Adhyaya 224

Verse 1

इत्य् आग्नेये महाओपुराणे स्त्रीरक्षादिकामशास्त्रं नाम त्रयोविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुर्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजधर्माः पुष्कर उवाच राजपुत्रस्य रक्षा च कर्तव्या पृथिवीक्षिता धर्मार्थकामशास्त्राणि धनुर्वेदञ्च शिक्षयेत्

ဤသို့ဖြင့် အဂ္နိမဟာပုရာဏ၌ «မိန်းမကာကွယ်ရေးနှင့် ကာမရှာစတြာဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများ» ဟူသော ခေါင်းစဉ်ပါ ၂၂၃ မြောက်အခန်း ပြီးဆုံးသည်။ ယခု ၂၂၄ မြောက်အခန်း «ရာဇဓမ္မ» (မင်းတို့၏တာဝန်) စတင်သည်။ ပုෂ္ကရက ပြောသည်—«အို မြေရှင်မင်း၊ မင်းသား၏ကာကွယ်ရေးကို အမှန်တကယ် စီမံရမည်; ထို့ပြင် ဓမ္မ၊ အဓ္ဓ၊ ကာမ ရှာစတြာများနှင့် ဓနုရဝေဒ (မြားပစ်နှင့် စစ်ပညာ) ကို သင်ကြားစေရာမည်»။

Verse 2

शिल्पानि शिक्षयेच्चैवमाप्तैर् मिथ्याप्रियंवदैः शरीररक्षाव्याजेन रक्षिणो ऽस्य नियोजयेत्

ထို့အတိုင်း ယုံကြည်ထိုက်သူများက (စိတ်မမှန်သော်လည်း) နားဝင်ချိုသောစကားပြောသူများဖြင့် လက်တွေ့အနုပညာများကို သင်ကြားစေကာ၊ ကိုယ်ခန္ဓာကာကွယ်ရေးဟန်ဖြင့် သူ့အတွက် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သူများကို ခန့်အပ်စေရာမည်။

Verse 3

न चास्य सङ्गो दातव्यः क्रुद्धलुब्धविमानितैः अशक्यन्तु गुणाधानं कर्तुं तं बन्धयेत् मुखैः

ဒေါသကြီး၊ လောဘကြီး၊ မာနကြီးသူတို့နှင့် သူ့အား မိတ်သဟာယ မပေးသင့်။ သီလဂုဏ်ကို ထည့်သွင်းပေးရန် မဖြစ်နိုင်လျှင် ခိုင်မာသော သတိပေးစကားနှင့် ပြစ်တင်ဆုံးမခြင်းဖြင့် ထိန်းချုပ်ရမည်။

Verse 4

अधिकारेषु सर्वेषु विनीतं विनियोजयेत् मृगयां पानमक्षांश् च राज्यनाशंस्त्यजेन्नृपः

တာဝန်ရှိရာ အရာထမ်းအလုပ်အကိုင် အားလုံးတွင် စည်းကမ်းရှိ၍ လေ့ကျင့်ပြီးသူကို မင်းက ခန့်အပ်သင့်သည်။ မင်းသည် မုဆိုးလိုက်ခြင်း၊ အရက်သောက်ခြင်းနှင့် အန်ကစားခြင်းတို့ကို စွန့်လွှတ်ရမည်—ဤအကျင့်ဆိုးများသည် နိုင်ငံပျက်စီးစေသည်။

Verse 5

दिवास्वप्नं वृथाट्याञ्च वाक्पारुष्यं विवर्जयेत् निन्दाञ्च दण्डपारुष्यमर्थदूषणमुत्सृजेत्

နေ့ခင်းအိပ်ခြင်း၊ အကျိုးမဲ့လှည့်လည်ခြင်းနှင့် စကားကြမ်းတမ်းခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ရမည်။ ထို့ပြင် အပြစ်တင်ပြောဆိုခြင်း၊ အပြစ်ပေးရာတွင် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ခြင်းနှင့် ဥစ္စာပျက်စီးစေသော အကျင့် (ဥစ္စာကို မတရားသုံးစွဲခြင်း) ကိုလည်း စွန့်ပစ်ရမည်။

