Previous Verse
Next Verse

Shloka 71

अभिज्ञानप्रदानम्

The Token of Recognition (Chūḍāmaṇi) and the Crow Episode Recalled

मणिरत्नं कपिवरः प्रतिगृह्याभिवाद्य च।सीतां प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणतः पार्व्शतः स्थितः।।5.38.71।।

maṇi-ratnaṃ kapivaraḥ pratigṛhyābhivādya ca |

sītāṃ pradakṣiṇaṃ kṛtvā praṇataḥ pārśvataḥ sthitaḥ ||5.38.71||

കപിശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാൻ മണിരത്നം സ്വീകരിച്ച് സീതയെ വന്ദിച്ചു; പിന്നെ ഭക്തിപൂർവ്വം അവളെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് വിനീതനായി അവളുടെ പക്കൽ നിന്നു.

मणिरत्नम्jewel-gem
मणिरत्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमणिरत्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः कर्मधारयः (मणिः+रत्नम्)
कपिवरःbest of monkeys
कपिवरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकपिवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (कपीनां वरः)
प्रतिगृह्यhaving received
प्रतिगृह्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्रति+ग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); धातुः ग्रह्, उपसर्गः प्रति; अर्थः 'having received/taken'
अभिवाद्यhaving saluted
अभिवाद्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootअभि+वद् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); धातुः वद्, उपसर्गः अभि; अर्थः 'having saluted'
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
सीताम्Sita
सीताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
प्रदक्षिणम्circumambulation (keeping to the right)
प्रदक्षिणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रदक्षिण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् प्रयोगः (object of kṛtvā)
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund); धातुः कृ; अर्थः 'having done/made'
प्रणतःbowed down
प्रणतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र+नम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) 'praṇata'; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषण
पार्श्वतःat the side
पार्श्वतः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) = 'at/from the side'; क्रियाविशेषण
स्थितःstood
स्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) 'sthita'; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः (stood)

Having received the most precious jewel from the daughter of Janaka, Hanuman prepared to return like a mountain released from the impact of the wind.ityārṣē śrīmadrāmāyaṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē aṣṭatriṅśassargaḥ৷৷Thus ends the thirtyeighth sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

H
Hanuman (Kapivara)
S
Sita
C
Cūḍāmaṇi (jewel)

FAQs

Maryādā (right conduct) as Dharma: Hanuman honors Sita with formal reverence, showing that devotion expresses itself through respectful behavior.

Hanuman completes the receiving of the token with salutations and ritual respect before preparing to depart.

Humility and reverence toward the noble and the suffering.