Ayurveda
The Medical Science
A compendium of Ayurvedic medicine covering diagnosis, treatment, herbal remedies, surgical principles, and preventive healthcare.
Adhyayas in Ayurveda
Adhyaya 279
Chapter 279 — सिद्धौषधानि (Siddhauṣadhāni, “Perfected Medicines”) — Colophon/Closure
ဤအခန်းသည် ယခင်ဆေးပညာပိုင်း «Siddhauṣadhāni» (“ပြီးပြည့်စုံသော ဆေးဝါးများ”) ကို တရားဝင်ပိတ်သိမ်းသည့် ကော်လိုဖွန်/အဆုံးသတ် အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။ ပုရာဏရေးစနစ်တွင် ဤပိတ်သိမ်းချက်သည် တည်းဖြတ်မှတ်ချက်သာမက၊ အဂ္နేయ ဗဟုသုတသင်ရိုးအတွင်းရှိ အာယုရ்வேဒ ဗိဒ္ယာတစ်ရပ်ကို ပြည့်စုံစွာ လက်ဆင့်ကမ်းပြီးကြောင်း ကြေညာခြင်း ဖြစ်သည်။ အခန်းအမည်ကို ဖော်ပြကာ အဆုံးတံဆိပ်ခတ်ခြင်းဖြင့် ဆေးပညာကို သင်ကြားနိုင်၊ ထိန်းသိမ်းနိုင်၊ အာဏာရှိသော śāstra အဖြစ် ဆက်လက်သယ်ဆောင်နိုင်သည့် ဗဟုသုတဟု သတ်မှတ်ပေးသည်။ ထို့နောက် ချက်ချင်းပင် «ရောဂါအားလုံးကို ဖယ်ရှားသော ဆေးဝါးများ» သင်ခန်းစာသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ပြင်ဆင်ကာ၊ အထူးပြု “ပြီးပြည့်စုံဆေး” များမှ ပိုမိုအထွေထွေ၊ ကာကွယ်ရေးနှင့် ညီညွတ်စေသော နည်းလမ်းများသို့ ရွှေ့ပြောင်းကြောင်း ပြသည်။ အဂ္နိပုရာဏ၏ samanvaya နည်းလမ်းအရ ဆေးပညာကို လက်တွေ့လည်းဖြစ်၊ သန့်ရှင်းမြတ်နိုးရသော ဗိဒ္ယာလည်းဖြစ်ကာ၊ ကိုယ်ခန္ဓာတည်ငြိမ်မှုကို ထောက်ပံ့၍ စိတ်ကို ဓမ္မနှင့် ဘက္တိအတွက် တည်ကြည်စေသည်။
Adhyaya 280
Chapter 280 — रसादिलक्षणम् / सर्वरोगहराण्यौषधानि (Characteristics of Taste and Related Factors; Medicines that Remove All Diseases)
ဤအধ্যာယတွင် အာယုဗေဒကို ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ရာဇဝိဇ္ဇာအဖြစ် တင်ပြသည်။ ဓနွန္တရီက rasa (အရသာ)၊ vīrya (ဆေးအာနိသင်/အင်အား)၊ vipāka (အစာချေပြီးနောက် အကျိုးသက်ရောက်မှု) ကိုကျွမ်းကျင်သိမြင်ခြင်းနှင့် prabhāva (ဖော်ပြရခက်သော အထူးသက်ရောက်မှု) ကိုခွဲခြားသိခြင်းဖြင့် ဆရာဝန်သည် မင်းနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းကို ကာကွယ်နိုင်ကြောင်း သင်ကြားသည်။ အရသာခြောက်မျိုးကို Soma/Agni မူလအရ ခွဲခြားပြီး vipāka ကို သုံးမျိုး၊ vīrya ကို ပူ/အေး ဟု သတ်မှတ်ကာ ပျားရည်ကဲ့သို့ rasa ချိုသော်လည်း vipāka စပ်သည့် အထူးကိစ္စများကို prabhāva ဖြင့် ဖြေရှင်းကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် ဆေးဖက်ဝင်ပြုလုပ်နည်းသို့ ရွှေ့ကာ kaṣāya/kvātha လျှော့ချက်အချိုးအစားများ၊ snehapāka (ဆေးဖက်ဆီ/အဆီချက်) နှင့် lehya (လိမ်းစားဆေး/အနှစ်ဆေး) စည်းကမ်းများ၊ အရွယ်၊ ရာသီ၊ အင်အား၊ အစာချေမီး (agni)၊ ဒေသ၊ ပစ္စည်းနှင့် ရောဂါအလိုက် ဆေးပမာဏကို ကိုယ်ပိုင်ညှိနှိုင်းရမည်ဟု ဖော်ပြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် နေထိုင်မှုစည်းကမ်းနှင့် ကာကွယ်ဆေးပညာသို့ ချဲ့ထွင်ကာ upastambha သုံးပါး (အစားအစာ၊ အိပ်ရေး၊ လိင်ဆက်ဆံမှုစည်းကမ်း)၊ အားဖြည့်/အားလျော့ကုထုံးများ၊ ရာသီအလိုက် မတ်ဆာ့ချ်နှင့် လေ့ကျင့်ခန်း စည်းကမ်းများ၊ အစားအစာသန့်ရှင်းမှုသည် agni နှင့် လူ့အားအင်၏ အမြစ်အထောက်အကူဖြစ်ကြောင်း ပြော၍ ဆေးပညာကို ဓမ္မတရားနှင့် ကိုက်ညီသော ဘဝနေထိုင်မှုနှင့် ပေါင်းစည်းထားသည်။
Adhyaya 281
Vṛkṣāyurveda (The Science of Plant-Life) — Tree Placement, Muhūrta, Irrigation, Spacing, and Plant Remedies
ဤအধ্যာယသည် ရသာ (rasa) ဆိုင်ရာအကြောင်းအရာမှ Vṛkṣāyurveda (အပင်အသက်ရှင်မှုဗေဒ) သို့ကူးပြောင်းကာ ဥယျာဉ်စိုက်ပျိုးရေးကို ဓမ္မနှင့်ညီသော သိပ္ပံအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ဓနွန္တရီက မင်္ဂလာရှိသော သစ်ပင်များကို ဦးတည်ရာအလိုက်ထားရန်—plakṣa ကို မြောက်ဘက်၊ vaṭa ကို အရှေ့ဘက်၊ သရက်ကို တောင်ဘက်၊ aśvattha ကို အနောက်/ရေဘက်—ဟုဆိုပြီး တောင်ဘက်တွင် ဆူးပင်များမထားရန် သတိပေးကာ လင်း (sesame) သို့မဟုတ် ပန်းပင်များစိုက်၍ ပြန်လည်ပြုပြင်ရန်ညွှန်သည်။ စိုက်ပျိုးရာတွင် ပူဇော်ကန်တော့မှုကို အဓိကထား၍ ဘြာဟ္မဏကိုဂုဏ်ပြုခြင်း၊ လကိုပူဇော်ခြင်း၊ တည်ငြိမ်ကြယ်များနှင့် ဦးတည်ရာများ၊ သက်ဆိုင်ရာ ဒေဝတားအင်္ဂါရပ်များကို ကန်တော့ခြင်း၊ သင့်တော်သော နက္ခတ်များရွေးခြင်းနှင့် အမြစ်ကိုဂရုစိုက်ခြင်းတို့ကို ဖော်ပြသည်။ နေရာအကျိုးစီးပွားအတွက် ရေစီမံခန့်ခွဲမှုကိုလည်း အခမ်းအနားသဘောဖြင့် မြစ်ရေကို