Verse 6

आकाराणां समुछेदो दुर्गादीनामसत्क्रिया अर्थानां दूषणं प्रोक्तं विप्रकीर्णत्वमेव च

စကားလုံးပုံစံများကို ဖြတ်တောက်ပျက်စီးစေခြင်း၊ ခက်ခဲသည့် သို့မဟုတ် ဆင်တူသည့် အသုံးအနှုန်းများကို မမှန်ကန်စွာ ကိုင်တွယ်သုံးစွဲခြင်း၊ အဓိပ္ပါယ်ကို ပျက်စီးစေခြင်း—ဤတို့ကို ချို့ယွင်းချက်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့အပြင် အကြောင်းအရာ ပြန့်ကျဲ၍ မညီညာသော ရေးသားမှုလည်း ထိုသို့ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 7

अदेशकाले यद्दानमपात्रे दानमेव च अर्थेषु दूषणं प्रोक्तमसत्कर्मप्रवर्तनं

မသင့်လျော်သော နေရာနှင့် အချိန်တွင် ပေးသော ဒါန၊ ထို့အပြင် မထိုက်တန်သူထံ ပေးသော ဒါန—ဤသည်ကို ဥစ္စာ၌ ချို့ယွင်းချက်ဟု ကြေညာထားပြီး မတရားသော အလုပ်အကိုင်များကို လှုံ့ဆော်စေသည်။

Verse 8

कामं क्रोधं मदं मानं लोभं दर्पञ्च वर्जयेत् ततो भृत्यजयङ्कृत्वा पौरजानपदं जयेत्

ကာမ၊ ဒေါသ၊ မူးယစ်ခြင်း၊ မာန၊ လောဘနှင့် အဟင်္ကာရကို စွန့်လွှတ်ရမည်။ ထို့နောက် အစေခံနှင့် လက်အောက်ခံတို့ကို သစ္စာနှင့် စည်းကမ်းတကျ ဖြစ်စေပြီးမှ မြို့သူမြို့သားနှင့် ကျေးလက်ပြည်သူတို့၏ စိတ်ကို အနိုင်ယူရမည်။

Verse 9

जयेद्वाह्यानरीन् पश्चाद्वाह्याश् च त्रिविधारयः गुरवस्ते यथा पूर्वं कुल्यानन्तरकृत्रिमाः

အပြင်ဘက်ရန်သူတို့ကို အရင်အနိုင်ယူပြီးနောက်၊ ထို့နောက် အပြင်ဘက်ကာကွယ်ရေးကို မြောင်းသုံးမျိုးဖြင့် ခိုင်ခံ့စေသင့်သည်။ ၎င်းတို့၏ အကျယ်နှင့် အနက်သည် ယခင်ဖော်ပြသကဲ့သို့ ဖြစ်ရမည်၊ မြောင်းများကို အစဉ်လိုက် စီမံထားပြီး တူးဖော်၍ ပြုလုပ်သော (ကృत्रिम) မြောင်းများလည်း ပါဝင်ရမည်။

Verse 10

पितृपैतामहं मित्रं सामन्तञ्च तथा रिपोः कृत्रिमञ्च महाभाग मित्रन्त्रिविधमुच्यते

အရှင်မြတ်သောသူရေ၊ မိတ်ဆွေသည် သုံးမျိုးရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ (၁) ဖခင်နှင့် အဘိုးဘက်မှ ဆက်ခံလာသော မျိုးရိုးမိတ် (ပိတೃ-ပૈတாமဟ)၊ (၂) အနီးအနားရှိ မဟာမိတ်/စမန်တ (နယ်ချင်းဆက် အုပ်ချုပ်သူ)၊ (၃) နည်းဗျူဟာနှင့် အကျိုးအမြတ်ကြောင့် ရန်သူထဲမှတောင် ဖန်တီးယူသော အတုမိတ် (ကృत्रिम) ဖြစ်သည်။

Verse 11

स्वाम्यमात्यञ्जनपदा दुर्गं दण्दस्तथैव च कोषो मित्रञ्च धर्मज्ञ सप्ताङ्गं राज्यमुच्यते

