Markandeya Purana

ជំពូកបើកនេះជាមង្គលបឋម ដោយគោរពនមស្ការ និងអំពាវនាវដល់ព្រះនារាយណៈ ព្រះសរស្វតី និងព្រះវ្យាសៈ ដើម្បីសុំព្រះពរ ឲ្យព្រះវចនៈបរិសុទ្ធរលូន និងឲ្យអ្នកស្តាប់ទទួលបានប្រាជ្ញា និងសេចក្តីសុខ។

អធ្យាយនេះពិពណ៌នាពូជពង្សសុបර්ណា/គរុឌ និងបង្ហាញឧបាខ្យានសម្រាប់បង្រៀនធម៌។ ព្រះឥសីរំលឹកពីកំណើតនៃបក្សីប្រាជ្ញា កង្កា និងកន្ធារា ដែលមានសីលធម៌ ការគោរព និងការបម្រើព្រះធម៌ ជាគន្លឹះនាំទៅកាន់កិត្តិយស និងសេចក្តីសុខ។

ជៃមិនី ចូលទៅក្នុងរូងភ្នំវិន្ធ្យ ដើម្បីស្វែងយល់អំពីធម៌។ នៅទីនោះ គាត់ជួបធម្មបក្សី—បក្សីប្រាជ្ញាដែលនិយាយធម៌—ហើយលើកសំណួរសង្ស័យ៤អំពីព្រឹត្តិការណ៍ក្នុងមហាភារតៈ។ ការសន្ទនាបើកទ្វារទៅកាន់គោលលទ្ធិនារាយណៈ ដោយបង្ហាញថាព្រះវិស្ណុជាមូលដ្ឋាននៃធម៌ និងការប្រោសលោះ។

អធ្យាយនេះពិពណ៌នាព្រះបលរាមចាប់ផ្តើមធម្មយាត្រាទៅកាន់ទីរត្ថៈ ដោយមានចិត្តស្ទាក់ស្ទើរ និងទុក្ខសោក។ នៅព្រៃរបស់ព្រះរេវតា ព្រះអង្គវង្វេងដើរដោយស្រវឹង សម្តែងអារម្មណ៍ខឹង និងស្រឡាញ់បូជា។ ចុងក្រោយ ព្រះអង្គសម្លាប់សូតៈដែលប្រព្រឹត្តអំពើមិនគួរ បង្កើតការព្រមានអំពីធម៌ និងការគោរព។

អធ្យាយនេះពិពណ៌នាការសាកល្បងសច្ចៈរបស់ព្រះបាទហរិශ්ចន្ទ្រា។ ដើម្បីរក្សាពាក្យសច្ចៈ និងធម៌ ព្រះអង្គបោះបង់រាជ្យ លក់ព្រះមហេសី និងព្រះរាជបុត្រ ហើយចុងក្រោយត្រូវចូលជាបន្ទុកក្រោមចណ្ឌាលា នៅទីបូជាសព។ ទុក្ខវេទនា ការអត់ធ្មត់ និងសេចក្តីស្មោះត្រង់ត្រូវបានបង្ហាញយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។

ជំពូកទី១០ បង្ហាញសំណួររបស់ជៃមិនីអំពីកំណើត មរណៈ កម្ម និងផ្លូវដំណើររបស់ជីវៈក្នុងរាងកាយ។ គាត់សួរពីរបៀបជីវៈចូលស្បូន ការកើតឡើងនៃរាងកាយ ការឈឺចាប់នៃការចាប់កំណើត និងអ្វីកើតឡើងបន្ទាប់ពីស្លាប់។ ក៏ពិភាក្សាអំពីផលកម្ម ការកើតឡើងវិញ និងសេចក្តីសង្ឃឹមក្នុងការរំដោះ។