လမ်းကြောင်းချခြင်းနှင့် ကြာကန်တည်ဆောက်ခြင်း၊ ရေကန်စတင်ရန်ကောင်းသော နက္ခတ်များစာရင်းကို ပေးသည်။ ထို့နောက် ရာသီအလိုက်ရေချခြင်း၊ အကောင်းဆုံးနှင့် အလယ်အလတ် အကွာအဝေးထားစိုက်ခြင်း၊ ပြောင်းစိုက်နိုင်သည့် ကန့်သတ်ချက်များ၊ သီးမထွက်အောင် မဖြစ်စေရန် ခုတ်ထွင်ခြင်းတို့ကို ဆိုသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အပင်ကုထုံးများ—vidanga-ဂျီလိမ်းဆေး၊ သီးနှံ/ပဲမျိုးပေါင်းထည့်ခြင်း၊ နို့-ဂျီရေချခြင်း၊ မြေဩဇာ(လမ်းမ)နှင့် မုန့်မှုန့်ပေါင်းထည့်ခြင်း၊ အချဉ်ဖောက်အသားရေ၊ ငါးရေ—တို့ဖြင့် အားပြန်တက်စေ၊ ရောဂါနှိမ်နင်းစေ၊ ပန်းနှင့်သီးထွက်စေဟု ဖော်ပြသည်။
Adhyaya 282
Chapter 282 — नानारोगहराण्यौषधानि (Medicines that Remove Various Diseases)
ဤအဓ್ಯಾಯသည် အဂ္နేయဗိဒ္ယာ၏ စွယ်စုံကျမ်းဆန်သောဘောင်အတွင်း ဒဏ္ဝန္တရီ၏ ဆေးပညာအာဏာကို အခြေခံ၍ ရောဂါမျိုးစုံကို သက်သာစေသော ကုထုံးများကို လက်စွဲပုံစံဖြင့် စုစည်းထားသည်။ ပထမဦးစွာ ကလေးကုသမှု—ကလေးဝမ်းလျှော၊ နို့နှင့်ဆိုင်သောရောဂါများ၊ ချောင်းဆိုး၊ အန်ခြင်း၊ ဖျားနာခြင်းတို့အတွက် ဆေးရည်ပြုတ်နှင့် လိမ်းစားဆေး—ကို ဖော်ပြပြီး၊ ထို့နောက် ဉာဏ်တိုးစေသော မေဓျ (medhya) တိုနစ်များနှင့် ပိုးကောင်ဖယ်ရှားသော anti-krimi ဆေးနည်းများကို တိုးချဲ့သည်။ အာယုဝေဒ၏ ဆေးပေးနည်းလမ်းများဖြစ်သည့် နှာခေါင်းထဲထည့်ဆေး (nasya) ဖြင့် နှာသွေးယိုနှင့် လည်ပင်းဖောင်းခြင်း၊ နားထဲဖြည့်ဆေးဖြင့် နားကိုက်ခြင်း၊ ကဗလ/ဂါဂလ်ဖြင့် လျှာနှင့် ပါးစပ်ရောဂါများ၊ အပြင်လိမ်းကုသမှုများ (udvartana၊ lepa၊ wick dressings၊ ဆေးဆီ) ဖြင့် အရေပြားရောဂါနှင့် အနာများကို ဆက်လက်ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် prameha၊ vāta-śoṇita (ဂေါက်တူ)၊ grahaṇī၊ pāṇḍu နှင့် kāmala၊ raktapitta၊ kṣaya၊ vidradhi၊ bhagandara၊ ဆီးခက်ခြင်းနှင့် ဆီးကျောက်၊ ဖောင်းရောင်ခြင်း၊ gulma၊ visarpa စသည့် စနစ်တကျရောဂါများကိုလည်း ထည့်သွင်းထားသည်။ နိဂုံးတွင် triphalā ကို အခြေခံသော ရသာယနာဆန်သော အသက်ရှည်ကြောင်းဆိုမှုများနှင့် ဖျူမီဂေးရှင်း၊ အံ့ဖွယ်ပြသမှု၊ ṣaṭkarman စသည့် စိဒ္ဓိဆိုင်ရာ ပူဇော်-နည်းပညာမှတ်စုများကို ဖော်ပြကာ ဆေးပညာ၊ ပူဇော်အာဏာနှင့် ပုရုသာရ္ထများ၏ သဟဇာတကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Adhyaya 283
Chapter 283 — Mantras as Medicine (मन्त्ररूपौषधकथनम्)
ဤအဓ್ಯಾಯကို ဓနွန္တရီက ဟောကြားပြီး မန္တရ-စိကိစ္စာ (mantra-cikitsā) အဖြစ် ဆေးပညာကို ပြန်လည်သတ်မှတ်သည်။ သန့်ရှင်းသောအသံကို āyus (အသက်တာကာလ)၊ ārogya (ရောဂါကင်းစင်မှု) နှင့် အခြေအနေသီးသန့်ကာကွယ်ရေးအတွက် တိုက်ရိုက်ကုထုံးကိရိယာဟု ဖော်ပြသည်။ Oṃ ကို အမြင့်ဆုံးမန္တရဟု ကြေညာပြီး Gāyatrī ကို bhukti (လောကီအကျိုး) နှင့် mukti (လွတ်မြောက်မှု) နှစ်မျိုးလုံးပေးသူဟု ချီးမွမ်းကာ ကျန်းမာရေးနှင့် လွတ်မြောက်မှုတို့ ဆက်စပ်ကြောင်းကို အဓိကသဘောတရားအဖြစ် ထူထောင်သည်။ ထို့နောက် Viṣṇu/Nārāyaṇa မန္တရများနှင့် နာမဇပ (nāma-japa) ကို အခြေအနေလိုက် ဆေးအဖြစ် စုစည်းဖော်ပြပြီး အောင်မြင်မှု၊ ပညာ (vidyā)၊ ကြောက်ရွံ့မှုဖယ်ရှားခြင်း၊ မျက်စိရောဂါသက်သာခြင်း၊ စစ်ပွဲတွင် လုံခြုံခြင်း၊ ရေကူး/ရေဖြတ်ကူးခြင်း၊ အိပ်မက်ဆိုးကာကွယ်ခြင်း၊ မီးလောင်ကဲ့သို့ အန္တရာယ်များတွင် ကူညီခြင်းတို့ကို ဆိုသည်။ ထို့အပြင် သတ္တဝါများအပေါ် မေတ္တာကရုဏာနှင့် ဓမ္မကိုယ်တိုင်ကို «ကြီးမားသောဆေး» ဟု ခေါ်ကာ စာရိတ္တကျင့်ဝတ်သည် ကုသမှု၏ အခြေခံအစိတ်အပိုင်းဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။ နိဂုံးတွင် သင့်တော်စွာ အသုံးချပါက ဘုရားနာမတစ်လုံးတည်းဖြင့်ပင် ရည်ရွယ်သည့် ကုသ/ကာကွယ်ရေးအကျိုးကို ပြည့်စုံစေနိုင်ကြောင်း အတည်ပြုသည်။
Adhyaya 284
मृतसञ्जीवनीकरसिद्धयोगः (Mṛtasañjīvanī-kara Siddha-yogaḥ) — Perfected Formulations for Revivification and Disease-Conquest