ဓမ္မကို သိမြင်သူရေ၊ နိုင်ငံတော်သည် အင်္ဂါခုနစ်ပါးရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အရှင် (စွာမိ)၊ အမတ်များ (အမာတ်ယ)၊ ပြည်သူနှင့် နယ်မြေ (ဇနပဒ)၊ ကာကွယ်ခံတပ် (ဒုರ್ಗ)၊ ဒဏ္ဍ/အင်အားအာဏာ (အပြစ်ပေးခြင်းနှင့် စစ်တပ်)၊ ဘဏ္ဍာတိုက် (ကိုဿ) နှင့် မိတ်ဆွေမဟာမိတ် (မိတ္တ) တို့ဖြစ်သည်။

Verse 12

मूलं स्वामी स वै रक्ष्यस्तस्माद्राज्यं विशेषतः राज्याङ्गद्रोहिणं हन्यात्काले तीक्ष्णो मृदुर्भवेत्

အရှင်သည် အမြစ်အခြေခံ ဖြစ်သဖြင့် အမှန်တကယ် ကာကွယ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်ကို အထူးသဖြင့် စောင့်ရှောက်ရမည်။ နိုင်ငံ၏ အင်္ဂါများကို သစ္စာဖောက်သူကို အချိန်တော်တော်တွင် ဒဏ္ဍပေး၍ သတ်ပစ်သင့်သည်။ သို့ရာတွင် ကာလနှင့် အခြေအနေအလိုက် တင်းကြပ်သော်လည်းကောင်း နူးညံ့သော်လည်းကောင်း ဖြစ်ရမည်။

Verse 13

एवं लोकद्वयं राज्ञो भृत्यैर् हासं विवर्जयेत् भृत्याः परिभवन्तीह नृपं हर्षणसत्कथं

ထို့ကြောင့် မင်း၏အမှုထမ်းတို့သည် မင်းကို ရယ်မောကစား၍ မထီမဲ့မြင် မပြုသင့်။ ထိုသို့ပြုလျှင် မင်း၏အကျိုးစီးပွားသည် လောကနှစ်ပါး၌ပင် ထိခိုက်နိုင်သည်။ အမှန်တကယ် အမှုထမ်းတို့သည် ပျော်ရွှင်စေမည့် ချီးမွမ်းလှည့်စားစကားကြောင့် မင်းကို လျော့နည်းစွာ သဘောထားမိတတ်သည်။

Verse 14

लोकसङ्ग्रहणार्थाय कृतकव्यसनो भवेत् स्मितपूर्वाभिभाषी स्यात् लोकानां रञ्जनं चरेत्

ပြည်သူတို့ကို စည်းလုံးညီညွတ်စေ၍ ထောက်ခံမှုရရန်အတွက် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သော စာပေဗဟုသုတ၌ အလေ့အကျင့်ရှိသူ ဖြစ်သင့်သည်။ အပြုံးဖြင့် အရင်စကားပြောရမည်၊ ပြည်သူတို့ကို ပျော်ရွှင်စေ၍ စိတ်ဝင်စားစေသော အပြုအမူများကို ကျင့်သုံးရမည်။

Verse 15

दीर्घसूत्रस्य नृपतेः कर्महानिर्ध्रुवं भवेत् रागे दर्पे च माने च द्रोहे पापे च कर्मणि

အလုပ်ကို ဆွဲဆောင်နှောင့်နှေးတတ်သော မင်းအတွက် အုပ်ချုပ်ရေးအလုပ်များ ပျက်ကွက်ခြင်းသည် မလွဲမသွေ ဖြစ်လာမည်။ အထူးသဖြင့် စွဲလမ်းမှု၊ မာန်မာန၊ ဂုဏ်မာန၊ သစ္စာဖောက်မှုနှင့် အပြစ်ရှိသော အပြုအမူတို့ကြောင့် လုပ်ရပ်များ မောင်းနှင်ခံရသောအခါ ဖြစ်သည်။

Verse 16

अप्रिये चैव वक्तव्ये दीर्घसूत्रः प्रशस्यते सुप्तमन्त्रो भवेद्राजा नापदो गुप्तमन्त्रतः

မနှစ်သက်ဖွယ် စကားကို ပြောရမည့်အခါတွင်ပင် စဉ်းစားချင့်ချိန်၍ လုပ်ဆောင်သူကို ချီးမွမ်းကြသည်။ မင်းသည် အကြံမန်တော်ကို ဖုံးကွယ်ထားသင့်သည်။ အကြံမန်တော်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ထားလျှင် ဘေးအန္တရာယ် မပေါ်ပေါက်လာ။

