Markandeya Purana - Adhyaya 84
PromiseBoonsProtection38 Shlokas

Adhyaya 84: The Gods’ Hymn after the Slaying of Mahishasura and the Goddess’ Boon

महिषासुरवधोत्तरदेवीस्तुतिः वरप्रदानं च (Mahiṣāsura-vadhottara-devī-stutiḥ vara-pradānaṃ ca)

Devi's Promise

បន្ទាប់ពីព្រះទេវីសម្លាប់មហិષាសុរា ព្រះទេវតាទាំងឡាយបានសរសើរព្រះនាងដោយស្តូត្រ ដោយគោរព និងសេចក្តីអំណរ។ ព្រះទេវីទទួលស្តូត្រ ហើយប្រទានពរ ដោយសន្យាថានឹងការពារពិភពលោក និងជួយព្រះទេវតា នៅពេលអសុរាឡើងរំខានម្ដងទៀត។

Divine Beings

Devī (Ambikā, Caṇḍikā, Durgā, Gaurī, Bhadrakālī)Indra (Śakra)BrahmāŚiva (Hara)Devas (Tridaśa-gaṇa)

Celestial Realms

Svarga (heavenly realm, implied as deva-abode)Nandana (garden of Indra, as source of flowers)Trailokya (the three worlds)

Key Content Points

Post-battle stuti: Indra and the devas praise Devī after Mahīṣāsura’s death, framing her as cosmic Śakti and protector of the worlds.Theological identifications: Devī is described as Ādyā Prakṛti beyond Hari-Hara comprehension, as svāhā/svadhā in ritual economy, and as the supreme vidyā leading to mokṣa.Ethical paradox and kingship of compassion: the hymn highlights her simultaneous ferocity in war and mercy even toward enemies, presenting an ideal of dharmic power.Protective litany: devas request directional and weapon-based protection (śūla, khaḍga, ghaṇṭā, etc.) for themselves and the earth.Boon and narrative transition: Devī offers a boon; the devas ask that remembrance/praise bring welfare and prosperity; she grants it and the text foreshadows her next emergence to slay Śumbha-Niśumbha.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 84Devi Mahatmyam Chapter 84Mahishasura Vadha aftermathDevi Stuti Markandeya PuranaSavarṇika Manvantara Devi MahatmyaAmbika Chandika Durga hymnSvaha Svadha Devi interpretationBhadrakali boon to the gods

Shlokas in Adhyaya 84

Verse 1

ऋषिर्उवाच। ततः सुरगणाः सर्वे देव्या इन्द्रपुरोगमाः। स्तुतिं आरेभिरे कर्तुं निहते महिषासुरे॥

ឥសីបានមានព្រះវាចា៖ បន្ទាប់ពីអសុរ​មហិષាសុរ​ត្រូវបានសម្លាប់ហើយ កងទេវតាទាំងអស់ ដឹកនាំដោយព្រះឥន្ទ្រា បានចាប់ផ្តើមសរសើរព្រះមាតាទេវី។

Verse 2

शक्रादयः सुरगणा निहतेऽतिवीर्ये तस्मिन् दुरात्मनि सुरारिबले च देव्या । तां तुष्टुवुः प्रणतिनम्रशिरोधरांसा वाग्भिः प्रहर्षपुलकोद्गमचारुदेहाः ॥

ពេលអសុរ​ក្លាហានប៉ុន្តែមានចិត្តអាក្រក់​នោះ (មហិષាសុរ) និងកងទ័ពសត្រូវរបស់ទេវតា ត្រូវបានព្រះទេវីសម្លាប់ ព្រះឥន្ទ្រា និងកងទេវតាទាំងអស់ ដោយរាងកាយស្រស់ស្អាតពីរោមឈរឡើងដោយសេចក្តីរីករាយខ្លាំង ហើយកោងក និងស្មាចុះដោយការគោរព បានសរសើរនាងដោយពាក្យ។

Verse 3

देव्या यया ततमिदं जगदात्मशक्त्या निःशेषदेवगणशक्तिसमूहमूर्त्या । तामम्बिकामखिलदेवमहर्षिपूज्यां भक्त्या नताः स्म विदधातु शुभानि सा नः ॥

