Previous Verse
Next Verse

Shloka 68

अभिज्ञानप्रदानम्

The Token of Recognition (Chūḍāmaṇi) and the Crow Episode Recalled

रावणेनोपरुद्धां मां निकृत्य पापकर्मणा।त्रातुमर्हसि वीर त्वं पातालादिव कौशिकीम्।।5.38.68।।

rāvaṇenoparuddhāṃ māṃ nikṛtya pāpakarmaṇā |

trātum arhasi vīra tvaṃ pātālād iva kauśikīm ||5.38.68||

പാപകർമ്മിയായ രാവണൻ എന്നെ തടവിലാക്കി അപമാനിച്ചു; ഹേ വീരാ, പാതാളത്തിൽ നിന്നു കൗശികി ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ നീ എന്നെയും രക്ഷിക്കേണ്ടതാകുന്നു.

tataḥthen
tataḥ:
Kāla (काल)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then/thereupon)
vastra-gatamkept in the cloth
vastra-gatam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvastra (प्रातिपदिक) + gata (प्रातिपदिक; √gam धातोः क्त)
Formतत्पुरुष-समासः (‘vastre gataṃ’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘cūḍāmaṇim’ इत्यस्य विशेषणम्
muktvāhaving taken out
muktvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeIndeclinable
Root√muc (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having released/taken out’
divyamdivine
divyam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
cūḍāmaṇimthe crest-jewel
cūḍāmaṇim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootcūḍāmaṇi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मपदम्
śubhamauspicious
śubham:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘cūḍāmaṇim’ इत्यस्य विशेषणम्
pradeyaḥto be given
pradeyaḥ:
Vidhi (विधि/कर्तव्यता)
TypeAdjective
Rootpra + √dā (धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यत्/तव्यत्-भाव्यकृदन्तः (gerundive): ‘to be given’ (elliptic: ‘ayam maṇiḥ pradeyaḥ’)
rāghavāyato Raghava (Rama)
rāghavāya:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; सम्प्रदानम्
itithus
iti:
Vākyārtha-marker (इति-प्रयोग)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
sītāSita
sītā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
hanumateto Hanuman
hanumate:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roothanumat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; सम्प्रदानम्
dadaugave
dadau:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
Formलिट्-लकारः (perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचन; ‘gave’

"I will hold on to life only for a month. Beyond, I will not survive. I swear by truth. You may tell this to Rama.

S
Sītā
R
Rāvaṇa
R
Rāma
P
Pātāla
K
Kauśikī
H
Hanumān

FAQs

The kṣatriya-duty of protection and justice: rescuing the oppressed from unlawful captivity is presented as a righteous obligation.

Sītā describes her captivity under Rāvaṇa’s wrongdoing and urges that Rāma rescue her, using a traditional comparison (Kauśikī rescued from Pātāla).

Rāma’s protective righteousness (dharma of a hero-king), and Sītā’s steadfast appeal grounded in justice.