Adhyaya 237

Verse 1

इत्य् अग्नेये महापुराणे श्रीस्तोत्रं नाम षट्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः रामोक्तनीतिः अग्निर् उवाच नीतिस्ते पुष्करोक्ता तु रामोक्ता लक्ष्मणाय या जयाय तां प्रवक्ष्यामि शृणु धर्मादिवर्धनीं

ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိ မဟာပုရာဏ၌ «Śrī-stotra» ဟု အမည်ရသော အခန်း ၂၃၆ ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း ၂၃၇ «ရာမ၏ နီတိသင်ကြားချက်» စတင်၏။ အဂ္နိက မိန့်တော်မူသည်– «ပုṣကရက ပြောကြားခဲ့သော နီတိ၊ အမှန်အားဖြင့် အောင်မြင်မှုအတွက် ရာမက လက္ခမဏအား မိန့်ကြားခဲ့သည့် နီတိကို ယခု ငါရှင်းလင်းမည်။ ဓမ္မနှင့် အခြားကောင်းမှုတို့ကို တိုးပွားစေသဖြင့် နားထောင်လော့»။

Verse 2

राम उवाच न्यानेनार्जनमर्थस्य वर्धनं रक्षणं चरेत् सत्पात्रप्रतिपत्तिश् च राजवृत्तं चतुर्विधं

ရာမက မိန့်တော်မူသည်– တရားသောနည်းလမ်းဖြင့် ဥစ္စာကို ရယူရမည်၊ တိုးပွားစေရမည်၊ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရမည်၊ ထို့ပြင် သင့်လျော်သော လက်ခံသူများထံ ခွဲဝေပေးရမည်။ မင်း၏ မှန်ကန်သော အကျင့်အကြံသည် လေးမျိုးရှိသည်။

Verse 3

नयस्य विनयो मूलं विनयः शास्त्रनिश् चयात् विनयो हीन्द्रियजयस्तैर् युक्तः पालयेन्महीं

အုပ်ချုပ်ရေးကောင်းမွန်မှု (naya) ၏ အမြစ်မှာ စည်းကမ်း (vinaya) ဖြစ်သည်။ စည်းကမ်းသည် သာသနာကျမ်းများကို ခိုင်မာစွာ သေချာသိမြင်ခြင်းမှ ပေါ်ပေါက်သည်။ စည်းကမ်းဟူသည် အာရုံခံအင်္ဂါတို့ကို အနိုင်ယူခြင်းပင် ဖြစ်၏။ ထိုသို့ ပြည့်စုံသူသည် မြေပြင်နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ကာ ကာကွယ်ရမည်။

Verse 4

शास्त्रं प्रज्ञा धृतिर्दाक्ष्यं प्रागल्भ्यं धारयिष्णुता उत्साहो वाग्मितौदार्यमापत्कालसहिष्णुता

ကျမ်းစာနှင့် နီတိပညာ၊ လက်တွေ့ဉာဏ်ပညာ၊ တည်ငြိမ်မှု၊ ကျွမ်းကျင်နိုင်မှု၊ ယုံကြည်စွာ ရှေ့တိုးလုပ်ဆောင်နိုင်မှု၊ မလျော့မတင်း ခံနိုင်ရည်၊ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု၊ ပြောဆိုတတ်ကျွမ်းမှု၊ ရက်ရောမှု၊ နှင့် အပတ်ကာလ (အန္တရာယ်ကာလ) တွင် ခံနိုင်ရည်—ဤတို့သည် လိုအပ်သော ဂုဏ်ရည်များ ဖြစ်သည်။

Verse 5

प्रभावः शुचिता मैत्री त्यागः सत्यं कृतज्ञता कुलं शीलं समश्चेति गुणाः सम्पत्तिहेतवः

ကိုယ်ပိုင်အာနုဘော် (သက်ရောက်မှု), သန့်ရှင်းမှု, မေတ္တာမိတ်ဆွေမှု, စွန့်လွှတ်ပေးကမ်းမှု, သစ္စာတရား, ကျေးဇူးသိတတ်မှု, မျိုးရိုးကောင်းမှု, အကျင့်သီလကောင်းမှုနှင့် စိတ်ညီမျှမှု—ဤဂုဏ်သတ္တိတို့သည် စည်းစိမ်ချမ်းသာ၏ အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်သည်။

Verse 6

प्रकीर्णविषयारण्ये धावन्तं विप्रमाथिनं वागिमता दार्ढ्यमापत्कालसहिष्णुतेति ख , घ , ज , झ च ज्ञानाङ्कुशेन कुर्वीत वश्यमिन्द्रियदन्तिनं

