
Prātyahika-Rāja-Karma (Daily Duties of a King)
ဤအခန်းသည် မင်း၏နေ့စဉ်လုပ်ငန်းစဉ်ကို စံနမူနာအဖြစ် ဖော်ပြပြီး ရာဇဓမ္မကို ကိုယ်တိုင်သန့်ရှင်းမှု၊ သာသနာရေးအကျင့်အထုံး၊ အုပ်ချုပ်ရေးစောင့်ကြည့်မှုနှင့် မဟာဗျူဟာသတိပညာတို့ ပေါင်းစည်းသည့် စည်းကမ်းတကျလမ်းစဉ်အဖြစ် တင်ပြသည်။ မင်းသည် မိုးမလင်းမီ ထ၍ ပွဲတော်သံများကြားတွင် ဖုံးကွယ်/အယောင်ဆောင်သူများကို စိစစ်ကာ ဝင်ငွေထွက်ငွေကို အရင်ဆုံး စစ်ဆေး၍ ဘဏ္ဍာရေးတာဝန်ခံမှုကို အုပ်ချုပ်ရေးအစမှာ ထားသည်။ ကိုယ်လက်သန့်စင်၍ ရေချိုးပြီးနောက် သန္ဓျာ၊ ဂျပ၊ ဝါစူဒေဝကို ပူဇော်ခြင်း၊ မီးပူဇော်ခြင်းနှင့် ဘိုးဘွားအတွက် တာပဏ/လိဘေးရှင်း ပြုလုပ်ကာ ဘြာဟ္မဏများသို့ ဒါနပေး၍ အာဏာကို ရိုးရာပူဇော်မှုနှင့် စေတနာဖြင့် အခြေတည်စေသည်။ ထို့နောက် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့် ဆေးဝါးဖြင့် ကျန်းမာရေးကို စောင့်ရှောက်ကာ ဂုရု၏ ကောင်းချီးခံယူပြီး အစည်းအဝေးခန်းသို့ ဝင်၍ ဘြာဟ္မဏ၊ ဝန်ကြီးနှင့် အရေးပါသူများကို တွေ့ဆုံကာ ရိုးရာနမူနာနှင့် အကြံဉာဏ်အပေါ် မူတည်၍ အမှုအခင်းဆုံးဖြတ်သည်။ အကြံအစည်လျှို့ဝှက်မှု (mantra-rakṣā) ကို အထူးအလေးထား၍ တစ်ယောက်တည်းလည်း မနေ၊ လူအများရှေ့လည်း မလွန်ကဲစေဘဲ ākāra/īṅgita ကဲ့သို့ သေးငယ်သော လက္ခဏာများမှ မဟာဗျူဟာပေါက်ကြားနိုင်မှုကို သတိပြုသည်။ နေ့တစ်နေ့တွင် စစ်တပ်စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ယာဉ်/လက်နက်လေ့ကျင့်ခြင်း၊ အစားအစာလုံခြုံရေး၊ ညနေသန္ဓျာ၊ ဆွေးနွေးဆုံးဖြတ်ခြင်း၊ جاسုများချထားခြင်းနှင့် အတွင်းနန်းတော်တွင် သတိထားလှုပ်ရှားခြင်းတို့ ပါဝင်ကာ ဓမ္မအောက်တွင် အမြဲတမ်းသတိရှိသော မင်းမှုကို ဖော်ညွှန်းသည်။
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे उपायषड्गुणादिर्नाम त्रयस्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुस्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः प्रात्यहिकराजकर्म पुष्कर उवाच अजस्रं कर्म वक्ष्यामि दिनं प्रति यदाचरेत् द्विमुहूर्तावशेषायां रात्रौ निद्रान्त्यजेन्नृपः
ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိ မဟာပုရာဏ၌ “ဥပာယနှင့် ဆဋ္ဂုဏ (Ṣaḍguṇa) စသည်” ဟု အမည်ရသော အခန်း ၂၃၃ ပြီးဆုံး၏။ ယခု “မင်း၏ နေ့စဉ်တာဝန်” ဟု အမည်ရသော အခန်း ၂၃၄ စတင်၏။ ပုရှ္ကရက ပြောသည်—“မင်းသည် နေ့တိုင်း ကျင့်သုံးရမည့် အစဉ်မပြတ်သော လုပ်ငန်းစဉ်ကို ငါဆိုပြမည်။ ညအချိန် မုဟူရတ (muhūrta) နှစ်ခုသာ ကျန်သည့်အခါ မင်းသည် အိပ်စက်ခြင်းကို စွန့်၍ ထရမည်” ဟု။
Verse 2
वाद्यवन्दिस्वनैर् गीतैः पश्येद् गूढांस्ततो नरान् विज्ञायते न ये लोकास्तदीया इति केनचित्
