Bhuvanakosha & Tirtha-mahatmya
Sacred Geography & Pilgrimage
A cosmographic survey of the universe (bhuvanakosha) and the greatness (mahatmya) of sacred pilgrimage sites across Bharata.
Adhyayas in Bhuvanakosha & Tirtha-mahatmya
Adhyaya 107
The Creation of Svāyambhuva (Manu) — Bhuvanakośa, Seven Dvīpas, Varṣas, and Lineages
အဂ္နိဘုရားသည် နဂရာဒီ-ဝါස්တု (မြို့တည်ဆောက်ရေး) သင်ကြားမှုမှ ကမ္ဘာအလွှာ (ဘုဝန-ကိုś) နှင့် မြေပြင်ပထဝီ၊ မူလဘိုးဘွားများအကြောင်း စနစ်တကျ ရှင်းလင်းမည်ဟု ပြောင်းလဲကြေညာသည်။ ဤအধ্যာယတွင် ပရိယဝရတသည် သားများထံသို့ ဒွီပ ၇ ခု—ဇမ္ဘူ၊ ပလက္ṣ၊ ရှာလ္မလာ၊ ကုś၊ ကရောဉ္စ၊ ရှာက၊ ပုṣကရ—ကို ခွဲဝေပေးသဖြင့် သန့်ရှင်းသော ပထဝီကို ဓမ္မအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ဇမ္ဘူဒွီပအတွင်း ဝရ္ṣ များနှင့် နယ်နိမိတ်တောင်တန်းများကို မေရု/ဣလာဝြတ ကို ဗဟိုထား၍ ဖော်ပြကာ မြောက်ပိုင်းဒေသများကို အိုမင်းခြင်း၊ သေခြင်းကို မကြောက်ရသော၊ ယုဂခွဲခြားမှုကို ကျော်လွန်သည့် တန်းတူညီမျှအခြေအနေဟု ဆိုသည်။ ဇာတ်ကြောင်းသည် ဘုရင်မင်းမှ စွန့်လွှတ်ခြင်းသို့ ပြောင်းကာ ပရိယဝရတ၊ နောက်တစ်ဆက် ဠ္ဩṣဘ၊ ဘာရတတို့သည် ရှာလဂြာမတွင် ဝိṣṇုကို ရောက်ရှိကြသဖြင့် မင်းဆက်နှင့် တီရ္ထအခြေပြု မုက္ခတရားကို ချိတ်ဆက်ပေးသည်။ ဘာရတမှ စုမတိ၊ ထို့နောက် အိန္ဒြဒျုမ္နနှင့် ဆက်လက်သော မျိုးဆက်များအထိ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်ကို ဖော်ပြပြီး၊ ဤအကြောင်းအရာကို စွဝယံဘုဝ မနု၏ ဖန်ဆင်းခြင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ကෘတ၊ တြေတ စသည့် ယုဂအစဉ်အလာကိုလည်း ညွှန်ပြသည်။
Adhyaya 108
Chapter 108 — भुवनकोषः (Bhuvana-kośa: The Structure of the Worlds)
အဂ္နိဘုရားသည် ဝသိဋ္ဌအား ကမ္ဘာလောက၏ စနစ်တကျသော ကောစမိုဂရဖီကို စတင်ဖော်ပြ၍ ဒွီပ ၇ ခုနှင့် ၎င်းတို့ကို ဝိုင်းရံသည့် သမုဒ္ဒရာ ၇ ခုကို ရေတွက်ကာ လောကကို ဓမ္မ၏ စည်းကမ်းတကျ သန့်ရှင်းသော ကွင်းပြင်အဖြစ် တည်ဆောက်ပြသည်။ ထို့နောက် ဇမ္ဗူဒွီပနှင့် မေရုတောင်ကို အလယ်တင်ကာ အတိုင်းအတာများနှင့် ကြာပန်းသင်္ကေတ (မေရုသည် လောကကြာပန်း၏ အလယ်အူ) ကို ဖော်ပြပြီး မေရုကို ဝိုင်းရံသည့် နယ်နိမိတ်တောင်တန်းများနှင့် ဝရ္ଷဒေသများကို ရှင်းလင်းသည်—တောင်ဘက်တွင် ဘာရတ၊ ကိံပုရုෂ၊ ဟရိဝရ္ෂ; မြောက်ဘက်တွင် ရာမျက၊ ဟိရဏ္မယ၊ ဥတ္တရကုရု; အလယ်တွင် အီလာဝြတ။ ဂျီအိုဂရဖီကို ဘုရားတည်ရှိမှုနှင့် ထပ်တင်ကာ ဦးတည်ရာတောင်များ၊ ကောင်းကင်တောအုပ်များ၊ မေရုပေါ်ရှိ ဘြဟ္မာ၏ မြို့တော်နှင့် လောကပာလများ၏ အုပ်ချုပ်ရာဒေသကို ဖော်ပြသည်။ ဗိဿနု၏ ခြေတော်မှ ဆင်းသက်သည့် မြစ်များ (အထူးသဖြင့် သီတာနှင့် အာလကာနန္ဒာ) သည် ကောင်းကင်နှင့် မြေပြင်ကို ချိတ်ဆက်၍ ရေစီးကို သာသနာဗေဒဆိုင်ရာ လမ်းကြောင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲစေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် တီရ္ထဆွေးနွေးမှုသို့ ကူးပြောင်းကာ မြစ်များကို တီရ္ထများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ဘာရတကို ဓမ္မတရားအရ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကြောင့် သန့်ရှင်းမှုရရှိသည့် မြေဒေသအဖြစ် ထင်ရှားစေကာ တီရ္ထမဟာတ္မယ စာရင်းအတွက် အခြေခံပြုသည်။
Adhyaya 109
Chapter 109 — Tīrtha-mahātmya (The Glory of Sacred Pilgrimage Places)
အဂ္နိသည် ဤအধ্যာယကို tīrtha-phala (တီရ္ထဖလ) သည် ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မှုနှင့် မခွဲမရကြောင်း သတ်မှတ်ကာ စတင်သည်။ လက်၊ ခြေ၊ စိတ်ကို စည်းကမ်းတကျ ထိန်းခြားခြင်း၊ အစာကို ပေါ့ပါးစွာ စားသောက်ခြင်း၊ အာရုံခံအင်္ဂါများကို အနိုင်ယူခြင်းနှင့် လက်ခံလှူဒါန်းယူခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့ကို ဘုရားဖူးခရီး၏ ဝိညာဉ်ရေး အကျိုးသက်ရောက်မှုအတွက် သီလအခြေခံအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် သန့်ရှင်းသော tīrtha-yātrā နှင့် အခြားဖော်ဒ်များသို့ မလှည့်ဘဲ သုံးညအစာရှောင်ခြင်းကို ယဇ်ပူဇော်မှုအားလုံး၏ ကုသိုလ်နှင့် တူညီဟု ဆိုကာ စျေးကြီးသော yajña များအစား အလွယ်တကူ လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် လမ်းကြောင်းအဖြစ် တင်ပြသည်။ Pushkara ကို သုံးစန္ဓျာအချိန်တိုင်းတွင် သာသနာတော်တန်ခိုး တိုးမြှင့်နေသော အမြင့်ဆုံး tīrtha ဟု ချီးမြှောက်ပြီး ထိုနေရာတွင် နေထိုင်ခြင်း၊ japa ပြုခြင်း၊ śrāddha ပြုခြင်းတို့သည် မျိုးရိုးကို မြှင့်တင်ကာ Aśvamedha တူသော ကုသိုလ်နှင့် Brahmaloka ကို ပေးနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ အခန်းသည် ထို့နောက် သန့်ရှင်းမြေဗေဒ စာရင်းကဲ့သို့ မြစ်များ၊ ဆုံရာများ၊ တောများ၊ တောင်များနှင့် နာမည်ကြီး မြို့များ (Kurukṣetra, Prayāga, Vārāṇasī, Avanti, Ayodhyā, Naimiṣa စသည်) ကို ဖော်ပြကာ ရေချိုးခြင်း၊ dāna (အထူးသဖြင့် Kārttika လတွင် အစာလှူခြင်း) နှင့် အောက်မေ့/အမည်ထုတ်ဆိုခြင်းတို့ကို အပြစ်သန့်စင်ခြင်း၊ ကောင်းကင်ဘုံ သို့မဟုတ် Brahmaloka သို့ ချိတ်ဆက်ထားသည်။ Kurukṣetra ကို အထူးအလေးပေးပြီး ၎င်း၏ မြေမှုန့်တောင် ကယ်တင်နိုင်ကြောင်း၊ Sarasvatī နှင့် Viṣṇu ဆိုင်ရာ ဒေဝတများ၏ ရှိနေမှုကြောင့် ဓမ္မ၏ အင်အားပြင်းသော နယ်မြေဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။
Adhyaya 110
गङ्गामाहात्म्यं (The Greatness of the Gaṅgā)
