Adhyaya 21: Kuvalayashva’s Descent to Patala and the Rescue of Madalasa

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे पितापुत्रसंवादेऽथ कुवलयाश्वीयो नाम विंशोऽध्यायः । एकविंशोऽध्यायः । पितोवाच गालवेन समं गत्वा नृपपुत्रेण तेन यत् । कृतं तत् कथ्यतां पुत्रौ विचित्रा युवयोः कथा ॥

ដូច្នេះបានបញ្ចប់ជំពូកទី២០ ដែលមាននាម «Kuvalayāśvīya» ក្នុង «Markāṇḍeya Purāṇa» នៅក្នុងសន្ទនារវាងឪពុក និងកូនប្រុសទាំងឡាយ។ ឥឡូវចាប់ផ្តើមជំពូកទី២១។ ឪពុកបាននិយាយថា៖ «កូនៗអើយ ចូរប្រាប់ថា ព្រះអង្គម្ចាស់នោះបានធ្វើអ្វី បន្ទាប់ពីទៅជាមួយ Gālava; រឿងរ៉ាវរបស់អ្នកទាំងពីរគួរឱ្យអស្ចារ្យណាស់»។

Verse 2

पुत्रावूचतुः स गालवाश्रमे रम्ये तिष्ठन् भूपालनन्दनः । सर्वविघ्रोपशमनं चकार ब्रह्मवादिनाम् ॥

កូនប្រុសទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «នៅពេលស្នាក់នៅក្នុងអាស្រមដ៏រីករាយរបស់ Gālava ព្រះអង្គម្ចាស់នោះបានធ្វើពិធីសន្តិភាពបំបាត់ឧបសគ្គទាំងអស់ សម្រាប់ព្រះឥសីអ្នកនិយាយព្រះព្រហ្ម (brahma-speaking sages)»។

Verse 3

वीरं कुवलयाश्वं तं वसन्तं गालवाश्रमे । मदावलोपोपहतो नाजानाद्दानवाधमः ॥

អសុរ​ដ៏ទាបថោកនោះ ត្រូវបានវង្វេងដោយស្រវឹង និងអំនួត មិនបានស្គាល់វីរបុរស Kuvalayāśva ដែលស្នាក់នៅក្នុងអាស្រមរបស់ Gālava ទេ។

Verse 4

ततस्तं गालवं विप्रं सन्ध्योपासनतत्परम् । शौकरं रूपमास्थाय प्रधर्षयितुमागतम् ॥

បន្ទាប់មក គាត់បានបំលែងរាងជាជ្រូកព្រៃ ហើយមករំខានព្រះព្រាហ្មណ៍ Gālava ដែលកំពុងផ្តោតលើការបូជាពេលសន្ធ្យា (sandhyā)។

Verse 5

मुनिशिष्यैरथोत्क्रुष्टे शीघ्रमारुह्य तं हयम् । अन्वधावद्वराहं तं नृपपुत्रः शरासनी ॥

ពេលសិស្សរបស់ឥសីបានហៅរោទ៍ ព្រះអង្គម្ចាស់—កាន់ធ្នូ—បានឡើងសេះនោះយ៉ាងរហ័ស ហើយដេញតាមជ្រូកព្រៃនោះ។

Verse 6

आजघान च बाणेन चन्द्रार्धाकारवर्चसा । आकृष्य बलवच्चापं चारुचित्रोपशोभितम् ॥

ព្រះអង្គបានទាញធ្នូដ៏ខ្លាំង ដែលតុបតែងដោយលំនាំស្រស់ស្អាត ហើយបាញ់ព្រួញភ្លឺរលោង ដូចខ្សែកោងនៃព្រះចន្ទកន្លះ។

Verse 7

नाराचाभिहतः शीघ्रमात्मत्राणपरो मृगः । गिरिपादपसम्बाधां सोऽन्वक्रामन्महाटवीम् ॥

ពេលត្រូវព្រួញ សត្វក្តាន់—មានចិត្តតែសង្គ្រោះជីវិតខ្លួន—បានរត់លឿនចូលទៅក្នុងព្រៃធំ ដែលសម្បូរដោយដើមឈើលើភ្នំ។

Verse 8

तमन्वधावद्वेगेन तुरगोऽसौ मनोजवः । चोदितो राजपुत्रेण पितुरादेशकारिणा ॥

សេះលឿននោះ ដូចគំនិត បានដេញតាមវាដោយល្បឿនខ្លាំង ត្រូវបានជំរុញដោយព្រះរាជកុមារ ដែលកំពុងអនុវត្តព្រះបិតាបញ្ជា។