ဤအဓ್ಯಾಯသည် မန္တရဖြင့်ဖန်တီးသော ဆေးဝါးများအကြောင်းမှ အာယုဗေဒ၏ စာရင်းသဘောတရားသစ်သို့ ကူးပြောင်းကာ၊ အာထရေယ၏ စိဒ္ဓယောဂ (ပြီးပြည့်စုံသော ဆေးဖော်မြူလာ) များကို ဓနွန္တရီက ပြန်လည်သင်ကြားထားသည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ စွယ်စုံကျမ်းဆန်၍ လက်တွေ့အသုံးချနိုင်ရန်ဖြစ်ပြီး၊ အဓိကရောဂါအုပ်စုများအလိုက် ကုထုံးများကို စုစည်းတင်ပြသည်— ဇွရ (ဖျားနာ), ကာသ-ရှွာသ-ဟိက္ကာ (ချောင်းဆိုး၊ အသက်ရှူခက်၊ ဟစ်ကပ်), အရောစန (အစာမစားချင်), ချာဒိ-တೃෂ္ဏာ (အန်ခြင်း၊ ရေငတ်), ကုဋ္ဌ နှင့် ဝိစ္ဖိုဋ (အရေပြားရောဂါ/ဖုဖောင်း), ဝြဏ နှင့် နာဍီ/ဘဂန္ဒရ (အနာနှင့် ဖစ်စတူလာ), အာမဝါတ နှင့် ဝါတ-ရှိုဏိတ, ရှိုထ (ဖော), အရှသ (အူလမ်းကြောင်းအဖု), အတီသာရ (ဝမ်းလျှော), က္ṣယ (ခန္ဓာကိုယ်ပျက်ယွင်း), မိန်းမရောဂါများနှင့် မျက်စိရောဂါများ။ ဆေးပုံစံနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအလိုက်လည်း ခွဲထားသည်— ကွာထ (ပြုတ်ရည်), စူရ္ဏ (မှုန့်), ဂှရိတ (ဆေးထည့် ဂီ), တိုင်လ (ဆေးဆီ), လေပ (လိမ်းပတ်), ဂုဋိကာ (လုံးဆေး), အဉ္ဇန (မျက်စိဆေး), နာသျ (နှာခေါင်းထည့်), စေက (ရေချိုး/လောင်း), ဝမန နှင့် ဝိရေစန (အန်ထုတ်၊ ဝမ်းချ)။ နိဂုံးတွင် ဝမ်းချကုထုံးကို အထူးသဖြင့် ‘နာရာစ’ ဖော်မြူလာကို အမြင့်ဆုံးဟု ချီးမြှောက်ကာ၊ စုရှရုတ၏ အတည်ပြုချက်အရ စိဒ္ဓယောဂများသည် ရောဂါအားလုံးကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည့် အထွေထွေဆေးဖြစ်ကြောင်း၊ အသက်ကို ဓမ္မတရားဖြင့် ထိန်းသိမ်း၍ သာဓနာပြုနိုင်စွမ်းကို ထောက်ပံ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။
Adhyaya 285
Kalpasāgara (Ocean of Formulations) — Mṛtyuñjaya Preparations and Rasāyana Regimens
ဤအధ్యာယသည် မṛtasañjīvanī («သေမှ ပြန်လည်အသက်သွင်းသော ဆေး») အကြောင်း ယခင်အধ্যာယ ပြီးဆုံးကြောင်းကို အစတွင် မှတ်သားပြီး၊ ယခုအပိုင်းကို Kalpasāgara — ဆေးဖော်မြူလာများ၏ «သမုဒ္ဒရာ» ဟု မိတ်ဆက်သည်။ ဓနွန္တရိ (Dhanvantari) အဖြစ် ပြောဆိုကာ Mṛtyuñjaya အမျိုးအစား ဆေးပြင်များကို āyurdāna (အသက်ရှည်စေခြင်း) နှင့် rogaghna (ရောဂါဖျက်ခြင်း) အတွက် ဖော်ပြသည်။ Rasāyana စနစ်အရ Triphalā ကို အဆင့်လိုက်အမောက်ဖြင့် သောက်သုံးခြင်း၊ bilva ဆီ၊ နှမ်းဆီ၊ kaṭutumbī ဆီတို့ဖြင့် nasya (နှာခေါင်းဆေးထည့်) ကို သတ်မှတ်ကာလအလိုက် ဆက်လက်ပြုလုပ်ခြင်း၊ ပျားရည်၊ ဂီ (ghee)၊ နို့တို့ကို ယာဉ် (anupāna) အဖြစ် အသုံးပြု၍ ရေရှည်သောက်သုံးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ nirguṇḍī, bhṛṅgarāja, aśvagandhā, śatāvarī, khadira, neem-pañcaka စသည့် ဆေးပင်များနှင့် kumārikā နှင့်အတူ မီးဖုတ်ထားသော ကြေး (calcined copper)၊ ဆာဖာ (sulphur) စသည့် သတ္တု/ဓာတ်ဆေးများကိုလည်း ရေးသားပြီး၊ နို့ သို့မဟုတ် နို့ထမင်းကဲ့သို့ အစားအသောက်ကန့်သတ်ချက်များနှင့် တွဲဖက်ထားသည်။ နောက်ဆုံးတွင် Yogarājaka သောက်သုံးနည်းများနှင့် မန္တရအာနုဘော် «oṃ hrūṃ sa» ကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြကာ၊ ဤ kalpa များကို နတ်များနှင့် ရှင်ပညာရှိများတောင် လေးစားကြောင်း ဆိုပြီး Pālakāpya ၏ gaja-āyurveda အပါအဝင် အာယုဝေဒ အစဉ်အလာကျယ်ပြန့်သို့ ဆက်သွားသည်။
Adhyaya 286
अध्यायः २८६ — गजचिकित्सा (Elephant Medicine)
ဤအধ্যာယသည် ယခင်အধ্যာယမှ တရားဝင်ကူးပြောင်းကာ ရာဇဝင်တော်စတေးနှင့် စစ်မြေပြင်အောင်မြင်မှုအတွက် အရေးကြီးသော အာယုဝေဒအထူးဘာသာရပ် «ဂဇ-စိကိစ္စာ» (ဆင်ဆေးပညာ) ကို မိတ်ဆက်သည်။ ပာလကာပျာက လောမပာဒအား ပြောကြားသည့်အသံဖြင့် ဆင်ကောင်း၏ လက္ခဏာများ—ခြေသည်းအရေအတွက်၊ မုဿ်တ (musth) ရာသီအလေ့အထ၊ ဆင်စွယ်မညီမှု၊ အသံအရည်အသွေး၊ နားအကျယ်၊ အရေပြားအမဲစက်များ—ကို ဖော်ပြပြီး အရွယ်ပု သို့မဟုတ် ပုံပျက်ဆင်မျိုးကို ပယ်ချသည်။ ထို့နောက် ဆင်ထိန်းသိမ်းမှုကို ရာဇဓမ္မနှင့် စစ်အောင်မြင်မှုနှင့် ချိတ်ဆက်ကာ အောင်ပွဲသည် စည်းကမ်းရှိသော စစ်ဆင်များနှင့် စခန်းစည်းကမ်းတကျ စီမံခန့်ခွဲမှုအပေါ် မူတည်ကြောင်း အလေးပေးသည်။ ကုသမှုများကို လက်တွေ့အစီအစဉ်ဖြင့် ဆက်လက်တင်ပြသည်—လေမဝင်သော နေရာပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် ဆီလိမ်းရန်အဆင်သင့်လုပ်ခြင်း၊ အပြင်ပိုင်းကုထုံးများ (ပခုံးကုထုံး၊ မက်ဆာ့ခ်)၊ အတွင်းဆေးများ (ဂီ/ဆီပြင်ဆင်မှု၊ ဆေးရည်ပြုတ်၊ နို့၊ အသားရည်) နှင့် ရောဂါအလိုက်ကုသမှု—ပန်ဒုကဲ့သို့ ဖြူဖျော့ခြင်း၊ အာနာဟ ဖောင်းတင်းခြင်း၊ မူးလဲခြင်း၊ ခေါင်းကိုက် (နာစျယာအပါအဝင်)၊ ခြေဖျားရောဂါ၊ တုန်ခါခြင်း၊ ဝမ်းလျှော၊ နားဖောင်း၊ လည်ချောင်းပိတ်ဆို့ခြင်း၊ ဆီးမထွက်ခြင်း၊ အရေပြားရောဂါ၊ ပိုးရောဂါ၊ ချွတ်ယွင်းပိန်လှီခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်နာ (colic) နှင့် အဖုအနာကို ခွဲဖောက်ပြီး ဆီလိမ်း/အင်နီမာထိ စီမံခြင်း။ အဆုံးတွင် အာဟာရနှင့် နေထိုင်စည်းကမ်း (သီးနှံအဆင့်လိုက်၊ အားတိုးအစာ၊ ရာသီလိုက် ရေဖျန်းခြင်း) ကို ဖော်ပြပြီး စစ်ရေး-ပူဇော်သဘောလည်း ထိန်းသိမ်းထားသည်—အောင်မြင်မှုအတွက် မီးခိုးဖျန်းခြင်း၊ မျက်စိဆေးကြောခြင်းနှင့် ကော်လီရီယမ်၊ မန္တရနှင့်ချိတ်ဆက်သော မျက်စိအားပေးခြင်းတို့ဖြင့် အဂ္နိပုရာဏ၏ ဆေးပညာ၊ စစ်ပညာနှင့် သာသနာတော်အာနုဘော် ပေါင်းစည်းမှုကို ပြသသည်။
