိမြင်ခြင်း၊ အတည်ပြုခြင်း၊ သံသယဖယ်ရှားခြင်းနှင့် နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး “မန်တရ” ကို အင်္ဂါ ၅ ပါသော အကြံပေးစနစ်—မိတ်ဖက်များ၊ နည်းလမ်းများ၊ နေရာ–အချိန် ချိန်ဆခြင်း၊ အခက်အခဲတွင် တန်ပြန်နည်း—ဟု ဖော်ပြသည် (အောင်မြင်မှုသည် စိတ်ကြည်လင်မှု၊ ယုံကြည်မှု၊ လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှုနှင့် ထောက်ပံ့သည့် စည်းစိမ်ဖြင့် သိသာ)။ အကြံပေးမှုကို မူးယစ်ခြင်း၊ ပေါ့လျော့ခြင်း၊ ကာမလိုလားမှုနှင့် မသတိစကားကြောင့် ပျက်စီးနိုင်ကြောင်း သတိပေးပြီး ထို့နောက် သံတမန်ကောင်း၏ လက္ခဏာ၊ သံတမန်အဆင့် ၃ မျိုးနှင့် ရန်သူနယ်မြေဝင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ ရန်သူရည်ရွယ်ချက်ဖတ်နည်းတို့ကို ရှင်းလင်းသည်။ ထို့ပြင် သတင်းထောက်ရေးဝါဒ—ပွင့်လင်းအေးဂျင့်များနှင့် အလုပ်အကိုင်အယောင်ဆောင် လျှို့ဝှက်စပိုင်များ—ကို ချဲ့ထွင်ဖော်ပြသည်။ နောက်တစ်ဆင့်တွင် vyasana (ဘေးအန္တရာယ်) ကို နတ်ဘေးနှင့် လူဘေးဟု ခွဲကာ śānti ကုသမှုနှင့် မူဝါဒဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းချက်များကို ညွှန်ပြပြီး နိုင်ငံတော်၏ အဓိကကိစ္စများ—ဝင်ငွေ–ထွက်ငွေ၊ daṇḍanīti၊ ရန်သူတားဆီးခြင်း၊ ဘေးအန္တရာယ်တုံ့ပြန်ခြင်း၊ မင်းနှင့် နိုင်ငံကာကွယ်ခြင်း—ကို ရေတွက်သည်။ ဝန်ကြီးများ၊ خز خز (ဘဏ္ဍာ)၊ ကာကွယ်ရေးခံတပ်များနှင့် မင်း၏ အကျင့်စာရိတ္တ (စွဲလမ်းမှုများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးအပြစ်များ) ပျက်ကွက်မှုကို ခွဲခြမ်းပြီး စခန်းလုံခြုံရေးသို့ လှည့်ကာ နောက်ဆုံးတွင် upāya ၇ မျိုး—sāma, dāna, bheda, daṇḍa, upekṣā, indrajāla, māyā—ကို အမျိုးခွဲများနှင့် သီလကန့်သတ်ချက်များအပါအဝင် ဖော်ပြပြီး brāhmaṇa များအပေါ် ထိန်းသိမ်းမှုနှင့် ရန်သူစိတ်ဓာတ်ကျစေရန် မာယာအသုံးချမှုကို ဆိုသည်။
Adhyaya 241
Rājanīti (Statecraft): Ṣaḍvidha-bala, Vyūha-vidhāna, and Strategic Warfare
ဤအဓ್ಯಾಯသည် ရာဇနီတိ အပိုင်းကို ဖွင့်လှစ်ကာ မန္တရ (အကြံပေးညှိနှိုင်းမှု)၊ ကိုးရှ (ဘဏ္ဍာတိုက်) နှင့် စစ်တပ်လေးမျိုးကို စည်းကမ်းတကျ ပေါင်းစည်းခြင်းဖြင့် ရာဇာအင်အားကို သတ်မှတ်သည်။ ရာမက စစ်ပွဲသည် နတ်ဘုရားပူဇော်ခြင်းဖြင့် စတင်ရမည်ဟုဆိုပြီး အင်အားခြောက်မျိုး—တည်မြဲတပ်၊ ခေါ်ယူတပ်၊ မဟာမိတ်၊ သစ္စာဖောက်/ရန်သူအင်အား၊ တောတပ်/မျိုးနွယ်တပ်—ကို အရေးပါမှုနှင့် အားနည်းချက်အလိုက် ခွဲခြားသိမြင်ရန် ညွှန်ကြားသည်။ ထို့နောက် အန္တရာယ်ရှိသော မြေပြင်တွင် စစ်ခေါင်းဆောင်များ လှုပ်ရှားပုံ၊ မင်း၊ မိသားစုနှင့် ဘဏ္ဍာကို