တူရိယာသံများ၊ ကဗျာဆရာတို့၏ ကြေညာသံများနှင့် သီချင်းသံများအားဖြင့် ဖုံးကွယ်ထားသော လူတို့ကို ခွဲခြားသိမြင်ရမည်။ အကြောင်းမှာ သူတို့ပိုင်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့/ဒေသ၏ လူမျိုးဟူ၍ မည်သူမျှ «သူတို့က အဲဒီဘက်က» ဟု မသိကြသေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
Verse 3
आयव्ययस्य श्रवणं ततः कार्यं यथाविधि वेगोत्सर्गं ततः कृत्वा राजा स्नानगृहं व्रजेत्
ထို့နောက် မင်းသည် ထုံးတမ်းစဉ်လာအတိုင်း ဝင်ငွေထွက်ငွေစာရင်းကို သေချာစွာ နားထောင်ရမည်။ ထို့ပြင် ကိုယ်ခန္ဓာလိုအပ်ချက်များကို ဖြေရှင်းပြီးနောက် ရေချိုးခန်းသို့ သွားရမည်။
Verse 4
स्नानं कुर्यान्नृपः पश्चाद्दन्तधावनपूर्वकं कृत्वा सन्ध्यान्ततो जप्यं वासुदेवं प्रपूजयेत्
ထို့နောက် မင်းသည် ရေချိုးရမည်။ အရင်ဆုံး သွားသန့်စင်ခြင်းကို ပြုလုပ်ပြီး၊ ထို့နောက် သန္ဓျာကာလ အခမ်းအနားကို ဆောင်ရွက်ကာ သတ်မှတ်ထားသော ဇပ (japa) ကို ရွတ်ဆိုပြီး၊ ဝါစုဒေဝ (Vāsudeva) ကို လေးမြတ်စွာ ပူဇော်ရမည်။
Verse 5
वह्नौ पवित्रान् जुहुयात् तर्पयेदुदकैः पितॄन् बहुक्षयव्ययायामिति ख , छ , ट च आसीनः कर्मविच्छेदमित्यादिः, राजा समाश्रयेदित्यन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति दद्यात्सकाञ्चीं धेनुं द्विजाशीर्वादसंयुतः
သန့်စင်စေသော ပစ္စည်းများကို သန့်ရှင်းသော မီးထဲသို့ ဟောမ (အဟုတိ) အဖြစ် ပူဇော်ရမည်၊ ထို့ပြင် ရေဖြင့် ပိတೃ (Pitṛs) များကို တရ্পဏ (libation) ဖြင့် ကျေနပ်စေရမည်။ (အချို့သော ပြန်လည်ကူးယူမှုများတွင် «ဆုံးရှုံးမှုနှင့် အသုံးစရိတ်ကြီးမားသည့်အခါ…» စသည့် မူကွဲစာသားများ၊ «ထိုင်လျက်… ‘ကర్మအနှောင့်အယှက်’…» စသည့် စာပိုဒ်များ ပါဝင်ကြပြီး၊ စာမူတစ်စောင်တွင် «မင်းသည် အားကိုးရာယူရမည်…» ဟူသော အဆုံးပိုင်း မပါရှိဟု ဆိုကြသည်။) ထို့နောက် မင်းသည် ခါးပတ်တပ်ဆင်ထားသော နွားတစ်ကောင်ကို ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) များ၏ ကောင်းချီးမင်္ဂလာနှင့်အတူ လှူဒါန်းရမည်။
Verse 6
अनुलिप्तो ऽलङ्कृतश् च मुखं पश्येच्च दर्पणे ससुवर्णे धृते राजा शृणुयाद्दिवसादिकं
ကိုယ်ကို ဆီလိမ်း၍ အလှဆင်ပြီးနောက် မင်းသည် မှန်ထဲတွင် မိမိမျက်နှာကို ကြည့်ရမည်။ ထို့ပြင် ရွှေကို ကိုယ်ပေါ်တွင် ဆောင်ထား၍ (သို့) လက်တွင် ကိုင်ထားလျက် နေ့ရက်၏ မင်္ဂလာအချက်အလက်များနှင့် သက်ဆိုင်ရာ ပြက္ခဒိန်ညွှန်ကြားချက်များကို နားထောင်ရမည်။
Verse 7
औषधं भिषजोक्तं च मङ्गलालम्भनञ्चरेत् पश्चेद् गुरुं तेन दत्ताशीर्वदो ऽथ व्रजेत्सभां
ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသော ဆေးကို သောက်ယူ၍ မင်္ဂလာအစပြုအခမ်းအနားကို ဆောင်ရွက်ရမည်။ ထို့နောက် ဂုရုထံ ချဉ်းကပ်ကာ ကောင်းချီးကို လက်ခံပြီး စည်းဝေးခန်းသို့ သွားရမည်။