Verse 17

तस्माद्राष्ट्रमिति ख , ग , घ , छ , ज , ञ , ट च ज्ञायते हि कृतं कर्म नारब्धं तस्य राज्यकं आकारैर् इङ्गितैर् गत्या चेष्टया भाषितेन च

ထို့ကြောင့် kha, ga, gha, cha, ja, ña နှင့် ṭa ဟူသော အက္ခရာများမှ ‘rāṣṭra’ (နိုင်ငံ/ပြည်နယ်) ဟူသော စကားလုံးကို နားလည်ကြသည်။ ထို့ပြင် မင်း၏ ပြီးစီးပြီးသော လုပ်ရပ်နှင့် မစတင်ရသေးသော အနာဂတ် ရာဇကိစ္စတို့ကို မျက်နှာအမူအရာ၊ အင်္ဂိတ (လက်ဟန်ခြေဟန်)၊ လမ်းလျှောက်ပုံ၊ လှုပ်ရှားပုံနှင့် စကားပြောပုံတို့မှ သိမြင်နိုင်သည်။

Verse 18

नेत्रवक्तविकाराभ्यां गृह्यते ऽन्तर्गतं पुनः नैकस्तु मन्त्रयेन् मन्त्रं न राजा बहुभिः सह

အတွင်း၌ ထိန်းသိမ်းထားသောအရာကို မျက်စိ၏ပြောင်းလဲမှုနှင့် မျက်နှာအမူအရာ၏ပြောင်းလဲမှုတို့မှ ပြန်လည်ခန့်မှန်းသိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အကြံဉာဏ် (မန္တ্ৰ) ကို တစ်ယောက်တည်း မဆွေးနွေးသင့်၊ မင်းလည်း လူအများနှင့် တစ်ပြိုင်နက် မဆွေးနွေးသင့်။

Verse 19

बहुभिर्मन्त्रयेत् कामं राजा मन्त्रान् पृथक् पृथक् मन्त्रिणामपि नो कुर्यान् मन्त्री मन्त्रप्रकाशनं

မင်းသည် မိမိသင့်တော်သလို အကြံပေးများအများနှင့် မူဝါဒများကို အကြောင်းအရာတစ်ခုချင်းစီ ခွဲ၍ ဆွေးနွေးနိုင်သည်။ သို့သော် ဝန်ကြီးသည် ဝန်ကြီးအချင်းချင်းကြားတွင်ပင် မင်း၏မန်တရ (လျှို့ဝှက်အကြံ) ကို မဖော်ထုတ်သင့်။

Verse 20

क्वापि कस्यापि विश्वासो भवतीह सदा नृणां निश् चयश् च तथा मन्त्रे कार्य एकेन सूरिणा

ဤလောက၌ လူတို့သည် တစ်ခါတစ်ရံ တစ်ဦးတစ်ယောက်ကို ယုံကြည်နိုင်သည်။ သို့သော် မန်တရ (အကြံဉာဏ်လျှို့ဝှက်) အရေးတွင် အတည်ပြုဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပညာရှိတစ်ဦးတည်းက ဆောင်ရွက်သင့်သည်။

Verse 21

नश्येदविनयाद्राजा राज्यञ्च विनयाल्लभेत् त्रैविद्येभ्यस्त्रयीं विद्यां दण्डनीतिञ्च शाश्वतीं

မင်းသည် စည်းကမ်းမရှိခြင်းကြောင့် ပျက်စီးတတ်၏; စည်းကမ်းရှိခြင်းကြောင့် အာဏာပိုင်မှုကို ရရှိတတ်၏။ သုံးဝေဒကို ကျွမ်းကျင်သောသူများထံမှ သုံးမျိုးသော ဝေဒဗိဒ္ယာကို သင်ယူရမည်၊ ထို့ပြင် အမြဲတည်သော ဒဏ္ဍနီတိ (အပြစ်ဒဏ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေးသိပ္ပံ) ကိုလည်း သင်ယူရမည်။

Verse 22

आन्वीक्षिकीञ्चार्थविद्यां वार्तारम्भांश् च लोकतः जितेन्द्रियो हि शक्नोति वशे स्थापयितुं प्रजाः

