Sarga 38

Verse 1

ततस्स कपिशार्दूलस्तेन वाक्येन तोषितः।सीतामुवाच तच्छृत्वा वाक्यं वाक्यविशारदः।।5.38.1।।

അപ്പോൾ വാക്കുകളിൽ നിപുണനായ വാനരശാർദൂലൻ അവളുടെ വചനങ്ങളിൽ സന്തുഷ്ടനായി; അവ കേട്ട ശേഷം സീതയോടു സംസാരിച്ചു.

Verse 2

युक्तरूपं त्वया देवि भाषितं शुभदर्शने।सदृशं स्त्रीस्वभावस्य साध्वीनां विनयस्य च।।5.38.2।।

ഹേ ദേവി, ശുഭദർശിനീ! നീ അരുളിച്ചെയ്ത വാക്കുകൾ യുക്തവും യോജ്യവും ആകുന്നു; അത് സ്ത്രീസ്വഭാവത്തോടും സദ്വൃതസ്ത്രീകളുടെ വിനയ-ലജ്ജാശീലത്തോടും ഒത്തുചേരുന്നതാണ്.

Verse 3

स्त्रीत्वं न तु समर्थं हि सागरं व्यतिवर्तितुम्।मामधिष्ठाय विस्तीर्णं शतयोजनमायतम्।।5.38.3।।

അപ്പോൾ മഹാബാഹു—ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—ക്രോധംകൊണ്ട് കണ്ണുകൾ ചുരുക്കി, ആ കാക്കയ്‌ക്കെതിരേ കഠിനമായ ഒരു നിശ്ചയം എടുത്തു.

Verse 4

द्वितीयं कारणं यच्च ब्रवीषि विनयान्विते।रामादन्यस्य नार्हामि संस्पर्शमिति जानकि ।।5.38.4।।एतत्ते सदृशं देवि पत्न्यास्तस्य महात्मनः।का ह्यन्या त्वामृते देवि ब्रूयाद्वचनमीदृशम्।।5.38.5।।

ഇനിയും, വിനയസമ്പന്നയായ നീ പറയുന്ന രണ്ടാമത്തെ കാരണം—‘രാമനെ ഒഴികെ മറ്റാരുടെയും സ്പർശം ഞാൻ സ്വീകരിക്കേണ്ടതല്ല,’ എന്നേ ജാനകീ—അത് ആ മഹാത്മാവിന്റെ പത്നിയായ നിനക്കു യോജിച്ചതുതന്നെ. ദേവീ, നിന്നെ ഒഴികെ മറ്റാരാണ് ഇത്തരമൊരു വാക്ക് പറയുക?

Verse 5

द्वितीयं कारणं यच्च ब्रवीषि विनयान्विते।रामादन्यस्य नार्हामि संस्पर्शमिति जानकि ।।5.38.4।।एतत्ते सदृशं देवि पत्न्यास्तस्य महात्मनः।का ह्यन्या त्वामृते देवि ब्रूयाद्वचनमीदृशम्।।5.38.5।।

ഇനിയും, വിനയസമ്പന്നയായ നീ പറയുന്ന രണ്ടാമത്തെ കാരണം—‘രാമനെ ഒഴികെ മറ്റാരുടെയും സ്പർശം ഞാൻ സ്വീകരിക്കേണ്ടതല്ല,’ എന്നേ ജാനകീ—അത് ആ മഹാത്മാവിന്റെ പത്നിയായ നിനക്കു യോജിച്ചതുതന്നെ. ദേവീ, നിന്നെ ഒഴികെ മറ്റാരാണ് ഇത്തരമൊരു വാക്ക് പറയുക?

Verse 6

श्रोष्यते चैव काकुत्स्थ: सर्वं निरवशेषतः।चेष्टितं यत्त्वया देवि भाषितं मम चाग्रतः।।5.38.6।।

ദേവി രാജ്ഞീ, കാകുത്സ്ഥനായ രാമൻ എന്റെ മുഖേന ഒന്നും വിട്ടുപോകാതെ എല്ലാം കേൾക്കും—നീ ചെയ്തതെല്ലാം, എന്റെ സന്നിധിയിൽ നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി.

Verse 7

कारणैर्बहुभिर्देवि रामप्रियचिकीर्षया।स्नेहप्रस्कन्नमनसा मयैतत्समुदीरितम्।।5.38.7।।

ഹേ ദേവി, പല കാരണങ്ങളാലും രാമനു പ്രിയമായതു ചെയ്യുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു കൊണ്ടും, സ്നേഹത്തിൽ നനഞ്ഞ മനസ്സോടെ ഞാൻ ഈ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ചതാകുന്നു.

Verse 8

लङ्काया दुष्प्रवेशत्वाद्दुस्तरत्वान्महोदधेः।सामर्थ्यादात्मनश्चैव मयैतत्समुदीरितम्।।5.38.8।।

ലങ്കയിൽ പ്രവേശിക്കുക ദുഷ്കരവും മഹാസമുദ്രം കടക്കുക ദുർലഘ്യവും ആകയാൽ; എങ്കിലും എന്റെ സ്വന്തം സാമർത്ഥ്യം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഈ നിർദ്ദേശം പ്രസ്താവിച്ചത്.

Verse 9

इच्छामि त्वां समानेतुमद्यैव रघुबन्धुना।गुरुस्नेहेन भक्त्या च नान्यथैतदुदाहृतम्।।5.38.9।।

ഞാൻ ഇന്നുതന്നെ നിന്നെ രഘുകുലബന്ധുവായ ശ്രീരാമന്റെ അടുക്കൽ കൊണ്ടുപോകുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; എന്റെ പ്രഭുവിനോടുള്ള ഗാഢസ്നേഹവും ഭക്തിയും കൊണ്ടുമാത്രമാണ് ഞാൻ ഇത് പറഞ്ഞത്—മറ്റൊരു ഉദ്ദേശവുമില്ല.