ទេវតាទាំងឡាយបានមានព្រះវាចា៖ ចំពោះព្រះមាតាទេវី ដែលដោយអំណាចរបស់នាងផ្ទាល់ បានពេញលេញគ្របដណ្តប់សកលលោកទាំងមូល ដែលជារូបកាយនៃអំណាចរួមរបស់កងទេវតាទាំងអស់ ចំពោះអំបិកា ដែលសមគួរឲ្យទេវតា និងមហាឥសីទាំងឡាយគោរពបូជា យើងខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំដោយភក្តី; សូមនាងប្រទានសេចក្តីមង្គលដល់យើងខ្ញុំ។

Verse 4

यस्याः प्रभावमतुलं भगवाननन्तो ब्रह्मा हरश्च नहि वक्तुमलं बलं च । सा चण्डिकाखिलजगत्परिपालनाय नाशाय चाशुभभयस्य मतिं करोतु ॥

សូមឲ្យចណ្ឌិកា​នោះ—ដែលសិរីល្អ និងកម្លាំងអស្មើររបស់នាង សូម្បីតែព្រះវិෂ್ಣុ (អនន្ត) ព្រះព្រហ្មា និងព្រះសិវៈ ក៏មិនអាចពិពណ៌នាបានពេញលេញ—បង្វែរព្រះហឫទ័យទៅរកការពារពិភពលោកទាំងមូល និងបំផ្លាញភាពភ័យខ្លាចចំពោះអំពើអាក្រក់។

Verse 5

या श्रीः स्वयं सुकृतिनां भवनेष्वलक्ष्मीः पापात्मनां कृतधियां हृदयेषु बुद्धिः । श्रद्धा सतां कुलजनप्रभवस्य लज्जा तां त्वां नताः स्म परिपालय देवि विश्वम् ॥

ព្រះអង្គជាសិរី (ស្រី) នៅក្នុងគេហដ្ឋានរបស់អ្នកមានធម៌ ហើយជាអលក្ខ្មី (អសំណាង) នៅក្នុងគេហដ្ឋានរបស់អ្នកមានបាប។ ព្រះអង្គជាពុទ្ធិ (ប្រាជ្ញា) នៅក្នុងចិត្តអ្នកប្រាជ្ញ ជាស្រាដ្ធា (សទ្ធា) នៅក្នុងចិត្តអ្នកល្អ និងជាលជ្ជា (ខ្មាស់អៀន) នៅក្នុងអ្នកកំណើតខ្ពស់។ យើងខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះទេវី។ សូមព្រះអង្គការពារសកលលោក។

Verse 6

किं वर्णयाम तव रूपमचिन्त्यमेतत् किं चातिवीर्यमसुरक्षयकारि भूरि । किं चाहवेषु चरितानि तवाद्भुतानि सर्वेषु देव्यसुरदेवगणादिकेषु ॥

ឱ ទេវី! តើយើងអាចពណ៌នារូបសម្បត្តិដ៏មិនអាចគិតគូររបស់ព្រះអង្គបានដូចម្តេច? ឬវីរភាពដ៏លើសលប់ និងអស្ចារ្យដែលបំផ្លាញអសុរៈ? ឬសកម្មភាពអស្ចារ្យក្នុងសង្គ្រាមមធ្យមកងទ័ពទេវតា អសុរៈ និងសត្វដទៃទៀតទាំងអស់?

Verse 7

हेतुः समस्तजगतां त्रिगुणापि दोषैर् न ज्ञायसे हरिहरादिभिरप्यपारा । सर्वाश्रयाखिलमिदं जगदंशभूतम् अव्याकृता हि परमा प्रकृतिस्त्वमाद्या ॥

ព្រះអង្គជាមូលហេតុនៃលោកទាំងអស់។ ទោះមានលក្ខណៈដោយគុណៈបី ក៏មិនត្រូវបានដឹងថាមានកំហុសឡើយ; ព្រះអង្គជាអស្ចារ្យមិនអាចវាស់វែងបាន សូម្បីតែហរិ ហរ និងទេវតាផ្សេងៗ។ ព្រះអង្គជាទីពឹងរបស់សព្វសត្វ; លោកនេះទាំងមូលគ្រាន់តែជាផ្នែកមួយនៃព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គជាអវ្យក្តៈ ជាប្រក្រឹតិដើមកំណើត និងអធិរាជ។

Verse 8

यस्याः समस्तसुरता समुदीरणेन तृप्तिं प्रयाति सकलेषु मखेषु देवि । स्वाहासि वै पितृगणस्य च तृप्तिहेतुरुच्चार्यसे त्वमत एव जनैः स्वधा च ॥

