Adhyaya 235

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे आजस्रिकं नाम चतुस्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः रणदीक्षा पुष्कर उवाच यात्राविधानपूर्वन्तु वक्ष्ये साङ्ग्रामिकं विधिं सप्ताहेन यदा यात्रा भविष्यति महीपतेः

ဤသို့ အဂ္နိမဟာပုရာဏ၌ “အာဇသ္ရိက” ဟုခေါ်သော အခန်း ၂၃၄ ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း ၂၃၅ “ရဏဒီက္ခာ” (စစ်မတိုင်မီ သန့်စင်သက္ကာ) စတင်၏။ ပုෂ္ကရက ပြောသည်— “မင်း၏ စစ်ထွက်ယာဉ်အတွက် စည်းကမ်းများကို အရင်ဖော်ပြပြီးနောက်၊ မင်းကြီး၏ ခရီးထွက်မည်ဟု သတ်မှတ်ထားသော ခုနစ်ရက်အတွင်း ဖြစ်လာမည့်အခါ စစ်ရေးလုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ငါရှင်းလင်းမည်” ဟု။

Verse 2

पूजनीयो हरिः शम्भुर्मोदकाद्यैर् विनायकः द्वितीये ऽहनि दिक्पालान् सम्पूज्य शयनञ्चरेत्

ဟရီ (ဗိဿနု) နှင့် သမ္ဘု (ရှီဝ) ကို ပူဇော်ရမည်။ ထို့ပြင် ဝိနာယက (ဂဏေရှ) ကို မိုဒကာ စသည့် ပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် ပူဇော်ရမည်။ ဒုတိယနေ့တွင် ဒိက္ပာလ (အရပ်စောင့်နတ်များ) ကို စနစ်တကျ ပူဇော်ပြီးနောက် အိပ်ရာဝင်ပွဲ (ရိတုအိပ်ခြင်း) ကို ကျင့်ဆောင်ရမည်။

Verse 3

शय्यायां वा तदग्रे ऽथ देवान् प्रार्च्य मनुं स्मरेत् नमः शम्भोः त्रिनेत्राय रुद्राय वरदाय च

အိပ်ရာပေါ်၌ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် အိပ်ရာရှေ့ သင့်တော်ရာနေရာ၌ဖြစ်စေ၊ အရင်ဆုံး နတ်ဘုရားများကို ပူဇော်ပြီးနောက် မန္တရကို မှတ်အောက်ရမည်— “သုံးမျက်စိရှိသော သမ္ဘုအား နမော; ရုဒြအား နမော; ကောင်းချီးပေးတော်မူသော အရှင်အား နမော” ဟု။

Verse 4

वामनाय विरूपाय स्वप्नाधिपतये नमः संविशेदिति ज भगवन्देवदेवेश शूलभृद्वृषवाहन

“ဝာမနအား နမော; ဝိရူပအား နမော; အိပ်မက်တို့၏ အရှင်အား နမော” ဟု ဆိုပြီးနောက် အိပ်ရာဝင်၍ လဲလျောင်းရမည်။ အို ဘဂဝန်—နတ်တို့၏ နတ်မင်း၊ သုံးခွားလှံ (သူလ) ကို ကိုင်ဆောင်သူ၊ နွားစီးတော်မူသော (ဝೃષဝာဟန) အရှင်။

Verse 5

इष्टानिष्टे ममाचक्ष्व स्वप्ने सुप्तस्य शाश्वत यज्जाग्रतो दूरमिति पुरोधा मन्त्रमुच्चरेत्

“အို အမြဲတည်တံ့သော အရှင်၊ အိပ်နေသူ၏ အိပ်မက်မှ ဖြစ်ပေါ်သော ကောင်းကျိုးနှင့် မကောင်းကျိုးကို ကျွန်ုပ်အား ပြောကြားပါ” ဟု မေးလျှင်၊ မိသားစု ပုရောဟိတ်သည် မန္တရကို ရွတ်ဆိုရမည်—“နိုးနေသူအတွက် အဝေး၌ရှိသော အရာ” ဟူ၍။

Verse 6

तृतीये ऽहनि दिक्पालान् रुद्रांस्तान् दिक्पतीन्यजेत् ग्रहान् यजेच्चतुर्थे ऽह्नि पञ्चमे चाश्विनौ यजेत्

တတိယနေ့တွင် အရပ်အရပ်၏ ကာကွယ်သူများ၊ အရပ်ပိုင် ရုဒြာတို့ကို ပူဇော်ရမည်။ စတုတ္ထနေ့တွင် ဂြဟ (ဂြိုဟ်နတ်များ) ကို ပူဇော်ရမည်၊ ပဉ္စမနေ့တွင် အရှွင် (Aśvins) နှစ်ပါးကို ပူဇော်ရမည်။

Verse 7

मार्गे या देवतास्तासान्नद्यादीनाञ्च पूजनं दिव्यान्तरीक्षभौमस्थदेवानाञ्च तथा बलिः

လမ်းခရီးတွင် တွေ့ကြုံရသော နတ်များကိုလည်းကောင်း၊ မြစ်တို့စသည့် အရာများကိုလည်းကောင်း ပူဇော်ရမည်။ ထို့အတူ ကောင်းကင်၊ အလယ်အာကာသနှင့် မြေပြင်၌ တည်နေသော နတ်များအား ဘလိ (ပူဇော်အနုမောဒနာ) ကို ဆက်သရမည်။

Verse 8

रात्रौ भूतगणानाञ्च वासुदेवादिपूजनं भद्रकाल्याः श्रियः कुर्यात् प्रार्थयेत् सर्वदेवताः

ညအချိန်တွင်လည်း ဘူတဂဏ (ဝိညာဉ်အုပ်စုများ) ကို ပူဇော်ရမည်၊ ဝါစုဒေဝမှ စ၍ ပူဇော်ခြင်းကို ပြုရမည်။ ထို့ပြင် ဘဒြကာလီ၏ သီရိ (စည်းစိမ်) အတွက် အခမ်းအနားကို ဆောင်ရွက်၍ နတ်အားလုံးကို ဆုတောင်းရမည်။