Verse 10

यदि नोत्सहसे यातुं मया सार्थमनिन्दिते।अभिज्ञानं प्रयच्छ त्वं जानीयाद्राघवो हि यत्।।5.38.10।।

ഹേ അനിന്ദിതേ! നീ എനോടൊപ്പം പോകാൻ ആഗ്രഹിക്കാത്തുവെങ്കിൽ, ഒരു തിരിച്ചറിയൽ ചിഹ്നം തരിക; അതിലൂടെ രാഘവൻ ഉറപ്പായി അറിയട്ടെ (ഞാൻ നിന്നെ കണ്ടുവെന്ന്).

Verse 11

एवमुक्ता हनुमता सीता सुरसुतोपमा।उवाच वचनं मन्दं बाष्पप्रग्रथिताक्षरम्।।5.38.11।।इदं श्रेष्ठमभिज्ञानं ब्रूयास्त्वं तु मम प्रियम्।

ഹനുമാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവകുമാരിയെപ്പോലെയുള്ള സീത മൃദുവായി സംസാരിച്ചു; കണ്ണീരാൽ മുറിഞ്ഞ അക്ഷരങ്ങളോടെ പറഞ്ഞു: “എന്റെ പ്രിയനോടു പറയുക—ഇതാണ് ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ അഭിജ്ഞാനം.”

Verse 12

शैलस्य चित्रकूटस्य पादे पूर्वोत्तरे पुरा।।5.38.12।।तापसाश्रमवासिन्याः प्राज्यमूलफलोदके।तस्मिन्सिद्धाश्रमे देशे मन्दाकिन्या विदूरतः।।5.38.13।।तस्योपवनषण्डेषु नानापुष्पसुगन्धिषु।विहृत्य सलिले क्लिन्ना ममाङ्के समुपाविशमः।।5.38.14।।

പണ്ടുകാലത്ത് ചിത്രകൂടപർവതത്തിന്റെ വടക്കുകിഴക്കൻ പാദത്തിൽ, മന്ദാകിനിയിൽ നിന്ന് അകലമല്ലാത്ത സിദ്ധാശ്രമദേശത്ത്—തപസ്വികളുടെ ആശ്രമവാസം കൊണ്ടു പവിത്രവും മൂലഫലജലസമൃദ്ധവുമായ ആ പ്രദേശത്ത്—നാനാവിധ പുഷ്പങ്ങളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ ഉപവനക്കൂട്ടങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾ ഇരുവരും വിഹരിച്ചിരുന്നു; ജലത്തിൽ കളിച്ചു നനഞ്ഞ ശേഷം ഞാൻ നിന്റെ മടിയിൽ വന്നു ഇരുന്നുവു.

Verse 13

शैलस्य चित्रकूटस्य पादे पूर्वोत्तरे पुरा।।5.38.12।।तापसाश्रमवासिन्याः प्राज्यमूलफलोदके।तस्मिन्सिद्धाश्रमे देशे मन्दाकिन्या विदूरतः।।5.38.13।।तस्योपवनषण्डेषु नानापुष्पसुगन्धिषु।विहृत्य सलिले क्लिन्ना ममाङ्के समुपाविशमः।।5.38.14।।

പണ്ടുകാലത്ത് മന്ദാകിനിയിൽ നിന്ന് അകലമല്ലാത്ത സിദ്ധാശ്രമദേശത്ത്—തപസ്വികളുടെ ആശ്രമവാസം കൊണ്ടു പവിത്രവും മൂലഫലജലസമൃദ്ധവുമായ ആ സ്ഥലത്ത്—ഞങ്ങൾ വസിച്ചിരുന്നു.

Verse 14

शैलस्य चित्रकूटस्य पादे पूर्वोत्तरे पुरा।।5.38.12।।तापसाश्रमवासिन्याः प्राज्यमूलफलोदके।तस्मिन्सिद्धाश्रमे देशे मन्दाकिन्या विदूरतः।।5.38.13।।तस्योपवनषण्डेषु नानापुष्पसुगन्धिषु।विहृत्य सलिले क्लिन्ना ममाङ्के समुपाविशमः।।5.38.14।।

നാനാവിധ പുഷ്പങ്ങളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ ആ ഉപവനക്കൂട്ടങ്ങളിൽ വിഹരിച്ച്, ജലത്തിൽ കളിച്ചു നനഞ്ഞ ശേഷം, നീ എന്റെ മടിയിൽ വന്നു ഇരുന്നുവു.

Verse 15

ततो मांससमायुक्तो वायसः पर्यतुण्डयत्।तमहं लोष्टमुद्यम्य वारयामिस्म वायसम्।।5.38.15।।

അപ്പോൾ മാംസലോഭിയായ കാക്ക എന്നെ കൊത്തിത്തുടങ്ങി; ഞാൻ മണ്ണിന്റെ കട്ട എടുത്തുയർത്തി ആ കാക്കയെ ഓടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.

Verse 16

दारयन्स च मां काकस्तत्त्रैव परिलीयते।न चाप्युपारमन्मांसाद्भक्षार्थि बलिभोजनः।।5.38.16।।

കാക്ക എന്നെ കീറിക്കൊണ്ടുതന്നെ അവിടെയേയ്ക്ക് പതിഞ്ഞുനിന്നു; ഭക്ഷണലോഭിയായ, ബലിഭോജനം ചെയ്യുന്നവൻ, മാംസം തേടുന്നത് നിർത്തിയില്ല.