ကာကွယ်ပုံ၊ စောင်းတန်းအလွှာလိုက် (မြင်း–ရထား–ဆင်–တောတပ်) စီမံပုံတို့ကို ဖော်ပြသည်။ မကရ၊ ရှျေန၊ စူစီ၊ ဝီရဝက္တြာ၊ ရှကဋ၊ ဝဇ္ရ၊ သရဝတောဘဒြ စသည့် စစ်တန်းဖွဲ့စည်းပုံများကို ရေတွက်ကာ တိုက်ရိုက်စစ်နှင့် လျှို့ဝှက်/လှည့်စားစစ်ကို ဘယ်အချိန် ဘယ်နေရာတွင် သုံးသင့်သည်ကို အချိန်ကာလ၊ မြေပြင်၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ စားနပ်ရိက္ခာဖိအားနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အားနည်းချက်တို့အပေါ် အခြေခံ၍ သတ်မှတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ယူနစ်အတိုင်းအတာများ၊ ဖွဲ့စည်းပုံအင်္ဂါရပ်များ (ဥရသ၊ ကက္ခာ၊ ပက္ခ၊ မဓျ၊ ပೃဋ္ဌ၊ ပရတိဂ္ရဟ) နှင့် ဒဏ္ဍ/မဏ္ဍလ/ဘောဂ အာရေးများကို စနစ်တကျ ခွဲခြားကာ စစ်ပညာကို ဓမ္မတရားနှင့် ကိုက်ညီသော သိပ္ပံအဖြစ် တင်ပြပြီး စည်းကမ်း၊ ကာကွယ်မှုနှင့် မဟာဗျူဟာရှင်းလင်းမှုဖြင့် အောင်မြင်ခြင်းကို ရည်ရွယ်သည်။
Adhyaya 242
Chapter 242 — पुरुषलक्षणं (Purusha-Lakshana): Marks of a Man (Physiognomy)
စစ်တပ်ဖွဲ့စည်းပုံ (ဗျူဟ) အကြောင်းကိုပြီးဆုံးပြီးနောက်၊ ဟောပြောချက်သည် ပြင်ပยุทธနည်းမှ အတွင်းပိုင်းနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာပေါ်ရှိ လက္ခဏာများသို့ ပြောင်းလဲကာ မင်းသည် လူကို ခွဲခြားသိမြင်ရန် အသုံးချနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ အဂ္နိသည် ဤကို “သမုဒ္ဒရ” က “ဂါရ္ဂ” ထံ သင်ကြားခဲ့သော လက္ခဏာဗေဒ (physiognomy) ရှာစတြာအဖြစ် မိတ်ဆက်ပြီး ယောက်ျား၊ မိန်းမ နှစ်မျိုးလုံးတွင် မင်္ဂလာ/အမင်္ဂလာ အညွှန်းများကို သတ်မှတ်သည်။ အချိုးအစားစံနှုန်းများ—ညီမျှသဟဇာတ၊ “လေးမျိုးညီမျှမှု” နှင့် လက်တံအလျားသည် အမြင့်နှင့်တူသော nyagrodha-parimandala—ကို ဖော်ပြပြီး၊ ကိုယ်ခန္ဓာပိုင်းများပေါ်ရှိ မျဉ်းကြောင်းများ၊ ကြာပန်းကဲ့သို့သော အင်္ဂါရပ်များ၊ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းအချင်းချင်း ကိုက်ညီမှုများ၊ အင်္ဂုလနှင့် ကိရှ္ကူ တိုင်းတာချက်များကို အသေးစိတ် စာရင်းပြုစုသည်။ မေတ္တာ၊ သည်းခံမှု၊ သန့်ရှင်းမှု၊ ပေးကမ်းမှု၊ သတ္တိ စသည့် သီလဂုဏ်များကို ကိုယ်ခန္ဓာသုံးသပ်မှုနှင့် တွဲဖက်ကာ ရာဇဓမ္မသည် ရုပ်သဏ္ဌာန်သာမက စိတ်ဓာတ်ကိုပါ ခွဲခြားသိမြင်ရမည်ဟု ညွှန်ပြသည်။ ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ သွေးကြောထင်ရှားခြင်း၊ အနံ့ဆိုးခြင်းတို့ကို အမင်္ဂလာလက္ခဏာအဖြစ် မှတ်သားပြီး၊ ချိုမြိန်သောစကားနှင့် ဆင်ကဲ့သို့ လျှောက်လှမ်းပုံတို့ကို မင်္ဂလာအဖြစ် ဖော်ပြကာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ရွေးချယ်ခန့်အပ်ရေးနှင့် အကြံပေးမှုတွင် နီတိရှာစတြာ၏ လက်တွေ့ကိရိယာအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