ក្នុងអធ្យាយនេះ កូនបានពិពណ៌នាអំពីនរកជាច្រើន ដើម្បីព្រមានអ្នកធ្វើអំពើបាប។ គាត់រៀបរាប់ Mahāraurava, Tamas, Nikṛntana, Apratiṣṭha, Asipatravana និង Taptakumbha ជាទីកន្លែងទុក្ខវេទនាខ្លាំង ដែលវិញ្ញាណទទួលផលកម្មតាមអំពើ។ ការពិពណ៌នានេះបង្កើតអារម្មណ៍ភ័យខ្លាច និងជំរុញឲ្យប្រកាន់ធម៌។

ក្នុងអធ្យាយនេះ ទូតរបស់ព្រះយមរាជពន្យល់អំពីផលវិបាកនៃកម្ម និងមូលហេតុនៃទុក្ខទណ្ឌក្នុងនរក។ គាត់រៀបរាប់ថា អំពើបាបនានា—ការបោកបញ្ឆោត ការធ្វើអំពើហិង្សា ការលួច ការបំពានធម៌ និងការមិនគោរពព្រះធម៌—នាំឲ្យវិញ្ញាណទទួលទោសតាមសមរម្យ។ ការពិពណ៌នានេះបង្កើតការភ័យខ្លាចប្រកបដោយធម៌ និងជំរុញឲ្យមនុស្សប្រព្រឹត្តសុចរិត ដើម្បីរួចផុតពីទុក្ខនរក។

អធ្យាយនេះបង្ហាញសន្ទនារវាងឪពុកនិងកូនអំពីការលះបង់ និងធម៌សន្យាសុចរិត។ កូនណែនាំឲ្យបោះបង់ការចងក្រងដោយកាមៈ កំហឹង និងអហങ്കារ ដើម្បីស្វែងរកសេចក្តីស្ងប់នៃអាត្មា។ បន្ទាប់មកមានរឿងអនុសូយា–មណ្ឌវ្យៈ បង្ហាញអំណាចនៃបតិវ្រតា៖ ដោយសច្ចៈនិងសេចក្តីសុចរិត នាងអាចផ្អាកព្រះអាទិត្យមិនឲ្យរះ ដើម្បីការពារព្រះស្វាមី និងបង្ហាញថាធម៌អាចលើសលប់សូម្បីតែច្បាប់ធម្មជាតិ។

អធ្យាយនេះពិពណ៌នាអារជុនបដិសេធរាជសិទ្ធិ ដោយសេចក្តីទន់ភ្លន់ និងការភ័យខ្លាចបាបកម្ម។ ព្រះគ្រូហ្គារគា​ណែនាំឲ្យគាត់ទៅបូជាព្រះដត្តាត្រេយៈ និងស្វែងយល់អំពីទីស្ថាននៃព្រះលក្ខ្មី។ ដោយទស្សនវិស័យដ៏បរិសុទ្ធរបស់ដត្តាត្រេយៈ និងចលនានៃលក្ខ្មី ព្រះទេវតាបានឈ្នះពួកដៃត្យា ហើយសេចក្តីសុខសាន្តត្រឡប់មកវិញ។

អធ្យាយនេះពិពណ៌នាព្រះរាជា ឬវីរបុរស រិតធ្វជៈ បានជួប និងក្លាយជាមិត្តជិតស្និទ្ធជាមួយព្រះកុមារនាគ។ តាមរយៈសេចក្តីស្មោះត្រង់ និងធម៌ ពួកគេបានបង្ហាញប្រភពកំណើតនៃសេះអស្ចារ្យ “កុវលយា” ដែលជារត្នៈសេះមានអានុភាព និងជួយដល់ការធ្វើដំណើរ និងការពារកិត្តិយស។

