Adhyaya 225

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे राजधर्मो नाम चतुर्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजधर्माः पुष्कर उवाच स्वयमेव कर्म दैवाख्यं विद्धि देहान्तरार्जितं तस्मात् पौरुषमेवेह श्रेष्ठमाहुर्मनीषिणः

ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိ မဟာပုရာဏ၌ «ရာဇဓမ္မ» ဟု အမည်ရသော အခန်း ၂၂၄ ပြီးဆုံး၏။ ယခု «ဘုရင်တို့၏ တာဝန်များ» အကြောင်း အခန်း ၂၂၅ စတင်၏။ ပုရှ္ကရက ဆိုသည်— «ကံတရား/ဖိတ် (daiva) ဟု ခေါ်သောအရာသည် အခြားကိုယ်ခန္ဓာ၌ (ယခင်ဘဝ၌) စုဆောင်းထားသော ကိုယ်တိုင်၏ လုပ်ရပ်သာ ဖြစ်ကြောင်း သိလော့။ ထို့ကြောင့် ပညာရှိတို့သည် ဤလောက၌ လူ့ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု (pauruṣa) ကို အမြင့်မြတ်ဆုံး (śreṣṭha) ဟု ကြေညာကြသည်»။

Verse 2

प्रतिकूलं तथा दैवं पौरुषेण विहन्यते सात्त्विकात् कर्मणः पूर्वात् सिद्धिः स्यात्पौरुषं विना

ဆန့်ကျင်သော ကံတရားပင်လျှင် လူ့ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုဖြင့် ကျော်လွှားနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ယခင်က ပြုလုပ်ခဲ့သော သာတ္တဝိက (sāttvika) ကုသိုလ်ကံကြောင့် ကြိုးပမ်းမှုမရှိဘဲပင် အောင်မြင်မှု ပေါ်ပေါက်နိုင်သည်။

Verse 3

पौरुषं दैवसम्पत्त्या काले फलति भार्गव दैवं पुरुषकारश् च द्वयं पुंसः फलावहं

အို ဘာရ္ဂဝ၊ လူ့ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုသည် နတ်ကူညီမှုနှင့် တွဲဖက်လျှင် အချိန်တန်သော် အကျိုးပေးသည်။ လူတစ်ဦးအတွက် ကံတရား (daiva) နှင့် လူ့အားထုတ်မှု (puruṣakāra) တို့ နှစ်ပါးလုံးပေါင်းစည်းမှ အကျိုးရလဒ်ကို ပေးဆောင်သည်။

Verse 4

कृषेर्वृष्टिसमायोगात् काले स्युः फलसिद्धयः सधर्मं पौरुषं कुर्यान्नालसो न च दैववान्

လယ်ယာလုပ်ငန်း၌ စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် မိုးရွာခြင်း ပေါင်းစည်းသည့်အခါ အချိန်တန်လျှင် အောင်မြင်မှု ပေါ်ပေါက်သကဲ့သို့၊ အကျိုးရလဒ်များလည်း အချိန်တန်လျှင် ပြည့်စုံလာသည်။ ထို့ကြောင့် ဓမ္မနှင့်ကိုက်ညီသော လူ့အားထုတ်မှုကို ပြုလုပ်ရမည်၊ ပျင်းရိမနေဘဲ ကံကြမ္မာကိုသာ ယုံကြည်မနေသင့်။

Verse 5

सामादिभिरुपायैस्तु सर्वे सिद्ध्यन्त्युपक्रमाः साम चोपप्रदानञ्च भेददण्डौ तथापरौ

လုပ်ငန်းအစပြုမှုအားလုံးသည် စတင်ကာလမှစ၍ သဘောတူညီစေခြင်း (sāma) စသည့် နည်းလမ်းများဖြင့် အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်နိုင်သည်။ သဘောတူညီစေခြင်း (sāma) နှင့် လက်ဆောင်ပေးခြင်း (dāna)၊ ထို့ပြင် ကွဲပြားစေခြင်း (bheda) နှင့် ဒဏ်ခတ်/အင်အားသုံးခြင်း (daṇḍa) တို့သည် အခြားနည်းလမ်းများဖြစ်သည်။

