Adhyaya 236
Adhyaya 236 — श्रीस्तोत्रम् (Śrī-stotra) / Hymn to Śrī (Lakṣmī) for Royal Stability and Victory
ဤအဓ್ಯಾಯသည် ယခင်ယူနစ် (Kṣā) အတွက် ကော်လိုဖွန်ကွဲပြားမှုများကို မှတ်သားသည့် အပြောင်းအလဲဖြင့် စတင်ပြီး၊ ရာဇဓမ္မတွင် ဘက္တိကို အသုံးချသည့် သင်ခန်းစာသို့ ဝင်ရောက်သည်။ ပုṣ్కရက ရာဇ္ယလက္ရှမီ (နိုင်ငံတော်ကံကောင်းခြင်း) တည်ငြိမ်ရေးနှင့် အောင်ပွဲအတွက် ဘုရင်သည် အင်ဒြာက Śrī ကို ချီးမွမ်းခဲ့သည့် စတုတ္ထကို လေ့ကျင့်ရွတ်ဆိုရမည်ဟု သင်ကြားသည်။ အင်ဒြာ၏ စတုတ္ထတွင် လက္ရှမီကို ကောသမစ်မိခင်၊ ဗိṣṇု၏ မခွဲမရသော သက္တိအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ မင်္ဂလာ၊ စည်းစိမ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို ထောက်ပံ့သည့် စွမ်းရည်တို့၏ အရင်းအမြစ်ဟု ချီးမြှောက်သည်။ သူမကို ငွေကြေးသာမက အုပ်ချုပ်ရေး၏ အခြေခံဗိဒ္ယာများ—Ānvīkṣikī (အကြောင်းပြချက်ဖြင့် စူးစမ်းခြင်း), Trayī (ဝေဒဗျာဒိတ်), Vārtā (စီးပွားရေး/အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း), Daṇḍanīti (နိုင်ငံရေးနည်းဗျူဟာ/အာဏာသုံးစည်းကမ်း) တို့၏ ရုပ်သဘောအဖြစ်လည်း ချီးမွမ်းကာ နိုင်ငံရေးစနစ်ကို ဒေဝီသက္တိနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ Śrī ဆုတ်ခွာလျှင် ကမ္ဘာများကျဆင်း၍ သီလဂုဏ်ပျက်စီးသော်လည်း၊ သူမ၏ မျက်နှာသာတစ်ချက်ဖြင့် မသင့်တော်သူတောင် ဂုဏ်၊ မျိုးရိုးနှင့် အောင်မြင်မှု ရရှိနိုင်ကြောင်း စတုတ္ထက သင်ပေးသည်။ နိဂုံးတွင် Śrī-stotra ကို ရွတ်ဆိုခြင်းနှင့် နားထောင်ခြင်းက bhukti (လောကီစည်းစိမ်/ပျော်ရွှင်မှု) နှင့် mukti (မောက္ခ) နှစ်မျိုးလုံး ပေးကြောင်း၊ ပုṣ్కရက Śrī ၏ အရှင်က အင်ဒြာအား နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်မှုနှင့် စစ်မြေပြင်အောင်ပွဲ ပေးသနားခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။
Shlokas
Verse 1
क्षा नाम पञ्चत्रिंअशधिकद्विशततमो ऽध्यायः धर्मनिष्ठो जयो नित्य इति ख , छ च देवान् विप्रान् गुरून् यजेदिति घ , ज , ञ च अथ षट्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः श्रीस्तोत्रं पुष्कर उवाच राज्यलक्ष्मीस्थिरत्वाय यथेन्द्रेण पुरा श्रियः स्तुतिः कृता तथा राजा जयार्थं स्तुतिमाचरेत्
(အဆုံးသတ်/ကူးပြောင်းမှတ်ချက်) «ဤသို့ဖြင့် ‘က္ṣာ’ ဟုအမည်ရသော အခန်း ၂၃၅ ပြီးဆုံးသည်—‘ဓမ္မ၌ တည်မြဲသူအတွက် အောင်ပွဲသည် အမြဲတမ်း သေချာသည်’ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ‘နတ်များ၊ ဗြာဟ္မဏများနှင့် ဂုရုတို့ကို ပူဇော်ရမည်’ ဟူ၍လည်းကောင်း (အချို့ မူကွဲများတွင်) ဖတ်ရသည်။ ယခု အခန်း ၂၃၆ စတင်သည်—‘သရီ (Śrī) စတိုးတရ’။ ပုෂ္ကရက ပြောသည်– «နိုင်ငံ၏ လက္ခမီ (rājya-lakṣmī) တည်ငြိမ်စေရန်၊ အင်ဒြာက ယခင်က သရီကို ချီးမွမ်းသီဆိုခဲ့သကဲ့သို့၊ မင်းသည် အောင်ပွဲအတွက် ဤသီချင်းကို လေ့ကျင့်ရွတ်ဆိုရမည်»။