អធ្យាយនេះពិពណ៌នាព្រះរាជា គុវលយាស្វ (Kuvalayāśva) ត្រូវអសុរ/ដៃត្យប្រើល្បិចបោកបញ្ឆោត ដើម្បីនាំទៅកាន់មរណភាព។ ព្រះនាង មដាលសា (Madalasā) ទទួលទុក្ខយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ហើយដោយសេចក្តីស្មោះត្រង់ និងការលះបង់ បានធ្វើអាត្មាអគ្គិ (ចូលភ្លើង) ដើម្បីតាមព្រះស្វាមី។

ក្នុងអធ្យាយនេះ ព្រះរាជា កុវលយាស្វៈ បដិសេធអំណោយ និងការសរសើរដែលគេនាំមក ដោយរក្សាធម៌ និងភាពមិនភ្ជាប់។ បន្ទាប់មក គាត់បានឃើញ «មាយា» របស់ព្រះនាង មដាលសា ដែលបង្ហាញភាពមិនថេរ និងការលួងលោមនៃលោកិយៈ ឲ្យចិត្តត្រឡប់ទៅវិវេក និងសេចក្តីស្ងប់។

ក្នុងអធ្យាយនេះ ព្រះមាតា​មដាលសា​ធ្វើពិធីដាក់ឈ្មោះកូនប្រុសថា «អលរក» ហើយបង្រៀនឲ្យគាត់បោះបង់ការលង់លោមក្នុងការបដិសេធលោកិយ ដើម្បីត្រឡប់ទៅកាន់ធម៌ក្សត្រីយៈ—ការការពារប្រជា ការរក្សាយុត្តិធម៌ និងការគោរពព្រះធម៌។

ក្នុងអធ្យាយនេះ ព្រះអលរក សួរមាតា ម៉ដាលសា អំពីធម៌វណ្ណ និងអាស្រាម។ ម៉ដាលសា បកស្រាយដោយសេចក្តីមេត្តា អំពីកាតព្វកិច្ចបួនប្រភេទ និងវិន័យសម្រាប់ព្រហ្មចារី គ្រហស្ថ វានប្រស្ថ និងសន្យាសី ដើម្បីឲ្យជីវិតដើរតាមធម៌ និងសេចក្តីសុខសន្តិ។

ក្នុងអធ្យាយទី៣០ នាងមដាលសា ប្រាប់អំពីធម៌នៃជីវិតគ្រួសារ៖ ការគោរពប្តី មាតាបិតា និងភ្ញៀវ ការរក្សាផ្ទះឲ្យបរិសុទ្ធ ការចែកទាន និងការគ្រប់គ្រងទ្រព្យដោយសុចរិត។ នាងក៏បង្រៀនពិធីនៃ នៃមិត្តិក-ស្រាទ្ធៈ សម្រាប់បុព្វបុរស តាមកាលកំណត់ ដោយសទ្ធា និងវិន័យ ដើម្បីបំពេញកាតព្វកិច្ច និងទទួលព្រះពរ។

ជំពូកនេះពន្យល់អំពីវិធីធ្វើ «បារវណ-ស្រាទ្ធ» (Parvaṇa Śrāddha) តាមក្បួន ដើម្បីបូជាបុព្វបុរស។ វារាយបញ្ជីអាហារ និងវត្ថុដែលធ្វើឲ្យបិត្រទេវតាពេញចិត្ត និងអ្វីៗដែលគួរជៀសវាង ដើម្បីរក្សាពិធីឲ្យបរិសុទ្ធ និងមានផលបុណ្យ។

ក្នុងអធ្យាយនេះ មាឌាលាសា ប្រាប់អំពី សទាចារៈ សម្រាប់គ្រួសារី៖ ភាពបរិសុទ្ធខាងកាយនិងចិត្ត ការងូតទឹក ការសម្អាត ការគោរពភ្លើងបូជា និងទេវតា ការធ្វើសន្ធ្យាវន្ទនៈ ជប និងបូជា។ នាងបង្ហាញរបៀបរស់នៅដោយសេចក្តីសុចរិត មេត្តាករុណា សេចក្តីពិត និងការគោរពភ្ញៀវ ដើម្បីឲ្យធម៌ និងសុខសាន្តកើតមានក្នុងផ្ទះ។