Verse 9

वासुदेवः सङ्कर्षणः प्रद्युम्नश्चानिरुद्धकः नारायणो ऽब्जजो विष्णुर् नारसिंहो वराहकः

အရှင်သည် ဝါစုဒေဝ၊ သင်္ကർഷဏ၊ ပြဒျုမန၊ အနိရုဒ္ဓ ဖြစ်တော်မူ၏။ ထို့ပြင် နာရာယဏ၊ အဗ္ဇဇ (ကြာပန်းမှ မွေးဖွားသော ဘြဟ္မာ)၊ ဝိෂ္ဏု၊ နရသിംဟ၊ နှင့် ဝရာဟ ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 10

शिव ईशस्तत्पुरुषो ह्य् अघोरो राम सत्यजः सूर्यः सोमः कुजश्चान्द्रिजीवशुक्रशनैश् चराः

သီဝ၊ အီရှ၊ တတ္ပုရုရှ နှင့် အဂ္ဃောရ; ထို့ပြင် ရာမ နှင့် သတ္တျဇ; ဤတို့သည် နေမင်းနှင့် လမင်း၏ အမည်တော်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ ထို့အတူ ကုဇ (မားစ်) နှင့် ဂြိုဟ်ဒေဝတော်များ—ဗုဓ (လမွေး), ဗြဟස්ပတိ (ဇီဝ), သုက္ကရ နှင့် သနိုက်ရှ္ချရ တို့လည်း ဖြစ်သည်။

Verse 11

राहुः केतुर्गणपतिः सेनानी चण्डिका ह्य् उमा लक्ष्मीः सरस्वती दुर्गा ब्रह्माणीप्रमुखा गणाः

ရာဟုနှင့် ကေတု၊ ဂဏပတိ၊ ဒေဝတော် စစ်တပ်မူး (စေနာနီ)၊ ခဏ္ဍိကာ၊ အမှန်တကယ် ဥမာ၊ လက္ခ္မီ၊ စရஸ္ဝတီ၊ ဒုရ္ဂါ၊ နှင့် ဗြဟ္မာဏီ ဦးဆောင်သော ဒေဝီအဖွဲ့တို့ကို (အောက်မေ့၍) ပူဇော်ခေါ်ယူရမည်။

Verse 12

रुद्रा इन्द्रादयो वह्निर् नागास्तार्क्ष्यो ऽपरे सुराः दिव्यान्तरीक्षभूमिष्ठा विजयाय भवन्तु मे

ရုဒ္ဒရတို့၊ အိန္ဒြာနှင့် အခြားဒေဝတော်များ၊ အဂ္နိ၊ နာဂတို့၊ တာရ္က္ရှျ (ဂရုဍ) နှင့် ကျန်သော ဒေဝတော်များ—ကောင်းကင်ဘုံ၊ အလယ်အာကာသ၊ မြေပြင်၌ တည်ရှိသူတို့—ကျွန်ုပ်၏ အောင်မြင်ခြင်းအတွက် ဖြစ်ပါစေ။

Verse 13

मर्दयन्तु रणे शत्रून् सम्प्रगृह्योपहारकं सपुत्रमातृभृत्यो ऽहं देवा वः शरणङ्गतः

သူတို့သည် စစ်ပွဲ၌ ရန်သူတို့ကို ချေမှုန်းပါစေ၊ အခွန်/ပူဇော်ပစ္စည်း ယူဆောင်လာသူကိုလည်း ဖမ်းဆီးထားပါစေ။ အို ဒေဝတော်တို့၊ ကျွန်ုပ်သည် သားသမီးများ၊ မိခင်နှင့် အမှုထမ်းများနှင့်အတူ သင်တို့ထံ အကာအကွယ်တောင်း၍ ခိုလှုံလာပါပြီ။

Verse 14

तत्पुरत इति ख रात्रावित्यादिः, सत्यज इत्य् अन्तः पाठः ग पुस्तके नास्ति मर्दयन्तु च मे शत्रूनिति घ , ञ च अवन्तु मां स्वभृत्यो ऽहमिति ज , ट च चामूनां पृष्ठतो गत्वा रिपुनाशा नमो ऽस्तु वः विनिवृत्तः प्रदास्यामि दत्तादभ्यधिकं बलिं

«‘အဲဒီ၏ ရှေ့တွင်’ ဟူသည်မှာ Kha စာမူအရ ဖြစ်သည်; ‘ညအချိန်၌’ စသည်ဖြင့် အခြားဖတ်နည်းလည်း ရှိသည်။ ‘သတ္တျဇ’ ဟူသော အဆုံးပိုင်းကို Ga စာမူတွင် မတွေ့ရ။ ‘ထို့ပြင် ငါ၏ ရန်သူတို့ကို ချေမှုန်းပါစေ’ ဟူသည်ကို Gha နှင့် Ña တို့ ဖတ်ကြသည်။ ‘ငါ့ကို ကာကွယ်ပါစေ; ငါသည် သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အမှုထမ်း’ ဟူသည်ကို Ja နှင့် Ṭa တို့ ဖတ်ကြသည်။ ‘တပ်ဖွဲ့ (cāmū) ၏ နောက်ဘက်သို့ သွားပြီး ရန်သူဖျက်ဆီးသူတို့အား နမസ്കာရပါ၏။ ပြန်လည် (လုံခြုံစွာ) ရောက်လာလျှင် ယခင်ပေးခဲ့သမျှထက် ပိုမိုကြီးမားသော ဘလိပူဇာကို ဆက်ကပ်မည်’ ဟူ၍။»

Verse 15

षष्ठे ऽह्नि विजयस्नानं कर्तव्यं चाभिषेकवत् यात्रादिने सप्तमे च पूजयेच्च त्रिविक्रमं

ခြောက်ရက်မြောက်နေ့တွင် ‘အောင်ပွဲရေချိုး’ (vijaya-snāna) ကို ပြုလုပ်ရမည်၊ ထို့ပြင် သာသနာတင်မြှောက်ပွဲကဲ့သို့ အဘိသေက (abhiṣeka) လည်း ပြုရမည်။ ယာထရာ (yātrā) ပွဲနေ့ဖြစ်သော ခုနစ်ရက်မြောက်နေ့တွင် တ్రိဝိက్రమ (Trivikrama—ဗိဿနု) ကို ပူဇော်ရမည်။

