Adhyaya 226

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सामाद्युपायो नाम पञ्चविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ षड्विंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजधर्माः पुष्कर उवाच दण्डप्रणयनं वक्ष्ये येन राज्ञः परा गतिः त्रियवं कृष्णलं विद्धि पापस्तत्पञ्चकं भवेत्

ဤသို့ အဂ္နိ မဟာပုရာဏ၌ «သမာ (ညှိနှိုင်းခြင်း) မှ စတင်သော နည်းလမ်းများ» ဟု အမည်ရသော အခန်း ၂၂၅ ပြီးဆုံး၏။ ယခု «ရာဇဓမ္မ» အကြောင်း အခန်း ၂၂၆ စတင်၏။ ပုရှ္ကရက ပြောသည်– «ဘုရင်သည် အမြင့်ဆုံးသော တာဝန်လမ်းကြောင်းသို့ ရောက်စေမည့် ဒဏ်ခတ်မှု (နှင့် ငွေဒဏ်) သတ်မှတ်ပုံကို ငါရှင်းပြမည်။ ‘တရိယဝ’ သည် ‘ကృష్ణလ’ နှင့် တူညီကြောင်း သိလော့။ အပြစ်ရှိသော (ပြစ်မှု) များအတွက် ဒဏ်သည် ထိုပမာဏ၏ ငါးဆ ဖြစ်လာသည်»။

Verse 2

कृष्णलानां तथा षष्ट्या कर्षार्धं रामकीर्तितं सुवर्णश् च विनिर्दिष्टो राम षोडशमापकः

ရာမက ဆိုထားသည်မှာ ကృష్ణလာ (အနက်ရောင် ဂုဉ္ဇာစေ့) ၆၀ လုံးသည် ကရ္ရှ အဝက် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် «သုဝဏ္ဏ» ကိုလည်း သတ်မှတ်ထားပြီး၊ ၎င်းသည် ယူနစ် ၁၆ ခု ပါဝင်သော တိုင်းတာပမာဏ ဖြစ်သည်။

Verse 3

निष्कः सुवर्णाश् चत्वारो धरणं दशभिस्तु तैः ताम्ररूप्यसुवर्णानां मनमेतत् प्रकीर्तितं

နိဿက (niṣka) သည် သုဝဏ္ဏ (suvarṇa) လေးခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်။ ထို့အပြင် ဓရဏ (dharaṇa) သည် ထိုသုဝဏ္ဏ ဆယ်ခုဖြင့် တွက်ချက်သည်။ ထို့ကြောင့် ကြေး၊ ငွေ၊ ရွှေတို့၏ အလေးချိန်စံကို ဤသို့ ကြေညာထားသည်။

Verse 4

ताम्रकैः कार्षिको राम प्रोक्तः कार्षापणो बुधैः पणानां द्वे शते सार्धं प्रथमः साहसः स्मृतः

အို ရာမ (Rāma) ရေ၊ ကာရ္ဩိက (kārṣika) ဟူသည်ကို ပညာရှိတို့က ကာရ္ဩာပဏ (kārṣāpaṇa) ဟု ခေါ်ကြပြီး ကြေးဒင်္ဂါးများအပေါ် အခြေခံ၍ သတ်မှတ်သည်။ ထို့ပြင် ပဏ (paṇa) နှစ်ရာငါဆယ် (၂၅၀) ကို ပထမအဆင့် စာဟသ (sāhasa) ဒဏ်ကြေးဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 5

मध्यमः पञ्च विज्ञेयः सहस्रमपि चोत्तमः चौरैर् अमूषितो यस्तु मूषितो ऽस्मीति भाषते

အလယ်အဆင့် ဒဏ်ကြေးကို ငါးရာ (၅၀၀) ဟု သိမှတ်ရမည်၊ အမြင့်ဆုံးကို တစ်ထောင် (၁၀၀၀) ဟုလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူခိုးတို့က မလုယက်သေးဘဲ “ငါ လုယက်ခံရသည်” ဟု ပြောဆိုသူသည် (ထိုအတိုင်း သင့်လျော်သည့် အပြစ်ဒဏ် ခံရမည်)။

Verse 6

तत्प्रदातरि भापाले स दण्ड्यस्तावदेव तु यो यावद्विपरीतार्थं मिथ्या वा यो वदेत्तु तं

တရားသူကြီး/မင်း၏ကာကွယ်သူရှေ့တွင် အမှန်တရားနှင့် ဆန့်ကျင်သည့် အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲ၍ ထွက်ဆိုသူ သို့မဟုတ် မုသာပြောဆိုသူကို ထိုအတိုင်းပင် (ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အန္တရာယ်နှင့် အချိုးကျ) အပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ရမည်။

Verse 7

तौ नृपेण ह्य् अधर्मज्ञौ दाप्यौ तद्द्विगुणं दमं कूटसाक्ष्यन्तु कुर्वाणांस्त्रीन् वर्णांश् च प्रदापयेत्

အဓမ္မကို သိနားလည်သော ထိုနှစ်ဦးကို မင်းက ထိုပမာဏ၏ နှစ်ဆ ဒဏ်ကြေး ပေးဆောင်စေရမည်။ သို့ရာတွင် ကုဋ္ဌသက္ခီ (ကောက်ကျစ်သော သက်သေ/အတုသက်သေ) ပြုလုပ်သူတို့ကိုမူ ဝဏ္ဏ (varṇa) သုံးမျိုးအတွင်း မိမိအတန်းအစားအလိုက် အပြစ်ပေးရမည်။