Verse 9

अतिक्रम्याथ वेगेन योजनानि सहस्रशः । धरण्यां विवृते गर्ते निपपात लघुक्रमः ॥

បន្ទាប់មក ក្រោយឆ្លងកាត់យោជនៈរាប់ពាន់ដោយលឿន អ្នកជើងស្រាលនោះបានធ្លាក់ចូលរណ្តៅធំមាត់បើក ដែលបើកចំហនៅក្នុងដី។

Verse 10

तस्यानन्तरमेवाशु सोऽप्यश्वी नृपतेः सुतः । निपपात महागर्ते तिमिरौघसमावृते ॥

ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីនោះ ព្រះរាជកុមារផងដែរ—ជិះលើសេះ—បានធ្លាក់ចូលរណ្តៅធំ ដែលគ្របដណ្តប់ដោយមហាអន្ធការ​ជា​ច្រើន។

Verse 11

ततो नादृश्यत मृगः स तस्मिन् राजसूनुना । प्रकाशञ्च स पातालमपश्यत तत्र नापि नम् ॥

ព្រះរាជកុមារ​មិនបានឃើញ​សត្វក្តាន់​នៅទីនោះទេ; ផ្ទុយទៅវិញ ព្រះអង្គបានឃើញ​តំបន់​លោកក្រោម​ដែលភ្លឺចែងចាំង​នៅទីនោះ ហើយមិនបានឃើញវា​ជា​ភាពទទេ​ប៉ុណ្ណោះឡើយ។

Verse 12

ततोऽपश्यत स सौवर्ण-प्रासादशतसङ्कुलम् । पुरन्दरपुरप्रख्यं पुरं प्राकारशोभितम् ॥

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានឃើញ​ទីក្រុង​មួយ​ដែលពោរពេញដោយ​ព្រះរាជវាំង​មាស​រាប់រយ ដូច​ទីក្រុង​របស់​ពុរន្ទរ (ឥន្ទ្រ) តុបតែងដោយ​កំពែង និង​ជញ្ជាំង។

Verse 13

तत् प्रविश्य स नापश्यत तत्र कञ्चिन्नरं पुरे । भ्रमता च ततो दृष्टा तत्र योषित् त्वरान्विता ॥

ព្រះអង្គចូលទៅក្នុងទីក្រុងនោះ ហើយមិនបានឃើញមនុស្សណាម្នាក់សោះ។ ខណៈព្រះអង្គដើរល្បាតទៅមក ព្រះអង្គបានឃើញស្ត្រីម្នាក់នៅទីនោះ កំពុងប្រញាប់ប្រញាល់។

Verse 14

सा पृष्टा तेन तन्वङ्गी प्रस्थिताऽ केन कस्य वा । नोवाच किञ्चित् प्रासादमारुरोह च भामिनी ॥

ព្រះអង្គសួរនាងថា «អ្នកជានរណា? ហើយអ្នកចេញដំណើរទៅសម្រាប់នរណា ឬដោយនរណាបញ្ជា?» ស្ត្រីរាងស្រឡូននោះមិនបានឆ្លើយអ្វីឡើយ; នារីស្បែកភ្លឺបានឡើងទៅក្នុងព្រះរាជវាំងមួយ។

Verse 15

सोऽप्यश्वमेकतो बद्ध्वा तामेवानुससार वै । विस्मयोत्फुल्लनयनो निःशङ्को नृपतेः सुतः ॥

ព្រះអង្គក៏បានចងសេះរបស់ព្រះអង្គនៅខាងមួយ ហើយតាមនាងតែម្នាក់ឯង ដោយភ្នែកពេញដោយការអស្ចារ្យ; ព្រះរាជបុត្រនោះគ្មានការភ័យខ្លាចឡើយ។

Verse 16

ततोऽपश्यत् सुविस्तीर्णे पर्यङ्के सर्वकाञ्चने । निषण्णां कन्याकामेकां कामयुक्तां रतीमिव ॥

បន្ទាប់មក គាត់បានឃើញ ក្មេងស្រីតែមួយ អង្គុយលើគ្រែធំទូលាយ ដែលធ្វើពីមាសសុទ្ធទាំងមូល មានសេចក្តីប្រាថ្នា ដូចជាទេវី រតី ដោយខ្លួនឯង។