ក្នុងអធ្យាយនេះ មដាលសា ផ្តល់ឧបদেশចុងក្រោយដល់ព្រះរាជា រិតាធ្វជៈ ដោយរំលឹកអស្ថិរភាពនៃជីវិត និងភាពមិនថេរនៃអំណាច។ នាងបង្រៀនធម៌នៃការមិនភ្ជាប់ចិត្ត ការគ្រប់គ្រងដោយយុត្តិធម៌ និងការប្រែចិត្តទៅរកព្រះ។ ព្រះរាជាបានទទួលយកពាក្យបង្រៀនដោយសេចក្តីស្ងប់ស្ងាត់ ហើយសម្រេចលះបង់រាជ្យ ដើម្បីចូលទៅក្នុងវ្រតៈនៃសន្យាស និងការស្វែងរកមោក្ខ។

ក្នុងអធ្យាយនេះ ព្រះដត្តាត្រេយ្យ ប្រៀនប្រដៅអំពីការលះបង់ «មមតា» ឬការចាប់យកថា «នេះជារបស់ខ្ញុំ» និងការមិនសម្គាល់ខ្លួនជាមួយរាងកាយ ទ្រព្យសម្បត្តិ និងទំនាក់ទំនង។ ដោយការយល់ដឹងអាត្មា និងការអនុវត្តវៃរាគ្យា សមាធិ និងការប្រាជ្ញា មនុស្សអាចឆ្លងកាត់ទុក្ខ និងឈានទៅមុខសេរីភាព (មោក្ខ)។

អធ្យាយនេះពិពណ៌នាអំពីឧបសគ្គ (Upasarga) ដែលរារាំងយោគីក្នុងសមាធិ ការផ្តោតអារម្មណ៍ល្អិតៗ និងសញ្ញានៃការប្រែប្រួលចិត្ត។ វាបង្ហាញវិធីឆ្លងកាត់ការល្បួង ការភ័យខ្លាច និងអំណាចអស្ចារ្យ ដោយរក្សាវិន័យ សេចក្តីស្ងប់ និងការប្រាថ្នាទៅកាន់ព្រះ។ ចុងក្រោយរៀបរាប់អំពីសិទ្ធិ៨ (Aṣṭa-siddhi) និងការប្រុងប្រយ័ត្នមិនឲ្យអហങ്കារ ឬការចង់បាន បំបាក់ផ្លូវមោក្ខ។

ជំពូក ៤២ បង្ហាញព្រះដត្តាត្រេយ្យពន្យល់អំពីអត្ថន័យយោគៈនៃ “អោម” (ប្រាណវៈ)។ គាត់បកស្រាយម៉ាត្រា A-U-M និងសូរស្ងប់បន្ទាប់ (អមាត្រា) ជាផ្លូវនាំចិត្តឆ្ពោះទៅលោកធាតុផ្សេងៗ និងការលះបង់។ ដោយសមាធិលើប្រាណវៈ អ្នកយោគីសម្អាតចិត្ត កាត់បន្ថយអហង្គារ និងឈានទៅមុខសេរីភាព (មោក្ខ)។

ជំពូក ៤៤ ពិពណ៌នាព្រះសុភាហ៊ូផ្តល់ឱវាទដល់ព្រះរាជាកាសី អំពីធម៌នៃការគ្រប់គ្រង និងការបោះបង់អហങ്കារ។ បន្ទាប់មក អលរកៈឃើញភាពមិនថេរនៃសេចក្តីសុខលោកីយ៍ ហើយបោះបង់រាជ្យ ដោយអនុវត្តយោគៈ និងវៃរាគ្យ ដើម្បីស្វែងរកសេចក្តីស្ងប់ និងការដោះលែង។