တီရ္ထမဟာတ္မယာကို ဆက်လက်ဖော်ပြရင်း အဂ္နိဘုရားသည် ဘုရားသခင်ဂင်္ဂါကို သန့်စင်ပေးနိုင်သော အမြင့်ဆုံးတီရ္ထအဖြစ် အထူးတလည်ရှင်းပြသည်။ ဂင်္ဂါစီးဆင်းသည့် မြေဒေသများသည် သဘာဝအလျောက် သန့်ရှင်းသွားပြီး ပထဝီဝင်ကိုယ်တိုင် ဒဿန-ဓမ္မ၏ ယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ ဂင်္ဂါကို အမြင့်ဆုံးလမ်းကြောင်းကို ရှာဖွေသူတို့၏ ‘ဂတိ’ (ခိုလှုံရာ/လမ်း) ဟု သတ်မှတ်ကာ ဆက်တိုက်ပူဇော်ဝတ်ပြုခြင်းဖြင့် ဘိုးဘွားနှင့် မျိုးဆက်များကိုပါ မြှင့်တင်နိုင်ကြောင်း ထောက်ပြသည်။ မြင်ခြင်း၊ ထိခြင်း၊ ရေသောက်ခြင်း၊ ချီးမွမ်းစာများကို ရွတ်ဆိုခြင်းကဲ့သို့ ရိုးရှင်းသော ဘက္တိ-ကရိယာများကို တပသ်အလွန်ကြီးများထက်ပင် အကျိုးကြီးဟု ချီးမြှောက်ပြီး မြစ်ကမ်းတွင် တစ်လတာ ဘက္တိပြုခြင်းကို ယဇ္ဉအားလုံး၏ फलနှင့် တူညီဟု ဆိုသည်။ သင်္ချိုင်း-အန္တိမကရိယာအရ အရိုးအကျန်များ ဂင်္ဂါတွင် ရှိနေသမျှ ကောင်းကင်နေထိုင်ခွင့် ရရှိမည်ဟု ဖော်ပြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ကျေးဇူးတရား၏ လွယ်ကူရရှိနိုင်မှုကို အထူးပြုကာ မျက်မမြင်ကဲ့သို့ အတားအဆီးရှိသူများတောင် ဂင်္ဂါတီရ္ထအားဖြင့် ဒေဝတားတူ အဆင့်သို့ ရောက်နိုင်ကြောင်း ပြော၍ ဂင်္ဂါကို ဘုက္တိနှင့် မုက္တိသို့ သွားရာ လူတိုင်းအတွက် လမ်းဟု တင်ပြသည်။
Adhyaya 111
प्रयागमाहात्म्यम् (The Greatness of Prayāga)
အဂ္နိသည် «ပရာယာဂ မာဟာတ္မ್ಯ» ကို စတင်၍ ပရာယာဂကို အမြင့်မြတ်ဆုံး တီရ္ထဟု ကြေညာကာ ဘုက္တိနှင့် မုက္တိ နှစ်မျိုးလုံး ပေးစွမ်းနိုင်သည့် နတ်များ (ဗြဟ္မာ၊ ဗိෂ္ဏု စသည်) နှင့် ရှိများ ဆုံရာအဖြစ် တည်ထောင်သည်။ သန့်ရှင်းမှုကို လက်တွေ့ပူဇော်မှုမီဒီယာဖြင့် ဖော်ပြသည်—ဂင်္ဂါကမ်းမြေကို ကိုယ်ပေါ်တင် သို့မဟုတ် လိမ်းပါက နေမင်းက အမှောင်ကို ဖယ်ရှားသကဲ့သို့ အပြစ်ကို ဖျက်စီးသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် ဂင်္ဂါ–ယမုနာ ကြားဒေသကို ကမ္ဘာ၏ «jaghana» ဟု သတ်မှတ်ပြီး ပရာယာဂကို အတွင်း «upastha» ဟု ချိတ်ဆက်ကာ မြေမျက်နှာပြင်ကို သာသနာရေးအင်္ဂါကိုယ်အဖြစ် မြင်စေသည်။ အောက်ခံတီရ္ထများ (ပရတိဋ္ဌာန၊ ကမ္ဘလာ၊ အရှ္ဝတရ၊ ဘောဂဝတီ) ကို ပရာဇာပတိ၏ ယဇ္ဉဝေဒိကာဟု ဖော်ပြပြီး ဝေဒနှင့် ယဇ္ဉများသည် ထိုနေရာတွင် «ကိုယ်ထည်ရှိ» သကဲ့သို့ ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသဖြင့် အမည်ကိုသာ ဂုဏ်ပြုရွတ်ဆိုခြင်းဖြင့်ပင် ကုသိုလ်ရသည်။ သင်္ဂမ၌ ဒါန၊ ရှရဒ္ဓ၊ ဂျပ်တို့သည် မပျက်မယွင်းသော အကျိုးဖြစ်လာပြီး ပရာယာဂ၌ သေခြင်းကို ရှာဖွေသူတို့၏ မလှုပ်မယှက် သန္နိဋ္ဌာန်ကိုလည်း မှတ်တမ်းတင်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဟံသ-ပရပတန၊ ကိုဋိတီရ္ထ၊ အရှ္ဝမေဓ-တီရ္ထ၊ မာနသ-တီရ္ထ၊ ဝါသရက စသည့် နာမည်ကြီးနေရာများကို ရေတွက်ကာ မာဃလ၏ အာနုဘော်နှင့် ဂင်္ဂါ၏ ရှားပါးသုံးနေရာအမြင့်မြတ် (ဂင်္ဂါဒွာရ၊ ပရာယာဂ၊ ဂင်္ဂါ-သာဂရ) ကို ထူးထူးခြားခြား ချီးမြှောက်သည်။