Verse 8

विवासयेद्ब्राह्मणन्तु भोज्यो विधिर् न हीरतः निक्षेपस्य समं मूल्यं दण्ड्यो निक्षेपभुक् तथा

ဗြာဟ္မဏအတွက်တော့ ပြစ်ဒဏ်မှာ နယ်နှင်ဒဏ်သာ ဖြစ်ရမည်၊ ကိုယ်ခန္ဓာဒဏ် မသတ်မှတ်ထား။ အပ်နှံထားသော အပ်နှံပစ္စည်း (နိက္ခေပ) ကို သုံးစွဲခြင်း သို့မဟုတ် မတရားယူခြင်း ပြုသူကိုလည်း ထိုအပ်နှံပစ္စည်းတန်ဖိုးနှင့် တူညီသော ငွေဒဏ် ချမှတ်ရမည်။

Verse 9

तथाचाष्टौ इति छ , ज च ताम्रिकैः कार्षिक इत्य् आदिः, साहसः स्मृत इत्य् अन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति यो यावदित्यादिः, तद्द्विगुणं दममित्यन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति वस्त्रादिकस्य धर्मज्ञ तथा धर्मो न हीयते यो निक्षेपं घातयति यश्चानिक्षिप्य याचते

ထို့ကြောင့် အချို့သော ပုဒ်မူ (cha နှင့် ja) တွင် “ရှစ် …; ကြေးဒင်္ဂါမှ ကာရ္ṣိကအထိ” ဟူ၍ စတင်ဖတ်ကြပြီး၊ “စাহသ (အကြမ်းဖက်အပြစ်) ဟု ကြေညာသည်” ဟူသော အဆုံးပိုဒ်သည် jha စာမူတွင် မပါ။ ထို့အတူ “မည်သူမဆို အတိုင်းအတာအထိ …” ဟူ၍ စတင်ကာ “ထိုဒဏ်ငွေသည် နှစ်ဆ” ဟူ၍ အဆုံးသတ်သော ပုဒ်လည်း jha စာမူတွင် မပါ။ အဝတ်အထည် စသည့် ပစ္စည်းကိစ္စများတွင် ဓမ္မသိသူက ဓမ္မမလျော့စေရန် ဆုံးဖြတ်ရမည်။ အပ်နှံပစ္စည်း (နိက္ခေပ) ကို ဖျက်ဆီး/လက်လွဲပြုသူနှင့် မအပ်နှံဘဲ ပြန်တောင်းသူတို့သည် အပြစ်ရှိသည်။

Verse 10

तावुभौ चौरवच्छास्यौ दण्ड्यौ वा द्विगुणं दम अज्ञानाद्यः पुमान् कुर्यात् परद्रव्यस्य विक्रयं

ထိုသူနှစ်ဦးစလုံးကို ခိုးသူကဲ့သို့ အပြစ်ပေးရမည်၊ သို့မဟုတ် မဟုတ်လျှင် ပါဝင်သည့်တန်ဖိုး၏ နှစ်ဆဒဏ်ငွေ ချမှတ်ရမည်။ မသိမှုကြောင့် အခြားသူ၏ ပစ္စည်းကို ရောင်းချသူလည်း ထိုကဲ့သို့သော ပြစ်ဒဏ်ကို ခံရမည်။

Verse 11

निर्दोषो ज्ञानपूर्वकन्तु चौरवद्दण्डमर्हति मूल्यमादाय यः शिल्पं न दद्याद् दण्ड्य एव सः

အပြစ်မရှိဟု ဆိုသော်လည်း သိရှိလျက် ပြုလုပ်သူသည် ခိုးသူကဲ့သို့ ပြစ်ဒဏ်ခံထိုက်သည်။ အခကြေးငွေယူပြီးနောက် လက်ရာ/ဝန်ဆောင်မှုကို မပေးသူသည် မလွဲမသွေ အပြစ်ပေးရမည်။

Verse 12

प्रतिश्रुत्याप्रदातारं सुवर्णं दण्डयेन्नृपः भृतिं गृह्य न कुर्याद्यः कर्माष्टौ कृष्णला दमः

ကတိပေးပြီးနောက် ရွှေကို မပေးသူကို မင်းကြီးက အပြစ်ပေးရမည်။ ထို့ပြင် လုပ်ခယူပြီး အလုပ်မလုပ်သူ၏ ဒဏ်ငွေမှာ ကృష్ణလာ (kṛṣṇalā) ရှစ်လုံး ဖြစ်သည်။

Verse 13

अकाले तु त्यजन् भृत्यं दण्ड्यः स्यात्तावदेव तु क्रीत्वा विक्रीय वा किञ्चिद्यस्येहानुशयो भवेत्

မသင့်တော်သောအချိန်တွင် အလုပ်သမားကို ထုတ်ပယ်လျှင် ထိုပမာဏနှင့်တူသော ဒဏ်ကြေးကို ခံရမည်။ ထို့အတူ ပစ္စည်းတစ်စုံတစ်ရာကို ဝယ်ယူခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချပြီးနောက် နောင်တရ၍ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းလိုလျှင်လည်း ထိုစည်းကမ်းတူတူ သက်ရောက်သည်။