Verse 16

नीराजनोक्तमन्त्रैश् च आयुधं वाहनं यजेत् पुण्याहजयशब्देन मन्त्रमेतन्निशामयेत्

နီရာဇန (nīrājana—မင်္ဂလာမီးအလင်းလှည့်ပူဇော်ခြင်း) အတွက် သတ်မှတ်ထားသော မန္တရများဖြင့် လက်နက်နှင့် ယာဉ်ကို ပူဇော်/သန့်စင်တင်မြှောက်ရမည်။ ထို့နောက် «puṇyāha» (ဤနေ့မင်္ဂလာရှိပါစေ) နှင့် «jaya» (အောင်ပွဲ) ဟု အော်ဟစ်ကာ ဤမန္တရကို သင့်လျော်သလို ရွတ်ဆိုရမည်။

Verse 17

दिव्यान्तरीक्षभूमिष्ठाः सन्त्वायुर्दाः सुराश् च ते देवसिद्धिं प्राप्नुहि त्वं देवयात्रास्तु सा तव

ကောင်းကင်နှင့် မြေပြင်၌ တည်ရှိသော အသက်ပေးသူ ဒေဝတော်များ—ဒိဗ္ဗသတ္တဝါတို့—သည် သင့်အား ကရုဏာပြုကြပါစေ။ သင်သည် ဒေဝသိဒ္ဓိ (devā-siddhi) ကို ရရှိပါစေ။ ဤအရာသည် သင်၏ ဒေဝယာထရာ (devayātrā) ဖြစ်လိမ့်မည်။

Verse 18

रक्षन्तु देवताः सर्वा इति श्रुत्वा नृपो व्रजेत् गृहीत्वा सशरञ्चापं धनुर्नागेति मन्त्रत

«ဒေဝတော်အားလုံး ကာကွယ်ကြပါစေ» ဟူသော စကားကို ကြားပြီးနောက် ဘုရင်သည် ထွက်ခွာရမည်။ မြားနှင့်အတူ လေးကို ကိုင်ဆောင်ကာ မန္တရအတိုင်း «dhanur-nāga» ဟူသော ဖော်မြူလာကို ရွတ်ဆိုရမည်။

Verse 19

तद्विष्णोरिति जप्त्वाथ दद्याद्रिपुमुखे पदं दक्षिणं पदं द्वात्रिंशद्दिक्षु प्राच्यादिषु क्रमात्

«tad viṣṇoḥ …» ဟူသော မန္တရအစကို ရွတ်ဆိုပြီးနောက်၊ မန္တရ၏ ပဒ (pada) များကို ရန်သူဘက်သို့ မျက်နှာမူအောင် တင်ထားရမည်။ ထို့ပြင် အရှေ့ဘက်မှ စ၍ အခြားဘက်များသို့ အစဉ်လိုက် ၃၂ ဦးတည်ရာများတွင် «ညာဘက် ပဒ» ကို ဆက်တိုက် တင်ထားရမည်။

Verse 20

नागं रथं हयञ्चैव धुर्यांश् चैवारुहेत् क्रमात् आरुह्य वाद्यैर् गच्छेत् पृष्थतो नावलोकयेत्

သူသည် အစဉ်အလာအတိုင်း ဆင်၊ ရထား၊ မြင်းနှင့် ဆွဲတင်တိရစ္ဆာန်များကို အစဉ်လိုက် တက်စီးရမည်။ တက်စီးပြီးနောက် တူရိယာသံများနှင့်အတူ ခရီးဆက်၍ နောက်ဘက်သို့ မလှည့်ကြည့်ရ။

Verse 21

क्रोशमात्रं गतस्तिष्ठेत् पूजयेद्देवता द्विजान् परदेशं व्रजेत् पश्चादात्मसैन्यं हि पालयन्

ကရိုးရှာတစ်ကရိုးရှာမျှ သွားပြီးနောက် ရပ်တန့်ကာ နတ်ဘုရားများနှင့် ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) များကို ပူဇော်ဂုဏ်ပြုရမည်။ ထို့နောက် မိမိ၏အဖွဲ့အင်အားကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းလျက် နိုင်ငံခြားဒေသသို့ ဆက်လက်သွားရမည်။

Verse 22

राजा प्राप्य देवेशन्तु देशपालन्तु पालयेत् देवानां पूजनं कुर्यान्न छिन्द्यादायमत्र तु

အာဏာပိုင်မှုကို ရရှိပြီးနောက် မင်းသည် နတ်တို့၏အရှင်နှင့် မြေဒေသကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူတို့ကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရမည်။ နတ်ဘုရားများကို ပူဇော်ပွဲပြုလုပ်ရမည်၊ ထို့ပြင် ဤနေရာ၌ သူတို့၏ တရားဝင်ဝင်ငွေ (အလှူ/အခွန်) ကို မလျှော့ချရ။

Verse 23

नावमानयेत्तद्देश्यानागत्य स्वपुरं पुनः पृष्ठश् चैव रिपुनाशो भवेद्यथेति ट जित्वा शत्रुं प्रदास्यामीति ट जैत्रा यात्रास्त्विति ट प्राप्तविदेशस्तु इति ग , घ , ञ च देशाचारन्तु पालयेदिति ख देशाचारणेण पालयेदिति ग , घ , छ , ज , ञ च जयं प्राप्यार्चयेद्देवान् दद्याद्दानानि पार्थिवः

နိုင်ငံခြားဒေသသို့ ရောက်သောအခါ ထိုဒေသ၏လူများကို မစော်ကားရ။ မိမိမြို့သို့ ပြန်ရောက်သော် နောက်ဘက်မှ ရန်သူပျက်စီးစေရန် သင့်လျော်သကဲ့သို့ စီမံရမည်။ «ရန်သူကို အနိုင်ယူပြီးနောက် အလှူအတန်း ပေးမည်» ဟု ဆိုသည်။ ဤတို့သည် အောင်မြင်ရေးခရီး (jaitra-yātrā) များဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားသို့ ရောက်လျှင် ဒေသဓလေ့ထုံးတမ်းကို လိုက်နာရမည်။ အောင်ပွဲရပြီးနောက် မင်းသည် နတ်ဘုရားများကို ပူဇော်၍ ဒါနများ ပေးရမည်။