ឱ ទេវី! ព្រះអង្គគឺ «ស្វាហា» ដែលដោយការបញ្ចេញពាក្យនោះ ក្រុមទេវតាទាំងមូលទទួលបានសេចក្តីពេញចិត្តក្នុងយញ្ញៈទាំងអស់។ ព្រះអង្គជាមូលហេតុនៃសេចក្តីពេញចិត្តសម្រាប់ក្រុមបិត្រ (Pitri) ដូច្នេះមនុស្សក៏សូត្រព្រះនាមព្រះអង្គថា «ស្វាធា» ផងដែរ។

Verse 9

या मुक्तिहेतुरविचिन्त्यमहाव्रता त्वम् अभ्यस्यसे सुनियतेन्द्रियतत्त्वसारैः । मोक्षार्थिभिर्मुनिभिरस्तसमस्तदोषैर् विद्यासि सा भगवती परमा हि देवि ॥

ព្រះអង្គជាមូលហេតុនៃមោក្សៈ (ការរំដោះចុងក្រោយ) ហើយវ្រតៈដ៏មហិមារបស់ព្រះអង្គលើសពីការគិតគូរ។ ព្រះអង្គត្រូវបានអនុវត្ត និងសមាធិដោយឥសីដែលប្រាថ្នាសេចក្តីសង្គ្រោះ មានអារម្មណ៍ត្រួតត្រាដោយល្អ ប្តេជ្ញាចំពោះសារធាតុនៃសច្ចៈ និងបានបោះបង់កំហុសទាំងអស់។ ឱ ព្រះនាងដ៏ទេវភាព! ព្រះអង្គគឺវិទ្យា (ចំណេះដឹង) ដ៏អធិរាជ។

Verse 10

शब्दात्मिका सुविमलर्ग्यजुषां निधानमुद्गीथरम्यपदपाठवतां च साम्नाम् । देवी त्रयी भगवती भवभावनाय वार्ता च सर्वजगतां परमार्तिहन्त्री ॥

ព្រះអង្គជាព្រលឹងនៃសំឡេង ជាឃ្លាំងនៃឫគ្វេទៈ និងយជុរវេទៈដ៏បរិសុទ្ធ និងនៃសាមវេទៈជាមួយបទសូត្រអុទ្គីថៈដ៏រីករាយ។ ព្រះអង្គជាទេវី ជារូបកាយនៃត្រ័យ (វេទៈបី) ជាព្រះនាងដ៏ប្រសើរ ដែលត្រូវបានកំណត់សម្រាប់ការរក្សាទ្រទ្រង់សត្តា។ ព្រះអង្គគឺវារតា (វិទ្យាសាស្ត្រកសិកម្ម និងសេដ្ឋកិច្ច) ហើយជាអ្នកបំផ្លាញទុក្ខវេទនាខ្ពស់បំផុតនៃលោកទាំងអស់។

Verse 11

मेधासि देवि विदिताखिलशास्त्रसारा दुर्गासि दुर्गभवसागरनौरसङ्गा । श्रीः कैटभारिहृदयैककृताधिवासा गौरी त्वमेव शशिमौलिकृतप्रतिष्ठा ॥

ឱ ទេវី អ្នកគឺ មេធា (បញ្ញា) អ្នកដឹងសារសំខាន់នៃគម្ពីរទាំងអស់។ អ្នកគឺ ទុರ್ಗា ជាទូកមិនមានឧបសគ្គ ដែលឆ្លងកាត់សមុទ្រលំបាកនៃសំសារ។ អ្នកគឺ ស្រី (លក្ខ្មី) ដែលស្ថិតតែមួយគត់ក្នុងបេះដូងសត្រូវរបស់ កៃតភៈ (វិෂ្ណុ)។ អ្នកពិតជាគោរី ដែលបានស្ថាបនានៅក្នុងព្រះអម្ចាស់មានព្រះចន្ទលើក្បាល (សិវៈ)។

Verse 12

ईषत्सहासममलं परिपूर्णचन्द्र- बिम्बानुकारि कनकोत्तमकान्तिकान्तम् । अत्यद्भुतं प्रहृतमात्तरुषा तथापि वक्त्रं विलोक्य सहसा महिषासुरेण ॥