Verse 14

सो ऽन्तर्दशाहात्तत्स्वामी दद्याच्चैवाददीत च परेण तु दशाहस्य नादद्यान्नैव दापयेत्

နေ့ဆယ်ရက်အတွင်းဖြစ်လျှင် အမှန်တကယ်ပိုင်ရှင်သည် ပစ္စည်းကို ပြန်ပေးရမည်၊ ပြန်လာသည့်အခါလည်း လက်ခံယူရမည်။ သို့သော် ဆယ်ရက်ကျော်လွန်ပြီးနောက်တွင် မလက်ခံရ၊ မလက်ခံစေဘဲ အတင်းအကျပ် ပေးအပ်စေခြင်းလည်း မပြုရ။

Verse 15

आददद्धि ददच्चैव राज्ञा दण्ड्यः शतानि षट् वरे दोषानविख्याप्य यः कन्यां वरयेदिह

သတို့သား၏ ချို့ယွင်းချက်များကို မဖော်ပြဘဲ ဤနေရာ၌ သမီးပျို၏ လက်ထပ်ခွင့်ကို တောင်းဆိုသူသည်—ပစ္စည်းကို ယူသည်ဖြစ်စေ ပေးသည်ဖြစ်စေ—ဘုရင်က ပဏာခြောက်ရာ တန်သော ဒဏ်ကြေးဖြင့် အပြစ်ပေးရမည်။

Verse 16

दत्ताप्यदत्ता सा तस्य राज्ञा दण्ड्यः शतद्वयं प्रदाय कन्यां यो ऽन्यस्मै पुनस्तां सम्प्रयच्छति

သူမကို တရားဝင် ပေးအပ်ပြီးသားဖြစ်စေကာမူ မပေးအပ်သကဲ့သို့ သဘောထားရမည်။ သမီးပျိုကို လက်ထပ်ပေးပြီးနောက် ထိုမိန်းကလေးကို အခြားသူထံ ထပ်မံပေးအပ်သူသည် ဘုရင်က အပြစ်ပေး၍ ပဏာနှစ်ရာ ဒဏ်ကြေး ပေးဆောင်စေရမည်။

Verse 17

दण्डः कार्यो नरेन्द्रेण तस्याप्युत्तमसाहसः सत्यङ्कारेण वाचा च युक्तं पुण्यमसंशयं

ဒဏ် (daṇḍa) ကို ဘုရင်က အကောင်အထည်ဖော်ရမည်။ သို့သော် ထိုဒဏ်ပေးခြင်းသည်လည်း အမြင့်ဆုံး သတိပညာနှင့် ထိန်းချုပ်မှုဖြင့် ဖြစ်ရမည်။ သစ္စာကတိနှင့် သစ္စာစကားတို့နှင့် တွဲဖက်လျှင် ထိုသည်မှာ မသံသယမရှိ ကုသိုလ်ဖြစ်သည်။

Verse 18

लुब्धो ऽन्यत्र च विक्रेता षट्शतं दण्डमर्हति दद्याद्धेनुं न यः पालो गृहीत्वा भक्तवेतनं

လောဘကြီး၍ အပ်နှံထားသောပစ္စည်းကို အခြားနေရာတွင် ရောင်းချသူသည် ဒဏ်ငွေ ၆၀၀ (ပဏ) ခံထိုက်သည်။ ထို့အတူ ထိန်းသိမ်းစားနပ်ရိက္ခာနှင့် လုပ်ခကို ယူပြီးနောက် မိမိထံအပ်ထားသော နွားကို မူလပိုင်ရှင်ထံ မအပ်နှံသူ နွားထိန်းလည်း ဒဏ်ခတ်ရမည်။

Verse 19

स तु दण्ड्यः शतं राज्ञा सुवर्णं वाप्यरक्षिता चौरवद्वधमर्हतोति घ , ञ च वरयेद्यदि इति घ , ञ च धनुःशतं परीणाहो ग्रामस्य तु समन्ततः

ထိုသို့ မစောင့်ရှောက်ဘဲ လစ်လျူရှုသော စောင့်ကြည့်သူ/အုပ်ထိန်းသူကို မင်းက ဒဏ်ငွေ ၁၀၀ ဆုဝဏ္ဏ (suvarṇa) ဖြင့် ဒဏ်ခတ်ရမည်။ ထို့ပြင် မကာကွယ်ထားဘဲ ဆက်လက်လစ်လျူရှုနေပါက ခိုးသူကဲ့သို့ သေဒဏ်ခံထိုက်သည်။ အကယ်၍ အမှုကို တားဆီးကာကွယ်နိုင်လျှင်—ဥပဒေဖတ်ချက်အရ—ရွာ၏ နယ်နိမိတ်ကို ပတ်လည်အနှံ့ ဓနုအလျား ၁၀၀ အတိုင်း အဝိုင်းပမာဏဖြင့် သတ်မှတ်ရမည်။

Verse 20

द्विगुणं त्रिगुणं वापि नगरस्य च कल्पयेत् वृतिं तत्र प्रकुर्वीत यामुष्ट्रो नावलोकयेत्

မြို့၏ ပတ်လည်ကာရံ (ကာရံတံတိုင်း/ကာကွယ်ရေးအဝိုင်း) ကို အတိုင်းအတာ နှစ်ဆ သို့မဟုတ် သုံးဆအထိ စီမံသတ်မှတ်ရမည်။ ထိုနေရာတွင် ကာကွယ်ရေးအကာအရံကို ထူထောင်ရာ၌ အမြင့်မား၍ ကုလားအုတ်တောင် မမြင်ကျော်နိုင်အောင် ပြုလုပ်ရမည်။