အာရုံအရာဝတ္ထုများ ပြန့်ကျဲနေသော တောအုပ်ထဲ၌ အင်္ဒြိယဒံတင် (အာရုံဆင်) သည် ပြေးလွှား၍ ပညာရှိကိုပင် နှိပ်စက်တတ်သည်။ ချိုသာသောဝေါဟာရ၊ တည်ကြည်ခိုင်မာမှု၊ အပတ်ကာလအခက်အခဲတွင် သည်းခံနိုင်မှု—kha, gha, ja, jha ဟူသော အက္ခရာများဖြင့် ညွှန်ပြသကဲ့သို့—ပညာ၏ အင်္ကူရှ (ချွန်တံ) ဖြင့် အင်္ဒြိယဆင်ကို ထိန်းချုပ်အောင် လုပ်ရမည်။

Verse 7

कामः क्रोधस् तथा लोभो हर्षो मानो मदस् तथा षड्वर्गमुत्सृजेदेनमस्मिंस्त्यक्ते सुखी नृपः

ကာမ (လိုချင်တပ်မက်မှု), ကရောဓ (ဒေါသ), လောဘ (လောဘကြီးမှု), ဟရ္ရှ (အလွန်အမင်းပျော်ရွှင်လှုပ်ရှားမှု), မာန (မာနထောင်လွှားမှု), မဒ (မူးယစ်မောဟမှု)—ဤခြောက်ပါးသော အတွင်းရန်သူတို့ကို စွန့်ပစ်ရမည်။ ဤတို့ကို စွန့်လွှတ်လျှင် မင်းသည် ချမ်းသာ၍ အုပ်ချုပ်မှုတည်ငြိမ်မည်။

Verse 8

आन्वीक्षिकीं त्रयीं वार्तां दण्डनीतिं च पार्थिवः तद्वैद्यैस्तत्क्रियोपैतैश्चिन्ततयेद्विनयान्वितः

မင်းသည် အာန်ဝီက္ခိကီ (စိစစ်ဆင်ခြင်မှု/ဒဿန), တြယီ (ဝေဒသုံးပါး), ဝါရ္တာ (စီးပွားရေးနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း), နှင့် ဒဏ္ဍနီတိ (အပြစ်ပေးမှုနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးပညာ) တို့ကို စည်းကမ်းနှင့် နှိမ့်ချမှုဖြင့် စဉ်းစားသုံးသပ်ရမည်။ ထိုသို့ စဉ်းစားရာတွင် မိမိတို့နယ်ပယ်၏ နည်းလမ်းအကျင့်များနှင့် ပြည့်စုံသော ကျွမ်းကျင်သူများ၏ အကူအညီကို ယူရမည်။

Verse 9

आन्वीक्षिक्यार्थविज्ञानं धर्माधर्मौ त्रयीस्थितौ अर्थानर्थौ तु वार्तायां दण्डनीत्यां नयानयौ

အာန်ဝီက္ခိကီတွင် အကျိုးရှိရာကို သိမြင်သော ဉာဏ်ပညာရှိသည်။ တြယီ (ဝေဒသုံးပါး) တွင် ဓမ္မနှင့် အဓမ္မ တို့ တည်ရှိသည်။ ဝါရ္တာတွင် အမြတ်နှင့် အရှုံးကို သိနိုင်သည်။ ဒဏ္ဍနီတိတွင် မှန်ကန်သော နယနှင့် မှားယွင်းသော နယကို သိနိုင်သည်။

Verse 10

अहिंसा सूनृता वाणी सत्यं शौचं दया क्षमा वर्णिनां लिङ्गिनां चैव सामान्यो धर्म उच्यते

အဟിംသာ၊ နူးညံ့၍ အမှန်တရားပြောသော စကား၊ သစ္စာတရား၊ သန့်ရှင်းမှု၊ ကရုဏာ၊ ခွင့်လွှတ်ခြင်း—ဤအရာတို့ကို ဝဏ္ဏကိုင်သူ (အိမ်ထောင်ရှင်) နှင့် လိင်္ဂကိုင်သူ (သံဃာ/သမဏ) နှစ်မျိုးလုံးအတွက် အထွေထွေ သာမန်ဓမ္မဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 11