Verse 6

मायोपेक्षेन्द्रजालञ्च उपायाः सप्त ताञ्छृणु द्विविधं कथितं साम तथ्यञ्चातथ्यमेव च

အကြံအစည်နည်းလမ်း ခုနစ်မျိုးကို နားထောင်လော့—māyā (လှည့်ဖြားမှု), upekṣā (မသိမသာ လျစ်လျူရှုခြင်း), indrajāla (မောဟမန်တရား/လှည့်ကွက်အ幻) စသည်တို့ဖြစ်သည်။ sāma (သဘောတူညီစေခြင်း) ကို နှစ်မျိုးဟု ဆိုသည်—အမှန်တရားနှင့် အမှန်မဟုတ်သောအရာ။

Verse 7

तत्राप्यतथ्यं साधूनामाक्रोशायैव जायते महाकुलीना ह्य् ऋजवो धर्मनित्या जितेन्द्रियाः

ထိုအထဲတွင်ပင် သာသနာတော်မြတ်သူတို့အပေါ် အမှန်မဟုတ်သောစကားသည် အပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့ရန်အတွက်သာ ပေါ်ပေါက်တတ်သည်။ အကြောင်းမူကား မဟာမျိုးရိုးရှိသူတို့သည် ဖြောင့်မတ်၍ ဓမ္မ၌ အမြဲတည်ကြည်ကာ အင်္ဒြိယတို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သူများဖြစ်ကြသည်။

Verse 8

सामसाध्या अतथ्यैश् च गृह्यन्ते राक्षसा अपि तथा तदुप्रकाराणां कृतानाञ्चैव वर्णनं

ရက္ခသ (rākṣasa) များပင်လျှင် sāma (သဘောတူညီစေခြင်း) နှင့် atathya (အမှန်မဟုတ်သောစကား/လှည့်ဖြားမှု) တို့ဖြင့်လည်း ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ ထို့အတွက် အသုံးပြုသော နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးနှင့် ဆောင်ရွက်ပုံလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတို့ကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။

Verse 9

परस्परन्तु ये द्विष्टाः क्रुद्धभीतावमानिताः तेषान्भेदं प्रयुञ्जीत परमं दर्शयेद्भयं

အချင်းချင်း ရန်လို၍ မုန်းတီးနေသူများ—ဒေါသထွက်၊ ကြောက်ရွံ့၊ သို့မဟုတ် အရှက်ခွဲခံရသူများ—အကြားတွင် ကွဲပြားစေသော နည်း (ဘေးဒ) ကို အသုံးချ၍ အလွန်ပြင်းထန်သော ကြောက်မက်ဖွယ်ကို ပြသကာ တားဆီးရမည်။

Verse 10

आत्मीयान् दर्शयेदाशां येन दोषेण बिभ्यति परास्तेनैव ते भेद्या रक्ष्यो वै ज्ञातिभेदकः

မိမိဘက်သားတို့အား အကျိုးရလဒ်၏ မျှော်လင့်ချက်ကို ပြ၍ သူတို့ကြောက်ရွံ့သည့် အပြစ်အနာ (ဒೋಷ) ကို ထောက်ပြရမည်။ ထိုအားနည်းချက်တစ်ခုတည်းဖြင့်ပင် သူတို့ကို အချင်းချင်း ကွဲပြားစေနိုင်သည်။ အမှန်တကယ် မျိုးရင်းဆွေမျိုးအတွင်း ခွဲခြားမှုကို ဖြစ်စေသူကို ကာကွယ်၍ လုံခြုံစွာ ထိန်းသိမ်းရမည်။

Verse 11

सामन्तकोषो वाह्यस्तु मन्त्रामात्यात्मजादिकः अन्तःकोषञ्चोपशाम्य कुर्वन् शत्रोश् च तं जयेत्