Verse 17

विस्पष्टेन्दुमुखीं सुभ्रूं पीनश्रोणिपयोधराम् । बिम्बाधरोष्ठीं नन्वङ्गीं नीलोत्पलविलोचनाम् ॥

នាងមានមុខដូចព្រះចន្ទយ៉ាងច្បាស់ និងចិញ្ចើមស្រស់ស្អាត; ត្រគាក និងទ្រូងពេញ; បបូរមាត់ដូចផ្លែបិមបា; រាងស្ដើង; និងភ្នែកដូចផ្កាឈូកខៀវ។

Verse 18

रक्ततुङ्गनखीṃ श्यामां मृद्वीṃ ताम्रकराङ्घ्रिकाम् । करभोरुṃ सुदशनां नीलसूक्ष्मस्थिरालकाम् ॥

ក្រចកនាងក្រហម និងលេចធ្លោ; សម្បុរនាងខ្មៅស្រទន់ និងទន់ភ្លន់; ដៃជើងមានពណ៌ក្រហមស្ពាន់; ភ្លៅដូចដងដំរី; ធ្មេញស្អាត; ហើយសក់រួញខ្មៅល្អិតរបស់នាងស្ថិតស្ថេរនៅទីតាំង។

Verse 19

तां दृष्ट्वा चारुसर्वाङ्गीमनङ्गाङ्गलतामिव । सोऽमन्यत् पार्थिवसुतस्तां रसातलदेवताम् ॥

ព្រះរាជបុត្រា ឃើញនាង—ស្រស់ស្អាតគ្រប់អវយវៈ ដូចវល្លិ៍ដែលកើតពីរាងកាយរបស់ អនង្គ (កាម)—បានគិតថា នាងជាទេវតានៃ រាសាតាលា (លោកក្រោម)។

Verse 20

सा च दृष्ट्वैव तं बाला नीलकुञ्चितमूर्धजम् । पीनोरुस्कन्धबाहुं तममंस्त मदनं शुभा ॥

ហើយក្មេងស្រីនោះ ពេលឃើញគាត់ភ្លាម—មានសក់រួញខ្មៅ និងភ្លៅ ស្មា និងដៃពេញ; មានរូបរាងជាសុភមង្គល—បានគិតថា គាត់ជាមទន (កាម)។

Verse 21

उत्तस्थौ च महाभागा चित्तक्षोभमवाप्य सा । लज्जाविस्मयदैन्यानां सद्यस्तन्वी वशं गता ॥

ក្មេងស្រីស្ដើងរូបនោះ ដែលមានភាគល្អ បានក្រោកឡើងដោយចិត្តរង្គើ; ហើយភ្លាមៗ ដោយសារភាពខ្មាសអៀន ការភ្ញាក់ផ្អើល និងទុក្ខព្រួយ នាងបានធ្លាក់នៅក្រោមអំណាចរបស់ពួកគេ។

Verse 22

कोऽयं देवो नु यक्षो वा गन्धर्वो वोरगोऽपि वा । विद्याधरो वा सम्प्राप्तः कृतपुण्यरतिर्नरः ॥

នាងគិតថា៖ «នេះជានរណា—ប្រហែលជាទេវតា ឬយក្ស (Yakṣa) ឬគន្ធព្វ (Gandharva) ឬសូម្បីតែនាគ (Nāga)? ឬជាវិទ្យាធរ (Vidyādhara) ដែលទើបមកដល់? ឬជាមនុស្ស ដែលសេចក្តីរីករាយរបស់គេកើតពីផលនៃបុណ្យកុសល?»

Verse 23

एवं विचिन्त्य बहुधा निश्वस्य च महीतले । उपविश्य ततो भेजे सा मूर्च्छां मदिरक्षणा ॥

នាងគិតបែបនេះជាច្រើនយ៉ាង ហើយដកដង្ហើមវែងៗ ក៏អង្គុយចុះលើដី; បន្ទាប់មក នាងបានសន្លប់ ដូចជាមនុស្សស្រវឹងស្រា។

Verse 24

सोऽपि कामशराघातमवाप्य नृपतेः सुतः । तां समाश्वासयामास न भेतव्यमिति ब्रुवन् ॥

ហើយព្រះរាជបុត្រផងដែរ ដែលត្រូវគ្រាប់ព្រួញរបស់កាមទេវ (Kāma) ប៉ះពាល់ បានលួងលោមនាង ដោយនិយាយថា៖ «អ្នកមិនចាំបាច់ភ័យទេ»។