ជំពូកនេះពិពណ៌នាពីការលាយរលាយសកល (ប្រល័យ) បន្ទាប់មកព្រះព្រហ្មកើតឡើងពីសភាពដើម និងការរៀបរាប់វិធានវាស់ពេលវេលាសកល ដូចជា យុគ (Yuga) មន្វន្តរ (Manvantara) និងមួយថ្ងៃរបស់ព្រះព្រហ្ម ដោយបង្ហាញលំដាប់វដ្តកំណើត–ស្ថិត–លាយរលាយ។

អធ្យាយនេះពិពណ៌នាព្រះព្រហ្មជាមូលហេតុនៃសೃષ્ટិ៖ ពេលរាត្រី ពេលថ្ងៃ និងពេលព្រលប់។ ព្រះអង្គបញ្ចេញសត្វលោក និងលំដាប់នៃការបង្កើតទាំងប្រក្រឹត និងវៃក្រឹត ដោយបង្ហាញច្បាប់នៃកាលៈទេសៈ និងការកើតឡើងនៃភាវៈទាំងឡាយ។

ជំពូកនេះពិពណ៌នាពីការបង្កើតដោយចិត្តរបស់ព្រះព្រហ្មា កំណើតបុត្របង្កើត និងការបន្តពូជពង្សរបស់ស្វាយម្ភូវ មនុ។ បន្ទាប់មក ព្រះព្រហ្មាប្រកាសព្រះបញ្ជាទៅកាន់ ឌុះសហ (ក្រុមបរិវាររបស់ អលក្ខ្មី) ដើម្បីកំណត់ទីកន្លែង និងវិធីដែលពួកគេអាចស្នាក់នៅ ដោយមិនរំខានដល់ធម៌ និងសេចក្តីសុខរបស់លោក។

ជំពូកនេះពិពណ៌នាព្រះនីលលោហិត (រុទ្រ) បង្ហាញខ្លួនដោយព្រះតេជៈដ៏ខ្លាំង ហើយព្រះព្រហ្មបានចាត់ចែងឈ្មោះជាច្រើន ទីស្ថានស្នាក់នៅ ទិសដៅ និងអាសនៈរបស់ព្រះ។ ក៏រៀបរាប់អំពីព្រះសហព័ន្ធ (សក្តិ) របស់ព្រះរុទ្រ កូនៗ និងវង្សត្រកូល/ពូជពង្សដែលកើតពីព្រះអង្គ ដើម្បីបង្ហាញការរៀបចំលំដាប់លោក និងការគោរពបូជាព្រះរុទ្រ។

អធ្យាយនេះពិពណ៌នាអំពីភូមិវិទ្យាសកលនៃ ជម្ពូទ្វីប ដោយរៀបរាប់ទ្វីប និងសមុទ្រដែលព័ទ្ធជុំវិញ ការបែងចែកវර්ෂa (តំបន់) និងប្រទេសនានា ព្រមទាំងភ្នំមេរុជាគ្រឹះកណ្ដាលលោក ដែលជាទីស្ថិតនៃលំដាប់សកល និងព្រះធម៌។

អធ្យាយនេះពិពណ៌នាព្រះគង្គាចុះមកពីស្វರ್ಗ ដោយព្រះសិវៈទទួលលើជតា ហើយបែងចែកជាចរន្ត៤ ទៅទិសទាំងបួន ដើម្បីបរិសុទ្ធលោក។ បន្តទៀត រៀបរាប់ជម្ពូទ្វីប និងវರ್ಷៈនានា ព្រមទាំងលក្ខខណ្ឌជីវិត ធម្មៈ និងផលកម្មរបស់សត្វនៅតំបន់នីមួយៗ។

