Shloka 35

अभिज्ञानप्रदानम्

The Token of Recognition (Chūḍāmaṇi) and the Crow Episode Recalled

Devanagari script

परिद्यूनं विषण्णं च स तमायान्तमब्रवीत्।।5.38.35।।मोघं कर्तुं न शक्यं तु ब्राह्ममस्त्रं तदुच्यताम्।

Transliteration

paridyūnaṃ viṣaṇṇaṃ ca sa tam āyāntam abravīt || 5.38.35 ||

moghaṃ kartuṃ na śakyaṃ tu brāhmam astraṃ tad ucyatām |

Translation

അവൻ അത്യന്തം ഖിന്നനും വിഷണ്ണനുമായി മടങ്ങിവരുന്നത് കണ്ട രാമൻ പറഞ്ഞു: “ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തെ നിഷ്ഫലമാക്കാൻ കഴിയില്ല; അതിനാൽ ഇനി എന്ത് ചെയ്യേണ്ടതെന്ന് പറയുക.”

Word by Word

• परिद्यूनम्: distressed, afflicted
• परिद्यूनम्: कर्म (Karma; adjectival)
• Type: Adjective
• Root: परि-द्यु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तम् इत्यस्य विशेषणम्

• विषण्णम्: dejected
• विषण्णम्: कर्म (Karma; adjectival)
• Type: Adjective
• Root: वि-षद् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तम् इत्यस्य विशेषणम्

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपात

• सः: he
• सः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आयान्तम्: coming, approaching
• आयान्तम्: कर्म (Karma; adjectival)
• Type: Adjective
• Root: आ-या (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तम् इत्यस्य विशेषणम्

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: क्रिया (Kriya/Verb)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• मोघम्: in vain
• मोघम्: क्रियाविशेषण (adverbial to infinitive)
• Type: Adjective
• Root: मोघ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्तुम् इत्यस्य कर्म-विशेषण (in vain)

• कर्तुम्: to make/do
• कर्तुम्: क्रिया-उद्देश्य (purpose/complement)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), प्रयोजन/शक्यता-संबन्ध (to do)

• न: not
• न: निषेध (negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation)

• शक्यम्: possible
• शक्यम्: विधेय (predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: शक् (धातु) + यत्/ण्यत् (कृदन्त)
• Form: शक्य-प्रत्ययान्त (potential/gerundive; 'able to be'), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; अत्र विधेय-विशेषण (it is possible)

• तु: but
• तु: सम्बन्ध/निपात
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेष-निपात (but, however)

• ब्राह्मम्: of Brahma
• ब्राह्मम्: कर्म/विधेय (as part of object phrase)
• Type: Adjective
• Root: ब्राह्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अस्त्रम् इत्यस्य विशेषणम्

• अस्त्रम्: weapon
• अस्त्रम्: कर्म (Karma/Object; topic)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: कर्म/विधेय (resumptive)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अस्त्रम् इत्यस्य पुनरुक्त-निर्देश

• उच्यताम्: let it be stated
• उच्यताम्: क्रिया (Kriya/Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd; passive/impersonal sense), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग: 'let it be said'

Context

'Rama, you saw the crow in pain and despondency who returned to you and said that it is not possible to make Brahma's weapon ineffectual.You may tell now. (what should be done.)

Characters & Entities

• Sītā
• Hanumān
• Rāma
• Kāka (the crow)
• Brahmāstra (Brahma weapon)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

A righteous person must not act frivolously with sacred power; once invoked, divine force must be resolved truthfully and responsibly, not rendered meaningless.

What is the narrative situation?

Rāma acknowledges the crow’s surrender but also the inviolability of the brahmāstra, asking for a lawful way to satisfy both compassion and the weapon’s purpose.

Which character virtue is emphasized?

Satya and restraint: Rāma refuses to nullify a consecrated act, seeking a dharmic resolution rather than arbitrary indulgence.