Verse 25

सा च स्त्री या तदा दृष्टा पूर्वं तेन महात्मना । तालवृन्तमुपादाय पर्यवीजयदाकुला ॥

ហើយស្ត្រីដែលបុរសកិត្តិយសនោះបានឃើញពីមុន ក៏យកកង្ហារធ្វើពីស្លឹកត្នោត មកបក់ឲ្យគាត់ ទោះបីនាងមានចិត្តរំខានក៏ដោយ។

Verse 26

समाश्वास्य तदा पृष्टा तेन संमोहकारणम् । किञ्चिल्लज्जान्विता बाला तस्याः सख्युर् न्यवेदयत् ॥

បន្ទាប់ពីបានលួងលោមនាងរួច គាត់បានសួរនាងអំពីមូលហេតុនៃការភាន់ច្រឡំ។ ក្មេងស្រីមានអារម្មណ៍ខ្មាសអៀនបន្តិច ដូច្នេះបានប្រាប់តាមរយៈមិត្តស្រីរបស់នាង។

Verse 27

सा चास्मै कथयामास नृपपुत्राय विस्तरात् । मोहस्य कारणं सर्वं तद्दर्शनसमुद्भवम् । यथा तया समाख्यातं तद्वृत्तान्तञ्च भामिनी ॥

ហើយនាងបានប្រាប់ព្រះអង្គ—ព្រះអង្គម្ចាស់—យ៉ាងលម្អិតអំពីមូលហេតុទាំងមូលនៃការភាន់ច្រឡំរបស់នាង ដែលកើតឡើងពីការឃើញព្រះអង្គ/ហេតុការណ៍នោះ។ ដូច្នេះ ស្ត្រីស្រស់ស្អាតបានរៀបរាប់ហេតុការណ៍ទាំងមូលតាមដែលបានកើតឡើង។

Verse 28

स्त्र्युवाच— विश्वावसुरिति ख्यातो दिवि गन्धर्वराट् प्रभो । तस्येयमात्मजा सुभ्रूर् नाम्नरा ख्याता मदालसा ॥

ស្ត្រីនោះបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះអម្ចាស់ នៅស្ថានសួគ៌មានស្តេចនៃគន្ធរវៈមួយ អ្នកល្បីល្បាញឈ្មោះ វិශ්וואַវាសុ។ នេះជាកូនស្រីរបស់គាត់ នាងមានចិញ្ចើមស្រស់ស្អាត មាននាមល្បីថា មដាលសា»។

Verse 29

वज्रकेतुः सुतश्चोग्रो दानवोऽरिविदारणः । पातालकेतुर् विख्यातः पातालान्तरसंश्रयः ॥

គាត់គឺជាកូនប្រុសដ៏កាចសាហាវរបស់ វជ្រកេតុ—ជាដានវៈ អ្នកបំបាក់សត្រូវ—មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះថា បាតាលកេតុ រស់នៅក្នុងតំបន់ខាងក្នុងនៃ បាតាល។

Verse 30

तेनेयम् उद्यानगता कृत्वा मायां तमोमयीम् । अपहृत्य मयां हीना बाला नीता दुरात्मना ॥

គាត់បានប្រើមាយាដែលកើតពីភាពងងឹត ហើយបានចាប់ពង្រត់ក្មេងស្រីនេះ នៅពេលនាងទៅសួនច្បារ; ក្មេងស្រីត្រូវបានដកហូតអ្នកបម្រើរបស់នាង ហើយត្រូវបានមនុស្សអាក្រក់នោះនាំយកទៅ។

Verse 31

आगामिन्यां त्रयोदश्याम् उद्वक्ष्यति किलासुरः । स तु नार्हति चार्वङ्गीं शूद्रो वेदश्रुतीमिव ॥

នៅថ្ងៃតិថីទីដប់បីនៃចន្ទគតិ គេនិយាយថា អសុរ​នោះមានបំណងរៀបការជាមួយនាង។ ប៉ុន្តែគេមិនសមនឹងកញ្ញាដែលមានអវយវៈស្រស់ស្អាតនោះទេ ដូចជាសូទ្រ​មិនសមនឹងការសូត្រវេទ។

Verse 32

अतीते च दिने बालाम् आत्मव्यापदनोद्यताम् । सुरभिः प्राह नायं त्वां प्राप्स्यते दानवाधमः ॥