Verse 8
तत्रस्थो ब्राह्मणान् पश्येदमात्यान्मन्त्रिणस् तथा प्रकृतीश् च महाभाग प्रतीहारनिवेदिताः
ထိုနေရာတွင် ရပ်နေစဉ်၊ အရှင်မဟာဂုဏ်ရှိသူရေ၊ တံခါးစောင့်(ပြတိဟာရ)က ကြေညာတင်ပြသည့်အတိုင်း ဗြာဟ္မဏများ၊ အမတ်များနှင့် အကြံပေးများ၊ ထို့ပြင် နိုင်ငံ၏ အဓိကကိုယ်စားလှယ်များကို ကြည့်ရှုရမည်။
Verse 9
श्रुत्वेतिहासं कार्याणि कार्याणां कार्यनिर्णयम् व्यवहारन्ततः पश्येन्मन्त्रं कुर्यात्तु मन्त्रिभिः
အစဉ်အလာဇာတ်ကြောင်းများ(ဣတိဟာသ)ကို နားထောင်ပြီးနောက်၊ ကိစ္စရပ်များအတွက် သင့်လျော်သော ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်ရမည်။ အမှုကို လက်တွေ့အဆုံးသတ်အထိ စိစစ်ကြည့်ရှုပြီး ထို့နောက် အမတ်များနှင့် အတူ အကြံပေးညှိနှိုင်းရမည်။
Verse 10
नैकेन सहितः कुर्यान्न कुर्याद्बहुभिः सह न च मूर्खैर् नचानाप्तैर् गुप्तं न प्रकटं चरेत्
တစ်ယောက်တည်းနှင့်အတူ မလုပ်ဆောင်ရ၊ လူအများနှင့်လည်း မပေါင်းကာ လုပ်ဆောင်ရ။ မိုက်မဲသူများနှင့် မယုံကြည်ထိုက်သူများနှင့် မပေါင်းသင်းရ။ လျှို့ဝှက်ချက်ကို မဖော်ထုတ်ဘဲ၊ ထင်ရှားအလွန်အကျွံလည်း မနေထိုင်ရ။
Verse 11
मन्त्रं स्वधिष्ठितं कुर्याद्येन राष्ट्रं न बाधते आकारग्रहणे राज्ञो मन्त्ररक्षा परा मता
နိုင်ငံမထိခိုက်စေရန်၊ ဘုရင်၏ အကြံတော်(မန်တရ)ကို မိမိလက်အောက်တွင် ခိုင်မာစွာ ထိန်းချုပ်ထားရမည်။ ဘုရင်၏ အပြင်ပန်းလက္ခဏာများကို ခွဲခြားသိမြင်၍ အကြံတော်ကို ကာကွယ်ခြင်းသည် အမြင့်ဆုံးဟု မှတ်ယူကြသည်။
Verse 12
आकारैर् इङ्गितैः प्रज्ञा मन्त्रं गृह्णन्ति पण्डिताः सांवत्सराणां वैद्यानां मन्त्रिणां वचने रतः
အပြင်ပန်းသဏ္ဌာန်နှင့် သေးငယ်သောအမူအရာများအားဖြင့် ပညာရှိတို့သည် ရည်ရွယ်သည့်အကြံကို ခွဲခြားသိမြင်ကြသည်။ ပညာတတ်သူသည် အတွေ့အကြုံရှိ ဆရာဝန်များနှင့် အမတ်မန်တရိများ၏ စကားကို အမြဲသတိထားနားထောင်ရမည်။
Verse 13
राजा विभूतिमाप्नोति धारयन्ति नृपं हि ते मन्त्रं कृत्वाथ व्यायामञ्चक्रे याने च शस्त्रके
မင်းသည် စည်းစိမ်နှင့် အာဏာတော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ရရှိသည်။ အကြောင်းမှာ ထိုသူတို့သည် မင်းကို ထောက်မပေးကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မန်တရ (မဟာဗျူဟာအကြံပေး) ကို ပြုလုပ်ပြီးနောက် ရထားစီးလေ့ကျင့်မှုနှင့် လက်နက်အသုံးပြုမှုတို့တွင် ကိုယ်ကာယလေ့ကျင့်ခန်းကို ဆောင်ရွက်ရမည်။
Verse 14
निःसत्त्वादौ नृपः स्नातः पश्येद्विष्णुं सुपूजितं हुतञ्च पावकं पश्येद्विप्रान् पश्येत्सुपूजितान्