អធ្យាយនេះពិពណ៌នាព្រះនារាយណ៍ក្នុងរូបកូរមៈ (អវតារ​អណ្តើក) ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ផែនទីភារតៈ។ វារៀបរាប់នក្ខត្រា តំបន់ និងទិសដៅនានា ព្រមទាំងការភ្ជាប់រវាងដែនដីនិងឥទ្ធិពលភព/គ្រោះថ្នាក់ភព ដែលអាចបង្កទុក្ខវេទនា ឬសេចក្តីសុខ ដើម្បីឲ្យអ្នកស្តាប់យល់ពីលំដាប់កោសល្យនៃលោក និងធម៌។

អធ្យាយនេះពិពណ៌នាអំពីវర్షៈនានាជុំវិញភ្នំមេរុ៖ កិម្បុរុષ-វರ್ಷៈ, ហរិ-វർഷៈ, អិលាវ្រឹត (មេរុ-វർഷៈ), រាម្យក និង ហិរ៉ញ្ញមយ។ វាបង្ហាញភូមិសាស្ត្រពិសិដ្ឋ ទិសដៅ ភ្នំ ទន្លេ និងលក្ខណៈរស់នៅរបស់សត្វលោក និងទេវតា ព្រមទាំងការគោរពព្រះវិស្ណុ និងព្រះហរិ ដោយបង្កើនសេចក្តីស្រឡាញ់ និងសេចក្តីភ័យគោរព។

ក្នុងអធ្យាយ ៦២ ព្រះអគ្គិ (អគ្និ) ចូលស្ថិតក្នុងរាងយុវជនព្រាហ្មណ៍ ដើម្បីបំពេញបេសកកម្មដ៏សក្ការៈ។ វរុធិនីត្រូវទុក្ខស្នេហា ឈឺចាប់ក្នុងចិត្ត ហើយកាលីបំលែងរូបរាងបន្លំ ដើម្បីបង្កការភាន់ច្រឡំ និងសាកល្បងធម៌។

ក្នុងអធ្យាយ ៦៤ នៃមារកណ្ឌេយបុរាណៈ កាលាវតី (វិភាវរី) ដោយសេចក្តីភក្តី និងការសម្រេចចិត្ត បូជាខ្លួនឯងជាអំណោយដល់ស្វរោចិសា ហើយប្រគល់វិទ្យាបទ្មិនី (Padminī Vidyā) ដ៏សម្ងាត់។ នាងបង្ហាញថា សេចក្តីស្រឡាញ់ ភាពស្មោះត្រង់ និងធម៌ អាចនាំឲ្យកើតព្រះគុណ និងការការពារ។

ជំពូក ៦៩ ពិពណ៌នាអំពីព្រះរាជាដែលមិនអើពើ និងបោះបង់ព្រះមហេសី ដោយហេតុនេះធម៌ក្នុងរាជ្យរងការខូចខាត។ ព្រះឥសីបង្ហាញទោសនៃការបោះបង់ភរិយា និងបង្រៀនវិធីប្រាយស្ចិត្ត ដើម្បីស្ដារធម៌ កិត្តិយស និងសុខសាន្តក្នុងគ្រួសារ និងរាជធានីវិញ។

ជំពូកនេះពិពណ៌នាព្រះរាជាដែលសោកស្តាយយ៉ាងជ្រាលជ្រៅក្រោយការបាត់បង់ព្រះមហេសី។ ព្រះអង្គរំលឹកគុណធម៌ និងការគាំទ្ររបស់នាង ហើយទទួលស្គាល់កំហុសរបស់ខ្លួន។ ព្រះឥសីផ្តល់អនុសាសន៍ថា ភរិយាជាគូសហធម៌សម្រាប់ធម៌ កាម និងអត្ថៈ ជាគ្រឹះនៃគ្រួសារ និងព្រះរាជធម៌; ដោយគ្មាននាង ព្រះរាជាអាចរងភាពទទេ និងការរំខានចិត្ត។ ព្រះឥសីណែនាំឲ្យព្រះរាជាប្រែចិត្ត ស្វែងរកសន្តិភាពតាមធម៌ និងគោរពតួនាទីភរិយាដើម្បីស្ថិរភាពនៃជីវិត។