Verse 24

द्वितीये अहनि सङ्ग्रामो भविष्यति यदा तदा स्नपयेद्गजमश्वादि यजेद्देवं नृपसिंहकं

ဒုတိယနေ့တွင် စစ်ပွဲ ဖြစ်မည်ဆိုလျှင် ထိုအချိန်တွင် ဆင်၊ မြင်း စသည်တို့ကို သန့်စင်ရေချိုးပွဲ (lustration) ပြုလုပ်၍ နృပစിംဟက (နရစിംဟ—လူ-ခြင်္သေ့အရှင်) ကို ပူဇော်ရမည်။

Verse 25

छत्रादिराजलिङ्गानि शस्त्राणि निशि वै गणान् प्रातर्नृसिंहकं पूज्य वाहनाद्यमशेषतः

ညအချိန်တွင် ထီးတော်အစရှိသော မင်းရဲ့အမှတ်တံဆိပ်များနှင့် လက်နက်များကို ပူဇော်ရမည်၊ ထို့ပြင် အဖော်အပါ ဂဏာ (gaṇa) များကိုလည်း ပူဇော်ရမည်။ မနက်အချိန်တွင် နရစിംဟ (Narasiṃha) ကို ပူဇော်ပြီးနောက် ယာဉ်တင် (vāhana) အစရှိသမျှကို မလွတ်မကျန် ပူဇော်ရမည်။

Verse 26

पुरोधसा हुतं पश्येद्वह्निं हुत्वा द्विजान्यजेत् गृहीत्वा सशरञ्चापं गजाद्यारुह्य वै व्रजेत्

မင်းပုရောဟိတ်အားဖြင့် ဟုတ (ဟောမ) ပူဇော်စေပြီးနောက် မီးကို ကြည့်ရှုရမည်။ မီးပူဇော်ပြီးလျှင် ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) များကို ဂုဏ်ပြုရမည်။ မြားနှင့်အတူ လေးကို ကိုင်ယူကာ ဆင် သို့မဟုတ် အခြားယာဉ်တင်ပေါ် တက်စီးပြီး ထွက်ခွာရမည်။

Verse 27

देशे त्वदृश्यः शत्रूणां कुर्यात् प्रकृतिकल्पनां संहतान् योधयेदल्पान् कामं विस्तारयेद्बहून्

ရန်သူတို့ မမြင်နိုင်သော နေရာတွင် တပ်အင်အားကို ပြသသကဲ့သို့ စီမံကိန်းတည်ဆောက်ရမည်။ အနည်းငယ်သော စစ်သည်များကို စုပေါင်းကြီးမားသကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်စေပြီး လိုအပ်သလို များစွာသော တပ်ကို ပြန့်ကျဲနေသကဲ့သို့ ထင်မြင်စေ၍ လှည့်စားရမည်။

Verse 28

सूचीमुखमनीकं स्यादल्पानां बहुभिः सह व्यूहाः प्राण्यङ्गरूपाश् च द्रव्यरूपाश् च कीर्तिताः

«စူစီမုခ» (sūcīmukha—အပ်ဖျား) ဟုခေါ်သော စစ်မျက်နှာတန်းသည် အင်အားနည်းသော တပ်အတွက် အင်အားကြီးတပ်နှင့် ပူးပေါင်းလှုပ်ရှားရာတွင် သင့်တော်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ စစ်တန်းစီပုံ (vyūha) များကို နှစ်မျိုးဟု ဖော်ပြကြသည်—အသက်ရှိသတ္တဝါ၏ ကိုယ်အင်္ဂါပုံစံတူသောအမျိုးအစားနှင့် ပစ္စည်းဝတ္ထုပုံစံ (အဇီဝ) အခြေပြုသောအမျိုးအစား။

Verse 29

गरुडो मकरव्यूहश् चक्रः श्येनस्तथैव च अर्धचन्द्रश् च वज्रश् च शकटव्यूह एव च

စစ်တန်းစီပုံများမှာ—ဂရုဍ (Garuḍa)၊ မကရ-ဗျူဟ (Makara-formation)၊ စက္ကရ (Cakra—ဘီး)၊ ရှျေန (Śyena—ငှက်ဟော့)၊ အဓ္ဓစန္ဒြ (Ardhacandra—လဝက်)၊ ဝဇ္ရ (Vajra—မိုးကြိုး/စိန်) နှင့် ရှကဋ-ဗျူဟ (Śakaṭa—လှည်းတန်း) တို့ဖြစ်သည်။

Verse 30

मण्डलः सर्वतोभद्रः सूचीव्यूहश् च ते नराः व्यूहानामथ सर्वेषां पञ्चधा सैन्यकल्पना

စစ်တပ်တန်းစီပုံတွင် စက်ဝိုင်းပုံ၊ «ဘက်ပေါင်းစုံ မင်္ဂလာရှိသော» ပုံစံနှင့် «အပ်/မြှားခေါင်း (ဝက်ဂျ်)» ပုံစံတို့—ဤတို့သည် အို လူတို့; ထို့ပြင် တန်းစီပုံအားလုံးအတွက် စစ်တပ်ဖွဲ့စည်းပုံမှာ အမျိုးအစား ငါးမျိုးရှိသည်။

Verse 31

द्वौ पक्षावनुपक्षौ द्वावश्यं पञ्चमं भवेत् एकेन यदि वा द्वाभ्यां भागाभ्यां युद्धमाचरेत्

ဘက်တန်း (flank) နှစ်ဖက်နှင့် အထောက်အကူဘက်တန်း နှစ်ဖက် ရှိရမည်; ပဉ္စမပိုင်းတစ်ပိုင်းသည် မဖြစ်မနေ ပါရမည်။ လိုအပ်သလို တစ်ပိုင်းတည်းဖြင့် သို့မဟုတ် နှစ်ပိုင်းဖြင့် စစ်ဆင်ရမည်။