Adhyaya 243
Chapter 243 — Strī-lakṣaṇa (Characteristics of a Woman)
ပုရုෂ-လက္ခဏာ ဆွေးနွေးချက်ကို ပိတ်ပြီးနောက်၊ အဂ္နိပုရာဏသည် သ္တရီ-လက္ခဏာ အခန်းကို ဖွင့်ကာ မိန်းမတစ်ဦး၏ သုဘတ္ဝ (ကောင်းမြတ်မှု) ကို သတ်မှတ်ရန် နီတိ-ရှာစတြနှင့် လက္ခဏာ-ရှာစတြ အညွှန်းအဖြစ် တင်ပြသည်။ စမုဒ္ဒရ (Samudra) အဖြစ် ပြောဆိုကာ ကိုယ်အင်္ဂါနှင့် အကျင့်အပြုအမူ လက္ခဏာများ—လှပသိမ်မွေ့သော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ၊ တိုင်းတာညီညာ၍ သန့်ရှင်းသော လမ်းလျှောက်ပုံ၊ ခြေဖဝါးနှင့် ရင်သား တည်ငြိမ်ညီညာမှု၊ နာဗယ်လ်က နာရီလက်တံအတိုင်း လှည့်သည့် အမင်္ဂလာမဟုတ်သော အထူးလက္ခဏာများ—ကို ရေတွက်ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ရှောင်ကြဉ်ရမည့် အမင်္ဂလာလက္ခဏာများ—ကြမ်းတမ်းမှု၊ မညီမညာမှု၊ ရန်ဖြစ်လိုမှု၊ လောဘ၊ စကားကြမ်းမှုနှင့် အမည်နှင့် ဆက်စပ်သည့် အချို့အရာများ—ကိုလည်း ဖော်ပြကာ လူမှုသဟဇာတကို ဓမ္မဆိုင်ရာ စံနှုန်းအဖြစ် ထားရှိကြောင်း ပြသသည်။ အပြင်ပန်းအလှကို အကျင့်သီလဖြင့် ချိန်ညှိကာ၊ လက္ခဏာမပြည့်စုံသော်လည်း မြတ်နိုးဖွယ် အကျင့်ကောင်းရှိလျှင် “သုဘ” ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် လက်ပေါ် အမှတ်တစ်ခုကို အပေါ်ယံကာကွယ်သင်္ကေတအဖြစ် ဖော်ပြပြီး၊ လက္ခဏာဗေဒကို အသက်ရှည်ယုံကြည်မှုနှင့် ရာဇဓမ္မ လူမှုစနစ်အတွင်း ချိတ်ဆက်ထားသည်။
Adhyaya 244
Chapter 244 — चामरादिलक्षणम् / आयुधलक्षणादि (Characteristics of the Fly-whisk and Related Royal Emblems; Weapon Characteristics)
အဂ္နိဘုရားသည် လူမှုရေးသဘောတရားမှ ရာဇဝင်ပရိုတိုကောသို့ ကူးပြောင်းကာ၊ ရာဇသင်္ကေတများဖြစ်သော ချာမရ (ပျံ့နှင့်ပန်ကာတံ) နှင့် ထီးတော်တို့၏ မင်္ဂလာလက္ခဏာစံနှုန်းများကို ဦးစွာဖော်ပြ၍ တရားဝင်အာဏာပိုင်မှုနှင့် နန်းတော်စည်းကမ်းတကျကို ပြသသည်။ ထို့နောက် ဓနုရဝေဒပုံစံနည်းပညာများ—တံ/အဆစ်အရေအတွက်၊ ထိုင်ခုံ/သရဖူခုံအတိုင်းအတာ၊ လေးတံဆောက်လုပ်နည်း (ပစ္စည်း၊ အချိုးအစား၊ ရှောင်ရမည့်ချို့ယွင်းချက်၊ ကြိုးတပ်နည်း၊ ချိုထိပ်ပုံဖော်နည်း) ကို အသေးစိတ်ချဲ့ထွင်သည်။ ရာဇလမ်းလျှောက်ပွဲနှင့် အဘိသေကအခမ်းအနားများတွင် လေးနှင့် မြားကို ပူဇော်ကန်တော့ခြင်းဖြင့် စစ်လက်နက်များကို သန့်ရှင်းစေ၍ သာမန်အသုံးအဆောင်မဟုတ်ကြောင်း ပြသသည်။ ထို့ပြင် ဘြဟ္မာ၏ ယဇ်ပူဇော်ပွဲကို သံဒေမုန်တားဆီးရာမှ ဗိဿနုသည် နန္ဒကဓားနှင့် ပေါ်ထွန်းကာ သတ်ခံရသူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာများ သံအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်ဟူသော ဒေဝကထာက မက်တယ်လ်လုပ်ငန်းနှင့် လက်နက်အာဏာကို ဘုရားသမိုင်းဖြင့် အခြေခံပေးသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဓားစမ်းသပ်စံနှုန်းများ (အရှည်အဆင့်၊ ချိုမြိန်သံမြည်၊ ဓားပုံသဏ္ဍာန်) နှင့် စည်းကမ်းများ (သန့်ရှင်းရေးစည်းကမ်း၊ ညအချိန်တွင် အလင်းပြန်မြင်ခြင်း/စျေးနှုန်းပြောခြင်း တားမြစ်) ကို ထည့်သွင်းကာ သီလ၊ အနိမိတ်နှင့် ရာဇဓမ္မကို တစ်စုတစ်စည်းတည်းသော အုပ်ချုပ်ရေးလမ်းညွှန်အဖြစ် ပေါင်းစည်းထားသည်။
Adhyaya 245
Chapter 245 — रत्नपरीक्षा (Examination of Gems)
အဂ္နိဘုရားသည် မင်းများအတွက် «ရတနပရိက္ခာ» (ရတနဗေဒ) သင်ရိုးကို ဖော်ပြပြီး အလှဆင်ခြင်းကို အာဏာသင်္ကေတနှင့် စည်းကမ်းထားသော ပစ္စည်းယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခန်းတွင် စိန်၊ မြ၊ ပတ္တမြား၊ ပုလဲ၊ နီလာများ၊ ကြောင်မျက်လုံး၊ လမဏိ၊ နေမဏိ၊ ကြည်လင်ကျောက်နှင့် အမည်ပေးထားသော ကျောက်မျိုးစုံ၊ သဘာဝ/သတ္တု ပစ္စည်းများကို စာရင်းပြု၍ နန်းတော်အတွက် စိစစ်ဝယ်ယူရာတွင် အသုံးဝင်စေသည်။ အကဲဖြတ်စံနှုန်းမှာ အတွင်းရောင်ခြည်၊ ကြည်လင်မှု၊ ပုံသဏ္ဍာန်ကောင်းမွန်မှုဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ရွှေတွင် တပ်ဆင်သော ရတနများအတွက် ဖြစ်သည်။ စိန်အတွက်တော့ အရောင်မတောက်၊ မသန့်၊ ကွဲပဲ့၊ သဲမှုန်ကပ်၊ သို့မဟုတ် ပြုပြင်လို့ရသေးသည့် ချို့ယွင်းစိန်များကို ဝတ်ဆင်ခြင်းကို တင်းကျပ်စွာ တားမြစ်ပြီး၊ ခြောက်ထောင့်ပုံ၊ သက်တံရောင်တောက်ပ၊ နေရောင်ကဲ့သို့ ထွန်းလင်း၊ သန့်စင်၍ «မထိုးဖောက်နိုင်» သော စိန်ကောင်းကို ချီးမွမ်းဖော်ပြသည်။ မြကဲ့သို့ အစက်အပြောက်နှင့် ကြက်တူရွေးတောင်ပံကဲ့သို့ တောက်ပမှုကို မျက်မြင်စံအဖြစ် ဆိုထားသည်။ ပုလဲကိုလည်း မူလအရင်းအမြစ် (ခရု၊ သင်္ခါ၊ ဆင်စွယ်၊ ငါး၊ မိုးတိမ်) အလိုက် ခွဲခြားပြီး မိုက်မဲမရှိသော လုံးဝိုင်းမှု၊ တောက်ပမှု၊ ကြည်လင်မှု၊ အရွယ်အစားကြီးမှုတို့ကို ကောင်းကျိုးအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ အလှအပ၊ နိမိတ်ဗေဒနှင့် မင်းအာဏာတရားဝင်မှုကို ချိတ်ဆက်ထားသည်။
Adhyaya 246
Chapter 246 — वास्तुलक्षणम् (Characteristics of Building-sites / Vāstu)