ជំពូកនេះពិពណ៌នាអំពី អុត្តមមន្វន្តរៈ ដោយរៀបរាប់ថ្នាក់នៃទេវតា និងក្រុមទេវសភា ការតែងតាំងឥន្ទ្រា សុសាន្តិ ជាអធិបតីលើសួគ៌ និងការរៀបរាប់ពូជពង្សរាជវង្សដែលបន្តតាមធម៌។ វាបង្ហាញសណ្ឋាននៃកាលវដ្ត និងព្រះគុណនៃព្រះធម៌ក្នុងការរក្សាពិភពលោក។

អធ្យាយនេះបង្ហាញពីការធ្លាក់ចុះនៃនក្ខត្រា រេវតី ដោយអំពើបាប ឬការរំលោភធម៌ ហើយបន្ទាប់មកត្រូវបានស្ដារឡើងវិញដោយព្រះគុណ និងពិធីបូជាដ៏សុចរិត។ ព្រះឥសី និងទេវតាប្រាប់អំពីការកំណើតនៃ រైవត មនុ និងការចាប់ផ្តើមមន្វន្តរ រైవត ដោយបង្ហាញថា កម្ម និងធម៌អាចនាំទៅកាន់ការបាត់បង់ និងការសង្គ្រោះវិញ។

អធ្យាយនេះពិពណ៌នាព្រះនាងសញ្ញា មិនអាចទ្រាំពន្លឺក្តៅរបស់ព្រះសូរ្យបាន ទើបដកខ្លួនទៅធ្វើតបស្យា ហើយបង្កើត “ឆាយា” ជាស្រមោលជំនួស។ ពីព្រះសូរ្យកើតយម និងយមុនា ហើយរឿងបង្ហាញទាំងទុក្ខសោក កាតព្វកិច្ច និងការត្រឡប់មករកសមធម៌ក្នុងគ្រួសារ។

អធ្យាយនេះពិពណ៌នាពីវៃវស្វត មន្វន្តរៈ ដោយរៀបរាប់ថ្នាក់នៃទេវតា ក្រុមឥន្ទ្រ និងគណៈទេវៈផ្សេងៗ ព្រមទាំងសប្តឫសី (សប្តមហាឫសី) ដែលគាំទ្រធម្មៈក្នុងយុគនេះ។ បន្ទាប់មកបង្ហាញអំពីមនុ វៃវស្វត និងកូនប្រុស៩របស់ព្រះអង្គ ដែលក្លាយជាប្រភពនៃវង្សក្សត្រ និងការបន្តពូជមនុស្ស ដោយលើកសរសើរព្រះបន្ទូល និងសេចក្តីសក្ការៈចំពោះរបៀបចក្រវាឡ។

ស្តេចសុរថ និងព្រះសមាធិ ដែលរងទុក្ខពីការបាត់បង់អំណាច និងទ្រព្យសម្បត្តិ បានទៅស្វែងរកព្រះឥសីមេធាស។ ព្រះឥសីបង្រៀនអំពីអំណាចមហាមាយា ដែលចងចិត្តសត្វលោក និងបើកការពិពណ៌នាដើមកំណើតរឿងមធុ–កៃតភៈ។

ទេវី ចណ្ឌិកា ដឹកនាំកងទ័ពទេវតា បំផ្លាញកងទ័ពមហិષាសុរ ដោយអាវុធ និងអំណាចទេវី។ ក្រោយការប្រយុទ្ធដ៏សាហាវ នាងប្រឈមមុខមហិષាសុរ ដែលបម្លែងរូបរាងជាច្រើន ហើយចុងក្រោយទេវីបានសម្លាប់គាត់ បញ្ចប់អំពើអធម៌ និងស្ដារធម៌ឡើងវិញ។