Verse 21

तत्रापरिवृते धान्ये हिंसिते नैव दण्डनं गृहन्तडागमारामं क्षेत्रं वा भीषया हरन्

ဓာနျ (စပါး/အစားအစာ) ကို မကာရံမကာကွယ်ဘဲ ထားသဖြင့် ပျက်စီးသော်လည်း ဒဏ်မရှိ။ ထို့အတူ ခြိမ်းခြောက်မှု သို့မဟုတ် အတင်းအကျပ်ကြောင့် အိမ်၊ ရေကန်၊ ဥယျာဉ်၊ လယ်ကွင်းတို့ကို ယူဆောင်သွားသူလည်း အပြစ်မတင်ရ။

Verse 22

शतानि पञ्च दण्ड्याः स्यादज्ञानाद् द्विशतो दमः मर्यादाभेदकाः सर्वे दण्ड्याः प्रथमसाहसं

မသိနားမလည်မှုကြောင့် ကျူးလွန်သော အပြစ်အတွက် ဒဏ်ငွေ ၅၀၀ ခံရမည်။ သိရှိလျက် ကျူးလွန်ပါက ထိုဒဏ်ကို ၂၀၀ ထပ်တိုးရမည်။ သတ်မှတ်ထားသော နယ်နိမိတ်ကို ချိုးဖောက်သူ အားလုံးကို စာဟသ (sāhasa) ၏ ပထမအဆင့်—အနိမ့်ဆုံးအဆင့်—ဖြင့် ဒဏ်ခတ်ရမည်။

Verse 23

शतं ब्राह्मणमाक्रुश्य क्षत्रियो दण्डमर्हति वैश्यश् च द्विशतं राम शूद्रश् च बधमर्हति

ဗြာဟ္မဏကို စော်ကားလျှင် က္ෂတ္တရိယသည် ပဏ ၁၀၀ ဒဏ်ကြေးခံရမည်။ ဝိုင်ရှျသည် ပဏ ၂၀၀—အို ရာမ—နှင့် ရှူဒ္ရသည် သေဒဏ်ခံရမည်။

Verse 24

पञ्चाशद्ब्राह्मणो दण्ड्यः क्षत्रियस्याभिशंसने वैश्ये वाप्यर्धपञ्चाशच्छूद्रे द्वादशको दमः

က္ෂတ္တရိယကို ဆဲဆိုလျှင် ဗြာဟ္မဏသည် ပဏ ၅၀ ဒဏ်ကြေးခံရမည်။ ဝိုင်ရှျကို ဆဲဆိုလျှင် ၅၀ ၏ တစ်ဝက်၊ ရှူဒ္ရကို ဆဲဆိုလျှင် ပဏ ၁၂ ဖြစ်သည်။

Verse 25

क्षत्रियस्याप्नुयाद्वैश्यः साहसं पूर्वमेव तु शूद्रः क्षत्रियमाक्रुश्य जिह्वाच्छेदनमाप्नुयात्

ဝိုင်ရှျသည် က္ෂတ္တရိယအပေါ် ပြစ်မှုကျူးလွန်လျှင် ယခင်ဖော်ပြထားသော အကြမ်းဖက်ကျူးလွန်မှု (sāhasa) ဒဏ်ကို ခံရမည်။ သို့ရာတွင် ရှူဒ္ရက က္ෂတ္တရိယကို ဆဲဆိုလျှင် လျှာဖြတ်ဒဏ် ခံရမည်။

Verse 26

धर्मोपदेशं विप्राणां शूद्रः कुर्वंश् च दण्डभाक् श्रुतदेशादिवितथी दाप्यो द्विगुणसाहसं

ရှူဒ္ရက ဗြာဟ္မဏများအား ဓမ္မသင်ကြားပေးလျှင် အပြစ်ဒဏ်ခံရမည်။ ထို့ပြင် ပညာအာဏာ၊ သင်ယူရာနေရာ စသည်တို့ကို မမှန်ကန်စွာ အခိုင်အမာဆိုသူသည် sāhasa ဒဏ်၏ နှစ်ဆကို ပေးဆောင်ရမည်။

Verse 27

उत्तमः साहसस्तस्य यः पापैर् उत्तमान् क्षिपेत् प्रमादाद्यैर् मया प्रोक्तं प्रीत्या दण्डार्धमर्हति

အမြင့်ဆုံး sāhasa အဆင့်သည် လူဆိုးများကြောင့် ဂုဏ်သိက္ခာရှိသူများကို လဲကျစေခြင်း (သို့) လဲကျအောင် လုပ်စေသူအပေါ် သက်ရောက်သည်။ သို့သော် မေ့လျော့မှု စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ငါပြောခဲ့သကဲ့သို့ ဖြစ်လျှင် ကရုဏာဖြင့် သတ်မှတ်ဒဏ်၏ တစ်ဝက်သာ ခံထိုက်သည်။

Verse 28

मातरं पितरं ज्येष्ठं भ्रातरं श्वशुरं गुरुं आक्षारयञ्च्छतं दण्ड्यः पन्थानं चाददद्गुरोः

