Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

अभिज्ञानप्रदानम्

The Token of Recognition (Chūḍāmaṇi) and the Crow Episode Recalled

यं दृष्ट्वा राघवो नैव वृत्तमार्यमनुस्मरेत्।।5.38.63।।स ममार्थाय कुशलं वक्तव्यो वचनान्मम।

yaṃ dṛṣṭvā rāghavo naiva vṛttam āryam anusmaret ||5.38.63||

sa mamārthāya kuśalaṃ vaktavyo vacanān mama |

അവനെ കണ്ടാൽ രാഘവന് മഹാനായ പിതാവിന്റെ ആശ്രയക്കുറവ് ഒരിക്കലും തോന്നിയില്ല. എന്റെ നിമിത്തം ലക്ഷ്മണനോട് എന്റെ വചനങ്ങളാൽ അവന്റെ കുശലക്ഷേമം ചോദിച്ചു അറിയിക്കണം.

yamwhom
yam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत्-शब्दः (‘whom’)
dṛṣṭvāhaving seen
dṛṣṭvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√dṛś (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययीभाव-रूप कृदन्तः (gerund/absolutive): ‘having seen’
rāghavaḥRaghava (Rama)
rāghavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
nanot
na:
Pratiṣedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
evaindeed/at all
eva:
Avadhāraṇa (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic particle)
vṛttamthe matter/occurrence
vṛttam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvṛtta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मपदम्
āryamnoble/proper
āryam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootārya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘vṛttam’ इत्यस्य विशेषणम्
anusmaretwould remember
anusmaret:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√smṛ (धातु) उपसर्गः anu-
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचन; ‘should remember/recall’ (with na: ‘would not recall’)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन
arthāyafor the sake (of me)
arthāya:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootartha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; प्रयोजन/सम्प्रदानार्थे
kuśalamwelfare
kuśalam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkuśala (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘welfare’
vaktavyaḥshould be told
vaktavyaḥ:
Vidhi (विधि/कर्तव्यता)
TypeAdjective
Root√vac (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तव्यत्-प्रत्ययान्त भाव्य/कर्तव्यतावाचक कृदन्तः (gerundive): ‘to be said/should be spoken’
vacanātfrom (my) words
vacanāt:
Apādāna/Hetu (अपादान/हेतु)
TypeNoun
Rootvacana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादानार्थे/हेतौ: ‘from/by (my) words’
mamamy
mama:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formसर्वनाम, षष्ठी, एकवचन

"He is Lakshmana for whose care and support Rama did not miss the noble king Dasaratha (during exile). Convey him my words of enquiry about his well-being.

R
Rāma (Rāghava)
L
Lakṣmaṇa
D
Daśaratha (implied)
S
Sītā

FAQs

Gratitude and care within dharmic relationships: recognizing support received, and maintaining mutual concern through welfare-enquiry (kuśala-praśna).

Sītā asks Hanumān to convey her concern for Lakṣmaṇa’s well-being while noting how Lakṣmaṇa sustained Rāma in exile.

Lakṣmaṇa’s sustaining devotion, and Sītā’s gratitude and compassion.