បានឃើញព្រះមុខស្អាតឥតមេរោគរបស់អ្នក ដែលញញឹមបន្តិច ដូចព្រះចន្ទពេញវង់ ហើយស្រស់ស្អាតដោយពន្លឺមាសល្អបំផុត នោះគួរឱ្យអស្ចារ្យណាស់ដែល មហិષាសុរៈ ដែលត្រូវកំហឹងគ្រប់គ្រង បានវាយប្រហារលើវា ភ្លាមៗ។

Verse 13

दृष्ट्वा तु देवि कुपितं भ्रुकुटीकरालमुद्यच्छशाङ्कसदृशच्छवि यन्न सद्यः । प्राणान्मुमोच महिषस्तदतीव चित्रं कैर्जीव्यते हि कुपितान्तकदर्शनेन ॥

ឱ ទេវី បានឃើញព្រះមុខកំហឹងរបស់អ្នក ដែលគួរឱ្យភ័យដោយចិញ្ចើមខ្មៅតឹង ប៉ុន្តែមានពណ៌ដូចព្រះចន្ទកំពុងរះ នោះគួរឱ្យចម្លែកខ្លាំងណាស់ដែល មហិષាសុរៈ មិនបានបោះបង់ជីវិតភ្លាមៗ។ ព្រោះអ្នកណាអាចនៅរស់ បន្ទាប់ពីបានឃើញ អ្នកបំផ្លាញដែលកំពុងខឹង (មរណៈ) ?

Verse 14

देवि प्रसीद परमा भवती भवाय सद्यो विनाशयसि कोपवती कुलानि । विज्ञातमेतदधुनैव यदस्तमेतन् नीतं बलं सुविपुलं महिषासुरस्य ॥

ឱ ទេវី សូមប្រទានព្រះគុណ។ អ្នកគឺហេតុដ៏អធិឧត្តម នៃសេចក្តីរុងរឿងរបស់លោក។ ពេលខឹង អ្នកបំផ្លាញវង្សត្រកូលភ្លាមៗ។ នេះត្រូវបានដឹងនៅពេលនេះឯង ព្រោះកងទ័ពដ៏ធំរបស់ មហិષាសុរៈ ត្រូវបានបំផ្លាញអស់សព្វគ្រប់។

Verse 15

ते संमता जनपदेषु धनानि तेषां तेषां यशांसि न च सीदति धर्मवर्गः । धन्यास्त एव निभृतात्मजभृत्यदारा येषां सदाभ्युदयदा भवती प्रसन्ना ॥

អ្នកណាដែលអ្នកពេញព្រះហឫទ័យ នោះត្រូវបានគោរពក្នុងចំណោមមនុស្ស; ទ្រព្យសម្បត្តិជារបស់ពួកគេ កិត្តិយសជារបស់ពួកគេ ហើយស្តុកធម៌របស់ពួកគេមិនរលាយបាត់ឡើយ; ពួកគេពិតជាអ្នកមានសំណាង មានកូន បម្រើ និងភរិយាដែលស្មោះត្រង់ ព្រោះអ្នក ជាអ្នកប្រទានសេចក្តីរុងរឿង តែងតែមានព្រះគុណចំពោះពួកគេ។

Verse 16

धर्म्याणि देवि सकलानि सदैव कर्माण्यत्यादृतः प्रतिदिनं सुकृती करोति । स्वर्गं प्रयाति च ततो भवतीप्रसादाल्लोकत्रयेऽपि फलदा ननु देवि तेन ॥

ឱ ទេវី! អ្នកមានធម៌ប្រព្រឹត្តកិច្ចធម៌ទាំងអស់រាល់ថ្ងៃដោយការប្រុងប្រយ័ត្ន និងភក្តីភាពយ៉ាងខ្លាំង; ប៉ុន្តែដោយព្រះគុណរបស់ព្រះនាងតែប៉ុណ្ណោះ គាត់ទើបទទួលបានសួគ៌បន្ទាប់មក។ ដូច្នេះ ឱ ទេវី! តើព្រះនាងមិនមែនជាអ្នកប្រទានផលតែមួយគត់ក្នុងលោកទាំងបីទេឬ?