प्रजाः समनुगृह्णीयात् कुर्यादाचारसंस्थितिं वाक् सूनृता दया दानं हीनोपगतरक्षणं

သူသည် ပြည်သူတို့ကို အမြဲတမ်း ကရုဏာဖြင့် ကူညီစောင့်ရှောက်ရမည်၊ ထို့ပြင် သူတို့ကို သင့်တော်သော အာစာရ (အကျင့်စည်းကမ်း) တွင် တည်စေရမည်။ စကားသည် သစ္စာရှိ၍ နူးညံ့ရမည်။ ကရုဏာနှင့် ဒါနကို ကျင့်သုံးကာ ကျဆုံးသူ၊ အားနည်းသူ၊ ချို့တဲ့သူတို့ကို ကာကွယ်ရမည်။

Verse 12

इति वृत्तं सतां साधुहितं सत्पुरुषव्रतं आधिव्याधिपरीताय अद्य श्वो वा विनाशिने

ဤသို့ပင် သာဓုတို့၏ အကျင့်အကြံ—သီလရှိသူတို့အတွက် အကျိုးပြုသော၊ သတ္ပုရုသတို့၏ ဝရတ (ကတိသစ္စာဖြင့် ထိန်းသိမ်းသည့် စည်းကမ်း)—ကို စိတ်ပူပန်နာကျင်မှုနှင့် ရောဂါတို့ကြောင့် ထိခိုက်နေသူကလည်း၊ ယနေ့ သို့မဟုတ် မနက်ဖြန် ပျက်စီးနိုင်သူကလည်း ကျင့်သုံးရမည်ဟု ဆိုထားသည်။

Verse 13

को हि राजा शरीराय धर्मापेतं समाचरेत् न हि स्वमुखमन्विच्छन् पीडयेत् कृपणं जनं

မည်သည့်ဘုရင်က မိမိကိုယ်ခန္ဓာအတွက်သာ ဓမ္မမှလွဲသော အမှုကို ပြုမည်နည်း။ အမှန်တကယ် မိမိပါးစပ်ကိုသာ ဖြည့်ရန်လိုက်၍ အားနည်းဆင်းရဲသော ပြည်သူကို မနှိပ်စက်သင့်။

Verse 14

कृपणः पीड्यमानो हि मन्युना हन्ति पार्थिवं क्रियते ऽभ्यर्हणीयाय स्वजनाय यथाञ्जलिः

အောက်တန်းကျ၍ ကပ်စီးနည်းသောသူသည် ဒေါသကြောင့် နှိပ်စက်ခံရသော် မင်းကိုတောင် ထိုးနှက်တတ်သည်။ သို့သော် မိမိ၏ ဆွေမျိုး—ဂုဏ်ပြုထိုက်သူ—အပေါ်တွင်မူ လက်အုပ်ချီ (အဉ္ဇလိ) ဖြင့် ရိုသေစွာ ပြုမူတတ်သည်။

Verse 15

ततः साधुतरः कार्यो दुर्जनाय शिवर्थिना प्रियमेवाभिधातव्यं सत्सु नित्यं द्विषत्सु च

ထို့ကြောင့် မင်္ဂလာကို ရှာဖွေသူသည် မကောင်းသူအပေါ်၌ပင် ပိုမိုသီလသမာဓိဖြင့် ပြုမူရမည်။ စကားလည်း နှစ်သက်ဖွယ်သာ ပြောရမည်—ကောင်းသူတို့အကြား၌ အမြဲတမ်း၊ ရန်သူတို့အကြား၌ပင်။

Verse 16

देवास्ते प्रियवक्तारः पशवः क्रूरवादिनः शुचिरास्तिक्यपूतात्मा पूजयेद्देवताः सदा

နတ်တို့သည် နှစ်သက်ဖွယ်စကားပြောသူများ ဖြစ်ကြသည်။ တိရစ္ဆာန်တို့သည် ကြမ်းတမ်းစကားပြောသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သန့်ရှင်း၍ သဒ္ဓါကြောင့် စိတ်ဝိညာဉ်သန့်စင်သူသည် နတ်တော်တို့ကို အမြဲပူဇော်ရမည်။

Verse 17

दीनोपगतरक्षणमिति ख , घ , छ , ज , ञ , ट च स्वमुखमन्विच्छुरिति ख , छ च देवतावत् गुरुजनमात्मवच्च सुहृज्जनं प्रणिपातेन हि गुरुं सतो ऽमृषानुचेष्टितैः