Verse 2
इन्द्र उवाच नमस्ये सर्वलोकानां जननीमब्धिसम्भवां श्रियमुन्निन्द्रपद्माक्षीं विष्णुवक्षःस्थलस्थितां
အင်ဒြာက ပြောသည်– အလုံးစုံသော လောကတို့၏ မိခင်၊ သမုဒ္ဒရာမှ ပေါ်ပေါက်လာသော သရီ (လက္ခမီ) ကို ငါ ဦးညွှတ်ကန်တော့ပါ၏။ ကြာပန်းထက်ပင် ထင်ရှားသော ကြာမျက်လုံးရှိသူ၊ ဗိဿနု၏ ရင်ဘတ်ပေါ်၌ တည်နေသူ ဖြစ်သည်။
Verse 3
त्वं सिद्धिस्त्वं स्वधा स्वाहा सुधा त्वं लोकपावनि सन्धया रात्रिः प्रभा भूतिर्मेधा श्रद्धा सरस्वती
သင်သည် စိဒ္ဓိ (အောင်မြင်မှု) ဖြစ်၏။ သင်သည် စွဝဓာ ဖြစ်၏။ သင်သည် စွဝါဟာ ဖြစ်၏။ သင်သည် အမృతရည် ဖြစ်၏။ သင်သည် လောကတို့ကို သန့်စင်ပေးသူ ဖြစ်၏။ သင်သည် သန္ဓျာ (ဆုံချိန်ပဌနာ) ဖြစ်၏၊ သင်သည် ည ဖြစ်၏၊ သင်သည် အလင်းရောင် ဖြစ်၏။ သင်သည် ဘူတိ (စည်းစိမ်)၊ မေဓာ (ဉာဏ်)၊ သဒ္ဓါ (ယုံကြည်မှု) နှင့် သရသွတီ ဖြစ်၏။
Verse 4
यज्ञविद्या महाविद्या गुह्यविद्या च शोभने आत्मविद्या च देवि त्वं विमुक्तिफलदायिनी
အို မင်္ဂလာရှိသော ဒေဝီ၊ သင်သည် ယဇ్ఞဗိဒ္ယာ၊ မဟာဗိဒ္ယာ၊ လျှို့ဝှက်ဗိဒ္ယာနှင့် အတ္တဗိဒ္ယာ ဖြစ်၏။ အို မယ်တော်၊ မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ၏ အကျိုးကို ပေးအပ်သူ ဖြစ်၏။
Verse 5
आन्वीक्षिकी त्रयी वार्ता दण्डनीतिस्त्वमेव च सौम्या सौम्यैर् जगद्रूपैस्त्वयैतद्देवि पूरितं
အို နူးညံ့သော ဒေဝီ၊ သင်တစ်ပါးတည်းက အာန်ဝီက္ခိကီ (အကြောင်းအရာဆင်ခြင်သုံးသပ်မှု)၊ တြယီ (ဝေဒသုံးပါး)၊ ဝါရ္တာ (အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာ) နှင့် ဒဏ္ဍနီတိ (နိုင်ငံရေးအုပ်ချုပ်ရေး) ဖြစ်၏။ သင်၏ မင်္ဂလာရုပ်သဏ္ဍာန်များဖြင့်—ကမ္ဘာ၏ပုံသဏ္ဍာန်အဖြစ်—ဤစကြဝဠာတစ်ခုလုံး ပြည့်ဝစိမ့်ဝင်နေ၏။
Verse 6
का त्वन्या त्वामृते देवि सर्वयज्ञमयं वपुः अध्यास्ते देव देवस्य योगिचिन्त्यं गदाभृतः
အို ဒေဝီ၊ သင်မရှိလျှင် အခြားဘယ်သူက ယဇ్ఞအားလုံးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ကိုယ်တော်ကိုယ်ခန္ဓာ ဖြစ်နိုင်မည်နည်း။ သင်သည် ဒေဝဒေဝ၏ အမြင့်ဆုံးဘုရား၌ တည်နေပြီး ယောဂီတို့ စိတ်ဖြင့် ဆင်ခြင်ရာ ဖြစ်ကာ ဂဒါ (တုတ်လက်နက်) ကို ကိုင်ဆောင်သူ ဖြစ်၏။
Verse 7
त्वया देवि परित्यक्तं सकलं भुवनत्रयं विनष्टप्रायमभवत् त्वयेदानीं समेधितं
အို ဒေဝီ၊ သင်က လက်လွှတ်သွားသောအခါ လောကသုံးပါးလုံး ပျက်စီးမည့်အလား ဖြစ်ခဲ့၏။ သို့သော် ယခု သင်ကြောင့် ထပ်မံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာ၏။
Verse 8