Verse 17

दुर्गे स्मृता हरसि भीतिमशेषजन्तोः स्वस्थैः स्मृता मतिमतीव शुभां ददासि । दारिद्र्यदुःखभयहारिणि का त्वदन्या सर्वोपकारकरणाय सदार्द्रचित्ता ॥

ឱ ទុរគា! ពេលគេរំលឹកដល់ព្រះនាង ព្រះនាងដកហូតភ័យខ្លាចរបស់សត្វមានជីវិតទាំងអស់។ ពេលអ្នកមានសុខភាពល្អ និងចិត្តស្ងប់រំលឹកដល់ព្រះនាង ព្រះនាងប្រទានបញ្ញាដ៏មង្គលយ៉ាងខ្លាំង។ ឱ អ្នកបំបាត់ភាពក្រីក្រ ទុក្ខវេទនា និងភ័យខ្លាច—ក្រៅពីព្រះនាង តើអ្នកណាអាចមានចិត្តទន់ភ្លន់ជានិច្ច ដើម្បីប្រយោជន៍របស់មនុស្សទាំងអស់?

Verse 18

एभिर्हतैर्जगदुपैति सुखं तथैते कुर्वन्तु नाम नरकाय चिराय पापम् । संग्राममृत्युमधिगम्य दिवं प्रयान्तु मत्वेति नूनमहितान् विनिहंसि देवि ॥

ដោយការសម្លាប់ពួក [អសុរ] ទាំងនេះ លោកទាំងមូលទទួលបានសុខសាន្ត។ ទោះបីពួកគេបានប្រព្រឹត្តបាបគ្រប់គ្រាន់ឲ្យនៅនរកយូរណាស់ក៏ដោយ—«ឲ្យពួកគេទៅដល់សួគ៌ដោយស្លាប់ក្នុងសង្គ្រាម»—ដោយគិតដូច្នេះ ឱ ទេវី ព្រះនាងប្រាកដជាបំផ្លាញសត្រូវរបស់យើង។

Verse 19

दृष्ट्वैव किं न भवती प्रकरोति भस्म सर्वासुरानरिषु यत्प्रहिणोषि शस्त्रम् । लोकान् प्रयान्तु रिपवो ऽपि हि शस्त्रपूता इत्थं मतिर्भवति तेष्वपि ते ऽतिसाध्वी ॥

ហេតុអ្វីព្រះនាងមិនធ្វើឲ្យអសុរទាំងអស់ក្លាយជាផេះដោយត្រឹមតែសម្លឹងមើលម្តង? ប៉ុន្តែព្រះនាងវិញ បោះអាវុធទៅលើសត្រូវ ដើម្បីឲ្យសត្រូវទាំងនោះ ដែលបានសុទ្ធសាធដោយព្រួញនិងអាវុធរបស់ព្រះនាង អាចទៅដល់លោកខ្ពស់ៗ។ នេះហើយជាចេតនាមេត្តាករុណាខ្ពស់បំផុតរបស់ព្រះនាងចំពោះពួកគេ។

Verse 20

खड्गप्रभानिकरविस्फुरणैस्तथोग्रैः शूलाग्रकान्तिनिवहेन दृशोऽसुराणाम् । यन्नागता विलयमंशुमदिन्दुखण्ड- योग्याननं तव विलोकयतां तदेतत् ॥

បើភ្នែករបស់អសុរមិនត្រូវបានបំផ្លាញដោយពន្លឺភ្លឺចែងចាំងដ៏សាហាវពីមហាពន្លឺនៃដាវរបស់ព្រះនាង និងដោយរស្មីច្រើនលើចុងត្រីសូលរបស់ព្រះនាង នោះគឺព្រោះពួកគេកំពុងសម្លឹងមើលព្រះមុខរបស់ព្រះនាង ដែលស្រដៀងនឹងព្រះចន្ទអឌ្ឍចន្ទដ៏ភ្លឺរលោង។

Verse 21

दुर्वृत्तवृत्तशमनं तव देवि शीलं रूपं तथैतदविचिन्त्यमतुल्यमन्यैः । वीर्यं च हन्त्रि हृतदेवपराक्रमाणां वैरिष्वपि प्रकटितैव दया त्वयेत्थम् ॥

ឱ ព្រះនាងទេវី! សភាពរបស់ព្រះនាងគឺទប់ស្កាត់អាកប្បកិរិយារបស់មនុស្សអាក្រក់។ រូបសម្បត្តិព្រះនាងមិនអាចគិតគូរបាន ហើយគ្មានអ្វីប្រៀបបាន។ ឱ ព្រះនាងអ្នកសម្លាប់! អំណាចព្រះនាងបង្ហាញក្នុងការបំផ្លាញអ្នកដែលលួចយកអំណាចរបស់ទេវតា; ទោះជាសត្រូវ ក្តីមេត្តារបស់ព្រះនាងក៏បង្ហាញច្បាស់—ព្រះនាងជាដូច្នេះ។