မိခင်၊ ဖခင်၊ အစ်ကိုကြီး၊ ညီအစ်ကို၊ ယောက္ခမဖခင်၊ သို့မဟုတ် ဆရာကို စော်ကား၍ အပြစ်စကားပြောသူသည် ပဏ ၁၀၀ ဒဏ်ကြေးချမှတ်ခံရမည်။ ထို့ပြင် ဆရာ၏ လမ်းခွင့်ကို ပိတ်ဆို့ သို့မဟုတ် လမ်းကို သိမ်းယူသူလည်း အပြစ်ပေးခံရမည်။

Verse 29

अन्त्यजातिर्द्विजातिन्तु येनाङ्गेनापराध्नुयात् तदेव च्छेदयेत्तस्य क्षिप्रमेवाविचारयन्

အန္တျဇာတိ (အနိမ့်ဆုံးအုပ်စု) မှသူတစ်ဦးက ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) ကို ကိုယ်အင်္ဂါတစ်ခုဖြင့် ပြစ်မှားလျှင် ထိုအင်္ဂါကိုပင် မနှောင့်နှေးဘဲ ချက်ချင်း ဖြတ်တောက်စေသင့်သည်။

Verse 30

अवनिष्ठीवतो दर्पाद् द्वावोष्ठौ छेदयेन्नृपः अपमूत्रयतो मेढ्रमपशब्दयतो गुदं

မာနကြီး၍ မြေပြင်ပေါ်သို့ တံတွေးထွေးသူကို မင်းသည် နှုတ်ခမ်းနှစ်ဖက်ကို ဖြတ်တောက်စေသင့်သည်။ မသင့်လျော်သည့်နေရာ၌ ဆီးချသူကို လိင်အင်္ဂါကို ဖြတ်တောက်စေ၍၊ အရှက်မဲ့ အညစ်အကြေးစကား ပြောသူကိုတော့ အနောက်ပေါက်ကို ဖြတ်တောက်စေသင့်သည်။

Verse 31

उत्कृष्टासनसंस्थस्य नीचस्याधोनिकृन्तनं यो यदङ्गं च रुजयेत्तदङ्गन्तस्य कर्तयेत्

အထက်တန်းအာසနပေါ်၌ ထိုင်သော အနိမ့်တန်းပြစ်သူကို အောက်ပိုင်းကို ဖြတ်တောက်ခြင်းသည် ဒဏ်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မည်သူမဆို အခြားသူ၏ ကိုယ်အင်္ဂါတစ်ခုကို ထိခိုက်နာကျင်စေပါက ထိုအင်္ဂါကိုပင် သူ့ထံမှ ဖြတ်တောက်စေသင့်သည်။

Verse 32

अर्धपादकराः कार्या गोगजाश्वोष्ट्रघातकाः वृक्षन्तु विफलं कृत्त्वा सुवर्णं दण्डमर्हति

နွား၊ ဆင်၊ မြင်း၊ သို့မဟုတ် ကုလားအုတ်ကို သတ်သူတို့ကို ပာဒာတစ်ဝက် ဒဏ်ကြေးပေးစေသင့်သည်။ သို့ရာတွင် အသီးပင်ကို မသီးမပွင့်အောင် လုပ်သူသည် သုဝဏ္ဏ တစ်ခု ဒဏ်ကို ခံထိုက်သည်။

Verse 33

द्विगुणं दापयेच्छिन्ने पथि सीम्नि जलाशये द्रव्याणि यो हरेद्यस्य ज्ञानतो ऽज्ञानतो ऽपिवा

လမ်းပျက်နေရာ၊ နယ်နိမိတ်လိုင်း၊ သို့မဟုတ် ရေကန်/ရေသိုလှောင်ရာ၌ အခြားသူ၏ပစ္စည်းကို သိလျက်ဖြစ်စေ မသိလျက်ဖြစ်စေ ယူသွားသူအား တန်ဖိုးနှစ်ဆ ပေးဆောင်စေသင့်သည်။

Verse 34

स तस्योत्पाद्य तुष्टिन्तु राज्ञे दद्यात्ततो दमं यस्तु रज्जुं घटं कूपाद्धरेच्छिन्द्याच्च तां प्रपां

ထိခိုက်သူကို အလျော်ပေး၍ ထိုက်သင့်သမျှ ပြန်လည်ပေးအပ်ကာ စိတ်ကျေနပ်စေပြီးနောက်၊ ထို့နောက် မင်းထံသို့ ဒဏ်ကြေးပေးရမည်။ သို့ရာတွင် အကြောင်းအရာအဖြစ် ရေတွင်းမှ ကြိုးနှင့် ရေခွက်ကို ယူသွားသူ၊ သို့မဟုတ် အများသုံးရေစခန်း (ပရပာ) ကို ဖြတ်တောက်/ပျက်စီးစေသူသည် အပြစ်ဒဏ်ခံရမည်။

Verse 35

स दण्डं प्राप्नुयान् मासं दण्ड्यः स्यात् प्राणितारने धान्यं दशभ्यः कुम्भेभ्यो हरतो ऽभ्यधिकं बधः

သူသည် တစ်လတာ အပြစ်ဒဏ်ကို ခံရမည်။ သက်ရှိတစ်ဦးကို ကယ်တင်ရန်အတွက် ဖြစ်လျှင် ဒဏ်ပေးခြင်းသာ ခံရမည်။ သို့သော် ကုမ္ဘ ၁၀ ထက်ပိုသော စပါး/အနှံကို ခိုးယူသူအတွက် အပြစ်ဒဏ်မှာ သေဒဏ်ဖြစ်သည်။