दाराः पुत्रास् तथागारं सुहृद्धान्यधनादिकं भवत्येतन्महाभागे नित्यं त्वद्वीक्षणान् नृणां
ဇနီး၊ သားသမီး၊ အိမ်အိုးအိမ်ရာ၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်း၊ စပါးသီးနှံ၊ ငွေကြေးဥစ္စာ စသည့်အရာများကို—အို မဟာဘဂေ (ကံကောင်းမြတ်သူ) —လူတို့သည် သင်၏ ကရုဏာပြည့်ဝသော မျက်စိတစ်ချက်ကြောင့် အမြဲတမ်း ရရှိကြ၏။
Verse 9
सर्वभूतानामिति घ , ज , ञ च जवनीमम्बुसम्भवामिति ज शरीरारोग्यमैश्वर्यमरिपक्षक्षयः सुखं देवि त्वद्दृष्टिदृष्टानां पुरुषाणां न दुर्लभं
«သတ္တဝါအားလုံး၏…» ဟု စာမူများ (gha, ja, ña) တွင် ဖတ်ရသည်။ ထို့ပြင် «ရေမှ ပေါက်ဖွားသော ဖုံးကွယ်အင်အား» ဟု (ja) တွင် ဖတ်ရသည်။ အို ဒေဝီ၊ သင်၏ မျက်စိတော်အလင်း ကျရောက်သော လူတို့အတွက် ကိုယ်ခန္ဓာကျန်းမာရေး၊ အာဏာ/စည်းစိမ်၊ ရန်သူအဖွဲ့ ပျက်စီးခြင်းနှင့် ပျော်ရွှင်မှုတို့သည် ရယူရန် မခက်ခဲပါ။
Verse 10
त्वमम्बा सर्वभूतानां देवदेवो हरिः पिता त्वयैतद्वोइष्णुना चाम्ब जगद्व्याप्तं चराचरं
အို အမေ၊ သင်သည် သတ္တဝါအားလုံး၏ မိခင်ဖြစ်၏။ ဒေဝတို့၏ ဒေဝ ဟရီ (ဗိဿနု) သည် အဖဖြစ်၏။ အို အမေ၊ သင်နှင့် အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးသော ဗိဿနုကြောင့် ဤလောကတစ်ခုလုံး—လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာ—အားလုံး ပျံ့နှံ့လွှမ်းခြုံထားသည်။
Verse 11
मानं कोषं तथा कोष्ठं मा गृहं मा परिच्छदं मा शरीरं कलत्रञ्च त्यजेथाः सर्वपावनि
အို အလုံးစုံကို သန့်စင်ပေးသူ၊ ဂုဏ်သိက္ခာ၊ ဥစ္စာဓန၊ စပါးဂိုဒေါင်၊ အိမ်၊ ပစ္စည်းဥစ္စာ၊ ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် မယားကိုတောင် မစွန့်ပစ်ပါနှင့်။
Verse 12
मा पुत्रान्मासुहृद्वर्गान्मा पशून्मा विभूषणं त्यजेथा मम देवस्य विष्णोर्वक्षःस्थलालये
သားများကို မစွန့်ပစ်ပါနှင့်၊ မိတ်ဆွေဝိုင်းကို မစွန့်ပစ်ပါနှင့်၊ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးကို မစွန့်ပစ်ပါနှင့်၊ အလှဆင်ပစ္စည်းများကို မစွန့်ပစ်ပါနှင့်—အကြောင်းမူကား ငါသည် ငါ့အရှင် ဗိဿနု၏ ရင်ဘတ်ပေါ်၌ နေထိုင်ရာအဖြစ် တည်ရှိနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 13
सत्त्वेन सत्यशौचाभ्यां तथा शीलादिभिर्गुणैः त्यजन्ते ते नरा सद्यः सन्त्यक्ता ये त्वयामले
အို အညစ်အကြေးကင်းသူ၊ သင်က စွန့်ပစ်ထားသော လူတို့ကို သူတို့၏ ဂုဏ်သတ္တိများကလည်း ချက်ချင်း စွန့်ပစ်သွားကြသည်—စတ္တဝ (sattva) ဟူသော သဘာဝသန့်ရှင်းမှု၊ သစ္စာနှင့် သန့်ရှင်းမှု၊ ကောင်းမွန်သော အကျင့်စရိုက် စသည်တို့ဖြင့် ဖြစ်သည်။
Verse 14
त्वयावलोकिताः सद्यः शीलाद्यैर् अखिलैर् गुणैः कुलैश्वर्यैश् च युज्यन्ते पुरुषा निर्गुणा अपि