ហើយពេលមួយថ្ងៃបានកន្លងផុតទៅ ខណៈកញ្ញានោះត្រៀមបោះបង់ជីវិត សុរ​ភីបាននិយាយថា៖ «ដានវៈអាក្រក់នេះ នឹងមិនបានអ្នកទេ»។

Verse 33

मर्त्यलोकमनुप्राप्तं य एनं छेत्स्यते शरैः । स ते भर्ता महाभागे अचिरेण भविष्यति ॥

«អ្នកណាដែលបានមកកាន់លោកមនុស្ស ហើយនឹងបាញ់ព្រួញកម្ចាត់គេ—អ្នកនោះ ឱ អ្នកមានភាគល្អយ៉ាងខ្លាំង នឹងក្លាយជាស្វាមីរបស់អ្នកឆាប់ៗនេះ»។

Verse 34

अहं चास्याः सखी नाम्नरा कुण्डलेति मनस्विनी । सुता विन्ध्यवतः पत्नी वीरपुष्करमालिनः ॥

«ហើយខ្ញុំគឺជាមិត្តរបស់នាង គឺអ្នកមានចិត្តខ្ពង់ខ្ពស់ឈ្មោះ គុណ្ឌលា—កូនស្រីរបស់ វិន្ធ្យវត និងជាភរិយារបស់វីរបុរស បុស្ករ​មាលិន»។

Verse 35

हते भर्तरि शुम्भेन तीर्थात् तीर्थम् अनुव्रता । चरामि दिव्यया गत्या परलोकार्थम् उद्यता ॥

«បន្ទាប់ពីស្វាមីរបស់ខ្ញុំត្រូវបាន សុម្ភ សម្លាប់ ខ្ញុំស្មោះត្រង់ចំពោះព្រហ្មចារីយវត (វ្រត) របស់ខ្ញុំ ដើរលំហែពីទីធម្មយាត្រាទៅទីធម្មយាត្រា ដោយដំណើរដ៏ទេវីយៈ មានបំណងចំពោះសុខុមាលភាពនៃលោកក្រោយ»។

Verse 36

पातालकेतुर्दुष्टात्मा वाराहं वपुरास्थितः । केनापि विद्धो बाणेन मुनीनां त्राणकारणात् ॥

បាតាលកេតុ អ្នកមានចិត្តអាក្រក់ បានបម្លែងខ្លួនជាជ្រូកព្រៃ ហើយត្រូវព្រួញរបស់នរណាម្នាក់ចាក់ប៉ះ—នេះហើយជាមធ្យោបាយដែលបានសង្គ្រោះព្រះឥសីទាំងឡាយ។

Verse 37

तञ्चाहं तत्त्वतोऽन्विष्य त्वरिता समुपागता । सत्यमेव स केनापि ताडितो दानवाधमः ॥

ខ្ញុំបានស៊ើបអង្កេតរឿងនោះតាមសេចក្តីពិត ហើយបានមកទីនេះដោយរហ័ស។ ពិតប្រាកដណាស់ ដាណវៈអាក្រក់បំផុតនោះ ត្រូវនរណាម្នាក់វាយប្រហារ។

Verse 38

इयञ्च मूर्च्छामगमत् कारणं यत् शृणुष्व तत् । त्वयि प्रीतिमती बाला दर्शनादेव मानद ॥

ហើយនាងបានដួលសន្លប់—សូមស្តាប់ហេតុផល៖ ក្មេងស្រីវ័យក្មេងនោះ បានស្រឡាញ់លោកភ្លាមៗ ត្រឹមតែបានឃើញលោកប៉ុណ្ណោះ ឱ ព្រះអង្គដ៏គួរគោរព។

Verse 39

देवपुत्रोपमे चारु-वाक्यादिगुणशालिनि । भर्ता चान्यस्य विहिता येन विद्धः स दानवः ॥

ទោះនាងដូចជាកូនស្រីទេវតា និងមានគុណធម៌ ដូចជាពាក្យសម្តីផ្អែមល្ហែមក៏ដោយ នាងត្រូវបានកំណត់ជាប្រពន្ធរបស់បុរសផ្សេង—ដោយបុរសនោះ ដាណវៈត្រូវបានព្រួញចាក់ប៉ះ។

Verse 40

एतस्मात् कारणान्मोहं महान्तमियमागतā । यावज्जीवं च तन्वङ्गी दुःखमेवोपभोक्ष्यते ॥

ដោយហេតុនេះ នាងបានធ្លាក់ចូលក្នុងភាពវង្វេងយ៉ាងខ្លាំង; ហើយក្មេងស្រីរាងស្គមស្គាំងនោះ នឹងជួបតែទុក្ខសោកប៉ុណ្ណោះ ដរាបណានាងនៅរស់។