Verse 17

उत्कर्षन्त्यां च रशनां क्रुद्धायां मयि पक्षिणि।स्रस्यमाने च वसने ततो दृष्टा त्वया ह्यहम्।।5.38.17।।

ആ പക്ഷിയാൽ ക്രുദ്ധയായ ഞാൻ അരക്കയർ വലിച്ചുയർത്തുമ്പോൾ വസ്ത്രം വഴുതിപ്പോകുകയായിരുന്നു; അപ്പോൾ തന്നെയാണ് നീ എന്നെ കണ്ടത്.

Verse 18

त्वयाऽपहसिता चाहं क्रुद्धा संलज्जिता तदा।भक्षगृध्नेन काकेन दारिता त्वामुपागता।।5.38.18।।

നീ അപ്പോൾ എന്നെ പരിഹസിച്ചു; ഞാൻ ക്രുദ്ധയും ലജ്ജിതയുമായി. ഭക്ഷണലോഭിയായ കാക്ക കീറിപ്പറിച്ച എന്നെ, ശരണം തേടി ഞാൻ നിന്റെ അടുക്കൽ വന്നു.

Verse 19

आसीनस्य च ते श्रान्ता पुनरुत्सङ्गमाविशम्।क्रुध्यन्ती च प्रहृष्टेन त्वयाऽहं परिसान्त्विता।।5.38.19।।

നീ ഇരിക്കുമ്പോൾ ഞാൻ ക്ഷീണിച്ച് വീണ്ടും നിന്റെ മടിയിൽ അഭയം പ്രാപിച്ചു; ഞാൻ ക്രുദ്ധയായിരുന്നിട്ടും, ഹർഷഭരിതഹൃദയനായ നീ എന്നെ പൂർണ്ണമായി ആശ്വസിപ്പിച്ചു.

Verse 20

बाष्पपूर्णमुखी मन्दं चक्षुषी परिमार्जती।लक्षिताऽहं त्वया नाथ वायसेन प्रकोपिता।।5.38.20।।

ഹേ നാഥാ! കാക്ക എന്നെ പ്രകോപിപ്പിച്ച് എന്റെ മുഖം കണ്ണുനീരാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ മന്ദമായി കണ്ണുകൾ തുടച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു; അപ്പോൾ നീ എന്നെ ശ്രദ്ധിച്ച് തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

Verse 21

परिश्रमात्प्रसुप्ता च राघवाङ्केऽप्यहं चिरम्।पर्यायेण प्रसुप्तश्च ममाङ्के भरताग्रजः।।5.38.21।।

ഹേ ദേവി, ശുഭദർശിനീ! നീ അരുളിച്ചെയ്ത വാക്കുകൾ യുക്തവും യോജ്യവും ആകുന്നു; അത് സ്ത്രീസ്വഭാവത്തോടും സദ്വൃതസ്ത്രീകളുടെ വിനയ-ലജ്ജാശീലത്തോടും ഒത്തുചേരുന്നതാണ്.

Verse 22

स तत्र पुनरेवाथ वायसस्समुपागमत्।ततस्सुप्तप्रबुद्धां मां रामस्याङ्कात्समुत्थिताम्।।5.38.22।।वायसस्सहसागम्य विददार स्तनान्तरे।पुनः पुनरथोत्पत्य विददार स मां भृशम्।।5.38.23।।

പിന്നീട് ആ കാക്ക അവിടെ വീണ്ടും വന്നു. ഞാൻ ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് ഉണർന്ന് രാമന്റെ മടിയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റപ്പോൾ, അത് വീണ്ടും എന്റെ അടുക്കലേക്ക് തന്നെ തിരികെ വന്നു.

Verse 23

स तत्र पुनरेवाथ वायसस्समुपागमत्।ततस्सुप्तप्रबुद्धां मां रामस्याङ्कात्समुत्थिताम्।।5.38.22।।वायसस्सहसागम्य विददार स्तनान्तरे।पुनः पुनरथोत्पत्य विददार स मां भृशम्।।5.38.23।।

കാക്ക പെട്ടെന്ന് പറന്നു വന്ന് എന്റെ സ്തനങ്ങൾക്കിടയിൽ കീറിപ്പറിച്ചു; പിന്നെയും പിന്നെയും ഉയർന്ന് വന്ന്, അതി കഠിനമായി എന്നെ മുറിവേൽപ്പിച്ചു.

Verse 24

ततस्समुक्षितो रामो मुक्तैश्शोणितबिन्दुभिः। वायसेन ततस्तेन बलवत्क्लिश्यमानया।।5.38.24।। स मया बोधितश्श्रीमान्सुखसुप्तः परन्तपः।

അപ്പോൾ വീണ രക്തബിന്ദുക്കൾ രാമനിൽ തളിച്ചു. ആ കാക്ക എന്നെ ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിക്കുമ്പോൾ, സുഖനിദ്രയിൽ ആയിരുന്ന ശ്രിമാൻ പരന്തപനായ രാമനെ ഞാൻ ഉണർത്തി.

Verse 25

स मां दृष्ट्वा महाबाहुर्वितुन्नां स्तनयोस्तदा।।5.38.25।।आशीविष इव क्रुद्धश्वसन्वाक्यमभाषत।

എന്നെ അപ്പോൾ സ്തനങ്ങളിൽ മുറിവേറ്റതായി കണ്ട മഹാബാഹു ശ്രീരാമൻ, ക്രുദ്ധനായ വിഷസർപ്പത്തെപ്പോലെ ഫുശ്ശെന്നു ശ്വസിച്ചു കൊണ്ട് വാക്കുകൾ ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 26

केन ते नागनासोरु विक्षतं वै स्तनान्तरम्।।5.38.26।।कः क्रीडति सरोषेण पञ्चवक्त्रेण भोगिना।

“ഹേ നാഗനാസോരു (ആനത്തുടയുള്ളവളേ), നിന്റെ സ്തനാന്തരം ആരാൽ മുറിവേറ്റു? ക്രോധിതനായ പഞ്ചവക്ത്ര ഭോഗിസർപ്പത്തോടു ഇങ്ങനെ ധിക്കാരമായി കളിക്കുന്നത് ആര്?”

Verse 27

वीक्षमाणस्ततस्तं वै वायसं समुदैक्षत।।5.38.27।।नखैस्सरुधिरैस्तीक्ष्णैर्मामेवाभिमुखं स्थितम्।

പിന്നീട് ചുറ്റും നോക്കി അദ്ദേഹം ആ കാക്കയെ കണ്ടു—എന്റെ മുമ്പിൽ, എന്നോടു മുഖം തിരിച്ച് നിൽക്കുന്നതായി; അതിന്റെ മൂർച്ചയുള്ള നഖങ്ങൾ രക്തത്തിൽ മങ്ങിയിരുന്നു.

Verse 28

पुत्त्रः किल स शक्रस्य वायसः पततां वरः।।5.38.28।।धरान्तरगतश्शीघ्रं पवनस्य गतौ समः।

ആ കാക്ക ശക്രന്റെ (ഇന്ദ്രന്റെ) പുത്രനാണെന്ന് പറയുന്നു; പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ. പവനത്തിന്റെ വേഗത്തോട് തുല്യമായി, ക്ഷണത്തിൽ ദൂരദേശങ്ങൾ കടന്നുപോകുന്നവൻ.

Verse 29

ततस्तस्मिन्महाबाहुः कोपसंवर्तितेक्षणः।।5.38.29।।वायसे कृतवान्क्रूरां मतिं मतिमतां वरः।

അപ്പോൾ മഹാബാഹു—ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—ക്രോധംകൊണ്ട് കണ്ണുകൾ ചുരുക്കി, ആ കാക്കയ്‌ക്കെതിരേ കഠിനമായ ഒരു നിശ്ചയം എടുത്തു.

Verse 30

स दर्भं संस्तराद्गृह्य ब्राह्मेणास्त्रेण योजयत्।।5.38.30।।स दीप्त इव कालाग्निर्जज्वालाभिमुखो द्विजम्।

അവൻ പായയിൽ നിന്നൊരു ദർഭത്തണ്ട് എടുത്ത് ബ്രഹ്മാസ്ത്രശക്തിയാൽ അതിനെ സംയോജിപ്പിച്ചു; കാലാഗ്നിപോലെ ദീപ്തമായി അത് ദ്വിജനായ കാക്കയെ ലക്ഷ്യമാക്കി ജ്വലിച്ചു.

Verse 31

स तं प्रदीप्तं चिक्षेप दर्भं तं वायसं प्रति।।5.38.31।।ततस्तं वायसं दर्भस्सोम्बरेऽनुजगाम ह।

അവൻ ആ ദീപ്തമായ ദർഭത്തണ്ട് കാക്കയുടെ നേരെ എറിഞ്ഞു; പിന്നെ ആ ദർഭം ആകാശത്തിൽ കാക്കയെ പിന്തുടർന്നു.

Verse 32

अनुसृष्टस्तदा काको जगाम विविधां गतिम्।।5.38.32।।लोककाम इमं लोकं सर्वं वै विचचार ह।

പിന്തുടരപ്പെട്ട കാക്ക അപ്പോൾ പല ദിക്കുകളിലേക്കും പറന്നു; അഭയം തേടി ഈ മുഴുവൻ ലോകവും അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞു.

Verse 33

स पित्रा च परित्यक्तस्सुरैश्च समहर्षिभिः।।5.38.33।।त्रीन्लोकान्सम्परिक्रम्य तमेव शरणं गतः।

സ്വപിതാവാൽ പോലും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടും, ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും നിരസിച്ചും, അവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളും ചുറ്റി ഒടുവിൽ അവനെയേ ശരണമായി ചേർന്നു.

Verse 34

स तं निपतितं भूमौ शरण्यश्शरणागतम्।।5.38.34।।वधार्हमपि काकुत्स्थ: कृपया पर्यपालयत्।

ഭൂമിയിൽ വീണു ശരണം തേടിയവനെ കണ്ട ശരണ്യനായ കാകുത്സ്ഥൻ—വധാർഹനായിരുന്നിട്ടും—കരുണയാൽ അവനെ സംരക്ഷിച്ചു.

Verse 35

परिद्यूनं विषण्णं च स तमायान्तमब्रवीत्।।5.38.35।।मोघं कर्तुं न शक्यं तु ब्राह्ममस्त्रं तदुच्यताम्।

അവൻ അത്യന്തം ഖിന്നനും വിഷണ്ണനുമായി മടങ്ങിവരുന്നത് കണ്ട രാമൻ പറഞ്ഞു: “ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തെ നിഷ്ഫലമാക്കാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ ഇനി എന്ത് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് പറയുക.”