Verse 22

केनोपमा भवतु तेऽस्य पराक्रमस्य रूपं च शत्रुभयकार्यतिहारि कुत्र । चित्ते कृपा समरनिष्ठुरता च दृष्टा त्वय्येव देवि वरदे भुवनत्रयेऽपि ॥

អ្វីអាចប្រៀបធៀបនឹងវីរភាពរបស់ព្រះនាងបាន? ហើយនៅទីណាមានរូបសម្បត្តិដែលបំបាត់ការងារគួរភ័យខ្លាចរបស់សត្រូវ? ក្នុងលោកទាំងបី ឱ ព្រះនាងទេវី ឱ អ្នកប្រទានពរ មានតែព្រះនាងប៉ុណ្ណោះដែលឃើញទាំងមេត្តាក្នុងចិត្ត និងភាពតឹងរឹងក្នុងសង្គ្រាម។

Verse 23

त्रैलोक्यमेतदखिलं रिपुनाशनेन त्रातं त्वया समरमूर्धनि तेऽपि हत्वा । नीता दिवं रिपुगणा भयमप्यपास्तम् अस्माकमुन्मदसुरारिभवं नमस्ते ॥

លោកទាំងបីនេះទាំងមូល ត្រូវបានព្រះនាងសង្គ្រោះដោយការបំផ្លាញសត្រូវ; ព្រះនាងបានសម្លាប់ពួកគេនៅកំពូលសមរភូមិ ហើយបានបញ្ជូនកងសត្រូវទៅស្ថានសួគ៌ (គឺទៅមរណភាព) ដូច្នេះការភ័យខ្លាចរបស់យើងត្រូវបានដកចេញ។ សូមគោរពបូជាចំពោះព្រះនាង ប្រភពនៃជ័យជម្នះរបស់យើងលើសត្រូវអាសុរាដែលឆ្កួតរំភើប។

Verse 24

शूलेन पाहि नो देवि पाहि खड्गेन चाम्बिके । घण्टास्वनेन नः पाहि चापज्यानिः स्वनेन च ॥

សូមការពារយើង ឱ ព្រះនាងទេវី ដោយត្រីសូលរបស់ព្រះនាង; សូមការពារយើង ឱ អំបិកា ដោយដាវរបស់ព្រះនាង។ សូមការពារយើងដោយសំឡេងកណ្ដឹងរបស់ព្រះនាង ហើយក៏ដោយសំឡេងខ្សែធ្នូរបស់ព្រះនាងផងដែរ។

Verse 25

प्राच्यां रक्ष प्रतीच्यां च चण्डिके रक्ष दक्षिणे । भ्रामणेनात्मशूलस्य उत्तरस्यां तथेश्वरि ॥

សូមការពារយើងនៅទិសកើត និងទិសលិច; ឱ ចណ្ឌិកា សូមការពារយើងនៅទិសត្បូង។ ហើយនៅទិសជើងផងដែរ ឱ ព្រះនាងម្ចាស់អធិបតី សូមការពារយើងដោយការវិលក្រឡឹងនៃត្រីសូលរបស់ព្រះនាងផ្ទាល់។

Verse 26

सौम्यानि यानि रूपाणि त्रैलोक्ये विचरन्ति ते । यानि चात्यर्थघोराणि तै रक्षास्मांस्तथा भुवम् ॥

ដោយទម្រង់ទន់ភ្លន់ណាណាមួយរបស់ព្រះនាង ដែលចល័តនៅក្នុងលោកទាំងបី និងដោយទម្រង់ដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាចយ៉ាងខ្លាំងណាណាមួយផង ដោយទម្រង់ទាំងនោះ សូមការពារយើង—ហើយសូមការពារផែនដីដូចគ្នា។

Verse 27

खड्गशूलगदादीनि यानि चास्त्राणि तेऽम्बिके । करपल्लवसङ्गीनि तैरस्मान् रक्ष सर्वतः ॥