Verse 36

शेषे ऽप्येकादशगुणं तस्य दण्डं प्रकल्पयेत् सुवर्णरजतादीनां नृस्त्रीणां हरणे बधः

ကျန်သောအမှုများတွင်လည်း သူ့အတွက် ဒဏ်ကို ဆယ့်တစ်ဆ တိုး၍ သတ်မှတ်ရမည်။ ရွှေ၊ ငွေ စသည့်အရာများကို ခိုးယူခြင်းနှင့် လူယောက်ျား/မိန်းမကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်ခြင်းတို့အတွက် အပြစ်ဒဏ်မှာ သေဒဏ်ဖြစ်သည်။

Verse 37

येन येन यथाङ्गेन स्तेनो नृषु विचेष्टते तत्तदेव हरेदस्य् प्रत्यादेशाय पार्थिवः

သူခိုးသည် လူတို့အကြား မည်သည့်အင်္ဂါဖြင့် မည်သို့ပြုမူခဲ့သနည်း၊ မင်းသည် ပြန်လည်တုံ့ပြန်သည့် အပြစ်ဒဏ်အဖြစ် ထိုအင်္ဂါကိုပင် သူထံမှ ဖြတ်ယူရမည်။

Verse 38

ब्राह्मणः शाकधान्यादि अल्पं गृह्णन्न दोषभाक् गोदेवार्थं हरंश्चापि हन्याद्दुष्टं बधीद्यतं

A brāhmaṇa who takes a small quantity of vegetables, grain, and the like incurs no fault. And even when taking (resources) for the sake of cows and the gods, he may strike down a wicked person and may restrain (bind) one who is intent on wrongdoing.

Verse 39

गृहक्षेत्रापहर्तारं तथा पत्न्यभिगामिनं अग्निदं गरदं हन्यात्तथा चाभ्युद्यतायुधं

One should slay the robber of house or land, likewise the violator who approaches another’s wife; also the arsonist and the poisoner, and likewise one who has raised a weapon to strike.

Verse 40

राजा गवाभिचाराद्यं हन्याच्चैवाततायिनः परस्त्रियं न भाषेत प्रतिषिद्धो विशेन्न हि

The king should punish offences beginning with cattle-sorcery and the like, and he should also slay (or execute) the ātatāyin (violent aggressor). He should not converse with another man’s wife; and one who has been forbidden (entry) should certainly not enter.

Verse 41

अदण्ड्या स्त्री भवेद्राज्ञा वरयन्तो पतिं स्वयं उत्तमां सेवमानः स्त्री जघन्यो बधमर्हति

A woman is not to be punished by the king when she herself chooses her husband. But a man of the lowest sort who approaches a woman of high status is deserving of execution.

Verse 42

भर्तारं लङ्घयेद्या तां श्वभिः सङ्घातयेत् स्त्रियं सवर्णदूषितां कुर्यात् पिण्डमात्रोपजीविनीं

Verse 43

ज्यायसा दूषिता नारी मुण्डनं समवाप्नुयात् वैश्यागमे तु विप्रस्य क्षत्रियस्यान्त्यजागमे

အဆင့်အတန်းမြင့်သူနှင့် မတော်တဆ သာမန်မဟုတ်သော ဆက်ဆံမှုကြောင့် အညစ်အကြေးဖြစ်သော မိန်းမသည် အပြစ်ဖြေသဘောဖြင့် ခေါင်းရိတ်ခြင်းကို ခံယူရမည်။ ထို့အတူ ဗြာဟ္မဏသည် ဝိုင်ရှျာမိန်းမနှင့် ဆက်ဆံလျှင်၊ က္ෂတ္တရိယသည် အန္တျဇာ (အပြင်လူ) မိန်းမနှင့် ဆက်ဆံလျှင်လည်း ခေါင်းရိတ်ခြင်းကို သတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 44

क्षत्रियः प्रथमं वैश्यो दण्ड्यः शूद्रागमे भवेत् गृहीत्वा वेतनं वेश्या लोभादन्यत्र गच्छति

က္ෂတ္တရိယ သို့မဟုတ် ဝိုင်ရှျာသည် ရှူဒြမိန်းမထံ ပထမဦးစွာ ချဉ်းကပ်ဆက်ဆံလျှင် အပြစ်ဒဏ်ခံရမည်။ ထို့အတူ ဝေသျာ (အပျော်အပါးမိန်းမ) သည် အခကြေးငွေယူပြီးနောက် လောဘကြောင့် အခြားနေရာသို့ သွားလျှင်လည်း ဒဏ်ခတ်ရမည်။

Verse 45

वेतनन्द्विगुणं दद्याद्दण्दञ्च द्विगुणं तथा भार्या पुत्राश् च दासाश् च शिष्यो भ्राता च सोदरः

သူသည် လုပ်ခကို နှစ်ဆပေးရမည်၊ ထို့အတူ ဒဏ်ကြေးကိုလည်း နှစ်ဆပေးရမည်။ ဤစည်းကမ်းသည် သင့်လျော်သလို ဇနီး၊ သားများ၊ ကျွန်များ၊ တပည့်နှင့် မိခင်တူဖခင်တူ ညီအစ်ကိုတို့အပေါ်လည်း သက်ရောက်သည်။