Verse 36

हिनस्तु दक्षिणाक्षि त्वच्छर इत्यथ सोऽब्रवीत्।।5.38.36।।ततस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम्।दत्त्वा स दक्षिणं नेत्रं प्राणेभ्यः परिरक्षितः।।5.38.37।।

അപ്പോൾ അവൻ പറഞ്ഞു: “നിന്റെ അമ്പ് എന്റെ വലതുകണ്ണിനെ നശിപ്പിക്കട്ടെ.” തുടർന്ന് രാമൻ കാക്കയുടെ വലതുകണ്ണിനെ തുളച്ചു; ആ വലതുകണ്ണ് അർപ്പിച്ചതോടെ കാക്കയുടെ ജീവൻ രക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 37

हिनस्तु दक्षिणाक्षि त्वच्छर इत्यथ सोऽब्रवीत्।।5.38.36।।ततस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म स दक्षिणम्।दत्त्वा स दक्षिणं नेत्रं प्राणेभ्यः परिरक्षितः।।5.38.37।।

അപ്പോൾ അവൻ പറഞ്ഞു: “നിന്റെ അമ്പ് എന്റെ വലതുകണ്ണിനെ നശിപ്പിക്കട്ടെ.” തുടർന്ന് രാമൻ കാക്കയുടെ വലതുകണ്ണിനെ തുളച്ചു; ആ വലതുകണ്ണ് അർപ്പിച്ചതോടെ കാക്കയുടെ ജീവൻ രക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 38

स रामाय नमस्कृत्य राज्ञे दशरथाय च।विसृष्टस्तेन वीरेण प्रतिपेदे स्वमालयम्।।5.38.38।।

പിന്നീട് അവൻ രാമനെയും രാജാവ് ദശരഥനെയും നമസ്കരിച്ചു; ആ വീരൻ വിട്ടയച്ചതോടെ കാക്ക തന്റെ സ്വന്തം വാസസ്ഥലത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

Verse 39

मत्कृते काकमात्रे तु ब्रह्मास्त्रं समुदीरितम्।कस्माद्यो मां हरेत्त्वत्तः क्षमसे तं महीपते।।5.38.39।।

എന്റെ കാരണത്താൽ നീ ഒരു ചെറിയ കാക്കയ്‌ക്കെതിരെയും ബ്രഹ്മാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു; എന്നാൽ, ഭൂമിയുടെ അധിപനേ, എന്നെ നിന്നിൽ നിന്ന് അപഹരിച്ചവനെ നീ എന്തുകൊണ്ട് സഹിക്കുന്നു?

Verse 40

स कुरुष्व महोत्साहः कृपां मयि नरर्षभ।त्वया नाथवती नाथ ह्यनाथा इव दृश्यते।।5.38.40।।

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മഹോത്സാഹനായ നരവൃഷഭാ! എനിക്കു കരുണ കാണിക്കണമേ. ഹേ നാഥാ, നീ എന്റെ രക്ഷകനായിരിക്കെ ഞാൻ അനാഥയായതുപോലെ തോന്നുന്നു.

Verse 41

आनृशंस्यं परो धर्मस्तवत्त्त ऐव मया श्रुतः।जानामि त्वां महावीर्यं महोत्साहं महाबलम्।।5.38.41।।अपारपारमक्षोभ्यं गाम्भीर्यात्सागरोपमम्।भर्तारं ससमुद्राया धरण्या वासवोपमम्।।5.38.42।।

ആനൃശംസ്യം—കരുണ—ആണു പരമധർമ്മമെന്ന് ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്നുതന്നെ കേട്ടിരിക്കുന്നു. നിന്നെ മഹാവീര്യനും മഹോത്സാഹനും മഹാബലവാനും എന്നു ഞാൻ അറിയുന്നു.

Verse 42

आनृशंस्यं परो धर्मस्तवत्त्त ऐव मया श्रुतः।जानामि त्वां महावीर्यं महोत्साहं महाबलम्।।5.38.41।।अपारपारमक्षोभ्यं गाम्भीर्यात्सागरोपमम्।भर्तारं ससमुद्राया धरण्या वासवोपमम्।।5.38.42।।

ഇരുകരകളിലും അതിരില്ലാത്തവൻ, അക്ഷോഭ്യൻ, സമുദ്രംപോലെ ഗാംഭീര്യമുള്ളവൻ—അങ്ങനെ ഞാൻ അവനെ അറിയുന്നു. സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമിയുടെ ഭർത്താവ്, വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) സമാനൻ അവൻ.

Verse 43

एवमस्त्रविदां श्रेष्ठस्सत्यवान्बलवानपि।किमर्थमस्त्रं रक्षस्सु न योजयसि राघव।।5.38.43।।

ഇങ്ങനെ നീ അസ്ത്രവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനും സത്യവാനും ബലവാനും ആയിരിക്കെ—ഹേ രാഘവാ! രാക്ഷസന്മാരുടെ മേൽ അസ്ത്രം എന്തുകൊണ്ട് പ്രയോഗിക്കുന്നില്ല?

Verse 44

न नागा नाऽपि गन्धर्वा नासुरा न मरुद्गणाः।रामस्य समरे वेगं शक्ताः प्रतिसमाधितुं।।5.38.44।।

നാഗന്മാരും അല്ല, ഗന്ധർവന്മാരും അല്ല, അസുരന്മാരും അല്ല, മരുൽഗണങ്ങളും അല്ല—യുദ്ധത്തിൽ ശ്രീരാമന്റെ പ്രഹാരവേഗത്തെ തടഞ്ഞു പ്രതിരോധിക്കാൻ ആരും ശേഷിയുള്ളവരല്ല.