«ပြင်ပဘဏ္ဍာ» ဟူသည်မှာ အုပ်ချုပ်ခံ မဟာမိတ်အကြီးအကဲများနှင့် မဟာမိတ်အရင်းအမြစ်များ၊ ထို့ပြင် အကြံပေး၊ ဝန်ကြီး၊ မင်းသားတို့ကဲ့သို့သော အရာများကို ဆိုလိုသည်။ «အတွင်းဘဏ္ဍာ» ကိုလည်း ငြိမ်းချမ်းစေ၍ လုံခြုံအောင် ပြုလုပ်ပြီးနောက် ရန်သူကို တိုက်ခိုက်ကာ အနိုင်ယူရမည်။

Verse 12

उपायश्रेष्ठं दानं स्याद्दानादुभयलोकभाक् न सो ऽस्ति नाम दानेन वशगो यो न जायते

ပေးကမ်းခြင်း (dāna) သည် အကောင်းဆုံး အုပ်ပါယ် ဖြစ်သည်။ ပေးကမ်းခြင်းကြောင့် လူသည် ဤလောကနှင့် နောက်လောက နှစ်လောကလုံး၏ အကျိုးကို မျှဝေခံစားသူ ဖြစ်လာသည်။ အမှန်တကယ် ပေးကမ်းခြင်းဖြင့် မလွှမ်းမိုးနိုင်သူ ဟူ၍ မရှိ။

Verse 13

परस्मादर्शयेद्भयमिति ञ मन्त्रामात्यानुजादिक इति ञ दानवानेव शक्नोति संहतान् भेदितुं परान् त्रयासाध्यं साधयेत्तं दण्डेन च कृतेन च

«ရန်သူကို ကြောက်ရွံ့စေ၍ မြင်အောင် ပြရမည်» ဟူသည် စကားပုံဖြစ်သည်။ «အကြံ (မန်ထရ)၊ ဝန်ကြီး၊ မဟာမိတ်/ညီငယ်ဆွေမျိုးတို့ကဲ့သို့ကို အသုံးချ» ဟူသည်လည်း စကားပုံတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် ဉာဏ်ပညာပြည့်စုံသော မင်းသာလျှင် စည်းလုံးညီညွတ်နေသော ရန်သူတို့ကို ခွဲခြားနိုင်သည်။ ဥပာယ်သုံးပါး (သာမ၊ ဒါန၊ ဘေးဒ) ဖြင့် မရနိုင်သည့်အရာကို တန်ဒ (အပြစ်ဒဏ်/အင်အား) နှင့် လက်တွေ့ဆောင်ရွက်မှုဖြင့် ပြီးမြောက်စေရမည်။

Verse 14

दण्डे सर्वं स्थितं दण्डो नाशयेद्दुष्प्रणीकृतः अदण्ड्यान् दण्डयन्नश्येद्दण्ड्यान्राजाप्यदण्डयन्

စည်းကမ်းအလုံးစုံသည် «ဒဏ္ဍ» (အပြစ်ဒဏ်/အာဏာတံ) ပေါ်တွင်တည်၏။ ဒဏ္ဍကိုမှားယွင်းစွာကျင့်သုံးလျှင် နိုင်ငံကိုဖျက်ဆီးတတ်၏။ မဒဏ္ဍသင့်သူကိုဒဏ္ဍပေးသူသည်ပျက်စီးမည်; ဒဏ္ဍသင့်သူကိုမဒဏ္ဍပေးသောဘုရင်တောင် ပျက်စီးမည်။

Verse 15

दैवदैत्योरगनराः सिद्धा भूताः पतत्रिणः उत्क्रमेयुः स्वमर्यादां यदि दण्डान् न पालयेत्

ဒေဝ၊ ဒေတ္တ၊ နာဂ၊ လူ၊ သိဒ္ဓ၊ ဘူတနှင့် ငှက်တို့သည် «ဒဏ္ဍ» ကိုသင့်တင့်စွာမထိန်းသိမ်းလျှင် မိမိတို့အတွက် သတ်မှတ်ထားသော ကန့်သတ်ချက်ကို ကျော်လွန်ကြလိမ့်မည်။