ឱ អំបិកា អាវុធណាណាមួយដែលព្រះនាងមាន—ដូចជា ដាវ ត្រីសូល គុទ្ទក និងអ្វីៗផ្សេងទៀត—ដែលភ្ជាប់ជាមួយពន្លកទន់នៃដៃព្រះនាង ដោយអាវុធទាំងនោះ សូមការពារយើងពីគ្រប់ទិស។

Verse 28

ऋषिरुवाच एवम् स्तुता सुरैर्दिव्यैः कुसुमैर्नन्दनोद्भवैः । अर्चिता जगतां धात्री तथा गन्धानुलेपनैः ॥

ឥសីបាននិយាយថា៖ ដូច្នេះ ព្រះទេវតាទាំងឡាយបានសរសើរព្រះនាង (ព្រះទេវី) ហើយព្រះនាង ជាអ្នកទ្រទ្រង់លោកទាំងឡាយ ត្រូវបានបូជាដោយផ្កាទិវ្យកើតពីសួននន្ទន និងដោយក្លិនទឹកអប់ និងគ្រឿងលាបផងដែរ។

Verse 29

भक्त्या समस्तैस्त्रिदशार्दिव्यैर्धूपैस्तु धूपिता । प्राह प्रसादसुमुखी समस्तान् प्रणतान् सुरान् ॥

ព្រះនាងត្រូវបានគោរពដោយព្រះទេវតាទាំងអស់ដោយសទ្ធា ហើយត្រូវបានអប់ដោយធូបទិវ្យ; ព្រះនាង—ដែលព្រះមុខពោរពេញដោយព្រះគុណ—បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះទេវតាទាំងអស់ដែលបានកោតក្រាប។

Verse 30

देव्युवाच व्रियतां त्रिदशाः सर्वे यदस्मत्तोऽभिवाञ्छितम् । ददाम्यहमति प्रीत्या स्तवैरेभिः सुपूजिता ॥

ព្រះទេវីមានព្រះបន្ទូលថា៖ ឱ ព្រះទេវតាទាំងអស់ ចូរជ្រើសរើសអ្វីណាដែលអ្នកប្រាថ្នាពីខ្ញុំ។ ខ្ញុំនឹងប្រទានវា ដោយសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ព្រោះខ្ញុំត្រូវបានបូជាល្អដោយបទសរសើរទាំងនេះ។

Verse 31

कर्तव्यमपरं यच्च दुष्करं तन्न विद्महे । इत्याकर्ण्य वचो देव्याः प्रत्यऊचुस्ते दिवौकसः ॥

«យើងមិនដឹងថាមានកិច្ចការផ្សេងទៀតណាដែលនៅសល់ត្រូវធ្វើទៀតឡើយ—ក៏មិនមានអ្វីលំបាកសម្រាប់ព្រះនាងដែលនៅមិនទាន់បានសម្រេចដែរ»។ ពេលបានឮព្រះវចនៈរបស់ព្រះមាតាទេវី ដេវតានៅស្ថានសួគ៌បានឆ្លើយដូច្នេះ។

Verse 32

देवा ऊचुः भगवत्या कृतं सर्वं न किञ्चिदवशिष्यते । यदयं निहतः शत्रुरस्माकं महिषासुरः ॥

ព្រះទេវតាបាននិយាយថា៖ «អ្វីៗទាំងអស់បានសម្រេចដោយព្រះមាតាទេវីដ៏ព្រះពរ; មិនមានអ្វីនៅសល់ទៀតឡើយ។ ព្រោះសត្រូវរបស់យើង—មហិષាសុរ—ត្រូវបានសម្លាប់ហើយ»។

Verse 33

यदि चापि वरो देयस्त्वयास्माकं महेश्वरि । सं स्मृता सं स्मृता त्वं नो हिंसेथाः परमापदः ॥

«ហើយបើព្រះនាងនឹងប្រទានពរ​ដល់ពួកយើង ឱ ព្រះមាតាទេវីដ៏អស្ចារ្យ៖ រាល់ពេលដែលព្រះនាងត្រូវបានរំលឹក—ម្តងហើយម្តងទៀត—សូមព្រះនាងបំបាត់គ្រោះមហន្តរាយដ៏ធំបំផុតសម្រាប់ពួកយើង»។

Verse 34

यश्च मर्त्यः स्तवैरेभिस्त्वां स्तोष्यत्य मलानने । तस्य वित्तर्धिविभवैर्धनदारादिसम्पदाम् । वृद्धयेऽस्मात्प्रसन्ना त्वं भवेताः सर्वदाम्बिके ॥