ក្នុងអធ្យាយ ៨៥ ព្រះទេវតាទាំងឡាយរួមគ្នាសរសើរព្រះមាតាទេវីដោយស្តុតិដ៏សក្ការៈ ដើម្បីសុំការពារ និងជ័យជម្នះលើអសុរ។ ព្រះអុមាព្រះនាងបង្ហាញព្រះរូបថ្មី “កೌសិកី” ពន្លឺសុទ្ធចេញពីព្រះកាយ ដើម្បីបំផ្លាញអធម៌។ សុម្ភៈឮកេរ្តិ៍នាង ហើយផ្ញើទូតទៅសួរនាង និងអះអាងអំណាចរបស់ខ្លួន។

ក្នុងអធ្យាយៈ ៨៧ នៃមារកណ្ឌេយបុរាណ ព្រះទេវីកោសិកា បញ្ចេញព្រះកាលីដ៏ខ្មៅសន្ធឹងពីព្រះភ្នែក ដើម្បីបំផ្លាញអសុរ។ ធូម្រលោចនៈ ត្រូវសុម្ភ–និសុម្ភផ្ញើមកចាប់ទេវី ប៉ុន្តែត្រូវព្រះទេវីបំផ្លាញដោយព្រះវាចា និងព្រះកាលី។ បន្ទាប់មក ចណ្ឌ និង មុណ្ឌ មកវាយប្រហារ តែត្រូវកាលីសម្លាប់ ហើយនាំក្បាលមកថ្វាយទេវី។ ដោយហេតុនេះ ទេវីប្រទាននាម “ចាមុន្ឌា” ដល់កាលី។

ក្នុងអធ្យាយ ៨៩ នៃមារកណ្ឌេយបុរាណ ព្រះទេវីបន្តសង្គ្រាមប្រឆាំងសុម្ភ និងនិសុម្ភ។ ក្រោយឃើញទ័ពអសុរាបរាជ័យ សុម្ភកើតកំហឹងខ្លាំង ហើយនិសុម្ភចូលប្រយុទ្ធដោយអំណាចអហങ്കារ។ ទេវីបង្ហាញព្រះតេជៈ បំបាក់កងទ័ព និងវាយប្រហារនិសុម្ភយ៉ាងតឹងរ៉ឹង រហូតនិសុម្ភដួលស្លាប់។ ការឈ្នះនេះបង្ហាញធម៌ឈ្នះអធម៌ និងបង្កើនសេចក្តីស្រឡាញ់ជំនឿលើមាតាទេវី។

ក្នុងអធ្យាយនេះ ព្រះទេវតាទាំងឡាយសរសើរ និងថ្វាយបទស្តូត្រដល់ ព្រះនាង កាត្យាយនី ដោយសេចក្តីគោរពជ្រាលជ្រៅ។ ព្រះនាងទទួលស្តូត្រ ហើយប្រកាសព្យាករណ៍អំពីការបង្ហាញអវតារនានានៅអនាគត ដើម្បីការពារធម៌ បំបាត់អសុរ និងអភ័យទានដល់អ្នកស្មោះបូជា។

នៅចុងបញ្ចប់នៃ ទេវីមាហាត្ម្យម ព្រះទេវីបង្ហាញព្រះវាចា ដល់សុរាថ និងពាណិជ្ជករ។ នាងប្រទានពរ ឲ្យសុរាថទទួលបានរាជ្យវិញ និងកំណើតអនាគតជាមនុ (សាវර්ណិ) ខណៈពាណិជ្ជករទទួលបានប្រាជ្ញា វិរាគ្យ និងការលះបង់ ដើម្បីឈានទៅមុខក្នុងធម៌។ ព្រះទេវីសន្យាថា នាងនឹងការពារ និងឆ្លើយតបចំពោះអ្នកដែលសរសើរ និងរំលឹកនាងដោយសទ្ធា។