Verse 45

तस्य वीर्यवतः कश्चिद्यद्यस्ति मयि सम्भ्रमः।किमर्थं न शरैस्तीक्ष्णै: क्षयं नयति राक्षसान्।।5.38.45।।

ആ മഹാവീരന് എന്റെ കാര്യം കുറച്ചെങ്കിലും ആശങ്കയുണ്ടെങ്കിൽ, മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ രാക്ഷസന്മാരെ നാശത്തിലേക്ക് എന്തുകൊണ്ട് നയിക്കാത്തത്?

Verse 46

भ्रातुरादेशमादाय लक्ष्मणो वा परन्तपः।कस्य हेतोर्न मां वीरः परित्राति महाबलः।।5.38.46।।

അല്ലെങ്കിൽ സഹോദരന്റെ ആജ്ഞ ഏറ്റെടുത്തു, ശത്രുതാപകനായ മഹാബലവീരൻ ലക്ഷ്മണൻ എന്നെ രക്ഷിക്കാൻ എന്തുകൊണ്ട് വരുന്നില്ല?

Verse 47

यदि तौ पुरुषव्याघ्रौ वाय्वग्निसमतेजसौ।सुराणामपि दुर्धर्षौ किमर्थं मामुपेक्षतः।।5.38.47।।

ആ രണ്ടു പുരുഷവ്യാഘ്രന്മാർ വായുവിന്റെയും അഗ്നിയുടെയും തുല്യമായ തേജസ്സോടെ ജ്വലിക്കുന്നു; ദേവന്മാർക്കും ദുർധർഷർ—എങ്കിൽ എന്നെ എന്തുകൊണ്ട് അവഗണിക്കുന്നു?

Verse 48

ममैव दुष्कृतं किञ्चिन्महदस्ति न संशयः।समर्थावपि तौ यन्मां नावेक्षेते परन्तपौ।।5.38.48।।

നിശ്ചയം എന്റെതായ ഏതോ മഹാദുഷ്കൃത്യം ഉണ്ടാകണം—സംശയമില്ല; അതുകൊണ്ടുതന്നെ ശേഷിയുള്ളവരായിട്ടും ആ രണ്ടു ശത്രുതാപകർ എന്റെ മോചനത്തേക്കു നോക്കുന്നില്ല.

Verse 49

वैदेह्या वचनं श्रुत्वा करुणं साश्रुभाषितम्।अथाब्रवीन्महातेजा हनुमान्मारुतात्मजः।।5.38.49।।

വൈദേഹിയുടെ കരുണാഭരിതവും കണ്ണീരോടെ ഉച്ചരിച്ചതുമായ വചനങ്ങൾ കേട്ട ശേഷം, മഹാതേജസ്സനായ മാരുതാത്മജൻ ഹനുമാൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 50

त्वच्छोकविमुखो रामो देवि सत्येन ते शपे।रामे दुःखाभिपन्ने च लक्ष्मणः परितप्यते।।5.38.50।।

ദേവി, സത്യത്തെ സാക്ഷിയാക്കി ഞാൻ ശപഥം ചെയ്യുന്നു—രാമൻ നിന്റെ ദുഃഖത്തോട് അനാസക്തനല്ല; രാമൻ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിയതിനാൽ ലക്ഷ്മണനും വ്യാകുലനായി കത്തുന്നു.

Verse 51

कथञ्चिद्भवती दृष्टा न कालः परिदेवितुम्।इमं मुहूर्तं दुःखानां द्रक्ष्यस्यन्तमनिन्दिते।।5.38.51।।

വളരെ പ്രയാസത്തോടെ നിന്നെ കണ്ടെത്തി; ഇത് വിലപിക്കാനുള്ള സമയം അല്ല. അനിന്ദിതേ, ഈ നിമിഷം തന്നേ നീ ദുഃഖങ്ങളുടെ അന്ത്യം കാണും.

Verse 52

तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ राजपुत्रौ महाबलौ।त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लङ्कां भस्मीकरिष्यतः।।5.38.52।।

ആ രണ്ടു മഹാബലശാലികളായ രാജകുമാരന്മാർ—പുരുഷവ്യാഘ്രങ്ങൾ—നിന്റെ ദർശനത്തിനുള്ള ആകാംക്ഷയാൽ ഉത്സാഹിതരായി ലങ്കയെ ചാരമാക്കും.

Verse 53

हत्त्वा च समरे क्रूरं रावणं सहबान्धवम्।राघवस्त्वां विशालाक्षि नेष्यति स्वां पुरीं प्रति।।5.38.53।।

യുദ്ധത്തിൽ ക്രൂരനായ രാവണനെ അവന്റെ ബന്ധുക്കളോടുകൂടെ വധിച്ച ശേഷം, ഹേ വിശാലനേത്രേ, രാഘവൻ നിന്നെ തന്റെ നഗരിയിലേക്കു തിരികെ കൊണ്ടുപോകും.

Verse 54

ब्रूहि यद्राघवो वाच्यो लक्ष्मणश्च महाबलः।सुग्रीवो वापि तेजस्वी हरयोऽपि समागताः।।5.38.54।।

പറയുക—രാഘവനോടും മഹാബലനായ ലക്ഷ്മണനോടും എന്ത് സന്ദേശമാണ് അറിയിക്കേണ്ടത്? തേജസ്വിയായ സുഗ്രീവനോടും, ഒന്നിച്ചുകൂടിയ വാനരസൈന്യത്തോടും കൂടി.