အာရုံခံအင်္ဂါများကို အနိုင်ယူထားသူ (jiteindriya) တစ်ဦးသာလျှင် အာန်ဝီက္ခိကီ (စူးစမ်းသုံးသပ်မှု), အರ್ಥဗိဒ္ယာ (နိုင်ငံရေးနှင့် ဥစ္စာပညာ), နှင့် လောကမှ သင်ယူသော ဝါရ္တ္တာ (အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လက်တွေ့လုပ်ငန်းများ) တို့အားဖြင့် ပြည်သူကို စည်းကမ်းတကျ အုပ်ချုပ်နိုင်သည်။

Verse 23

पूज्या देवा द्विजाः सर्वे दद्याद्दानानि तेषु च द्विजे दानञ्चाक्षयो ऽयं निधिः कैश्चिन्न नाश्यते

နတ်အားလုံးနှင့် ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) အားလုံးသည် ပူဇော်ကန်တော့ထိုက်သူများ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့ထံသို့ ဒါနကို ပေးလှူရမည်။ ဒွိဇထံ ပေးလှူသော ဒါနသည် မကုန်ခန်းသော ဥစ္စာတန်ဖိုးဖြစ်၍ မည်သို့မျှ မပျက်စီး။

Verse 24

सङ्ग्रामेष्वनिवर्तित्वं प्रजानां परिपालनं दानानि ब्राह्मणानाञ्च राज्ञो निःश्रेयसम्परं

ဘုရင်အတွက် စစ်ပွဲများတွင် နောက်မဆုတ်သော တည်ကြည်မှု၊ ပြည်သူတို့ကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်း၍ သင့်တော်စွာ အုပ်ချုပ်ခြင်း၊ ထို့ပြင် အထူးသဖြင့် ဗြာဟ္မဏတို့ထံ ဒါနပေးလှူခြင်း—ဤအရာတို့သည် နိဿ္ရေယသ (အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုး) သို့ ပို့ဆောင်သော အထွတ်အထိပ်နည်းလမ်းများ ဖြစ်သည်။

Verse 25

कृपणानाथवृद्धानां विधवानाञ्च योषितां योगक्षेमञ्च वृत्तिञ्च तथैव परिकल्पयेत्

ဆင်းရဲသူများ၊ အကာအကွယ်မဲ့သူများ၊ အိုမင်းသူများနှင့် မုဆိုးမအမျိုးသမီးများအတွက် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုနှင့် စားဝတ်နေရေးထောက်ပံ့မှုကိုလည်းကောင်း၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနည်းလမ်းကိုလည်းကောင်း သင့်လျော်စွာ စီမံပေးရမည်။

Verse 26

वर्णाश्रमव्यवस्थानं कार्यन्तापसपूजनं न विश्वसेच्च सर्वत्र तापसेषु च विश्वसेत्

ဝဏ္ဏနှင့် အာရှရမ စနစ်ကို မှန်ကန်စွာ ထိန်းသိမ်းရမည်၊ တာပသ (တပဿီ/သံဃာသဘင်) များကိုလည်း ပူဇော်ဂုဏ်ပြုရမည်။ သို့သော် နေရာတိုင်းတွင် မရွေးမချယ် ယုံကြည်မထားရ; အမှန်တကယ် စည်းကမ်းတကျရှိသော တာပသတို့ကိုသာ ယုံကြည်ရမည်။

Verse 27

विश्वासयेच्चापि परन्तत्त्वभूतेन हेतुना तस्य कर्मकमिति ख क्वचित् कस्यापि इति ख , ग , घ , ज , ट च वकविच्चिन्तयेदर्थं सिंहवच्च पराक्रमेत्

အမြင့်ဆုံး တတ္တဝ (အထွတ်အထိပ်သဘောတရား) ကို အခြေခံသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် အခြားသူတို့ကိုလည်း ယုံကြည်မှု ဖြစ်ပေါ်စေသင့်သည်; ဤသည်မှာ သူ၏ သင့်လျော်သော လုပ်ရပ် ဖြစ်သည်။ အချို့သော အမှုကိစ္စများတွင် (စာမူဖတ်ပုံကွဲပြားသကဲ့သို့) စကားပြောကျွမ်းကျင်၍ ခွဲခြားသိမြင်တတ်သူသည် ရည်ရွယ်ချက်ကို စဉ်းစားသုံးသပ်ပြီးနောက် ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ ရဲရင့်စွာ ဆောင်ရွက်သင့်သည်။