Verse 32

भागत्रयं स्थापयेत्तु तेषां रक्षार्थमेव च न व्यूहकल्पना कार्या राज्ञो भवति कर्हिचित्

သူတို့ကို ကာကွယ်ရန်အတွက်သာ သုံးပိုင်းခွဲ၍ တည်ထောင်ရမည်။ ရာဇာအတွက် စစ်တန်းစီပုံ (vyūha) ကို စီမံတီထွင်ခြင်းသည် မလိုအပ်လျှင် မည်သည့်အခါမျှ မပြုသင့်။

Verse 33

मूलच्छेदे विनाशः स्यान्न युध्येच्च स्वयन्नृपः सैन्यस्य पश्चात्तिष्ठेत्तु क्रोशमात्रे महीपतिः

အခြေခံ (အထောက်အပံ့/ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်း) ကို ဖြတ်တောက်လျှင် ပျက်စီးခြင်း ဖြစ်မည်။ ဘုရင်သည် ကိုယ်တိုင် မတိုက်ခိုက်သင့်; မြေရှင်မင်းသည် စစ်တပ်နောက်ဘက်တွင် ကရိုးရှာ တစ်ခုခန့် အကွာအဝေးဖြင့် ရပ်တည်သင့်သည်။

Verse 34

भग्नसन्धारणं तत्र योधानां परिकीर्तितं प्रधानभङ्गे सैन्यस्य नाशस्थानं विधीयते

ထိုအခြေအနေတွင် «ပျက်ကွဲသွားသူတို့ကို ထိန်းစုထားခြင်း» ကို စစ်သည်တို့၏ တာဝန်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ အဓိကခေါင်းဆောင်/ဗဟိုတပ်စု ပျက်ကွဲလျှင် စစ်တပ်ပျက်စီးရာ အချက်အချာကို ထိုကြောင့် သတ်မှတ်ရသည်။

Verse 35

न संहतान्न विरलान्योधान् व्यूहे प्रकल्पयेत् आयुधानान्तु सम्मर्दो यथा न स्यात् परस्परं

စစ်တန်းစီပုံ (ဗျူဟာ) ကို စီမံရာတွင် စစ်သည်တို့ကို အလွန်သိပ်သည်းစွာလည်း မထားရ၊ အလွန်ပြန့်ကျဲစွာလည်း မထားရ၊ ထို့ကြောင့် အချင်းချင်း လက်နက်များ တိုက်မိ၍ ရောထွေးကပ်ငြိမနေစေရ။

Verse 36

भेत्तुकामः परानीकं संहतैर् एव भेदयेत् भेदरक्ष्याः परेणापि कर्तव्याः संहतास् तथा

ရန်သူ၏တပ်တန်းကို ခွဲဖောက်လိုသူသည် စစ်သည်များကို အနီးကပ်တန်းစီထားသော အစုဖြင့်သာ ဖောက်ဝင်ရမည်။ ထိုနည်းတူ ရန်ဘက်ဘက်ကလည်း ခွဲဖောက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် မိမိတပ်စုများကို သိပ်သည်းစွာ စုစည်းထားရမည်။

Verse 37

व्यूहं भेदावहं कुर्यात् परव्यूहेषु चेच्छया गजस्य पादरक्षार्थाश् चत्वारस्तु तथा द्विज

အလိုရှိပါက ရန်သူ၏ဗျူဟာများအတွင်း ခွဲဖောက်မှုကို ဖြစ်စေသော တန်းစီပုံကို အသုံးချရမည်။ ထို့အတူ၊ အို ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ)၊ ဆင်၏ခြေများကို ကာကွယ်ရန် စစ်သည် လေးဦးကို ခန့်ထားရမည်။

Verse 38

रथस्य चाश्वाश् चत्वारः समास्तस्य च चर्मिणः धन्विनश् चर्मिभिस्तुल्याः पुरस्ताच्चर्मिणो रणे

ရထားတစ်စီးတွင် မြင်းလေးကောင်ရှိရမည်၊ ထို့အပြင် ဒိုင်းကိုင်သူများလည်း ပါရမည်။ မြားပစ်သူများသည် ဒိုင်းကိုင်သူများနှင့် အရေအတွက်တူရမည်၊ စစ်ပွဲတွင် ဒိုင်းကိုင်သူများကို ရှေ့တန်းတွင် ထားရမည်။

Verse 39

पृष्ठतो धन्विनः प्रश्चाद्धन्विनान्तुरगा रथाः रथानां कुञ्जराः पश्चाद्दातव्याः पृथिवीक्षिता

နောက်တန်းတွင် မြားပစ်သူများကို ထားရမည်။ မြားပစ်သူများ၏ နောက်တွင် မြင်းတပ်နှင့် ရထားတပ်ကို ထားရမည်။ ရထားတပ်၏ နောက်တွင် ဆင်တပ်ကို ထားရမည်—အို မြေကို ကာကွယ်သော မင်းကြီး။

Verse 40

पदातिकुञ्जराश्वानां धर्मकार्यं प्रयत्नतः शूराः प्रमुखतो देयाः स्कन्धमात्रप्रदर्शनं

ခြေလျင်၊ ဆင်တပ်၊ မြင်းတပ်တို့အတွက် စစ်ဆင်ရေး၏ ကုသိုလ်ပြုသော ဓမ္မကိစ္စကို ကြိုးစားအားထုတ်၍ ဆောင်ရွက်ရမည်။ ရှေ့တန်းတွင် ကိုယ်ကိုပြသ၍ (ပခုံးပြသသကဲ့သို့) သတ္တိပြသူများကို အရင်ဆုံး ဆုချီးမြှင့်ရမည်။