Adhyaya 287
अश्ववाहनसारः (Aśvavāhana-sāra) — Essentials of Horses as Mounts (and Horse-Treatment)
ဤအဓ್ಯಾಯသည် ဓနွန္တရီ၏ဝိညာဉ်တော်မူသော သင်ကြားချက်ဖြစ်ပြီး မြင်းကို စည်းစိမ်နှင့်ကာကွယ်ရေးအတွက် ဓမ္မတရားနှင့်ညီသော ကိရိယာအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ မြင်းကိုရယူထိန်းသိမ်းခြင်းသည် ဓမ္မ၊ ကာမ၊ အဓ္ဓ (artha) တို့ကို ထောက်ပံ့ကြောင်းဆိုသည်။ အစပိုင်းတွင် မြင်းကိုစတင်အသုံးချရန် မင်္ဂလာအချိန်ကို ပြောပြီး နက္ခတ်များ အရှွိနီ၊ သြရဝဏ၊ ဟသ္တ နှင့် ဥတ္တရာသုံးပါး၊ ထို့ပြင် ဟေမန္တ၊ ရှိရှိရ၊ ဝသန္တ ရာသီတို့ကို ကောင်းမွန်သည့်အချိန်ဟု သတ်မှတ်သည်။ ထို့နောက် သဘောတရားနှင့် လက်တွေ့ကိုင်တွယ်မှု—ရက်စက်မှုမပြုရန်၊ အန္တရာယ်မြေပြင်ကိုရှောင်ရန်၊ ချက်ချင်းရိုက်နှက်မဟုတ်ဘဲ ကြိုးကိုထိန်းညှိကာ အဆင့်လိုက်လေ့ကျင့်ရန်—ကို သင်ကြားသည်။ အလယ်ပိုင်းတွင် စစ်ရေးမြင်းစီးနည်းနှင့် ပူဇော်ကာကွယ်ရေးကို ပေါင်းစပ်ကာ ကိုယ်ခန္ဓာပေါ်တွင် နျာသကဲ့သို့ ဒေဝတာတင်ခြင်းနှင့် မင်္ဂလာမကောင်းသော ဟိန်ဟောသံ၊ “သာဒီ” ဟုခေါ်သော အခြေအနေတို့အတွက် မန္တရအသုံးပြုမှုကို ဖော်ပြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ထိုင်ပုံ၊ ကြိုးညှိပုံ၊ လှည့်ပုံ၊ တားဆီးနည်းနှင့် အမည်ပေးထားသော နည်းလမ်းများကို စနစ်တကျတင်ပြပြီး ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုနှင့် ပိုးကိုက်ခြင်းအတွက် လိမ်းဆေးပတ်စ်၊ မျိုးအချို့အတွက် ဂျုံရည်/ပျစ်ရည်ကျွေးခြင်း စသည့် အစောပိုင်းကုသနည်းများကို ထည့်သွင်းသည်။ အဆုံးတွင် ဘဒြ၊ မန္ဒ၊ မೃဂဇင်္ဃ၊ သင်္ကီရ္ဏ ဟူသော မြင်းအမျိုးအစားများ၊ မင်္ဂလာ/မင်္ဂလာမကောင်း လက္ခဏာများကို ပြောပြီး ရှာလီဟောထရ သမိုင်းအစဉ်အလာအတိုင်း မြင်းလက္ခဏာများကို ဆက်လက်သင်ကြားမည်ဟု ကတိပြုသည်။
Adhyaya 288
Chapter 288 — अश्वचिकित्सा (Aśva-cikitsā) | Horse-Medicine (Śālihotra to Suśruta)
ဤအဓ್ಯಾಯတွင် အာယုဗေဒဘောင်အတွင်း မြင်းဗေဒ (Śālihotra) ကို Śālihotra က Suśruta သို့ သင်ကြားထားသည်။ အစတွင် aśva-lakṣaṇa အဖြစ် ကိုယ်အင်္ဂါလက္ခဏာ၊ အရောင်အမျိုးအစားများနှင့် ဆံပင်ဝိုင်း (āvarta) တည်နေရာတို့ဖြင့် ကောင်းမြင်း/မကောင်းမြင်း ခွဲခြားနည်းကို ဖော်ပြပြီး graha/rākṣā ကဲ့သို့ မကောင်းသက်ရောက်မှုများကို သတိပေးသည်။ ထို့နောက် cikitsā သို့ ပြောင်းကာ ဝမ်းဗိုက်နာ (colic)၊ ဝမ်းလျှော/atisāra၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု၊ koṣṭha ရောဂါများတွင် သွေးဖောက်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုး၊ ဖျားနာ၊ ဖောရောင်၊ လည်ချောင်းတင်းကျပ်မှု (galagraha)၊ လျှာတင်းမာမှု၊ ယားယံမှု၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာများနှင့် မျိုးပွား-ဆီးလမ်းကြောင်းရောဂါများ (raktameha အပါအဝင်) အတွက် ဆေးဖော်စပ်နည်းနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ပေးသည်။ ကုထုံးများတွင် ဆေးရည်ပြုတ်၊ လိမ်းဆေး (lepa/kalka)၊ ဆေးဆီ၊ nasya၊ basti၊ လိပ်ကောင်ကပ်ခြင်း၊ ရေဖျန်း/ဆေးကြောခြင်းနှင့် အာဟာရထိန်းညှိခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ နိဂုံးတွင် ရာသီအလိုက် စည်းကမ်း (ṛtu-caryā)၊ pratipāna၊ ရာသီအလိုက် ghee/ဆီ/yamaka အသုံးပြုမှု၊ ဆီလိမ်းပြီးနောက် ကန့်သတ်ချက်များ၊ ရေတိုက်/ရေချိုး အချိန်ဇယား၊ တင်းကျပ်စွာ တည်ငြိမ်စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် အစာကျွေးနည်းတို့ကို ဖော်ပြကာ တိရစ္ဆာန်ကောင်းကျိုးကို ဓမ္မနှင့် မင်္ဂလာရလဒ်များနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။
Adhyaya 289
Aśvāyurveda (Medical Science of Horses)