Adhyaya 112
Prayāga-māhātmya (Conclusion Notice)
ဤအခန်းသည် Agneya Purāṇa ၏ tīrtha စာစုအတွင်း Prayāga-māhātmya ပြီးဆုံးကြောင်းကို ပြသသော အကူးအပြောင်းဆိုင်ရာ colophon ဖြစ်သည်။ ယခင်ဟောပြောချက်ကို တရားဝင်ပိတ်သိမ်းကာ ပုရာဏသင်ကြားနည်းအတိုင်း သန့်ရှင်းသော မြေဒေသဗေဒကို လက်တွေ့ဓမ္မအဖြစ် ထိန်းသိမ်းသည်—သီးသန့်နေရာများကို ကုသိုလ်ရရှိမှု၊ သန့်စင်မှုနှင့် လောကီဘဝကို မောက္ခသို့ ညှိနှိုင်းပေးသော ကိရိယာများအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် Agneya Vidyā ၏ စနစ်တကျတိုးတက်မှုကိုလည်း ညွှန်ပြပြီး tīrtha တစ်ခုမှ နောက်တစ်ခုသို့ ရိုးရာ-သီအိုလောဂျီပရိုဖိုင်အလိုက် ရွေ့လျားကာ kṣetra များ၏ သဟဇာတမြေပုံကို တည်ဆောက်၍ ပုရာဏ၏ စွယ်စုံရည်မှန်းချက်များ (ပူဇော်ပွဲ၊ ရုပ်ပုံပညာ၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဆက်စပ်သိပ္ပံများ) နှင့် ကိုက်ညီစေသည်။
Adhyaya 113
Narmadā-ādi-māhātmya (The Greatness of the Narmadā and Other Tīrthas)
ဤ tīrtha-mahātmya အပိုင်းတွင် အဂ္နိဘုရားသည် သန့်ရှင်းသော ပထဝီဝင်ကို အထူးအာရုံစိုက်၍ နရ္မဒါ (Narmadā) မြစ်ကို အမြင့်ဆုံး သန့်စင်ပေးသူဟု ချီးမွမ်းကာ ၎င်း၏ tīrtha များ၏ အရွယ်အစားနှင့် များပြားမှုကို စာရင်းပြုဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ဘုရားဖူးသီအိုရီကို နှိုင်းယှဉ်တင်ပြ၍ ဂင်္ဂါမြစ်သည် darśana (မြင်တွေ့ခြင်း) ဖြင့် ချက်ချင်းသန့်စင်စေသော်လည်း နရ္မဒါသည် ရေထိတွေ့ခြင်း/ရေချိုးနှစ်မြှုပ်ခြင်းဖြင့် သန့်စင်စေသည်ဟု ဆိုကာ puṇya ရယူပုံကွာခြားမှုကို ဖော်ထုတ်သည်။ အဂ္နိဘုရားသည် ထို့နောက် အမရကန်တက (Amarakantaka) ဒေသသို့ ရွှေ့ကာ တောင်ပတ်လည်ရှိ tīrtha များကို တည်နေရာချပြပြီး Śrīparvata နှင့် Kāverī မြစ်၏ မင်္ဂလာဆုံရာကို မိတ်ဆက်သည်။ Śrīparvata ၏ သန့်ရှင်းမှုကို ရှင်းပြသော ဒဏ္ဍာရီအကြောင်းအရာတွင် ဂေါရီသည် tapas ပြု၍ adhyātma (ဝိညာဉ်ရေးသဘောပေါက်မှု) အပေါ် ပေးသနားခြင်းကို ရရှိကာ ထိုနေရာကို ထိုအကြောင်းကြောင့် အမည်ပေးထားသည်ဟု ဆိုသည်။ နိဂုံးတွင် ဤ tīrtha တွင် dāna, tapas, japa, śrāddha ပြုလုပ်လျှင် akṣaya (မကုန်ခန်း) ဖြစ်ပြီး ထိုနေရာတွင် သေဆုံးခြင်းသည် Śivaloka သို့ ရောက်စေသည်ဟု အခိုင်အမာဆိုကာ ဟရနှင့် ဒေဝီတို့ တည်ရှိကာ ကစားပျော်ရွှင်နေကြသည်ဟု ဖော်ပြ၍ ပထဝီဝင်ကို လက်တွေ့ကယ်တင်ရေးနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။
Adhyaya 114
Chapter 114 — Gayā-māhātmya (The Greatness of Gayā)