Verse 28

वृकवच्चावलुम्पेत शशवच्च विनिष्पतेत् दृढप्रहरी च भवेत् तथा शूकरवन्नृपः

ဝံပုလွေကဲ့သို့ ဖမ်းယူလုယူရမည်၊ ယုန်ကဲ့သို့ လျင်မြန်စွာ ခုန်ထွက်ရမည်၊ ထိုးနှက်ရာတွင် ခိုင်မာပြတ်သားသူ ဖြစ်ရမည်—ဝက်တောကဲ့သို့ ရှေ့သို့ မရပ်မနား တိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ရမည်ဟု မင်းသည် ဖြစ်သင့်သည်။

Verse 29

चित्रकारश् च शिखिवद् दृढभक्तिस् तथाश्ववत् भवेच्च मधुराभाषी तथा कोकिलवन्नृपः

ပန်းချီဆရာသည် မော်ရ်ကဲ့သို့ ခိုင်မာသော သဒ္ဓါဘက်တည်ကြည်မှု ရှိရမည်၊ မြင်းကဲ့သို့ စည်းကမ်းရှိ၍ အသုံးချနိုင်သူ ဖြစ်ရမည်။ မင်းသည်လည်း ကုကူငှက်ကဲ့သို့ ချိုမြိန်စွာ ပြောဆိုရမည်။

Verse 30

काकशङ्की भवेन्नित्यमज्ञातां वसतिं वसेत् नापरीक्षितपूर्वञ्च भोजनं शयनं स्पृशेत्

ကျီးကဲ့သို့ အမြဲသတိရှိရမည်၊ အခြေအနေကို သိရှိနားလည်ထားသော နေရာ၌သာ နေထိုင်ရမည်၊ စစ်ဆေးမထားသေးသော အစားအစာနှင့် အိပ်ရာကို မထိမခိုက် မသုံးစွဲရ။

Verse 31

नाविज्ञातां स्त्रियं गच्छेन्नाज्ञातां नावमारुद्वेत् राष्ट्रकर्षी भ्रस्यते च राज्यार्थाच्चैव जीवितात्

မသိမမြင်သော မိန်းမထံ မချဉ်းကပ်ရ၊ မသိမမြင်သော လှေကိုလည်း မတက်ရ။ နိုင်ငံကို စုပ်ယူကာ အကျိုးထုတ်သူသည် ကျဆုံး၍ အာဏာရည်ရွယ်ချက်နှင့် အသက်တိုင်ပါ ပျက်စီးတတ်သည်။

Verse 32

भृतो वत्सो जातबलः कर्मयोग्यो यथा भवेत् तथा राष्ट्रं महाभाग भृतं कर्मसहं भवेत्

မွေးမြူထားသော နွားကလေးသည် ကြံ့ခိုင်လာသောအခါ အလုပ်လုပ်ရန် သင့်တော်သကဲ့သို့၊ အို မဟာဂုဏ်ရှိသူ၊ ကောင်းစွာ ထိန်းသိမ်းထားသော နိုင်ငံတော်သည်လည်း တာဝန်များကို ခံနိုင်၍ ဆောင်ရွက်နိုင်လာသည်။

Verse 33

सर्वं कर्मेदमायत्तं विधाने दैवपौरुषे तयोर्दैवमचिन्त्यं हि पौरुषे विद्यते क्रिया

ဤလောကရှိ လုပ်ရပ်အားလုံးသည် ကံတရား (दैव) နှင့် လူ့ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု (ပေါရုရှ) တို့ပါဝင်သော သတ်မှတ်ထားသည့် စည်းကမ်းအပေါ် မူတည်သည်။ ထိုနှစ်ခုအနက် ကံတရားသည် မခန့်မှန်းနိုင်သော်လည်း လူ့ကြိုးပမ်းမှုတွင် ရည်ရွယ်လုပ်ဆောင်မှု ရှိသည်။

Verse 34

जनानुरागप्रभवा राज्ञो राज्यमहीश्रियः

ဘုရင်၏ အာဏာပိုင်မှုနှင့် နိုင်ငံ၏ ကြီးမားသော စည်းစိမ်ချမ်းသာသည် ပြည်သူတို့၏ ချစ်ခင်သဘောထားနှင့် ကောင်းမြတ်သော စိတ်ထားမှ ပေါ်ပေါက်လာသည်။