«အကူအညီလိုသူနှင့် ခိုလှုံလာသူတို့ကို ကာကွယ်ခြင်း» ဟူသည် (kha, gha, cha, ja, ña, ṭa တွင် ဖတ်ပုံ) ဖြစ်သည်။ «ကိုယ့်အကျိုးကို ရှာဖွေခြင်း» ဟူသည် (kha နှင့် cha တွင် ဖတ်ပုံ) ဖြစ်သည်။ အကြီးအကဲနှင့် ဆရာကို နတ်တော်ကဲ့သို့ ရိုသေကာ၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းကို ကိုယ့်ကိုယ်ကဲ့သို့ သဘောထားရမည်။ အမှန်တကယ်အားဖြင့် ဂုရုကို ဦးချကန်တော့ခြင်း၊ သီလရှိသူတို့၏ အကျင့်အတိုင်း လိုက်နာခြင်း၊ လိမ်လည်မှုမရှိသော လုပ်ရပ်များဖြင့် ဂုဏ်ပြုရမည်။

Verse 18

कुर्वीताभिमुखान् भृत्यैर् देवान् सुकृतकर्मणा सद्भावेन हरेन्मित्रं सम्भ्रमेण च बान्धवान्

အမှုထမ်းတို့၏ အကူအညီဖြင့် ကုသိုလ်ကောင်းကို ကောင်းစွာ ဆောင်ရွက်ကာ နတ်တော်တို့ကို ပျော်ရွှင်စေသင့်သည်။ မိတ်ဆွေကို စိတ်ရင်းစေတနာဖြင့် ဆွဲဆောင်ရမည်၊ ဆွေမျိုးကိုလည်း လေးစားသမှုဖြင့် ဆက်ဆံရမည်။

Verse 19

स्त्रीभृत्यान् प्रेमदानाभ्यां दाक्षिण्येतरं जनं अनिन्दा परकृत्येषु स्वधर्मपरिपालनं

မိန်းမနှင့် မှီခိုသူတို့ကို ချစ်ခင်မှုနှင့် လက်ဆောင်ပေးခြင်းဖြင့် ထောက်ပံ့ရမည်။ အခြားသူများကို ယဉ်ကျေးသဘောဖြင့် ဆက်ဆံရမည်။ အခြားသူတို့၏ ကိစ္စရပ်များကို မပြစ်တင်ရ။ ကိုယ့်၏ တာဝန်ဓမ္မ (svadharma) ကိုလည်း ကြိုးစားစွာ ထိန်းသိမ်းလိုက်နာရမည်။

Verse 20

कृपणेषु दयालुत्वं सर्वत्र मधुरा गिरः प्राणैर् अप्युपकारित्वं मित्रायाव्यभिचारिणे

ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်သူတို့အပေါ် ကရုဏာရှိခြင်း၊ နေရာတိုင်း၌ ချိုမြိန်သောစကားပြောခြင်း၊ အသက်ပေးရသော်လည်း ကူညီထောက်ပံ့ခြင်း—ဤအရာတို့သည် မိတ်ဆွေကို မလွဲမသွေ သစ္စာတည်ကြည်သူ၏ လက္ခဏာများ ဖြစ်သည်။

Verse 21

गृहागते परिष्वङ्गः शक्त्या दानं सहिष्णुता स्वसमृद्धिष्वनुत्सेकः परवृद्धिष्वमत्सरः

အိမ်သို့လာရောက်သူကို ဖက်လှမ်းကြိုဆိုခြင်း၊ ကိုယ်တတ်နိုင်သမျှအတိုင်း ဒါနပေးခြင်း၊ သည်းခံခြင်း၊ ကိုယ်ပိုင်စည်းစိမ်တိုးတက်သော်လည်း မာနမထောင်ခြင်း၊ သူတစ်ပါးတိုးတက်မှုအပေါ် မနာလိုမဖြစ်ခြင်း—ဤဂုဏ်သတ္တိတို့ကို လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ရမည်။

Verse 22

अपरोपतापि वचनं मौनव्रतचरिष्णुता बन्धभिर्बद्धसंयोगः स्वजने चतुरश्रता

သူတစ်ပါးကို မနာကျင်စေသော စကားပြောခြင်း၊ မောနဝရတ (တိတ်ဆိတ်ခြင်း၏ သစ္စာ) ကို လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်း၊ ယုံကြည်ရသော ချည်နှောင်မှုများဖြင့် ခိုင်မြဲသော ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးရှိခြင်း၊ နှင့် ကိုယ့်အမျိုးအနွယ်အပေါ် တည်ကြည်၍ တရားမျှတစွာ ပြုမူခြင်း—ဤတို့ကို ကောင်းမွန်သော အကျင့်၏ လက္ခဏာဟု ချီးမွမ်းသည်။

Verse 23

उचितानुविधायित्वमिति वृत्तं महात्मनां

“သင့်လျော်ရာကို လိုက်နာပြုမူခြင်း”—ဤသည်ပင် မဟာအတ္တမများ၏ သတ်မှတ်သော အကျင့်ဖြစ်သည်။