ဤအধ্যာယသည် အဂ္နိပုရာဏ၏ စွယ်စုံသင်ရိုးအတွင်းရှိ တိရစ္ဆာန်ဆေးပညာဆိုင်ရာ အာယုဗေဒအထူးကဏ္ဍသို့ ဝင်ရောက်စေသော ခေါင်းစဉ်-တံတားအဖြစ် ရပ်တည်ပြီး၊ ဤပိုင်းကို “အရှွာယုဗေဒ” ဟု သတ်မှတ်ပြသည်။ အဂ္နေယဗိဒ္ယာ၏ မူဘောင်အရ မြင်းကို စောင့်ရှောက်ခြင်းသည် အသုံးချရေးသာမက၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း၊ သွားလာရေးနှင့် မင်းနိုင်ငံ သို့မဟုတ် လူထုတည်ငြိမ်မှုကို ကာကွယ်ကာ ဓမ္မကို ထောက်ပံ့သည့် တရားဝင်သိပ္ပံတစ်ရပ်အဖြစ် ထည့်သွင်းထားသည်။ အခန်းတည်နေရာက ပုရာဏရှိ ဆေးပညာသည် လူ့ကုထုံးကိုသာ မက၊ မျိုးစိတ်အလိုက် ကျန်းမာရေးစီမံခန့်ခွဲမှုထိ တိုးချဲ့ကြောင်း ပြသပြီး၊ နောက်လာမည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့် သက်သာစေသော (pacificatory) နည်းလမ်းများအတွက် ဖတ်ရှုသူကို ပြင်ဆင်ပေးသည်။ စနစ်တကျ သင်ကြားရေးအရ နည်းပညာဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားချက်ကို သာသနာတော်ဆိုင်ရာ သန့်ရှင်းသိပ္ပံအဖြစ် ဖော်ပြကာ၊ မှန်ကန်သော လက်တွေ့လုပ်ဆောင်မှု၊ မှန်ကန်သော အချိန်နှင့် မှန်ကန်သော စိတ်ရည်တို့က ကိုယ်ခန္ဓာကောင်းကျိုးကို ကောစမစ်အစီအစဉ်နှင့် ညီညွတ်စေသည်ဟု ဆိုသည်။
Adhyaya 290
Chapter 290 — गजशान्तिः (Gaja-śānti: Elephant-Pacification Rite)
ဤအဓ್ಯಾಯသည် အශ්ဝ-ရှာန္တိ ပြီးနောက် စတင်၍ ရှာလီဟောထရ၏ «ဂဇ-ရှာန္တိ» (ဆင်ရောဂါနှိမ်နင်း၍ အမင်္ဂလာကင်းစေသော အာယုဗေဒ-တိရစ္ဆာန်ဆေးနှင့် မင်းတော်ကာကွယ်ရေး ရိတု) ကို ဖော်ပြသည်။ ပဉ္စမီနေ့ကို ရွေးချယ်ကာ ဝိષ્ણုနှင့် သရီ၊ အဓိကဒေဝတားများ၊ ကမ္ဘာလောကထိန်းညှိသူများနှင့် နာဂဝంశများကို အပြည့်အစုံ ဖိတ်ခေါ်သည်။ ကြာပန်းမဏ္ဍလကို တည်ဆောက်၍ ဒေဝတားနေရာချမှု၊ အစတြာ (ဒေဝလက်နက်)၊ ဒိက္ခဒေဝတားများ၊ ဓာတ်များနှင့် အပြင်ဝိုင်းတွင် ရှိသီများ၊ သုတ္တရေးသားသူများ၊ မြစ်များ၊ တောင်များကို ထည့်သွင်းကာ ကောစမော်လောဂျီကို ကုသရေးရည်ရွယ်ချက်နှင့် ချိတ်ဆက်သည်။ ကုမ္ဘများတွင် ရေစီးလေးမျိုး၊ အလံ၊ တိုရဏာ စသည့် ပစ္စည်းများနှင့် ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ၊ ဂhee ဟောမ (ဒေဝတားတစ်ပါးစီအတွက် ရာချီ) ကို သတ်မှတ်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် ပယ်ဖျက်ပူဇော်ခြင်းနှင့် ဒက္ခိဏာ—အထူးဆင်ဆရာ/တိရစ္ဆာန်ဆေးဆရာများအား ပေးချေမှုပါဝင်သည်။ ဆင်မတစ်ကောင်ပေါ် တက်စီးစဉ် မန္တရရွတ်ဆိုခြင်း၊ မင်းတော်အဘိသေက အစီအစဉ်နှင့် «သရီဂဇ» သို့ ကာကွယ်ရေးမိန့်ခွန်းဖြင့် ဆင်ကို စစ်ပွဲ၊ ခရီးသွား၊ အိမ်တွင်း၌ မင်းကို ကာကွယ်သော ဓမ္မစောင့်ရှောက်သူအဖြစ် တည်စေသည်။ အဆုံးတွင် ဆင်အရာရှိများ၊ အထောက်အကူများကို ဂုဏ်ပြုခြင်းနှင့် ḍiṇḍima (ကက်တယ်ဒရမ်) တီးခတ်၍ အမင်္ဂလာသတင်းကောင်းကို လူထုသို့ ကြေညာသည်။
Adhyaya 291
Chapter 291 — Śāntyāyurveda (Ayurveda for Pacificatory Rites): Go-śānti, Penance-Regimens, and Therapeutics (incl. Veterinary Care)
ဤအခန်းသည် ဂဇ-ရှာန္တိ အဆုံးသတ်ပြီးနောက် နွားကိုအခြေခံသော ရှာန္တိ-အာယုရ္ဝေဒသို့ လှည့်ကာ နွားစောင့်ရှောက်မှုကို မင်းအုပ်ချုပ်ရေး၏ သီလတာဝန်နှင့် လောကများကို ထောက်ပံ့သော ကောဇမစ်အင်အားအဖြစ် တင်ပြသည်။ ဓနွန္တရီက နွား၏ သန့်ရှင်းမြတ်နိုးမှုနှင့် ပဉ္စဂဝျ (ဆီး၊ ချေး၊ နို့၊ ဒိန်ချဉ်၊ ဂျီ၊ ကုရှရေ) တို့၏ သန့်စင်အာနိသင်ကို ဖော်ပြ၍ ကံမကောင်းမှု၊ မကောင်းသောအိပ်မက်၊ အညစ်အကြေးကို ဖယ်ရှားနိုင်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် အပြစ်ဖြေဝိနယများကို အဆင့်လိုက်—တစ်ညစာအစာရှောင်ခြင်း၊ မဟာ-ဆာန္တပန၊ ကೃစ္ဆရ (အပူ/အအေး) မျိုးကွဲများ—နှင့် နွား၏နေ့စဉ်စည်းကမ်းနှင့် ကိုက်ညီစေသော ဂိုဝရတ ကို ရှင်းလင်းကာ ဂိုလိုကသို့ ဦးတည်သော ကုသိုလ်သဘောတရားသို့ ချိတ်ဆက်သည်။ နွားကို ဟဝိစ်၊ အဂ္နိဟောတရ အတွက် အခြေခံနှင့် သတ္တဝါတို့၏ ခိုလှုံရာဟု ချီးမွမ်းပြီးနောက် ဆေးကုသမှုသို့ ဝင်ကာ ချိုရောဂါ၊ နားကိုက်၊ သွားနာ၊ လည်ချောင်းပိတ်ဆို့မှု၊ ဝါတာရောဂါ၊ ဝမ်းလျှော၊ ချောင်းဆိုး/အသက်ရှူခက်၊ အရိုးကျိုး၊ ကဖာရောဂါ၊ သွေးဆိုင်ရာရောဂါ၊ နွားကလေးအာဟာရနှင့် ဂြဟ/အဆိပ်ဖယ်ရှား မီးခိုးဖျန်းခြင်းတို့အတွက် ဆေးပြင်များကို ဖော်ပြသည်။ အဆုံးတွင် ဟရီ၊ ရုဒ္ဒရ၊ စူရျ၊ ရှရီ၊ အဂ္နိ တို့အား ပြက္ခဒိန်အလိုက် ရှာန္တိပူဇာ၊ နွားလှူဒါန်းခြင်းနှင့် လွှတ်ပေးခြင်း၊ ထို့ပြင် မြင်းနှင့် ဆင်အတွက် သီးသန့် တိရစ္ဆာန်အာယုရ္ဝေဒ မျိုးရိုးမှတ်တမ်းကို ထည့်သွင်းသည်။
Adhyaya 292
Mantra-paribhāṣā (Technical Definitions and Operational Rules of Mantras)