Verse 41

त्वय्यस्या हृदयं रागि भर्ता चान्यो भविष्यति । यावज्जीवमतो दुःखं सुरभ्या नान्यथा वचः ॥

ឱ អ្នកមានក្តីស្នេហាខ្លាំង! បេះដូងនាងភ្ជាប់ជាប់នឹងអ្នក ប៉ុន្តែប្តីនាងនឹងជាអ្នកដទៃ។ ដូច្នេះ នាងនឹងទទួលទុក្ខសោករហូតដល់ចុងជីវិត—ពាក្យរបស់សុរាភី មិនអាចផ្លាស់ប្តូរបានទេ។

Verse 42

अहं त्वस्याḥ प्रभि प्रीत्या दुःखितात्र समागता । यतो विशेषो नैवास्ति स्वसखी-निजदेहयोः ॥

ប៉ុន្តែខ្ញុំ ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះនាង បានមកទីនេះក្នុងទុក្ខសោក; ព្រោះដូចជាមិនមានភាពខុសគ្នារវាងមិត្តជាទីស្រឡាញ់ និងរាងកាយរបស់ខ្លួនឯងឡើយ។

Verse 43

यद्येषाभिमतं वीरं पतिमाप्नोति शोभना । ततस्तपस्त्वहं कुर्यां निर्व्यलीकेन चेतसा ॥

ប្រសិនបើក្មេងស្រីដ៏ស្រស់ស្អាតនេះ បានវីរបុរសដែលនាងប្រាថ្នា ជាប្តី នោះខ្ញុំនឹងអនុវត្តតបស្យា ដោយចិត្តស្មោះត្រង់ (គ្មានល្បិចកល)។

Verse 44

त्वन्तु को वा किमर्थं वा सम्प्राप्तोऽत्र महामते । देवो दैत्यो नु गन्धर्वः पन्नगः किन्नरोऽपि वा ॥

ប៉ុន្តែអ្នកជានរណា ហើយមកទីនេះដោយគោលបំណងអ្វី ឱ អ្នកមានចិត្តធំ? តើអ្នកជាទេវតា ឬដៃត្យ ឬគន្ធព្វ ឬនាគ ឬក៏គិន្នរ?

Verse 45

न ह्यत्र मानुषगतिर्न चेदृङ्मानुषं वपुः । तत्त्वमाख्याहि कथितं यथैवावितथं मया ॥

ព្រោះទីនេះមិនមានផ្លូវឆ្លងកាត់សម្រាប់មនុស្សឡើយ ប៉ុន្តែអ្នកមានរូបរាងដូចមនុស្ស។ ចូរប្រាប់សេចក្តីពិត ដូចដែលខ្ញុំបាននិយាយទៅអ្នកដោយគ្មានការកុហក។

Verse 46

कुवलयाश्व उवाच यन्मां पृच्छसि धर्मज्ञे कस्त्वं किं वा समागतः । तच्छृणुष्वामलप्रज्ञे कथयाम्यादितस्तव ॥

គុវលយាស្វា បាននិយាយថា៖ «ឱ អ្នកដឹងធម៌ ដោយសារអ្នកសួរខ្ញុំថា ខ្ញុំជានរណា និងហេតុអ្វីបានមក—សូមស្តាប់ ឱ អ្នកមានបញ្ញាបរិសុទ្ធ។ ខ្ញុំនឹងប្រាប់ចាប់ពីដើម»។

Verse 47

राज्ञः शत्रुजितः पुत्रः पित्रा सम्प्रेषितः शुभे । मुनिरक्षणमुद्दिश्य गालवाश्रममागतः ॥

«ខ្ញុំជាកូនប្រុសរបស់ព្រះបាទ សត្រុជិត ដែលឪពុកខ្ញុំបានផ្ញើមក ឱ អ្នកមានសិរីមង្គល ហើយខ្ញុំបានមកអាស្រមរបស់ កាលវៈ ដោយបំណងការពារព្រះឥសីទាំងឡាយ»។

Verse 48

कुर्वतो मम रक्षाञ्च मुनीनां धर्मचारिणाम् । विघ्नार्थमागतः कोऽपि शौकरं रूपमास्थितः ॥