Verse 41

कर्तव्यं भीरुसङ्घेन शत्रुविद्रावकारकं दारयन्ति पुरस्तात्तु न देया भीरवः पुरः

ကြောက်ရွံ့သူများ၏ အဖွဲ့ကို ရန်သူကို ပြေးလွှားကွဲပြားစေသော တာဝန်တစ်ရပ် ခန့်အပ်ရမည်။ သို့သော် ကြောက်ရွံ့သူများကို ရှေ့တန်းတွင် မထားရ; ရှေ့ဖက်တွင် သူတို့သည် ပျက်ကွက်၍ နောက်ဆုတ်တတ်သည်။

Verse 42

प्रोत्साहन्त्येव रणे भीरून् शूराः पुरस्थिताः प्रांशवः शकुनाशाश् च ये चाजिह्मेक्षणा नराः

စစ်ပွဲတွင် နောက်တန်း၌ တည်နေသော သူရဲကောင်းများသည် ကြောက်ရွံ့သူ들을 အားပေးကြသည်—အရပ်ရှည်သူများ၊ နိမိတ်ဖတ်ကျွမ်းကျင်သူများ၊ နှင့် မျက်စိကြည့်ရာ တည့်တည့် (မလှည့်မကွေ့၊ မလှည့်စား) သော လူများကိုပါ။

Verse 43

संहतभ्रूयुगाश् चैव क्रोधना कलहप्रियाः नित्यहृष्टाः प्रहृष्टाश् च शूरा ज्ञेयाश् चकामिनः

မျက်ခုံးနှစ်ဖက်ကို ချုံ့တင်းထားသူ၊ ဒေါသလွယ်၍ အငြင်းပွားမှုကို နှစ်သက်သူ—သို့ရာတွင် အမြဲပျော်ရွှင်၍ စိတ်လှုပ်ရှားတက်ကြွသူ—တို့ကို သူရဲကောင်းဟု သိမှတ်ရမည်။ ထို့ပြင် သူတို့သည် ကာမစိတ်ပြင်းသူ (အလိုဆန္ဒပြင်းသူ) ဟူ၍လည်း သိရမည်။

Verse 44

संहतानां हतानां च रणापनयनक्रिया प्रतियुद्धं गजानाञ्च तोयदानादिकञ्च यत्

၎င်းသည် စစ်မြေပြင်မှ စုရုံးထားသော တပ်ဖွဲ့များနှင့် သေဆုံးသူများကို ဖယ်ရှားရွှေ့ပြောင်းသည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ ဆင်တပ်၏ တန်ပြန်တိုက်ခိုက်မှု၊ နှင့် ရေတိုက်ပေးခြင်းစသည့် အထောက်အကူပြု စီမံချက်များအားလုံးကိုလည်း သင်ကြားထားသည်။

Verse 45

शत्रुद्रावकारणमिति ख , ग , घ , ञ च ये च जिह्मेक्षणा इति ख , ग , घ , ञ च वलापनयनक्रियेति ज आयुधानयनं चैव पत्तिकर्म विधीयते रिपूणां भेत्तुकामानां स्वसैन्यस्य तु रक्षणं

«ရန်သူကို ထွက်ပြေးစေသော အကြောင်းရင်း» ဟု Kha, Ga, Gha, Ña စာမူများတွင် ဖတ်ကြသည်။ ထို့ပြင် «မျက်စိကောက်သူတို့» ဟုလည်း ထိုစာမူများတွင် ဖတ်ကြသည်။ J(a) တွင်တော့ «ရန်သူ၏ vala အင်အားကို ဖယ်ရှားသည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း» ဟု ဖတ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ လက်နက်များကို ယူဆောင်လာခြင်းသည် ခြေလျင်တပ်၏ လုပ်ငန်း (pattikarma) ဟု သတ်မှတ်ထားပြီး ရန်သူကို ခွဲဖောက်လိုသူတို့နှင့် ကိုယ့်တပ်ကို ကာကွယ်လိုသူတို့အတွက် ဖြစ်သည်။

Verse 46

भेदनं संहतानाञ्च चर्मिणां कर्म कीर्तितं विमुखीकरणं युद्धे धन्विनां च तथोच्यते

ရန်သူ၏ စည်းတန်းဖွဲ့စည်းမှုကို ခွဲဖောက်ခြင်းသည် စုပေါင်းတင်းကျပ်နေသူများနှင့် ဒိုင်းကိုင်သူများအတွက် သင့်လျော်သော လုပ်ငန်းဟု ကြေညာထားသည်။ ထို့အတူ စစ်ပွဲတွင် ရန်သူကို မျက်နှာလှည့်၍ ဆုတ်ခွာစေခြင်း (နောက်ဆုတ်အောင် မောင်းထုတ်ခြင်း) သည် မြားပစ်သူများ၏ လုပ်ငန်းဟု ဆိုထားသည်။

Verse 47

दूरापसरणं यानं सुहतस्य तथोच्यते त्रासनं रिपुसैन्यानां रथकर्म तथोच्यते

«အဝေးသို့ ဆုတ်ခွာခြင်း» ကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ခံရသူ၏ လှုပ်ရှားမှု (yāna) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် «ရန်သူတပ်များကို ကြောက်လန့်စေခြင်း» ကိုလည်း ရထားစစ်လုပ်ငန်း (ratha-karma) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

Verse 48

भेदनं संहतानाञ्च भेदानामपि संहतिः प्राकारतोरणाट्टालद्रुमभङ्गश् च सङ्गते

နီးကပ်စွာ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်ရာတွင် တင်းကျပ်စွာ စုပေါင်းထားသော ရန်သူဖွဲ့စည်းမှုကို ခွဲဖောက်ခြင်းကို အသုံးချရမည်။ ထို့ပြင် ကိုယ့်ဘက် ပျက်ကွဲသွားသော အဖွဲ့အစည်းများကို ပြန်လည် စုစည်းတည်ငြိမ်စေခြင်းကိုလည်း လုပ်ရမည်။ ထို့အတူ ကာရံတံတိုင်း၊ တံခါးပေါက်၊ တံတိုင်းပေါ် မျှော်စင်များကို ဖျက်ဆီးခြင်းနှင့် ကာကွယ်ရေး/တားဆီးရေးအတွက် သုံးထားသော သစ်ပင်များကိုပင် လှဲချခြင်းတို့ကိုလည်း ထိတွေ့တိုက်ပွဲတွင် ပြုလုပ်ရသည်။