Verse 46

कृटापराधास्ताड्याः सूरज्वा वेणुदलेन वा पृष्ठे न मस्तके हन्याच्चौरस्याप्नोति किल्विषं

အပြစ်သေးငယ်ကို ကျူးလွန်သူတို့ကို ကြိုး/နှင်တံဖြင့် သို့မဟုတ် ခွဲထားသော ဝါးတံဖြင့် ရိုက်နှက်ရမည်။ ကျောပေါ်တွင်သာ ရိုက်ရမည်၊ ခေါင်းပေါ်တွင် မရိုက်ရ။ ဤစည်းကမ်းကို ချိုးဖောက်၍ သူခိုးကို ရိုက်သူသည် အပြစ်ကိလ္ဝိသကို ရရှိသည်ဟု ဆို၏။

Verse 47

रक्षास्वधिकृतैयस्तु प्रजात्यर्थं विलुप्यते तेषां सर्वस्वमादाय राजा कुर्यात् प्रवासनं

ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးအာဏာပေးအပ်ထားသူ (စောင့်တပ် သို့မဟုတ် အရာရှိ) သည် ကိုယ့်အကျိုးအတွက် ပြည်သူကို လုယူလျှင်၊ ဘုရင်သည် သူ၏ ပစ္စည်းဥစ္စာအားလုံးကို သိမ်းယူပြီး နယ်နှင်ဒဏ် (ပြည်နှင်) ချမှတ်ရမည်။

Verse 48

ये नियुक्ताः स्वकार्येषु हन्युः कार्याणि कर्मिणां निर्घृणाः क्रूरमनसस्तान्निःस्वान् कारयेन्नृपः

မိမိတာဝန်အတွက် ခန့်အပ်ထားသော်လည်း ကြင်နာမှုမရှိ၊ စိတ်ကြမ်းတမ်း၍ အလုပ်လုပ်သူတို့၏ အရေးကိစ္စများကို တားဆီးဖျက်ဆီးသော အရာရှိများကို မင်းသည် ဥစ္စာနှင့် အာဏာရာထူးကို ဖယ်ရှားကာ ဆင်းရဲအကျပ်အတည်းသို့ ကျရောက်စေသင့်သည်။

Verse 49

अमात्यः प्राड्विवाको वा यः कुर्यात् कार्यमन्यथा तस्य सर्वस्वमादाय तं राजा विप्रवासयेत्

ဝန်ကြီး သို့မဟုတ် တရားသူကြီးချုပ်တစ်ဦးက အမှုကိစ္စကို မသင့်လျော်သည့်ပုံစံဖြင့် လွဲမှားစွာ ဆောင်ရွက်လျှင် မင်းသည် သူ၏ ဥစ္စာပစ္စည်းအားလုံးကို သိမ်းယူပြီး နိုင်ငံမှ ပြည်ပထုတ်နှင်သင့်သည်။

Verse 50

गुरुतल्पे भयः कार्यः सुरापाणे सुराध्वजः स्तेयेषु श्वपदं विद्याद् ब्रह्महत्याशिरः पुमान्

ဂုရု၏ အိပ်ရာကို ဖောက်ဖျက်ခြင်းတွင် အမှတ်အသားကို «ကြောက်ရွံ့ခြင်း» ဟု သိရမည်။ အရက်သောက်ခြင်းတွင် «အရက်အလံ» ဖြစ်သည်။ ခိုးယူမှုများတွင် «သားရဲ» ကို အမှတ်အသားဟု သိရမည်။ ဗြာဟ္မဏကို သတ်သူသည် «ဗြဟ္မဟတ္ယာ၏ ခေါင်း» ကို သင်္ကေတအဖြစ် ဆောင်ထားသော လူဖြစ်သည်။

Verse 51

शूद्रादीन् घातयेद्राजा पापान् विप्रान् प्रवासयेत् महापातकिनां वित्तं वरुणायोपपादयेत्

မင်းသည် အပြစ်ကြီးမားသော ဆူဒ္ဒရနှင့် အခြား (ဗြာဟ္မဏမဟုတ်သော) အတန်းအစားတို့ကို သတ်ဒဏ်ပေးသင့်သည်။ အပြစ်ရှိသော ဗြာဟ္မဏတို့ကို ပြည်ပထုတ်နှင်သင့်သည်။ မဟာပာတက (mahāpātaka) ကျူးလွန်သူတို့၏ ဥစ္စာကို ဝရုဏ (Varuṇa) ထံ ပူဇော်အပ်နှံသင့်သည်။

Verse 52

ग्रामेष्वपि च ये केचिच्चौराणां भक्तदायकाः भाण्डारकोषदाश् चैव सर्वांस्तानपि घातयेत्

ရွာများတွင်လည်း သူခိုးများကို အစာအဟာရပေးကူညီသူ မည်သူမဆို၊ ထို့အပြင် သိုလှောင်ရုံနှင့် ဘဏ္ဍာတိုက်ကို လုယက်သူ မည်သူမဆို—မင်းသည် ထိုသူတို့အားလုံးကိုလည်း သတ်ဒဏ်ပေးသင့်သည်။

Verse 53

राष्ट्रेषु राष्ट्राधिकृतान् सामन्तान् पापिनो हरेत् सन्धिं कृत्वा तु ये चौर्यं रात्रौ कुर्वन्ति तस्कराः

In the kingdoms, the king should seize and remove the wicked feudatories and provincial officers. And those robbers who, after making a pact (with others), commit theft at night—(they too) should be apprehended.