«នៅពេលខ្ញុំកំពុងការពារព្រះឥសីទាំងនោះ ដែលប្រតិបត្តិធម៌ មាននរណាម្នាក់បានមកបង្កឧបសគ្គ ដោយបំលែងរូបជាជ្រូកព្រៃ»។

Verse 49

मया स विद्धो बाणेन चन्द्रार्धाकारवर्चसा । अपक्रान्तोऽतिवेगेन तमस्म्यनुगतो हयी ॥

«ខ្ញុំបានបាញ់គាត់ដោយព្រួញភ្លឺដូចព្រះចន្ទអឌ្ឍចន្ទ; គាត់រត់គេចដោយល្បឿនខ្លាំង ហើយខ្ញុំជិះសេះដេញតាមចូលទៅក្នុងភាពងងឹត»។

Verse 50

पपात सहसा गर्ते सक्रीडोऽश्वश्च मामकः । सोऽहमश्वं समारूढस्तमस्येकः परिभ्रमन् ॥

«ភ្លាមៗ សេះរបស់ខ្ញុំជាមួយគ្រឿងសម្ភារៈទាំងអស់ បានធ្លាក់ចូលក្នុងរណ្តៅ។ បន្ទាប់មក ខ្ញុំឡើងជិះសេះវិញ ហើយដើរត្រាច់តែម្នាក់ឯងក្នុងភាពងងឹត»។

Verse 51

प्रकाशमासादितवान्दृष्टा च भवती मया । पृष्टया च न मे किञ्चिद्भवत्या दत्तमुत्तरम् ॥

«ខ្ញុំបានទៅដល់ទីកន្លែងពោរពេញដោយពន្លឺ ហើយបានឃើញព្រះនាង។ ប៉ុន្តែទោះខ្ញុំសួរព្រះនាង ក៏ព្រះនាងមិនឆ្លើយតបអ្វីឡើយ»។

Verse 52

त्वाञ्चैवानुप्रविष्टोऽहमिमं प्रासादमुत्तमम् । इत्येतत्कथितं सत्यं न देवोऽहं न दानवः ॥

«ហើយខ្ញុំបានតាមព្រះនាង ហើយចូលទៅក្នុងព្រះរាជវាំងដ៏ប្រសើរនេះ។ នេះជាសេចក្តីពិតដែលខ្ញុំបាននិយាយ៖ ខ្ញុំមិនមែនជាទេវតា ឬអសុរាទេ»។

Verse 53

न पन्नगो न गन्धर्वः किन्नरो वा शुचिस्मिते । समस्ता पूज्यपक्षो वै देवाद्या मम कुण्डले । मनुष्योऽस्मि विशङ्का ते न कर्तव्यात्र कर्हिचित् ॥

«ឱ នាងដែលញញឹមស្រស់ស្អាត ខ្ញុំមិនមែនជានាគ មិនមែនជាគន្ធರ್ವ មិនមែនជាគិន្នរាទេ។ នៅលើក្រវិលរបស់ខ្ញុំ មានរូបឆ្លាក់នៃព្រះទេវតា និងពួកគេដទៃទៀត។ ខ្ញុំជាមនុស្ស; សូមកុំមានសង្ស័យនៅទីនេះឡើយ»។

Verse 54

पुत्रावूचतुः ततः प्रहृष्टा सा कन्या सखीवदनमुत्तमम् । लज्जाजडं वीक्षमाणा किञ्चिन्नोवाच भामिनी ॥

បន្ទាប់មក នារីវ័យក្មេងទាំងពីរបាននិយាយគ្នា៖ ក្មេងស្រីនោះមានចិត្តរីករាយ បានសម្លឹងមើលមុខដ៏ប្រសើររបស់មិត្តនាង; ដោយខ្មាសអៀនរឹងកាយ នាងស្រស់ស្អាតនោះមិនបាននិយាយអ្វីឡើយ។

Verse 55

सा सखी पुनरप्येनां प्रहृष्टा प्रत्युवाच ह । यथावत् कथितं तेन सुरभ्या वचनानुगे ॥

មិត្តនាងនោះមានចិត្តរីករាយ បានឆ្លើយតបជាថ្មីទៅកាន់នាង (ឬជំនួសនាង) តាមការណែនាំរបស់សុរ​ភី—ដូចដែលគាត់បានរៀបរាប់យ៉ាងត្រឹមត្រូវ។

Verse 56

कुण्डलोवाच वीर सत्यमसन्दिग्धं भवताभिहितं वचः । नान्यत्र हृदयन्त्वस्या दृष्ट्वा स्थैर्यं प्रयास्यति ॥