Verse 55

इत्युक्तवति तस्मिंस्तु सीता सुरसुतोपमा।उवाच शोकसन्तप्ता हनुमन्तं प्लवङ्गमम्।।5.38.55।।

അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവകുമാരിയെപ്പോലെയുള്ള സീത ദുഃഖത്താൽ ദഹിച്ച് വാനരനായ ഹനുമാനോടു പറഞ്ഞു.

Verse 56

कौसल्या लोकभर्तारं सुषुवे यं मनस्विनी।तं ममार्थे सुखं पृच्छ शिरसा चाभिवादय।।5.38.56।।

എന്റെ പേരിൽ ശിരസ്സു നമിച്ച് പ്രണാമം അർപ്പിക്കൂ; ധീരമതിയായ കൗസല്യ പ്രസവിച്ച ലോകഭർത്താവായ അവന്റെ ക്ഷേമകുശലം ചോദിക്കൂ.

Verse 57

स्रजश्च सर्वरत्नानि प्रिया याश्च वराङ्गनाः।ऐश्वर्यं च विशालायां पृथिव्यामपि दुर्लभम्।।5.38.57।।पितरं मातरं चैव सम्मान्याभिप्रसाद्य च।अनुप्रव्रजितो रामं सुमित्रा येन सुप्रजाः।।5.38.58।।

മാലകൾ, സർവ്വവിധ രത്നങ്ങൾ, പ്രിയമായ സുന്ദരിമാർ, ഈ വിശാല ഭൂമിയിലും ദുർലഭമായ രാജൈശ്വര്യം—ഇവയെല്ലാം അവൻ ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 58

स्रजश्च सर्वरत्नानि प्रिया याश्च वराङ्गनाः।ऐश्वर्यं च विशालायां पृथिव्यामपि दुर्लभम्।।5.38.57।।पितरं मातरं चैव सम्मान्याभिप्रसाद्य च।अनुप्रव्रजितो रामं सुमित्रा येन सुप्रजाः।।5.38.58।।

മാലകൾ, സർവ്വവിധ രത്നങ്ങൾ, പ്രിയമായ സുന്ദരിമാർ, ഈ വിശാല ഭൂമിയിലും ദുർലഭമായ രാജൈശ്വര്യം—ഇവയെല്ലാം അവൻ ഉപേക്ഷിച്ചു।

Verse 59

आनुकूल्येन धर्मात्मा त्यक्त्वा सुखमनुत्तमम्।अनुगच्छति काकुत्स्थं भ्रातरं पालयन्वने।।5.38.59।।

ധർമ്മാത്മാവായ ലക്ഷ്മണൻ അനുകൂലഭാവത്തോടെ അതുല്യസുഖങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, വനത്തിൽ കാകുത്സ്ഥനായ രാമനെ അനുഗമിച്ചു ഭക്തിപൂർവ്വം സേവിക്കുകയും സഹോദരനെ കാത്തുരക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 60

सिंहस्कन्धो महाबाहुर्मनस्वी प्रियदर्शिनः।पितृवद्वर्तते रामे मातृवन्मां समाचरन्।।5.38.60।।

സിംഹസ്കന്ധനും മഹാബാഹുവും മനസ്വിയും പ്രിയദർശിയുമായ ലക്ഷ്മണൻ രാമനെ പിതാവിനെപ്പോലെ സേവിക്കുന്നു; എന്നോടു മാതാവിനെപ്പോലെ ആദരത്തോടെ പെരുമാറുന്നു.

Verse 61

ह्रियमाणां तदा वीरो न तु मां वेद लक्ष्मणः।वृद्धोपसेवी लक्ष्मीवान् शक्तो न बहुभाषिता।।5.38.61।।राजपुत्रः प्रियः श्रेष्ठः सदृशः श्वशुरस्य मे।

എന്നെ അപഹരിച്ച് കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ വീരനായ ലക്ഷ്മണന് അതറിവുണ്ടായിരുന്നില്ല. അദ്ദേഹം മുതിർന്നവരെ സേവിക്കുന്നവൻ, ഗുണസമ്പന്നൻ, സമർത്ഥൻ, അല്പഭാഷി—എനിക്ക് പ്രിയനും ശ്രേഷ്ഠനുമായ രാജകുമാരൻ, സ്വഭാവത്തിൽ എന്റെ ശ്വശുരനെപ്പോലെ.

Verse 62

ममः प्रियतरो नित्यं भ्राता रामस्य लक्ष्मणः।।5.38.62।।नियुक्तो धुरि यस्यां तु तामुद्वहति वीर्यवान्।

രാമന്റെ സഹോദരനായ ലക്ഷ്മണൻ എനിക്ക് എപ്പോഴും അത്യന്തം പ്രിയൻ. ഏതു ധർമ്മകർതവ്യഭാരവും ഏൽപ്പിക്കപ്പെട്ടാൽ ആ വീരൻ അതു വഹിച്ച് നിർവഹിക്കുന്നു.

Verse 63

यं दृष्ट्वा राघवो नैव वृत्तमार्यमनुस्मरेत्।।5.38.63।।स ममार्थाय कुशलं वक्तव्यो वचनान्मम।

അവനെ കണ്ടാൽ രാഘവന് മഹാനായ പിതാവിന്റെ ആശ്രയക്കുറവ് ഒരിക്കലും തോന്നിയില്ല. എന്റെ നിമിത്തം ലക്ഷ്മണനോട് എന്റെ വചനങ്ങളാൽ അവന്റെ കുശലക്ഷേമം ചോദിച്ചു അറിയിക്കണം.