အဂ္နိသည် မန္တရဗေဒကို ဘုက္တိ (လောကီအကျိုး) နှင့် မုက္တိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) နှစ်မျိုးလုံးပေးသော ပညာရပ်ဟု သတ်မှတ်ပြီး၊ ဖွဲ့စည်းပုံအလိုက် ဘီဇမန္တရနှင့် မာလာမန္တရ ခွဲခြားကာ စိဒ္ဓိရစေသော အက္ခရာအရေအတွက်ကန့်သတ်ချက်ကို ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် မန္တရများကို သဒ္ဒါလိင်အလိုက်နှင့် အင်အားသဘောအလိုက် (အဂ္နေယ/မီးသဘော၊ သောမျ/နူးညံ့သဘော) ခွဲကာ “namaḥ” “phaṭ” ကဲ့သို့ အဆုံးသတ်စကားလုံးများက သာမန်ငြိမ်းချမ်းရေးကိစ္စမှ အတင်းအကျပ်/ထိန်းချုပ်ရေးကိစ္စများ (uccāṭana၊ ချည်နှောင်ခြင်း) ထိ မန္တရ၏ လုပ်ဆောင်အားကို ပြောင်းလဲနိုင်ကြောင်းနှင့် ကန့်သတ်ချက်များကို ရှင်းလင်းသည်။ လက်တွေ့ပိုင်းတွင် နိုးကြားအခြေအနေ၊ ကောင်းမွန်သော အသံအစ၊ လိပိ (အက္ခရာရေးပုံ) နှင့် နက္ခတ်အစီအစဉ်ဆိုင်ရာ အမင်္ဂလာ/အမင်္ဂလာလက္ခဏာများကို ထည့်သွင်းဖော်ပြသည်။ မန္တရပြည့်စုံမှုသည် စည်းကမ်းရှိသော သာဓနာ—ဇပ၊ ပူဇာ၊ ဟိုးမ၊ အဘိသေက—ကို သင့်တော်သော ဒိက္ခာနှင့် ဂုရုမှ ဆက်ခံသင်ယူခြင်းဖြင့်သာ ရနိုင်ပြီး ဂုရုနှင့် သင်တန်းသားတို့၏ သီလအရည်အချင်းကို တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဇပအရေအတွက်အချိုး၊ ဟိုးမအပိုင်းအခြား၊ အသံထွက်မှ စိတ်ထဲရွတ်ဆိုခြင်းအထိ ရွတ်ဆိုနည်းများ၊ မျက်နှာမူဦးတည်ရာနှင့် နေရာရွေးချယ်မှု၊ တိထိ/အပတ်နေ့ ဒေဝတာများ၊ နျာသ (lipi-nyāsa, aṅga-nyāsa, mātṛkā-nyāsa) အသေးစိတ်ကို စည်းမျဉ်းတကျ ချမှတ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် ဝါဂီရှီ/လိပိဒေဝီကို မန္တရအားလုံးကို စိဒ္ဓိပေးစေသော အင်အားမူလအဖြစ် ထင်ရှားစေသည်။
Adhyaya 293
Mantra-paribhāṣā (मन्त्रपरिभाषा) — Colophon/Closure
ဤအခန်းသည် “Mantra-paribhāṣā” ဟုခေါ်သော မန္တရပညာဆိုင်ရာ သင်ကြားချက်အပိုင်း၏ တရားဝင်အဆုံးသတ် (colophon) ဖြစ်ပြီး၊ အဂ္နేయစနစ်အတွင်း မန္တရအသုံးအနှုန်းနှင့် အဓိပ္ပါယ်သတ်မှတ်ချက်များကို နည်းပညာဆန်စွာ ရှင်းလင်းထားသည့် အကြောင်းအရာ ပြီးဆုံးကြောင်းကို အမှတ်အသားပြုသည်။ အဂ္နိပုရာဏ၏ စွယ်စုံကျမ်းဆန်သော လှုပ်ရှားမှုအတွင်း ဤကဲ့သို့သော အဆုံးသတ်စာသားများသည် စာရေးသူအမှတ်အသားသာမက၊ mantra-śāstra (သန့်ရှင်းသောအသံ၏ သီအိုရီနှင့် မှန်ကန်သုံးစွဲမှု) မှ မန္တရ၊ အချိန်ကာလနှင့် ရောဂါခွဲခြားသတ်မှတ်မှုတို့ ပေါင်းစည်းကာ ကိုယ်ခန္ဓာအရေးပေါ်ကိုင်တွယ်မှု (အာယုဗေဒနှင့် အဆိပ်ကုသမှု) သို့ ကူးပြောင်းသည့် အဆင့်ပြောင်းလဲမှုကိုလည်း ပြသသည်။ ထို့ကြောင့် ဘာသာ/ရိုးရာနည်းလမ်းမှန်ကန်မှုနှင့် ကာကွယ်ကုသရေးတွင် လက်တွေ့အသုံးချမှုတို့၏ ဆက်စပ်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ śabda (မန္တရ) ကို လောကီအရေးပေါ်အခြေအနေများတွင် ဓမ္မ၏ ကိရိယာအဖြစ် ပြောင်းလဲစေသည့် အဂ္နేయလက္ခဏာကို ထင်ရှားစေသည်။
Adhyaya 294
Daṣṭa-cikitsā (Treatment for Bites) — Mantra-Dhyāna-Auṣadha Protocols for Viṣa
အဂ္နိဘုရားသည် daṣṭa-cikitsā (ကိုက်/ချွန်ထိုးဒဏ်ကုသမှု) အတွက် အာယုဝေဒ အထူးခန်းကို စတင်ကာ မန္တရ (သန့်ရှင်းသော ဂါထာ), ဓျာန (အာရုံစိုက်သဘောတရား/မြင်ကွင်းဖန်တီးခြင်း), နှင့် အော်သဓ (ဆေးဝါးပေးခြင်း) ဆိုသည့် သုံးမျိုးပေါင်း ကုထုံးကို တင်ပြသည်။ “Oṃ namo bhagavate Nīlakaṇṭhāya” ကို ဂျပ်လုပ်ခြင်းက အဆိပ်ကို လျော့စေ၍ အသက်ကာကွယ်နိုင်သည်ဟု ဆိုပြီး viṣa ကို jaṅgama (တိရစ္ဆာန်မူလ—မြွေ၊ ပိုးမွှား) နှင့် sthāvara (အပင်/သတ္တုမူလ) ဟူ၍ ခွဲခြားသည်။ ထို့နောက် Viyati/Tārkṣya (ဂရုဍ) မန္တရကို အခြေခံသော ပူဇော်-ကုသ စနစ်ကို ဖော်ပြကာ အသံ/ဖိုနက်တစ် ကွာခြားချက်များ၊ kavaca နှင့် astra မန္တရများ၊ yantra/maṇḍala (mātṛkā-ပဒုမ) ကို ဓျာနဖြင့် မြင်ကွင်းတည်ဆောက်ခြင်း၊ လက်ချောင်းနှင့် အဆစ်အမြစ်များပေါ် nyāsa ကို အသေးစိတ် ပြောသည်။ မြေ၊ ရေ၊ မီး၊ လေ၊ အာကာသ သတ္တုငါးပါးကို အရောင်၊ ပုံသဏ္ဌာန်၊ အုပ်စိုးဒေဝတားတို့နှင့် တွဲဖက်ကာ “ပြန်လှန်/အပြန်အလှန်” လောဂစ်ဖြင့် အဆိပ်ကို တားဆီး၊ လွှဲပြောင်း၊ ဖျက်ဆီးရန် သုံးသည်။ နိဂုံးတွင် ဂရုဍနှင့် ရုဒြ/နီလကဏ္ဌ မန္တရများ၊ နားထဲသို့ တိုးတိုးဂျပ်ခြင်း (karṇa-jāpa)၊ ကာကွယ်ချည်နှောင်ခြင်း (upānahāva) နှင့် Rudra-vidhāna ပူဇော်မှုတို့ဖြင့် အန္တီဗီနမ်ကို ဆေးပညာနှင့် ဓမ္မရေးရာ ပူဇော်ကိစ္စအဖြစ် တင်ပြသည်။
Adhyaya 295
Pañcāṅga-Rudra-vidhāna (The Fivefold Rudra Rite)