သင်၏ကြည့်ရှုခြင်းတစ်ချက်ကြောင့်ပင်၊ သီလစသော အကျင့်ကောင်းမှုများအပါအဝင် ဂုဏ်သတ္တိအားလုံးနှင့် မျိုးရိုးဂုဏ်သိက္ခာ၊ စည်းစိမ်ချမ်းသာတို့ကို ဂုဏ်မဲ့သူပင် ချက်ချင်း ရရှိလာကြသည်။
Verse 15
स श्लाघ्यः स गुणी धन्यः स कुलीनः स बुद्धिमान् स शूरः स च विक्रान्तो यस्त्वया देवि वीक्षितः
အို ဒေဝီ၊ သင်က ကြည့်ရှု၍ အနုမോദနာပေးသူသည် ချီးမွမ်းထိုက်သူ၊ ဂုဏ်ရှိသူ၊ ကံကောင်းသူ၊ မျိုးရိုးမြင့်သူ၊ ဉာဏ်ပညာရှိသူ၊ သတ္တိရှိသူ၊ ရဲရင့်ပြောင်မြောက်သူ ဖြစ်၏။
Verse 16
सद्यो वैगुण्यमायान्ति शीलाद्याः सकला गुणाः पराङ्मुखी जगद्धात्री यस्य त्वं विष्णुवल्लभे
အို ဗိෂ္ဏု၏ချစ်သူ၊ သင်—လောကကိုထောက်ပံ့သူ Jagaddhātrī—က မျက်နှာလွှဲသွားသောသူအတွက် သီလစသော ဂုဏ်သတ္တိအားလုံးသည် ချက်ချင်း ချို့ယွင်းပျက်စီး၍ ကျဆင်းသွားသည်။
Verse 17
न ते वर्णयितुं शक्ता गुणान् जिह्वापि वेधसः प्रसीद देवि पद्माक्षि नास्मांस्त्याक्षीः कदाचन
ဖန်ဆင်းရှင် ဗေဓသ (ဗြဟ္မာ) ၏ လျှာတောင် သင်၏ ဂုဏ်တော်များကို ဖော်ပြရန် မစွမ်းနိုင်။ အို ဒေဝီ၊ ပဒ္မနက်ရှီ (ကြာပန်းမျက်လုံး) ရှင်၊ ကျေးဇူးပြု၍ သနားတော်မူပါ၊ မည်သည့်အခါမျှ ကျွန်ုပ်တို့ကို မစွန့်ပစ်ပါနှင့်။
Verse 18
पुष्कर उवाच एवं स्तुता ददौ श्रीश् च वरमिन्द्राय चेप्सितं सुस्थिरत्वं च राज्यस्य सङ्ग्रामविजयादिकं
ပုෂ္ကရက ပြောသည်—ဤသို့ ချီးမွမ်းခံရသော်၊ သရီ၏အရှင် Śrīśa သည် အိန္ဒြာအလိုရှိသော वर (ဗရ) ကို ပေးတော်မူ၍ နိုင်ငံတော်၏ တည်ငြိမ်ခိုင်မာမှုနှင့် စစ်ပွဲအောင်မြင်ခြင်း စသည့် အကျိုးများကို ချီးမြှင့်တော်မူ하였다။
Verse 19
क्षयः स्वयमिति ख , ग , घ , झ च क्षयः शुभमिति छ देवदेवस्येति ट वक्षःस्थलाश्रये इति ख , ग , घ , ञ च स्वस्तोत्रपाठश्रवणकर्तॄणां भुक्तिमुक्तिदं श्रीस्तोत्रं सततं तस्मात् पठेच्च शृणुयान्नरः
ထို့ကြောင့် လူသည် ဤ «Śrī-stotra» ကို အမြဲတမ်း ရွတ်ဖတ်ရမည်၊ ထို့အပြင် နားထောင်ရမည်။ ၎င်းသည် ရွတ်ဖတ်ခြင်းနှင့် နားထောင်ခြင်းကို ပြုသူတို့အား လောကီအကျိုး (bhukti) နှင့် မောက္ခ (mukti) ကို ပေးတတ်သည်။ (လက်ရေးမူကွဲများတွင် “kṣayaḥ svayam…”, “kṣayaḥ śubham…”, “devadevasya…”, “vakṣaḥsthalāśraye…” ဟူသော ကွဲပြားဖတ်ချက်များ ရှိသည်။)
Frequently Asked Questions
It is prescribed for stabilizing rājya-lakṣmī (royal prosperity/legitimacy) and securing victory (jaya), presenting devotion to Śrī as a dharmic support for governance.
Ānvīkṣikī, Trayī, Vārtā, and Daṇḍanīti; this frames rational inquiry, revelation, economy, and statecraft as emanations of divine śakti, sacralizing political order and administrative competence.