
युद्धयात्रा (Yuddhayātrā) — The War-Expedition
ဤအধ্যာယသည် ဒဏ္ဍပြဏယန (daṇḍapraṇayana) အကြောင်းမှ ဆက်လက်ကူးပြောင်း၍ မင်း၏ နောက်တစ်ခုသော တာဝန်—စစ်ရေးယာထရာ (yātrā) ကို ဘယ်အချိန် ဘယ်နည်းဖြင့် ထွက်ခွာမည်ကို ဆုံးဖြတ်ခြင်း—ကို ဖော်ပြသည်။ ပုෂ္ကရက ရာဇဓမ္မနှင့် ခန့်မှန်းရေး နီတိသတ္တရအပေါ် အခြေခံ၍ စံနှုန်းများကို ဆိုသည်—အားကြီးသော ရန်သူက ခြိမ်းခြောက်လာသော်လည်းကောင်း၊ နောက်ဖက်မှ တိုက်ခိုက်သော ရန်သူ (pārṣṇigrāha) က အသာစီးရလာသော်လည်းကောင်း စစ်ထွက်သင့်သော်လည်း၊ စစ်သည်များ စားနပ်ရိက္ခာပြည့်စုံမှု၊ အထောက်အကူပြု အမှုထမ်းများ၊ အခြေစိုက်ရာကို လုံခြုံစွာ ကာကွယ်ထားမှုတို့ကို အရင် စိစစ်ရမည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် nimitta-śāstra (နိမိတ်ဗေဒ) ကို စစ်ရေးအချိန်ချိန်ညှိရာတွင် ထည့်သွင်းကာ ရန်သူဘက်တွင် ဖြစ်ပွားသော ကပ်ဘေးများနှင့် မြေငလျင်ဖြစ်ရာဦးတည်ချက်၊ ကေတု/ကြယ်ပျံ (ketu) အညစ်အကြေးကဲ့သို့ ကောင်းကင်နိမိတ်များကို ဖော်ပြသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာတုန်လှုပ်ခြင်း (sphuraṇa)၊ အိပ်မက်နိမိတ်၊ śakuna (ငှက်နှင့် အခြားနိမိတ်) များဖြင့် ရန်သူခံတပ်သို့ တိုးတက်သွားမည်၊ အောင်ပွဲပြီးနောက် ပြန်လာမည်ကို ဆုံးဖြတ်စေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ရာသီအလိုက် တပ်ဖွဲ့ဖွဲ့စည်းပုံကို သတ်မှတ်၍ မိုးရာသီတွင် ခြေလျင်နှင့် ဆင်တပ်ကို အလေးပေး၊ အအေးရာသီ၊ နွေဦးနှင့် ဆောင်းဦးအစတွင် ရထားတပ်နှင့် မြင်းတပ်ကို အလေးပေးကာ နိမိတ်များကို ညာ/ဘယ်နှင့် လိင်အလိုက် ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे दण्डप्रणयनं नाम षड्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः युद्धयात्रा पुष्कर उवाच यदा मन्येत नृपतिराक्रन्देन बलीयसा पार्ष्णिग्राहो ऽभिभूतो मे तदा यात्रां प्रयोजयेत्
ဤသို့ အဂ္နိမဟာပုရာဏ၌ «ဒဏ္ဍပြဏယန» ဟူသော အခန်း ၂၂၆ ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း ၂၂၇ «ယုဒ္ဓယာထရာ» စတင်၏။ ပုෂ္ကရက ဆိုသည်— «မင်းသည် အင်အားကြီးသော ရန်သူက စစ်အော်သံဖြင့် တိုက်ခိုက်ဖိအားပေးလာ၍၊ နောက်ဘက်မှ တိုက်ခိုက်သော ရန်သူ (ပါရ္ဍ္ဏိဂြာဟ) က မိမိကို အနိုင်ယူနေသည်ဟု ထင်မြင်လျှင် စစ်တပ်ခရီး (ယာထရာ) ထွက်သင့်သည်»။
Verse 2
पुष्ता योधा भृटा भृत्याः प्रभूतञ्च बलं मम मूलरक्षासमर्थो ऽस्मि तैर् गत्वा शिविरे व्रजेत्
«ငါ၏ စစ်သည်တို့သည် စားနပ်ရိက္ခာပြည့်စုံ၏။ အလုပ်ခန့်စစ်သားများနှင့် အမှုထမ်းများလည်း ကောင်းစွာ ထောက်ပံ့ထား၏။ ငါ၏ အင်အားသည် များပြား၏။ ငါသည် အခြေစိုက်စခန်း (မူလ) ကို ကာကွယ်နိုင်၏။ ထို့ကြောင့် သူတို့နှင့်အတူ သွား၍ စစ်တပ်စခန်းသို့ ဝင်ရောက်သင့်သည်»။
Verse 3
शत्रोर्वा व्यसने यायात् दैवाद्यैः पीडितं परं भूकम्पो यान्दिशं याति याञ्च केतुर्व्यदूषयत्
သို့မဟုတ် ရန်သူသည် ကံကြမ္မာနှင့် အခြားထိန်းမနိုင်သော အကြောင်းတရားများကြောင့် ပြင်းထန်စွာ နှိပ်စက်ခံရ၍ ဘေးဒုက္ခထဲ ကျရောက်နိုင်သည်။ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းကို မြေငလျင် ရွေ့သွားသည့် ဦးတည်ရာနှင့် ကေတု (ကြယ်ပျံ/ကွန်မက်) က အညစ်အကြေးဖြစ်စေသည့် ဦးတည်ရာမှ ခန့်မှန်းသိနိုင်သည်။
Verse 4