«ហើយមនុស្សណាម្នាក់ដែលនឹងសរសើរព្រះនាងដោយបទស្តូត្រទាំងនេះ ឱ ព្រះនាងមានព្រះមុខបរិសុទ្ធ—សូមព្រះនាងដែលពោរពេញដោយព្រះគុណ ឱ អំបិកា បង្កើនទ្រព្យសម្បត្តិ សេចក្តីរុងរឿង និងសំណាងរបស់គាត់ ហើយបង្កើនទ្រព្យកាន់កាប់ ដូចជា ទ្រព្យធន ភរិយា និងអ្វីៗដទៃទៀត»។

Verse 35

ऋषिरुवाच इति प्रसादिता देवैर् जगतोऽर्थे तथाऽऽत्मनः । तथेति उक्त्वा भद्रकाली बभूवाऽन्तर्हिता नृप ॥

ឥសីបាននិយាយថា៖ «ដូច្នេះ ព្រះទេវតាបានបូជាសម្រស់ព្រះនាង ដើម្បីប្រយោជន៍ដល់លោក និងដើម្បីខ្លួនពួកគេផ្ទាល់; បទ្រកាលី បានមានព្រះវចនៈថា ‘ដូច្នោះហើយ’ ហើយបានក្លាយជាមិនអាចមើលឃើញបាន ឱ ព្រះរាជា»។

Verse 36

इत्येतत्कथितं भूप सम्भूता सा यथा पुरा । देवी देवशरीरेभ्यो जगत्त्रय हितैषिणी ॥

ដូច្នេះហើយ ព្រះរាជា បានប្រាប់រួចថា ព្រះនាងទេវីបានបង្ហាញខ្លួនឡើងដូចមុន កើតចេញពីរាងកាយរបស់ទេវតាទាំងឡាយ ដោយប្រាថ្នាសុខសាន្ត និងសេចក្តីសុខមង្គលសម្រាប់លោកទាំងបី។

Verse 37

पुनश्च गौरीदेहात् सा समुद्भूता यथाभवत् । वधाय दुष्टदैत्यानां तथा शुम्भनिशुम्भयोः ॥

ហើយម្តងទៀត ព្រះនាងបានកើតឡើងពីរាងកាយរបស់ព្រះគោរី ដូចដែលបានកើតមាន—ដើម្បីសម្លាប់ដៃត្យៈអាក្រក់ទាំងឡាយ និងដើម្បីបំផ្លាញ សុម្ភ និង និសុម្ភ ផងដែរ។

Verse 38

रक्षणाय च लोकानां देवानामुपकारिणी । तच्छृणुष्व मयाऽऽख्यातं यथावत्कथयामि ते ॥

ដើម្បីការពារពិភពលោកទាំងឡាយ និងជាអ្នកប្រទានពរ​ដល់ទេវតា—សូមស្តាប់អ្វីដែលខ្ញុំនឹងរៀបរាប់; ខ្ញុំនឹងប្រាប់អ្នកឲ្យបានត្រឹមត្រូវ តាមលំដាប់។

Frequently Asked Questions

The chapter synthesizes a theology of divine power as both transcendent ground (Ādyā Prakṛti, source of guṇas and all deva-śaktis) and immanent moral agency (protector of worlds). Ethically, it frames ideal sovereignty as the union of uncompromising destruction of adharma with compassionate regard, even toward enemies, thereby presenting ferocity and mercy as complementary dimensions of dharmic protection.

By situating the Devīmāhātmya episode explicitly within the Sāvarṇika Manvantara, the chapter functions as a manvantara-embedded exemplum: the devas’ crisis, the Goddess’ intervention, and her boon establish an enduring salvific mechanism (smaraṇa and stuti) operative across ages, linking cosmic chronology to recurring patterns of divine restoration.

Adhyaya 84 is a core stuti-and-boon unit: it names Devī through major Śākta epithets (Ambikā, Caṇḍikā, Durgā, Gaurī, Bhadrakālī), identifies her with Vedic sacrificial functions (svāhā, svadhā) and liberating vidyā, and formalizes bhakti efficacy by granting that remembrance and praise yield protection, prosperity, and auspicious outcomes—while also foreshadowing the Śumbha-Niśumbha cycle.

Read Markandeya Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App