Verse 49

पत्तिभूर्विषमा ज्ञेया रथाश्वस्य तथा समा सकर्दमा च नागानां युद्धभूमिरुदाहृता

ခြေလျင်တပ်အတွက် မြေပြင်သည် မညီမညာ ဖြစ်ရမည်ဟု သိမှတ်ရသည်။ ရထားနှင့် မြင်းအတွက်လည်း မြေပြင်သည် ညီညာရမည်။ ဆင်တပ်အတွက်တော့ ရွံ့ကန့်ကွက်ရှိသော စစ်မြေပြင်ကို သင့်တော်သည်ဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 50

एवं विरचितव्यूहः कृतपृष्ठदिवाकरः तथानुलोमशुक्रार्किदिक्पालमृदुमारुताः

ဤသို့ စစ်တန်းဖွဲ့စည်းရမည်—နောက်ကာကွယ်တန်းတွင် နေမင်းကိုထား၍၊ ထို့နောက် ရှေ့သို့ အစဉ်လိုက် သုကြာ၊ နေမင်း၏သား စနိ (စနေ)၊ အရပ်ဒေဝတားများနှင့် နူးညံ့သော လေများကို ထားရမည်။

Verse 51

योधानुत्तेजयेत्सर्वान्नामगोत्रावदानतः भोगप्राप्त्या च विजये स्वर्गप्राप्त्या मृतस्य च

သူသည် စစ်သည်အားလုံးကို အားပေးနှိုးဆော်ရမည်—သူတို့၏ အမည်၊ မျိုးရိုး၊ သူရဲကောင်းမှုများကို ကြေညာ၍၊ အောင်မြင်လျှင် ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဆုလာဘ်ရမည်ဟု၊ စစ်မြေ၌ ကျဆုံးလျှင် ကောင်းကင်ဘုံသို့ ရောက်မည်ဟု ဆိုရမည်။

Verse 52

जित्वारीन् भोगसम्प्राप्तिः मृतस्य च परा गतिः निष्कृतिः स्वामिपिण्डस्य नास्ति युद्धसमा गतिः

ရန်သူကို အနိုင်ယူလျှင် ပျော်ရွှင်မှုများကို ရရှိ၏; စစ်တွင် သေဆုံးသူအတွက်မူ အမြင့်ဆုံးသော လမ်းခရီး (ကောင်းမြတ်ရာ) ရှိ၏။ ထိုသည် မိမိသခင်ထံမှ စားသောက်ရရှိခဲ့သည့် အစာအတွက် အပြစ်လျှော့ခြင်းဖြစ်၍၊ စစ်ပွဲနှင့် တူညီသော ရောက်ရာလမ်း မရှိ။

Verse 53

शूराणां रक्तमायाति तेन पापन्त्यजन्ति ते धातादिदुःखसहनं रणे तत् परमन्तपः

သူရဲကောင်းတို့၏ သွေးကျသွားသောအခါ ထိုကြောင့်ပင် သူတို့သည် အပြစ်များကို စွန့်လွှတ်ကြ၏။ စစ်မြေ၌ ဒဏ်ရာစသည့် ကိုယ်ခန္ဓာဒုက္ခများကို ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း—ဤသည်ကား အမြင့်ဆုံးသော တပဿ (အာသီတ) ဖြစ်၏၊ ရန်သူကို မီးရှို့သူအို။

Verse 54

वराप्सरःसहस्राणि यान्ति शूरं रणे मृतं स्वामी सुकृतमादत्ते भग्नानां विनिवर्तिनां

အလွန်ကောင်းမြတ်သော အပ္စရာ များထောင်ပေါင်းများစွာသည် စစ်မြေ၌ ကျဆုံးသော သူရဲကောင်းထံ သွားရောက်ကြ၏။ သို့သော် တန်းစီပျက်ကာ နောက်ပြန်လှည့်သူတို့၏ ကုသိုလ်ကို မင်း (သို့) စစ်ခေါင်းဆောင်က ယူဆောင်သွား၏။

Verse 55

ब्रह्महत्याफलं तेषां तथा प्रोक्तं पदे पदे त्यक्त्वा सहायान् यो गच्छेद्देवास्तस्य विनष्टये

ဤသို့ပင် အဆင့်တိုင်း၌ ဗြာဟ္မဏသတ်မှု၏ အကျိုးဆက်ကို သူတို့အတွက် ကြေညာထားသည်။ မိတ်ဖက်များကို စွန့်၍ တစ်ယောက်တည်း သွားသူအား—ဒေဝတော်တို့က ဖျက်ဆီးရန် လှုပ်ရှားကြသည်။

Verse 56

अश्वमेधफलं प्रोक्तं शूराणामनिर्वर्तिनां धर्मनिष्ठे जयो राज्ञि योद्धव्याश् च समाः समैः

စစ်မြေမှ မလှည့်ပြန်သော သူရဲကောင်းတို့အတွက် အကျိုးရလဒ်သည် အရှွမေဓ ယဇ္ဉ၏ ဆုလာဘ်နှင့် တူညီကြောင်း ကြေညာထားသည်။ မင်းသည် ဓမ္မ၌ တည်ကြည်လျှင် အောင်ပွဲသည် မင်းအတွက် အတည်ဖြစ်၏; ထို့ပြင် တန်းတူသူတို့သည် တန်းတူသူတို့နှင့်သာ တိုက်ခိုက်သင့်သည်။

Verse 57

गजाद्यैश् च गजाद्याश् च न हन्तव्याः पलायिनः न प्रेक्षकाः प्रविष्टाश् च अशस्त्राः प्रतितादयः

ထွက်ပြေးသွားသူတို့ကို မသတ်သင့်—ဆင်တပ်စသည့် တပ်ဖွဲ့များထဲကဖြစ်စေ အခြားတပ်ဖွဲ့ဖြစ်စေ။ ထို့အပြင် ကြည့်ရှုသူများ၊ တိုက်ခိုက်ရန်မဟုတ်ဘဲ ဝင်လာသူများ၊ လက်နက်မဲ့သူများ၊ လက်နက်ချ၍ အညံ့ခံသူတို့စသည့်သူများကိုလည်း မထိုးမခတ်သင့်။