विद्विष्टनाशकं सैन्यं सम्भूतान्तःप्रकोपनं शरीरस्फुरणे धन्ये तथा सुस्वप्रदर्शने
မုန်းတီးသော ရန်သူကို ဖျက်ဆီးနိုင်သည့် စစ်တပ် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ အတွင်းစိတ်လှုပ်ရှားမှုလည်း ဖြစ်ပေါ်၏။ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် မင်္ဂလာရှိသော တုန်ခါမှုများ ဖြစ်လာခြင်းနှင့် ကောင်းသော အိပ်မက်များ မြင်ရခြင်းတို့သည် (ထို) နိမိတ်လက္ခဏာများ ဖြစ်သည်။
Verse 5
निमित्ते शकुने धन्ये जाते शत्रुपुरं व्रजेत् पुनर्जित्वेति ग , घ , ज च तैर् वृत्वा इति साधुः सम्भूतान्तःकोपदमिति ख , छ च पदातिनागबहुलां सेनां प्रावृषि योजयेत्
မင်္ဂလာရှိသော ငှက်နိမိတ် (śakuna-nimitta) ပေါ်လာလျှင် ရန်သူ၏ မြို့တော်/ခံတပ်သို့ ချီတက်သင့်သည်။ အနိုင်ရပြီးနောက် ထပ်မံပြန်လာရမည်ဟု (အချို့စာမူများတွင်) ဖတ်ရသည်။ တပ်ဖွဲ့ကို သင့်လျော်သလို ရွေးချယ်စီစဉ်ပြီးမှ ဆက်လက်ချီတက်ခြင်းသည် ကောင်း၏။ မိုးရာသီတွင် ခြေလျင်တပ်နှင့် ဆင်တပ် များပြားသော စစ်တပ်ကို ခန့်ထားသင့်သည်။
Verse 6
हेमन्ते शिशिरे चैव रथवाजिसमाकुलां चतुरङ्गबलोपेतां वसन्ते वा शरन्म्मुखे
ဟေမန္တနှင့် ရှိရှိရ (အေးရာသီ) တွင်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် နွေဦးရာသီတွင်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ဆောင်းဦးအစတွင်ဖြစ်စေ—ရထားစစ်နှင့် မြင်းတပ်များဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ စတုရင်္ဂတပ် (တပ်လေးမျိုး) ပြည့်စုံသော စစ်တပ်နှင့်အတူ ထွက်ခွာသင့်သည်။
Verse 7
सेना पदातिबहुला शत्रून् जयति सर्वदा अङ्गसक्षिणभागे तु शस्तं प्रस्फुरणं भवेत्
ခြေလျင်တပ်များစွာပါသော စစ်တပ်သည် ရန်သူတို့ကို အမြဲတမ်း အောင်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ ညာဘက်တွင် လက်နက် (သို့မဟုတ် လက်နက်ကိုင်လက်) တုန်ခါခြင်း၊ တက်တက်လှုပ်ခြင်း ဖြစ်ပါက မင်္ဂလာလက္ခဏာဟု သတ်မှတ်သည်။
Verse 8
न शस्तन्तु तथा वामे पृष्ठस्य हृदयस्य च लाञ्छनं पिटकञ्चैव विज्ञेयं स्फुरणं तथा
သို့ရာတွင် ဘယ်ဘက်၌ ဖြစ်သော အရာများ၊ အထူးသဖြင့် ကျောနှင့် နှလုံးအနီးဒေသ၌ ပေါ်လာသော အမှတ်အသားများကို မင်္ဂလာမဟုတ်ဟု ယူဆရသည်။ ထို့အတူ အဖုအပိန် (ပေါက်ကွဲအဖု) ကိုလည်း နိမိတ်အဖြစ် သိမှတ်ရပြီး ကိုယ်ခန္ဓာတုန်ခါခြင်းလည်း ထိုနည်းတူပင်။
Verse 9
विपर्ययेणाभिहितं सव्ये स्त्रीणां शुभं भवेत्
အထက်ပါကို ပြောင်းပြန်အနေနှင့် ဆိုလျှင်၊ ထိုနိမိတ်တူညီမှုသည် မိန်းမတို့အတွက် ဘယ်ဘက်၌ မင်္ဂလာဖြစ်လာသည်။
A practical threat-assessment: a stronger enemy’s aggressive pressure and the specific danger of a rear-assailing foe (pārṣṇigrāha) overpowering the king, combined with readiness in provisions and base security.
Cosmic and terrestrial indicators (earthquake-direction, comet/ketu-taint), auspicious dreams, śakuna (omen-bird) signs, and bodily sphuraṇa (twitching), with right/left-side rules and a noted reversal for women.
It recommends infantry-and-elephant-heavy forces in the rainy season, and chariot-and-horse-dense forces (within a fourfold army) in hemanta/śiśira, or alternatively in spring or early autumn.