Verse 54

तेषां च्छित्वा नृपो हस्तौ तीक्ष्णे शूले निवेशयेत् तडागदेवतागारभेदकान् घातयेन्नृपः

Having cut off their hands, the king should impale them on a sharp stake; the king should put to death those who break into (or damage) tanks/reservoirs and the houses/temples of deities.

Verse 55

समुत्सृजेद्राजमार्गे यस्त्वमेध्यमनापदि स हि कार्षापणन्दण्ड्यस्तममेध्यञ्च शोधयेत्

Whoever, without emergency, discharges filth on the king’s highway—he is to be fined one kārṣāpaṇa, and he must also have that filth cleaned away.

Verse 56

प्रतिमासङ्क्रमभिदो दद्युः पञ्चशतानि ते समैश् च विषमं यो वा चरते मूल्यतो ऽपि वा

Those who violate the monthly transfer/rotation regulations shall pay a fine of five hundred (pañcaśatāni). Likewise, whoever conducts dealings in an irregular (unfair) manner with equals—or even by manipulating the stated price/value—shall (also) be penalized.

Verse 57

समाप्नुयान्नरः पूर्वं दमं मध्यममेव वा द्रव्यमादाय वणिजामनर्घेणावरुन्धतां

A man should first obtain the earlier (agreed) price, or else the middle (fair) price; having taken the goods, he should not bind (i.e., hold up or coerce) the merchants by demanding an excessive (unfair) price.

Verse 58

राजा पृथक् पृथक् कुर्याद्दण्डमुत्तमसाहसं द्रव्याणां दूषको यश् च प्रतिच्छन्दकविक्रयी

The king shall, in each case separately, impose the penalty of the highest grade of sāhasa on one who adulterates goods, and also on one who sells counterfeit (goods).

Verse 59

मध्यमं प्राप्नुयाद्दण्डं कूटकर्ता तथोत्तमं कलहापकृतं देयं दण्डश् च द्विगुणस्ततः

A forger (one who fabricates a false document/evidence) should receive the middle-grade punishment; likewise, the instigator of a quarrel should receive the highest punishment. For the harm done by provoking a quarrel, compensation must be paid, and thereafter the fine is to be doubled.

Verse 60

अभक्ष्यभक्ष्ये विप्रे वा शूद्रे वा कृष्णलो दमः तुलाशासनकर्ता च कूटकृन्नाशकस्य च

For a brāhmaṇa or a śūdra who eats what is forbidden as food, the fine is one kṛṣṇala. Likewise, for one who makes (or manipulates) a weighing-scale or a measuring-rod, and for one who destroys (the evidence against) a forger, the penalty is the same.

Verse 61

एभिश् च व्यवहर्ता यः स दाप्यो दममुत्तमं विषाग्निदां पतिगुरुविप्रापत्यप्रमापिणीं

And whoever engages in dealings (or litigation) connected with these persons—such a man shall be made to pay the highest fine: namely, one who administers poison or fire, and one who kills a husband, a teacher, a Brāhmaṇa, or a child.

Verse 62

विकर्णकरनासौष्ठी कृत्वा गोभिः प्रवासयेत् क्षेत्रवेश्मग्रामवनविदारकास् तथा नराः

Having inflicted the mutilations of a split ear, a cut ear, and (the cutting of) the nose and lip, he should banish—along with their cattle—those men who devastate fields, houses, villages, and forests.

Verse 63

राजपत्न्यभिगामी च दग्धव्यास्तु कटाग्निना ऊनं वाप्यधिकं वापि लिखेद्यो राजशासनं

One who has intercourse with the king’s wife should be burned with a fierce fire; likewise, whoever writes (issues/records) a royal decree with anything omitted or added (i.e., altered from the king’s intent) is culpable.

Verse 64

पारजायिकचौरौ च मुञ्चतो दण्ड उत्तमः राजयानासनारोढुर्दण्ड उत्तमसाहसः

For one who releases (sets free) an adulterer and a thief, the highest penalty is prescribed. For one who mounts the royal conveyance or seat, the penalty is the highest sāhasa-fine (i.e., the gravest class of punitive fine).

Verse 65

यो मन्येताजितो ऽस्मीति न्यायेनापि पराजितः तमायान्तं पराजित्य दण्डयेद् द्विगुणं दमं

If someone, though defeated even by due process of law, imagines, “I am not defeated,” then when he returns (to renew the dispute), having subdued him again, one should punish him with a fine twice as great.

Verse 66

आह्वानकारी बध्यः स्यादनाहूतमथाह्वयन् दाण्डिकस्य च यो हस्तादभिमुक्तः पलायते

One who issues a summons (without authority) should be confined; and likewise, one who summons a person who has not been summoned (i.e., improperly calls another). Also, whoever, having been released from the hand/custody of the officer of punishment (the constable/executioner), runs away—[is liable to punishment].

Verse 67

हीनः पुरुषकारेण तद् दद्याद्दाण्डिको धनं

If a person is deficient in personal effort (i.e., lacks the means or capacity to make restitution through his own labor), then the one liable to punishment shall pay that amount in money as a fine/compensation.