Verse 16

यस्माददान्तान् दमयत्यदण्ड्यान्दण्डयत्यपि दमनाद्दण्डनाच्चैव तस्माद्दण्ड विदुर्बुधाः

မထိန်းနိုင်သူတို့ကို ထိန်းညှိစေပြီး၊ မဒဏ္ဍသင့်သူကိုတောင် ဒဏ္ဍပေးတတ်သကဲ့သို့၊ စည်းကမ်းသင်ကြားခြင်းနှင့် အပြစ်ပေးခြင်း နှစ်မျိုးလုံးကို ပြုလုပ်သောကြောင့် ပညာရှိတို့က ၎င်းကို «ဒဏ္ဍ» ဟု သိကြ၏။

Verse 17

तेजसा दुर् निरीक्ष्यो हि राजा भास्करवत्ततः लोकप्रसादं गच्छेत दर्शनाच्चन्द्रवत्ततः

တေဇ (ဂုဏ်တန်ခိုး) ကြောင့် ဘုရင်သည် နေမင်းကဲ့သို့ မျက်နှာချင်းဆိုင်ကြည့်ရန် ခက်ခဲသင့်၏။ သို့သော် ဒർശန (တွေ့မြင်ခွင့်/အာရုံပေးခြင်း) ပေးခြင်းအားဖြင့် လမင်းကဲ့သို့ ပြည်သူတို့၏ နှစ်သက်မှုကို ရသင့်၏။

Verse 18

जगद्व्याप्नोति वै चारैर् अतो राजा समीरणः दोषनिग्रहकारित्वाद्राजा वैवस्वतः प्रभुः

သူလျှိုများအားဖြင့် ဘုရင်သည် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးကို အမှန်တကယ် လွှမ်းခြုံ၍ သိမြင်တတ်၏; ထို့ကြောင့် ဘုရင်ကို «သမီရဏ» (လေ) ဟု ခေါ်ကြသည်။ အပြစ်အနာအဆာ (ရာဇဝတ်/မကောင်းမှု) ကို ထိန်းချုပ်နှိမ်နင်းသောကြောင့် ဘုရင်သည် «ဝိုင်ဝသွဝတ» (ယမကဲ့သို့ တရားပေးသူ) အရှင်ဖြစ်၏။

Verse 19

यदा दहति दुर्बुद्धिं तदा भवति पावकः यदा दानं द्विजातिभ्यो दद्यात् तस्माद्धनेश्वरः

မကောင်းသောဉာဏ်ကို မီးဖြင့်လောင်ကျွမ်းပယ်ဖျက်နိုင်သည့်အခါ၊ ထိုသူသည် သန့်စင်ပေးသော မီး (ပာဝက) ကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။ ထို့ပြင် နှစ်ကြိမ်မွေးဖွားသူများ (ဒွိဇာတိ) ထံသို့ ဒါနပေးလှူသောအခါ၊ ထိုကောင်းမှုကြောင့် ဓနရှင် ဖြစ်လာသည်။

Verse 20

धनधाराप्रवर्षित्वाद्देवादौ वरुणः स्मृतः क्षमया धारयंल्लेकान् पार्थिवः पार्थिवो भवेत्

ဓနစီးကြောင်းများကို မိုးကဲ့သို့ ရွာသွန်းစေသောကြောင့်၊ ထိုဘုရားကို အစဦး၌ ဝရုဏ (Varuṇa) ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထို့ပြင် သည်းခံခြင်းဖြင့် လောကများကို ထမ်းဆောင်ထိန်းထားသော မြေပြင်အုပ်ချုပ်သူသည် အမှန်တကယ် «ပာရ္ထိဝ» (မြေ၏ဘုရင်) ဖြစ်လာသည်။

Verse 21

उत्साहमन्त्रशक्त्याद्यै रक्षेद्यस्माद्धरिस्ततः

အားထုတ်မှု၊ မန္တရ၊ အင်အား စသည့်အရာများကြောင့် (ကျင့်သူ) ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးသဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် ဟရိ (ဗိဿဏု) ကို «ကာကွယ်သူ» ဟု ခေါ်သည်။