အဂ္နိဘုရားသည် ရာဇအာဏာ၏ လက်နက်နှင့် ဥစ္စာကိစ္စမှ လှည့်ကာ နေရာအကျယ်အဝန်းကို စီမံခန့်ခွဲသည့် ဝါஸ್ತು-ရှာစတြာကို သင်ကြားသည်။ ဝဏ္ဏအလိုက် မြေ၏အရောင် (အဖြူ/အနီ/အဝါ/အမည်း) နှင့် အနံ့၊ အရသာအမျိုးအစားများဖြင့် မြေရွေးချယ်မှုကို စိစစ်သတ်မှတ်စနစ်တကျ ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် သတ်မှတ်ထားသော မြက်များဖြင့် ပူဇော်ခြင်း၊ ဗြာဟ္မဏများကို ဂုဏ်ပြုခြင်းနှင့် မြေတူးဖော်ပွဲကို စတင်ခြင်းတို့ကို ဆိုသည်။ အဓိကနည်းပညာမှာ ၆၄ကွက် ဝါஸ್ತುမဏ္ဍလ ဖြစ်ပြီး အလယ် ၄ကွက်တွင် ဘြဟ္မာတည်ရှိကာ တောင်၊ မြောက် စသည့် ဦးတည်ရာနှင့် ထောင့်များအလိုက် ဒေဝတားများနှင့် သက်ရောက်မှုများ (ကာကွယ်ရေးနှင့် ရောဂါ/ပျက်စီးမှုကဲ့သို့ အန္တရာယ်များပါ) ကို ချထားသည်။ နန္ဒာ၊ ဝါစိဋ္ဌီ၊ ဘာရ္ဂဝီ၊ ကာရှျယပီ မန္တရားများဖြင့် သန့်စင်အပ်နှံကာ အိမ်ကို မြေ/မြို့/အိမ်၏ အရှင်အောက်ရှိ အသက်ရှင်သည့် သန့်ရှင်းကွင်းအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဥယျာဉ်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးသို့ တိုးချဲ့ကာ ဦးတည်ရာအလိုက် သစ်ပင်တင်ရာ၊ ရာသီအလိုက် နေထိုင်ညွှန်ကြားချက်များ၊ ရေချိုးလောင်းရောနှောချက်၊ မိုးခေါင်ကာလ စောင့်ရှောက်မှု၊ အသီးကျခြင်းတားဆီးနည်းနှင့် အမျိုးအစားလိုက် ကုသနည်းများကို ဖော်ပြသည်။ ထို့ကြောင့် ဆောက်လုပ်ရေး၊ ပူဇော်ပွဲနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တို့သည် တစ်ခုတည်းသော ဓမ္မနည်းပညာအဖြစ် ပေါင်းစည်းသည်။
Adhyaya 247
Chapter 247 — पुष्पादिपूजाफलं (Fruits of Worship with Flowers and Other Offerings)
အဂ္နိဘုရားသည် ဗိဿဏုကို အားထား၍ လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုးတွင် အောင်မြင်မှု (siddhi) ရရန် ပန်းပူဇော်ခြင်းကို အကျဉ်းချုပ် သဒ္ဓါ-ရိတုအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ အာရ္စနာအတွက် သင့်တော်သော ပန်းနှင့် အရွက်များ—mālatī, mallikā, yūthī, pāṭalā, karavīra, aśoka, kunda, tamāla အရွက်, bilva နှင့် śamī အရွက်, bhṛṅgarāja, ရာသီတော်မူသည့် tulasī, vāsaka, ketakī, ကြာပန်းနှင့် အနီရောင် ရေကြာ (red water-lily)—ကို စာရင်းပြုထားပြီး ရှောင်ရန် အရာများ (arka, unmattaka/dhattūra, kaṅkāñcī) ကိုလည်း ဆိုထားသည်။ ထို့နောက် ဒါန-ရှာစတြာနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ ghee ကို တိုင်းတာပမာဏဖြင့် လှူဒါန်းလျှင် မဟာပုဏ္ဏား၊ မင်းအာဏာနှင့် ကောင်းကင်ဘုံရလဒ်များ ရနိုင်ကြောင်း ပြောသည်။ အဂ္နိပုရာဏ၏ သဘောတရားအတိုင်း သင့်လျော်သော ဒြဗျာရွေးချယ်မှုနှင့် စည်းကမ်းရှိသော လှူဒါန်းမှုက အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ကိုက်ညီသည့် ဝိညာဉ်ရေးကို ဖြစ်စေပြီး စည်းစိမ်၊ တရားဝင်မှုနှင့် ပုဏ္ဏားတို့ကို ဝိုင်ရှ္ဏဝ ပူဇော်မှုအောက်တွင် အပြန်အလှန် အားပေးစေသည်။