Verse 58

शान्ते निद्राभिभूते च अर्धोत्तीर्णे नदीवने दुर्दिने कूटयुद्धानि शत्रुनाशार्थमाचरेत्

ရန်သူ အေးချမ်းနေချိန်၊ အိပ်ငိုက်ခြင်းက လွှမ်းမိုးနေချိန်၊ မြစ်ကို တစ်ဝက်ကျော်ကူးနေချိန်၊ မြစ်ကမ်းတောအုပ်အတွင်း၊ မိုးလေဝသ ဆိုးရွားသောနေ့များတွင်—ရန်သူကို ဖျက်ဆီးရန် လျှို့ဝှက်/မမှန်ကန်သည့် စစ်နည်းများကို အသုံးချသင့်သည်။

Verse 59

बाहू प्रगृह्य विक्रोशेद्भग्ना भग्नाः परे इति प्राप्तं मित्रं बलं भूरि नायको ऽत्र निपातितः

လက်မောင်းများကို မြှောက်ကာ အသံကျယ်ကျယ်ဖြင့် «ရန်သူ ပျက်ပြားပြီ—ပျက်ပြားပြီ!» ဟု အော်ကြားရမည်။ ထိုသို့ဖြင့် မိတ်တပ်အင်အား အလွန်များစွာ ရောက်လာပြီဟုလည်းကောင်း၊ ရန်သူ၏ ခေါင်းဆောင်သည် ဤနေရာ၌ လဲကျသွားပြီဟုလည်းကောင်း ကြေညာသည်။

Verse 60

सेनानीर्निहताश्चायं भूपतिश्चापि विप्लुतः विद्रुतानान्तु योधानां मुखं घातो विधीयते

စစ်ခေါင်းဆောင် သတ်ဖြတ်ခံရပြီး မင်းလည်း ရှုပ်ထွေးပျက်ကွက်သွားသောအခါ ထွက်ပြေးနေသော စစ်သည်တို့အတွက် မျက်နှာဘက်မှ တိုက်ခိုက်ထိုးနှက်ခြင်းကို သတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 61

धूपाश् च देया धर्मज्ञ तथा च परमोहनाः पताकाश् चैव सम्भारो वादित्राणाम् भयावहः

အို ဓမ္မကို သိမြင်သူ၊ မီးခိုး (ဓూప) ပူဇော်ပစ္စည်းတို့ကိုလည်း ပေးအပ်ရမည်၊ ထို့အတူ အလွန်စွဲမက်ဖွယ် အရာဝတ္ထုများကိုလည်း ပေးရမည်။ ထို့ပြင် အလံတော်များနှင့် တီးဝိုင်းတူရိယာ အစုံအလင်ကိုလည်း ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းအောင် စီစဉ်ရမည်။

Verse 62

सम्प्राप्य विजयं युद्धे देवान्विप्रांश् च संयजेत् रत्नानि राजगामीनि अमात्येन कृते रणे

စစ်ပွဲ၌ အောင်မြင်ပြီးနောက် နတ်တို့ကို ပူဇော်ကာ ဗြာဟ္မဏတို့ကိုလည်း ဂုဏ်ပြုရမည်။ ထို့ပြင် မင်းထံသို့ သွားရမည့် ရတနာနှင့် တန်ဖိုးရှိပစ္စည်းများကို၊ စစ်ကို အမတ်က ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း မင်းထံသို့ ယူဆောင်ပေးရမည်။

Verse 63

तस्य स्त्रियो न कस्यापि रक्ष्यास्ताश् च परस्य च शत्रुं प्राप्य रणे मुक्तं पुत्रवत् परिपालयेत्

သူ၏ မိန်းမတို့ကို မည်သူမျှ မထိခိုက်မစော်ကားရ; အခြားသူ၏ မိန်းမတို့ကိုလည်း ကာကွယ်ရမည်။ ထို့ပြင် စစ်ပွဲ၌ လွတ်ပေးထားသော (သို့မဟုတ် လက်နက်ချသော) ရန်သူကို ရရှိလာလျှင် သားကဲ့သို့ ပြုစုကာကွယ်ရမည်။

Verse 64

पुनस्तेन न योद्धव्यं देशाचारादि पालयेत् ततश् च स्वपुरं प्राप्य ध्रुवे भे प्रविशेद् गृहं

ထိုသူနှင့် ထပ်မံ မတိုက်ခိုက်ရ; အစားထိုး၍ နိုင်ငံဒေသ၏ အကျင့်အထုံးနှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာတို့ကို ထိန်းသိမ်းရမည်။ ထို့နောက် ကိုယ့်မြို့သို့ ရောက်လျှင် ကောင်းမွန်၍ သေချာသတ်မှတ်ထားသော အချိန်၌ အိမ်သို့ ဝင်ရမည်။

Verse 65

देवादिपूजनं कुर्याद्रक्षेद्योधकुटुम्बकं संविभागं प्रावाप्तैः कुर्याद् भृत्यजनस्य च

သူသည် နတ်ဘုရားများနှင့် အလေးအနက်ထားရသော အရာများကို ပူဇော်ကန်တော့ရမည်။ စစ်သည်တို့၏ အိမ်ထောင်စုကို ကာကွယ်ရမည်။ ထိုက်တန်စွာ ရရှိလာသော အရာများမှလည်း အလုပ်သမားနှင့် မှီခိုသူတို့အတွက် သင့်လျော်သော အစိတ်အပိုင်းကို ခွဲဝေ ပေးရမည်။

Verse 66

रणादीक्षा मयोक्ता ते जयाय नृपतेर्ध्रुवा

ဤစစ်ပွဲဝင် အဘိသေက/သင်္ကာရပွဲကို ငါသည် သင်အား သင်ကြားပြီးပြီ။ မင်းအတွက်တော့ ဤသည်မှာ အောင်ပွဲသို့ ရောက်စေသော သေချာသည့် နည်းလမ်းဖြစ်သည်။