အဂ္နိသည် ဝသိဋ္ဌအား ဂယာ၏ အထွတ်အမြတ်တီရ္ထဖြစ်ခြင်းကို ပြောရာတွင် ဂယာသူရ၏ တပဿာကြောင့် နတ်များ အနှောင့်အယှက်ခံရသည့်အကြောင်းကို ရှင်းပြသည်။ ဗိဿဏုက အာသူရအား «သဗ္ဗ-တီရ္ထ-မယ» (တီရ္ထအားလုံး၏ သတ္တိပါဝင်သူ) ဟူသော ပရဟိတပေးပြီး နတ်များက တည်ငြိမ်စေမည့် ဖြေရှင်းချက်ကို ရှာကြသည်။ ဗိဿဏုညွှန်ကြားသဖြင့် ဘြဟ္မာက ယဇ္ဈပူဇာမြေပြင်အဖြစ် ဂယာသူရ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို တောင်းခံရာ အာသူရက သဘောတူ၍ အလ္တာဖြစ်သော်လည်း လှုပ်ရှားသဖြင့် ဓမ္မက ထောက်ထားသော ဒေဝမယီ-ရှီလာ (နတ်သဘောကျောက်) ကို တပ်ဆင်ကြသည်။ ထပ်မံသော ပုံပြင်တွင် ဓမ္မဝရတာ/ဒေဝဝရတာ၊ မရီချိ၏ ကျိန်စာနှင့် နတ်များ၏ ပရဟိတကြောင့် နတ်အားလုံး ကျောက်တွင် နေထိုင်ပြီး နတ်ခြေရာအမှတ်တံဆိပ်ရှိလာသည့် သန့်ရှင်းမှုကို ဖော်ပြသည်။ ဗိဿဏုသည် ဂဒါဓရ (ရှေးဦး မေ့စ်ကိုင်သူ) အဖြစ် ပေါ်ထွန်း၍ မလှုပ်မရှားစေပြီး ဘြဟ္မာက ပူရ္ဏာဟုတိကို ပြီးစီးစေသည်။ ဂယာသူရသည် ကိုယ်ခန္ဓာက ဗိဿဏု၊ ရှိဝ၊ ဘြဟ္မာတို့ ပူးပေါင်းသန့်ရှင်းစေသော က္ෂေတရဖြစ်ကာ ပိတೃများကို ဘြဟ္မလောက ပေးနိုင်သည့် နာမည်ကြီးနေရာဖြစ်ကြောင်း ပရဟိတရသည်။ အဆုံးတွင် ဓမ္မကိစ္စများ၌ လောဘကို သတိပေးပြီး ဂယာတွင် တီရ္ထအခြေပြု ပုရောဟိတ်အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကို တရားဝင်အတည်ပြုကာ ဂယာအမည်ရခြင်းနှင့် ပဏ္ဍဝတို့ ဟရီကို ပူဇာပြုသည့် ဆက်နွယ်မှုဖြင့် နိဂုံးချုပ်သည်။
Adhyaya 115
अध्याय ११५ — गयायात्राविधिः (Procedure for the Pilgrimage to Gayā)
အဂ္ဂိဘုရားသည် ဂယာသို့ သွားရောက်ပူဇော်ခြင်း (Gayā-yātrā) ကို အဆင့်လိုက်ညွှန်ကြားပြီး śrāddha နှင့် piṇḍa-dāna ကို အဓိကထားကာ ပိတೃများကို ကယ်တင်ခြင်းနှင့် ယာဉ်တော်၏ ကိုယ်စိတ်သန့်စင်ခြင်းအတွက် သာသနာရေးနည်းလမ်းအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ လိုလားသူသည် သတ်မှတ်ထားသော śrāddha ဖြင့် စတင်ကာ kārpaṭī (တောင်းစားသမားကဲ့သို့) စည်းကမ်းကို ခံယူ၍ ကိုယ်ထိန်းစိတ်ထိန်းဖြင့် သွားလာကာ လက်ဆောင်မခံဘဲ ခြေလှမ်းတိုင်းကို ဘိုးဘွားတက်မြောက်ရေးအတွက် ကုသိုလ်ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဂယာ၏ အာနိသင်ကို အခြားအဆိုများထက် မြင့်တင်ကာ ဂယာသို့ ရောက်သော သားသည် ဘိုးဘွားတို့၏ “ကယ်တင်ရှင်” ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် tīrtha များအလိုက် ပူဇော်ခရီးစဉ်ကို မြေပုံဆွဲသကဲ့သို့ ဖော်ပြပြီး Uttara-Mānasa နှင့် Dakṣiṇa-Mānasa တွင် ရေချိုး၍ tarpaṇa ပြုလုပ်ရန်၊ Kanakhala နှင့် Phalgu (Gayāśiras) ကို အမြင့်ဆုံးနေရာဟု ချီးမြှောက်ကာ စည်းစိမ် “အသီးပွင့်”၍ ဘိုးဘွားတို့ Brahmaloka သို့ ရောက်ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့ပြင် Dharmāraṇya/Mataṅga-āśrama၊ Brahma-saras၊ Brahma-yūpa တွင် ထပ်ဆင့်ကာရိယာများ ပြုလုပ်ပြီး နောက်ဆုံး Rudrapāda၊ Viṣṇupada၊ Brahmapada နှင့် မီးပူဇော်ရာနေရာများ (Dakṣiṇāgni/Gārhapatya/Āhavanīya) သို့ ဆက်လက်သွားရောက်သည်။ မန္တရပုံစံများ၊ မျိုးရိုးထည့်သွင်းဖော်မြူလာများ (သိ/မသိ၊ မိခင်/ဖခင်ဘက်၊ ပျက်ကွက်ခဲ့သော ရိတု) နှင့် ကုသိုလ်အကျိုး (ရာချီမျိုးဆက်မြှင့်တင်၊ Aśvamedha ဆယ်ကြိမ်နှင့်တူ၊ ပြန်မမွေး) ကိုလည်း ထည့်သွင်းသည်။ အဆုံးတွင် Akṣayavaṭa နှင့် brāhmaṇa များကို အစာကျွေးခြင်း၏ မပျက်မယွင်းကုသိုလ်ကို ချီးမြှောက်ကာ အစီအစဉ်တင်းကျပ်စွာ မလိုက်နာနိုင်သော်လည်း ဂယာယာထရာသည် အလွန်အသီးအပွင့်ရှိကြောင်း ကြေညာသည်။
Adhyaya 116
Chapter 116 — गयायात्राविधिः (Gayā-yātrā-vidhiḥ) | The Procedure for the Gayā Pilgrimage
အဂ္နိဘုရားသည် ဂယာ (Gayā) သို့ သွားရောက်သည့် ယာဉ်တော်ပူဇော်ခရီး (vidhi) ကို အစဉ်လိုက် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဂါယတြီမန်တရဖြင့် ရေချိုးခြင်း၊ တြိ-သန္ဓျာ (tri-sandhyā) စောင့်ထိန်းခြင်း၊ နံနက်နှင့် မွန်းတည့်တွင် śrāddha ပြုလုပ်၍ piṇḍa-dāna (ပိဏ္ဍပူဇော်) ဆက်ကပ်ခြင်းတို့ကို အဓိကထားသည်။ ဂယာကို tīrtha ကွန်ယက်ထူထပ်သည့် သန့်ရှင်းရာနေရာအဖြစ် ဖော်ပြပြီး pada (ခြေရာ) kuṇḍa (ကန်) śilā (ကျောက်) တံခါးများနှင့် ဒေဝတားတည်နေရာများကို ပူဇော်ခြင်း၊ ဦးညွှတ်ခြင်း၊ မန်တရဖြင့် အသက်သွင်းရသည်ဟု ဆိုသည်။ yoni-dvāra ဖြတ်သန်းခြင်းသည် သံသရာသို့ မပြန်ခြင်း၏ သင်္ကေတ၊ Vaitaraṇī နွားအား အပ်နှံခြင်းက မျိုးဆက် ၂၁ ဆက်ကို မြှင့်တင်ခြင်း၊ Puṇḍarīkākṣa (Viṣṇu) ကို ဒർശနပြုခြင်းက ṛṇa-traya (အကြွေးသုံးပါး) ကို ဖယ်ရှားခြင်းဟု အာမခံသည်။ ထို့နောက် Viṣṇu ရုပ်ပုံများ (Gadādhara, Hṛṣīkeśa, Mādhava, Nārāyaṇa, Varāha, Narasiṃha, Vāmana)၊ Śiva-liṅga များ (လျှို့ဝှက် aṣṭa-liṅga အပါအဝင်)၊ Devī များနှင့် Gaṇeśa ကို ပေါင်းစည်းပူဇော်သည့် လိတုဂျီတစ်ရပ်အဖြစ် ခရီးကို တင်ပြသည်။ အဆုံးတွင် Gadādhara စတုတ္ထရပဌနာဖြင့် dharma-artha-kāma-mokṣa ကို တောင်းဆိုကာ အကြွေးလွတ်ခြင်း၏ သက်သေဖြစ်ကြောင်းနှင့် akṣaya-śrāddha သဘောတရား—ဂယာပူဇော်မှု၏ ကုသိုလ်သည် မပျက်မယွင်း၍ ဘိုးဘွားများကို Brahmaloka သို့ ပို့ဆောင်သည်—ကို ထုတ်ဖော်သည်။
Adhyaya 117
अध्याय ११७ — श्राद्धकल्पः (The Procedure for Śrāddha)
ဤအধ্যာယသည် ဂယာ (Gayā) သီရ္ထယာတရာဇာတ်မှ စ၍ နည်းပညာဆန်သော śrāddha-kalpa သို့ ကူးပြောင်းကာ၊ śrāddha ကို သီရ္ထအာနုဘော်ဖြင့် အထူးတိုးပွားသော ကုသိုလ်ရိတုအဖြစ် (အထူးသဖြင့် Gayā နှင့် saṅkrānti နေ့များတွင်) ဖော်ပြသည်။ အရည်အချင်းနှင့် ပြင်ဆင်မှုတွင် śukla-pakṣa အတွင်း caturthī မှစ၍ ကောင်းမွန်သောအချိန်ရွေးခြင်း၊ မနေ့ကတည်းက ဖိတ်ကြားခြင်း၊ yati၊ sādhus၊ snātaka၊ śrotriya တို့ကဲ့သို့ သင့်လျော်သူများကို ရွေးချယ်ခြင်းနှင့် မသင့်လျော်သူများကို