နိḥသတ္တဝ (niḥsattva) အခမ်းအနားအစတွင် မင်းသည် ရေချိုးပြီးနောက် ကောင်းစွာပူဇော်ထားသော ဗိဿနု (Viṣṇu) ကို ဖူးမြင်ရမည်။ ထို့ပြင် အဟုတ (ဟောမ) ပူဇော်ထားသော ပာဝက (Pāvaka) မီးကိုလည်း ဖူးမြင်ရမည်၊ ထို့အတူ ကောင်းစွာဂုဏ်ပြုထားသော ဗြာဟ္မဏများကိုလည်း တွေ့မြင်ရမည်။
Verse 15
गुप्तं चाप्रकटं चरेदिति ग , ज , ट च आकार ग्रहणे राज्ञो मन्त्ररक्षा परा मता इत्य् अस्य स्थाने आकारेङ्गिततत्त्वज्ञः कार्याकार्यविचक्षण इति ट पुस्तकपाठः राजाधिभूतिमाप्नोतीति ज भूषितो भोजनङ्कुर्याद् दानाद्यैः सुपरीक्षितं भुक्त्वा गृहीतताम्बूलो वामपार्श्वेन संस्थितः
သူသည် လျှို့ဝှက်စွာ၊ မိမိကို မထင်ရှားစေဘဲ လှုပ်ရှားသွားလာရမည်။ မင်း၏ အပြင်ပန်းအမူအရာကို ခွဲခြားသိမြင်ရာတွင် အကြံပေးချက်၏ လျှို့ဝှက်မှုကို ကာကွယ်ခြင်းသည် အမြင့်ဆုံးဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ (စာမူအချို့တွင် «အမူအရာနှင့် အင်္ဂိတ၏ အမှန်တရားကို သိ၍ လုပ်သင့်မလုပ်သင့်ကို ခွဲခြားတတ်သူ» ဟု ဖတ်ကြပြီး၊ အခြားစာမူတွင် «မင်းထက် ထူးချွန်သော အဆင့်ကို ရသည်» ဟု ထပ်တိုးထားသည်။) သင့်တင့်စွာ အလှဆင်ပြီး၊ လက်ဆောင်ပေးခြင်း စသည်တို့ဖြင့် ယုံကြည်စိတ်ချစွာ စိစစ်ထားသော အစားအစာကို စားရမည်။ စားပြီးနောက် ကွမ်း (တမ္ဗူလ) ကို ယူကာ မင်း၏ ဘယ်ဘက်တွင် ရပ်နေရမည်။
Verse 16
शास्त्राणि चिन्तयेद् दृष्ट्वा योधान् कोष्ठायुधं गृहं अन्वास्य पश्चिमां सन्ध्यां कार्याणि च विचिन्त्य तु
စစ်သည်များ၊ လက်နက်သိုလှောင်ရုံ/လက်နက်ခန်းနှင့် အိမ်ထောင်ရေးအဖွဲ့အစည်းကို စစ်ဆေးကြည့်ရှုပြီးနောက် သာස්တရ (śāstra) များကို စဉ်းစားဆင်ခြင်ရမည်။ ထို့ပြင် ညနေဆည်းဆာဝတ်ပြုခြင်း (paścimā sandhyā) ကို ဆောင်ရွက်ပြီးနောက် လုပ်ဆောင်ရမည့် ကိစ္စရပ်များကိုလည်း ပြန်လည်သုံးသပ်ရမည်။
Verse 17
चरान् सम्प्रेष्य भुक्तान्नमन्तःपुरचरो भवेत् वाद्यगीतैर् अक्षितो ऽन्यैर् एवन्नित्यञ्चरेन्नृपः
သူလျှိုများကို စေလွှတ်ပြီး အစာစားပြီးနောက် မင်းသည် အတွင်းနန်းတော်အတွင်း လှည့်လည်နေထိုင်ရမည်။ တီးဝိုင်းသံနှင့် သီချင်းသံ၊ ထို့ပြင် အခြားအမှုထမ်းများနှင့် ကာကွယ်ရေးအစီအမံတို့ဖြင့် စောင့်ရှောက်ခံကာ မင်းသည် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းစဉ်ကို ထိုသို့ ဆောင်ရွက်ရမည်။
Mantra-rakṣā—protecting counsel and strategic intent—supported by disciplined conduct (avoiding extremes of solitude or publicity) and awareness that subtle gestures (ākāra/īṅgita) can reveal policy.
It sequences fiscal review and administrative duties alongside sandhyā, japa, Vāsudeva worship, homa, pitṛ-tarpaṇa, and dāna, presenting political authority as legitimate only when anchored in daily spiritual discipline and ethical responsibility.