ကိုက်နာ၊ ထိုးနာတို့ကို ကုသခြင်းဆိုင်ရာ အာယုဗေဒအကြောင်းအရာနောက်တစ်ဆက်အဖြစ် အဂ္နိဘုရားသည် အလုံးစုံအကျိုးပေးသော်လည်း အဆိပ်နှင့်ရောဂါကာကွယ်ရေးကို အထူးရည်ရွယ်သော «ပဉ္စာင်္ဂ ရုဒြ-ဝိဓာန» ကို မိတ်ဆက်သည်။ ရုဒြ၏ «အင်္ဂါငါးပါး» ကို ပူဇော်ရေးနည်းပညာအရ hṛdaya (နှလုံးဟိမ်း), śiva-saṅkalpa, śiva-mantra, sūkta, pauruṣa ဟု သတ်မှတ်ပြီး nyāsa နှင့် အစဉ်လိုက် japa ကို အခြေခံအဖြစ် တည်ဆောက်သည်။ ထို့နောက် မန္တရအစိတ်အပိုင်းများကို ပညာရပ်ဆန်စွာ ခွဲခြမ်းကာ ṛṣi၊ chandas (Triṣṭubh, Anuṣṭubh, Gāyatrī, Jagatī, Paṅkti, Vṛhatī) နှင့် devatā သတ်မှတ်ချက်များကို ဖော်ပြပြီး လိင်အခြေပြု devatā ရွေးချယ်မှုနှင့် anuvāka အလိုက် ရုဒြအမျိုးအစားများ (Eka-Rudra, Rudra/Rudras) ကိုလည်း ဆိုသည်။ နိဂုံးတွင် trailokya-mohana ကို ရန်သူ/အဆိပ်/ရောဂါ ဖိနှိပ်ခြင်းအဖြစ် သုံးစွဲပုံနှင့် ဗိဿဏု–နရာစിംဟ မန္တရ ၁၂၊ ၈ သရအက္ခရာတို့ကို visha-vyādhi ဖျက်ဆီးသူဟု ကြေညာသည်။ Kubjikā, Tripurā, Gaurī, Candrikā, Viṣahāriṇī နှင့် «Prasāda-mantra» တို့ကို အသက်ရှည်ကျန်းမာရေး တိုးစေသော မန္တရကာကွယ်ကုသနည်းအဖြစ် ထပ်မံတင်ပြသည်။
Adhyaya 296
Chapter 296 — Viṣa-cikitsā: Mantras and Antidotes for Poison, Stings, and Snake-bite
ဤအာယုဝေဒအခန်းတွင် အဂ္နိဘုရားသည် ဝသိဋ္ဌအား မန္တရ-ပရယောဂနှင့် ချက်ချင်းကုသမှု၊ ဆေးဖော်မြူလာများကို ပေါင်းစည်းထားသော အဆိပ်ကုသနည်း (viṣa-cikitsā) ကို တိုတောင်းသော်လည်း ပြည့်စုံစွာ သင်ကြားသည်။ အစပိုင်းတွင် အတုအဆိပ်/ထည့်သွင်းအဆိပ်၊ အမျိုးမျိုးသော အဆိပ်နှင့် မြွေအဆိပ်တို့ကို “တိမ်ကဲ့သို့ အမှောင်” ကို ဆွဲထုတ်သကဲ့သို့ ဖယ်ရှားပြီး မန္တရအဆုံးတွင် ထိန်းချုပ်/တားဆီးခြင်းကို ဖော်ပြသည့် အဆိပ်ဖျက်မန္တရများ ပါသည်။ ဒုတိယဖော်မြူလာကို sarvārtha-sādhaka ဟု ခေါ်ကာ ဘီဇမန္တရများ၊ ဝိုင်ရှ္ဏဝ သင်္ကေတများနှင့် ကృష్ణအား ပန်ကြားခြင်းကို ပေါင်းစည်းထားသည်။ တတိယ “Pātāla-kṣobha” မန္တရသည် ပရေတအုပ်စု၏ အရှင် ရုဒြအား ရည်ညွှန်း၍ ကင်းတုတ်၊ မြွေကိုက်နှင့် ထိတွေ့မှုကြောင့် ရုတ်တရက် အဆိပ်တက်ခြင်းတို့တွင် လျင်မြန်စွာ ဖျက်ဆီးရန် သတ်မှတ်သည်။ ထို့နောက် ကိုက်ရာကို ဖြတ်ထုတ်/မီးကင်ပြီး śirīṣa၊ arka နို့ရည်၊ စပ်သော အမွှေးအကြိုင်များ ပါဝင်သည့် အဆိပ်ဖြေဆေးများကို သောက်ခြင်း၊ လိမ်းခြင်း၊ မျက်စိဆေး (collyrium)၊ နှာခေါင်းထည့်ဆေး (nasya) စသည့် လမ်းကြောင်းမျိုးစုံဖြင့် အသုံးပြုရန် ဆိုသည်။
Adhyaya 297
Vishahṛn Mantrauṣadham (Poison-Removing Mantra and Medicinal Remedy) — Colophon and Transition
ဤအধ্যာယသည် မန္တရနှင့် ဆေးဝါးကို ပေါင်းစည်းထားသော အဆိပ်ဖယ်ရှားရေး စနစ်ဟု ခေါင်းစဉ်တပ်သည့် တရားဝင် ကော်လိုဖွန်ဖြင့် အဆုံးသတ်သည်။ အဂ္နိ–ဝသိဋ္ဌ စကားဝိုင်းအတွင်း ထုတ်ဖော်ဗေဒသဘောဖြင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဗဟုသုတကို အတည်ပြုကာ နောက်လာမည့် ပိုမိုအသေးစိတ် ကုထုံးအခန်းသို့ ဖတ်ရှုသူကို ပြင်ဆင်ပေးသည်။ ဤကူးပြောင်းမှုသည် စွယ်စုံကျမ်းဆန်သော ဖွဲ့စည်းပုံ၏ ချိတ်ဆက်ကွင်းတစ်ခုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ပြီး အထွေထွေ အန္တီဒုတ် သဘောတရားမှ သတ္တဝါအလိုက် ကုထုံးပရိုတိုကောများသို့—အထူးသဖြင့် မြွေအဆိပ်ထိုးခြင်း—ရွှေ့ပြောင်းကြောင်းကို မှတ်သားစေသည်။ အဂ္နေယဗိဒ္ယာတွင် မန္တရအာဏာ၊ မှန်ကန်သော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့် ဆေးဝါးအသုံးချမှုတို့သည် ဓမ္မဦးဆောင်သော ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု အဆက်မပြတ်တစ်ခုတည်းဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း အလေးပေးထားသည်။
Adhyaya 298
Bala-graha-hara Bāla-tantram (बालग्रहहर बालतन्त्रम्) — Pediatric protection and graha-affliction management
အဂ္နိဘုရားသည် မွေးကင်းစကလေးများကို မွေးဖွားချိန်မှစ၍ ထိခိုက်စေတတ်သည်ဟု ယုံကြည်သော ဘာလာ-ဂြဟ (bala-graha) အန္တရာယ်ဖမ်းဆီးအင်အားများအပေါ် အခြေခံသည့် ဘာလာတန္တရကို စတင်ဖော်ပြသည်။ အခန်းတွင် ရောဂါခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအစဉ်ကို တိတိကျကျတင်ပြပြီး (၁) လက်ခြေတုန်ခါ/လှုပ်ရှားမငြိမ်၊ အစာမစားချင်၊ လည်ပင်းကွေ့၊ အော်ဟစ်သံမမှန်၊ အသက်ရှူခက်၊ အရောင်ပြောင်း၊ အနံ့ဆိုး၊ ကြွက်တက်၊ အန်ခြင်း၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ သွေးပါဆီး စသည့် လက္ခဏာများကို သိမြင်ရန်; (၂) လက္ခဏာအစုအဖွဲ့အလိုက် သက်ဆိုင်ရာ ဂြဟ သို့မဟုတ် အချိန်အမှတ်အသား (တိသီ/နေ့ရေတွက်၊ လစဉ်နှင့် နှစ်စဉ်အဆင့်များ) ကို ခွဲခြားရန်; (၃) လိမ်းဆေး (lepa)၊ မီးခိုးဖျန်း/အမွှေးအကြိုင် (dhūpa)၊ ရေချိုး (snāna)၊ မီးအိမ်နှင့် အမွှေးတိုင်၊ ဦးတည်ရာ/နေရာအလိုက် ပူဇော်ပွဲ (ဥပမာ ယမ၏ဦးတည်ရာတွင် karañja သစ်ပင်အောက်) နှင့် ဘလိ (bali) ပူဇော်ခြင်းကို ငါး၊ အသား၊ အရက်၊ ပဲမျိုးစုံ၊ နှမ်းပြင်ဆင်မှု၊ ချိုချဉ် စသည့် အစားအစာများ သို့မဟုတ် အချို့အမျိုးအစားများအတွက် “အစားမပါ” အနံ့ဆိုးပူဇော်မှုဖြင့် ပေါင်းစည်းကုသရန်ကို ညွှန်ပြသည်။ နိဂုံးတွင် ဘလိ-ဒါနအချိန်၌ အလုံးစုံလိုအင်ပြည့်စုံစေသော (sarva-kāmika) ကာကွယ်မန်တရများကို စာမုဏ္ဍာ (Cāmuṇḍā) ထံ ပူဇော်ကာ ကလေးကျန်းမာရေးနှင့် အိမ်ထောင်စုလုံခြုံရေးကို ဓမ္မအတွင်း ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် အာယုဝေဒကို ရိုးရာကာကွယ်ပူဇော်မှုနှင့် ချိတ်ဆက်သင်ကြားထားသည်။
Adhyaya 299
Chapter 299 — ग्रहहृन्मन्त्रादिकम् (Grahahṛn-Mantras and Allied Procedures)
အဂ္နိဘုရားသည် ကလေးကာကွယ်ရေး ဂြဟဖယ်ရှားရေးကိစ္စများမှ စ၍ ဂြဟဒုက္ခများအတွက် ဆေးပညာ–ပူဇော်ရေး လမ်းညွှန်တစ်ရပ်သို့ ချဲ့ထွင်ကာ အကြောင်းရင်း၊ ထိခိုက်လွယ်ရာနေရာများ၊ ရောဂါလက္ခဏာခွဲခြားမှုနှင့် ပေါင်းစည်းတုံ့ပြန်နည်းများကို ဖော်ပြသည်။ စိတ်မတည်ငြိမ်မှုနှင့် ရောဂါအချို့ကို စိတ်ခံစားမှုလွန်ကဲခြင်းနှင့် အစားအစာမကိုက်ညီခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပြီး၊ အရူးအမူးသဏ္ဍာန်များကို ဒိုးရှာအခြေခံ၊ စန္နိပါတ၊ နှင့် ဘုရား/ဆရာမနှစ်သက်မှုကြောင့် ဖြစ်သော အာဂန္တုက အကြောင်းရင်းများအဖြစ် ခွဲသည်။ ဂြဟနေထိုင်ရာများကို မြစ်၊ မြစ်ဆုံ၊ အိမ်လွတ်၊ တံခါးခုံပျက်၊ တစ်ပင်တည်းသစ်ပင် စသဖြင့် ပြပြီး လူမှု–ပူဇော်ရေး လွန်ကျူးမှုများနှင့် မကောင်းသဘောအပြုအမူများကို အန္တရာယ်တိုးစေသည်ဟု ဆိုသည်။ လှုပ်ရှားရူးသွပ်ခြင်း၊ ကိုယ်အပူလောင်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ မထိန်းနိုင်သော တောင်းစားလိုစိတ်၊ ကာမလိုလားမှု စသည့် လက္ခဏာစုများကို ခွဲခြားအမှတ်အသားအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကုသမှုတွင် မဟာသုဒർശန စသည့် ချန်ဒီမန်တရများနှင့် နေမဏ္ဍလအတွင်း သဘောတရားမြင်ကွင်းဖော်ခြင်း၊ နေထွက်အာရ္ဃျ ပူဇော်ခြင်း၊ ဘီဇ-ညာသ၊ အစတြာသန့်စင်၊ ပီဋ္ဌ–ရှက္တိ တင်သွင်းခြင်း၊ ဦးတည်ရာကာကွယ်မှုတို့ ပါဝင်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဆိတ်ဆီးဖြင့် နာစျ/အဉ္ဇန၊ ဆေးဂျီနှင့် ဆေးရည်ပြုတ်များကဲ့သို့ အာယုဝေဒ ဆေးနည်းများကို ဖျားနာ၊ အသက်ရှူခက်၊ ဟစ်ကပ်၊ ချောင်းဆိုး၊ အပသ္မာရ အတွက် ထည့်သွင်းကာ အဂ္နేయဗိဒ္ယာကို မန်တရကုသမှုနှင့် အာယုဝေဒ ပေါင်းစည်းမှုအဖြစ် ပြသသည်။
Adhyaya 300
Chapter 300 — सूर्यार्चनम् (Worship of Sūrya)
အဂ္နိဘုရားက စူရျ (Sūrya) ကို အာရ္ချနာ/ဥပာသနာပြုခြင်းသည် စိဒ္ဓိရရှိစေပြီး ဂြဟာဒုက္ခများကို သက်သာစေသော နည်းလမ်းဟု သင်ကြားသည်။ အရာအားလုံးကို ပြည့်စုံစေတတ်သော အကျဉ်းချုပ် ဘီဇမန်တရ (piṇḍa) ကို ဖော်ပြပြီး ဘီဇတည်ဆောက်ပုံ (အင်္ဂအစိတ်အပိုင်းများ၊ bindu ပြည့်စုံမှု) ကို ရှင်းလင်းသည်။ ထို့ပြင် ဂဏေရှ၏ ဘီဇ ၅ စုကို အထွေထွေ အစပြုအဖြစ် ထည့်သွင်းကာ ဦးတည်ရာအလိုက် ပူဇော်ခြင်း၊ မူရတိတင်ထားမှု၊ မုဒြာဖြင့် တံဆိပ်ခတ်ခြင်း၊ အနီရောင်ရုပ်သဏ္ဍာန်နှင့် လက်ကိုင်ပစ္စည်း/လက်ဟန် စသည့် ရုပ်ပုံလက္ခဏာများ၊ Caturthī စောင့်ထိန်းမှုတို့ကို ဆိုသည်။ ထို့နောက် နေ-ဂြဟာ မက်ထရစ်အဖြစ် ရေချိုး၊ အရ္ဃျ ပူဇော်၊ မန်တရဖြင့် သန့်စင်ထားသော ရေကန့် ၉ လုံးဖြင့် ဂြဟာ ၉ ပါးကို ပူဇော်ခြင်းနှင့် Caṇḍā အတွက် မီးအိမ်၊ gorocanā၊ saffron၊ အနီရောင်အနံ့၊ အပင်ပေါက်များ၊ အစေ့အနှံနှင့် hibiscus ဆက်စပ် ဒါနများ စသည့် ပူဇော်ပစ္စည်းများကို ဖော်ပြသည်။ အကျိုးရလဒ်မှာ graha-śānti၊ တိုက်ပွဲ/အငြင်းပွားမှုတွင် အောင်မြင်ခြင်း၊ မျိုးရိုး/မျိုးစေ့ ချို့ယွင်းချက် ပြုပြင်ခြင်းနှင့် မန်တရတင်ထားသော ထိတွေ့မှု၊ အားဖြည့်ပစ္စည်းများ (vetiver စသည်) ဖြင့် သက်ရောက်မှု ရှိစေသော ကర్మများ ဖြစ်သည်။ ခေါင်းမှ ခြေထိ nyāsa ပြု၍ ကိုယ်ကို Ravi ဟု သဘောတူကာ အရောင်အလိုက် သင်္ကေတမြင်ကွင်းများဖြင့် stambhana/māraṇa၊ puṣṭi၊ ရန်သူထိုးနှက်ခြင်း၊ mohana စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များကို ချိန်ညှိသည်။ ဤအခန်းသည် စူရျပူဇော်မှုကို ဘက္တိနှင့် လက်တွေ့အကျိုးရလဒ်တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသော Agneya Vidyā အဖြစ် တင်ပြသည်။