ဖယ်ရှားခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ထို့နောက် ပူဇော်ပွဲအစဉ်ကို—ဖခင်ဘက်/မိခင်ဘက် အမျိုးလိုင်းအတွက် ကိုယ်စားပြု ၃ ဦး ထိုင်ခုံချခြင်း၊ brahmacarya ဆန်သော စည်းကမ်းထိန်းခြင်း၊ kuśa/darbha နှင့် pavitra စီမံခြင်း၊ barley နှင့် sesame ဖြန့်ချ၍ Viśvedevas နှင့် Pitṛs ကို ဖိတ်ခေါ်ခြင်း၊ မန္တရများဖြင့် arghya နှင့် ရေ ပူဇော်ခြင်း၊ deva နှင့် pitṛ အတွက် savya/apasavya ပတ်လည်လှည့်ခြင်းဟူ၍ ခွဲခြားဖော်ပြသည်။ agnihotrin အိမ်ထောင်ရှင်များအတွက် homa၊ မီးမရှိသူများအတွက် လက်ဖြင့် ပူဇော်ခြင်းကို ဆိုပြီး၊ ထမင်းကျွေးခြင်း၊ စိတ်ကျေနပ်မှုမေးခြင်း၊ ကျန်အစားအစာကို စနစ်တကျ ကိုင်တွယ်ခြင်း၊ piṇḍa တင်ခြင်း၊ akṣayya-udaka ကောင်းချီးပေးခြင်း၊ svadhā ရွတ်ဆိုခြင်းနှင့် dakṣiṇā ပေးခြင်းတို့ကို ဆက်လက်ညွှန်ပြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ekoddiṣṭa၊ sapiṇḍīkaraṇa၊ abhyudayika śrāddha များကို အကျဉ်းချုပ်ကာ၊ အစားအစာအလိုက် “tṛpti” ကြာချိန်များ၊ paṅkti-pāvana brāhmaṇa အရည်အချင်းများ၊ ဆန္ဒအလိုက် tithi အကျိုးရလဒ်များ၊ akṣaya အချိန်များနှင့် Gayā၊ Prayāga၊ Gaṅgā၊ Kurukṣetra စသည့် သီရ္ထများတွင် မပျက်မယွင်း śrāddha ကုသိုလ်ရရှိကြောင်း ဖော်ပြသည်။
Adhyaya 118
Bhāratavarṣa (भारतवर्षम्) — Definition, Divisions, Mountains, Peoples, and Rivers
အဂ္နိဘုရားသည် ဘာရတဝර්ෂကို တောင်ဘက်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းကြားရှိ မြေဒေသဟု သတ်မှတ်ကာ ယောဇနာအတိုင်းအတာကို ဖော်ပြပြီး လူသားတို့၏ ကမ္မက ဆွರ್ಗ (ကောင်းကင်ဘုံ) သို့လည်းကောင်း၊ အပဝဂ္ဂ (လွတ်မြောက်ခြင်း) သို့လည်းကောင်း ရောက်စေနိုင်သော «ကမ္မဘူမိ» ဟု ချီးမြှောက်သည်။ ထို့နောက် ဘူဝနကိုရှ စာရင်းပုံစံဖြင့် ကုလပရဝတဟု ခေါ်သော တောင်တန်းကြီးများကို အမည်ရင်းရင်းဖြင့် ရေတွက်ကာ အိန္ဒိယမြေ၏ သာသနာဆိုင်ရာ အခြေခံအရိုးတန်းကို တည်ဆောက်သည်။ ဒွီပ/ကျွန်းများနှင့် ၎င်းတို့ကို ဝိုင်းရံသော သမုဒ္ဒရာများကိုလည်း ဖော်ပြပြီး ဘာရတကို ကိုးပိုင်းခွဲ၍ ဒေသအမှတ်အသားကို စီစဉ်ပေးသည်။ ကိရာတ၊ ယဝန စသည့် လူမျိုးများနှင့် ဗာဏ္ဏစနစ်အရ ဗြာဟ္မဏမှ စတင်သော လူမှုအစီအစဉ်ကို ထိုစနစ်အတွင်း ထားရှိသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဝိန္ဓျ၊ သဟျ၊ မလယ၊ မဟေန္ဒြ၊ သုက္တိမတ်၊ ဟိမဝန္တာတို့မှ စီးဆင်းသော မြစ်စနစ်များကို ရေတွက်ကာ သန့်ရှင်းသော ရေဓာတ်ကို မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့် ချိတ်ဆက်ပြီး တီရ္ထနှင့် ပူဇော်ကံကောင်းမှု၏ လမ်းကြောင်းအဖြစ် မြစ်များကို ချီးမြှောက်သည်။
Adhyaya 119
Mahādvīpādi (The Great Continents and Related Cosmography) — Agni Purana Chapter 119