Verse 64

मृदुर्नित्यं शुचिर्दक्षः प्रियो रामस्य लक्ष्मणः।।5.38.64।।यथा हि वानरश्रेष्ठ दुःखक्षयकरो भवेत्।त्वमस्मिन्कार्यनिर्योगे प्रमाणं हरिसत्तमः।।5.38.65।।

ലക്ഷ്മണൻ എപ്പോഴും മൃദുവും ശുചിയും ദക്ഷനും, രാമനു പ്രിയനുമാണ്. അതുകൊണ്ട്, ഹേ വാനരശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ എന്റെ ദുഃഖം ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നവനാകുവാൻ നീ പ്രവർത്തിക്ക; ഈ കാര്യനിർവഹണത്തിൽ, ഹേ ഹരിസത്തമാ, നീയേയാണ് നിർണായകപ്രമാണം.

Verse 65

मृदुर्नित्यं शुचिर्दक्षः प्रियो रामस्य लक्ष्मणः।।5.38.64।।यथा हि वानरश्रेष्ठ दुःखक्षयकरो भवेत्।त्वमस्मिन्कार्यनिर्योगे प्रमाणं हरिसत्तमः।।5.38.65।।

നിന്റെ പരിശ്രമങ്ങളാൽ രാഘവൻ എന്റെ കാര്യത്തിൽ പൂർണ്ണമായി യത്നപരനായിരിക്കും. ഈ വാക്ക് എന്റെ നാഥനായ ശൂരനായ രാമനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുക.

Verse 66

राघवस्त्वत्समारम्भान्मयि यत्नपरो भवेत्।इदं ब्रूयाश्च मे नाथं शूरं रामं पुनः पुनः।।5.38.66।।

നിന്റെ പരിശ്രമങ്ങളാൽ രാഘവൻ എന്റെ കാര്യത്തിൽ പൂർണ്ണമായി യത്നപരനായിരിക്കും. ഈ വാക്ക് എന്റെ നാഥനായ ശൂരനായ രാമനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും പറയുക.

Verse 67

जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज।ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं सत्येनाहं ब्रवीमि ते।।5.38.67।।

ഹേ ദശരഥാത്മജാ, ഞാൻ ഒരു മാസം ജീവൻ ധരിച്ചു നില്ക്കും. ആ മാസത്തിനു ശേഷം ഞാൻ ജീവിക്കുകയില്ല—സത്യമായി ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.

Verse 68

रावणेनोपरुद्धां मां निकृत्य पापकर्मणा।त्रातुमर्हसि वीर त्वं पातालादिव कौशिकीम्।।5.38.68।।

പാപകർമ്മിയായ രാവണൻ എന്നെ തടവിലാക്കി അപമാനിച്ചു; ഹേ വീരാ, പാതാളത്തിൽ നിന്നു കൗശികി ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ നീ എന്നെയും രക്ഷിക്കേണ്ടതാകുന്നു.

Verse 69

ततो वस्त्रगतं मुक्त्वा दिव्यं चूडामणिं शुभम्।प्रदेयो राघवायेति सीता हनुमते ददौ।।5.38.69।।

അപ്പോൾ സീത തന്റെ വസ്ത്രത്തിൽ കെട്ടിയിരുന്ന ശുഭവും ദിവ്യവുമായ ചൂഡാമണി അഴിച്ചു എടുത്ത് ഹനുമാനെ നൽകി: “ഇത് രാഘവൻ (ശ്രീരാമൻ)ക്ക് ഏല്പിക്കണം” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 70

प्रतिगृह्य ततो वीरो मणिरत्नमनुत्तमम्।अङ्गुल्या योजयामास न ह्यस्य प्राभवद्भुजः।।5.38.70।।

പിന്നീട് ആ വീരൻ അതുല്യമായ ആ മണിരത്നം സ്വീകരിച്ച് തന്റെ വിരലിൽ അണിഞ്ഞു; കാരണം അത് അവന്റെ ഭുജത്തിൽ ചേരുകയില്ലായിരുന്നു.

Verse 71

मणिरत्नं कपिवरः प्रतिगृह्याभिवाद्य च।सीतां प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणतः पार्व्शतः स्थितः।।5.38.71।।

കപിശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാൻ മണിരത്നം സ്വീകരിച്ച് സീതയെ വന്ദിച്ചു; പിന്നെ ഭക്തിപൂർവ്വം അവളെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് വിനീതനായി അവളുടെ പക്കൽ നിന്നു.

Verse 72

हर्षेण महता युक्तः सीतादर्शनजेन सः।हृदयेन गतो रामं शरीरेण तु विष्ठितः।।5.38.72।।

സീതാദർശനത്തിൽ നിന്നുയർന്ന മഹാനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞ അവൻ ശരീരത്തോടെ അവിടെ തന്നെ നിന്നിരുന്നുവെങ്കിലും, ഹൃദയത്തോടെ രാമന്റെ അടുക്കൽ എത്തിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 73

मणिवरमुपगृह्य तं महार्हं जनकनृपात्मजया धृतं प्रभावात्।गिरिरिव पवनावधूतमुक्तः सुखितमनाः प्रतिसङ्क्रमं प्रपेदे।।5.38.73।।

ജനകനന്ദിനിയായ സീത തന്റെ പ്രഭാവത്തോടെ ധരിച്ചിരുന്ന അത്യന്തം വിലയേറിയ ആ മണിവരം കൈക്കൊണ്ട് ഹനുമാൻ സന്തുഷ്ടചിത്തനായി പുറപ്പെടാൻ തുടങ്ങി—കാറ്റിന്റെ പ്രഹരത്തിൽ കുലുങ്ങി ബന്ധനം വിട്ടുപോയ പർവ്വതംപോലെ.