အဂ္နိသည် ယခင် Bhāratavarṣa အပိုင်းမှ ဆက်လက်ကာ mahādvīpādi ဟူသော စပတ-ဒွီပ မော်ဒယ်အတိုင်း ကမ္ဘာဗေဒကို စနစ်တကျ ရှင်းလင်းသည်။ ပထမ Jambūdvīpa ကို ယောဇနာ တစ်သိန်းအကျယ်နှင့် ကိုးပိုင်းခွဲထားကြောင်း၊ Kṣīra (နို့) သမုဒ္ဒရာဖြင့် ဝန်းရံထားကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် အပြင်ဘက်သို့ စက်ဝိုင်းလိုက်—Plakṣa-dvīpa (Medhātithi မှ ဆင်းသက်သော အုပ်ချုပ်သူမျိုးရိုး၊ varṣa အမည်များ၊ အဓိက မြစ်များ၊ varṇāśrama အခြေပြု ဓမ္မ) ကို ဖော်ပြပြီး Śālmala နှင့် အခြားဒွီပများသို့ ဆက်သွားသည်။ ဒွီပတိုင်းတွင် ဝန်းရံသမုဒ္ဒရာက ဆားရေ၊ ကြံရည်၊ surā/suroda၊ ဂျီ (ghee)၊ whey/ဒိန်ချဉ်ရေ၊ နှင့် ချိုရေ ဟူ၍ ကွဲပြားသည်။ အဂ္နိသည် varṣa အမည်ပေးပုံ၊ အုပ်ချုပ်သူမျိုးရိုး၊ တောင်တန်းနှင့် မြစ်များကို စာရင်းပြုကာ Soma, Vāyu, Brahmā, Sūrya, Hari တို့ကို အဓိကထားသော ပူဇော်နည်းများကိုလည်း ဖော်ပြ၍ ကမ္ဘာဗေဒသည် ဒေသဆိုင်ရာ ဘက္တိ-သီအိုလောဂျီဖြစ်ကြောင်း ပြသသည်။ အဆုံးတွင် ရွှေရောင် သက်မဲ့ Svādūdakā မြေ၊ အမှောင်ဖုံး Lokāloka တောင်တန်းနှင့် ကမ္ဘာအခွံ aṇḍa-kaṭāha ကို ဆိုကာ တိုင်းတာနိုင်သော ကမ္ဘာစနစ်တစ်ရပ်ကို ပုရာဏသဘောဖြင့် အကာအကွယ်ရှိသော စကြဝဠာအတွင်း ထားရှိကြောင်း သတ်မှတ်သည်။
Adhyaya 120
Adhyaya 120 — भुवनकोषः (Bhuvanakośa: Cosmic Geography and Cosmological Measures)
အဂ္နိသည် ဝသိဋ္ဌကို စနစ်တကျသော ကောစမိုဂရဖီကို သင်ကြားသည်။ ပထမဦးစွာ မြေကြီး၏ အတိုင်းအတာနှင့် အောက်လောက ၇ ခု (အတလမှ ပာတာလအထိ) ၏ မျိုးစုံသော မြေမျက်နှာသွင်ပြင်များကို ဖော်ပြပြီး၊ မြေကို တမသသဘောဖြင့် ထောက်ထားသူအဖြစ် ရှေရှ/အနန္တကို ဆိုသည်။ ထို့နောက် အောက်ဘက် နရကလောကများ၊ နေ၏ အလင်းရောင်က ကမ္ဘာကို ထွန်းလင်းစေမှုနှင့် နေ၊ လ၊ နက္ခတ်မဏ္ဍလ၊ ဂြိုဟ်ဝိုင်းများအထိ အကွာအဝေးအဆင့်ဆင့်ကို ရှင်းပြကာ၊ နောက်ဆုံးတွင် ဓြုဝနှင့် အထက်လောကများ (မဟာရ္လောက၊ ဇနလောက၊ တပလောက၊ သတ္ယလောက/ဗြဟ္မလောက) သို့ တက်လှမ်းစေသည်။ ထို့ပြင် ဗြဟ္မာဏ္ဍ (ကောစမစ်အန်ဒ) နှင့် အလွှာအကာများ (ရေ၊ မီး၊ လေ၊ အာကာသ၊ ဘူတာဒီ၊ မဟတ်၊ ပရဓာန) ကို ဖော်ပြ၍ စာင်ခယာတတ္တဝဘာသာနှင့် ဝိုင်ရှ္ဏဝသဒ္ဓါကို ပေါင်းစည်းကာ၊ ပေါ်ထွန်းမှု၏ အကြောင်းအရင်းအင်အားမှာ ဝိෂ္ဏုနှင့် ရှက္တိဟု ဆိုသည်။ ဂျ्योတိရှ္စာသ္တရပုံစံဖြင့် နေရထား၊ ကာလဘီး၊ ဝေဒမီတာများအဖြစ် မြင်းများနှင့် ဓြုဝကို အမြီးဖျားတွင်ထားသော ရှိရှုမာရရုပ်ကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ ကောင်းကင်မှ ထွက်ပေါ်လာသော ဂင်္ဂါကို သတိရခြင်းသည် အပြစ်ဖျက်စေသည်ဟု ချီးမွမ်းပြီး၊ အဆုံးတွင် ဝိෂ္ဏုကို ရှိခြင်းနှင့် ဉာဏ်၏ အခြေခံအဖြစ် ထားကာ ဤ ဘူဝနကိုရှ ကို ရွတ်ဖတ်သူအား ဓမ္မအကျိုးကို ကတိပေးသည်။