កុណ្ឌលា បាននិយាយថា៖ «វីរបុរស អ្វីដែលអ្នកបាននិយាយគឺពិត និងគ្មានសង្ស័យ។ ពេលចិត្តនាងបានឃើញភាពមាំមួនរបស់អ្នកហើយ នាងនឹងមិនបែរទៅកន្លែងផ្សេងទៀតឡើយ»។

Verse 57

चन्द्रमेवाधिका कान्तिः समुपैति रविं प्रभा । भूतिर्धन्यं धृतिर्धोरं क्षान्तिरभ्येति चोत्तमम् ॥

«សម្រស់ដ៏លើសលប់មកដូចព្រះចន្ទ; ពន្លឺរលោងចូលមកដូចព្រះអាទិត្យ។ សេចក្តីសម្បូរបែប និងពរ​មង្គលមកដល់; កម្លាំងអត់ធ្មត់ដ៏គួរឱ្យខ្លាចកើតឡើង; ហើយភាពអត់ធ្មត់ឈានដល់កំពូល»។

Verse 58

त्वयैव विद्धोऽसन्दिग्धं स पापो दानवाधमः । सुरभिः सा गवां माता कथं मिथ्या वदिष्यति ॥

«អារក្សអាក្រក់នោះ ជាអ្នកទាបបំផុតក្នុងចំណោមដានវៈ ត្រូវបានអ្នកវាយប្រហារពិតប្រាកដ—គ្មានសង្ស័យ។ នាងគឺសុរាភី មាតានៃគោទាំងឡាយ; នាងនឹងនិយាយកុហកបានដូចម្តេច?»

Verse 59

तद्धन्येयं सभाग्या च त्वत्सम्बन्धं समेत्य वै । कुरुष्व वीर यत् कार्यं विधिनैव समाहितम् ॥

«ដូច្នេះ នាងពិតជាមានពរ និងសំណាងល្អណាស់ ព្រោះបានទទួលទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នក។ វីរបុរស អ្នកចូរធ្វើអ្វីដែលត្រូវធ្វើ—តាមវិធីសាស្ត្រត្រឹមត្រូវ ដោយចិត្តស្ងប់ស្ងាត់»។

Verse 60

पुत्रावूचतुः परवाऽनहमित्याह राजपुत्रः सतां पितुः । सा च तं चिन्तयामास तुम्बुरुं तत्कुले गुरुम् ॥

«កូនប្រុសទាំងឡាយបាននិយាយ។ ព្រះអង្គម្ចាស់បានមានព្រះបន្ទូលថា ‘ខ្ញុំមិនអព្យាក្រឹតទេ (ខ្ញុំទទួលយក)’។ ហើយនាងបាននឹកឃើញទុំបុរុ (Tumburu) គ្រូបង្រៀននៃវង្សនោះ»។

Verse 61

स चापि तत्क्षणात् प्राप्तः प्रगृहीतसमित्कुशः । मदालसायाः समप्रीत्या कुण्डलागौरवेण च ॥

ហើយគាត់បានមកដល់ភ្លាមៗនោះ ដោយកាន់ឈើឥន្ធនៈសម្រាប់ពិធី និងឧបករណ៍ជំរុញពិធី (អង្គុស)។ ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះ ម៉ដាលសា និងដោយការគោរពចំពោះ គុណ្ឌលា ផងដែរ។

Verse 62

प्रज्वाल्य पावकं हुत्वा मन्त्रवित् कृतमङ्गलाम् । वैवाहिकविधिं कन्यां प्रतिपाद्य यथागतम् ॥

ដោយបញ្ឆេះអគ្គិពិសិដ្ឋ និងបូជាអាហូត្រា អ្នកដឹងមន្ត្រាបានអនុវត្តពិធីមង្គល; ដាក់កញ្ញានោះឲ្យចូលក្នុងលំដាប់ពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ រួចគាត់ក៏ចាកចេញ ដូចដែលគាត់បានមក។

Verse 63

जगाम तपसे धीमान् स्वाश्रमपदं तदा । सा चाह तां सखीṃ बालाṃ कृतार्थास्मि वरानने ॥

បន្ទាប់មក បុគ្គលប្រាជ្ញានោះបានចាកទៅធ្វើតបស្យា នៅអាស្រាមរបស់ខ្លួន។ ហើយនាងបាននិយាយទៅកាន់មិត្តស្រីវ័យក្មេងថា «ឱ មុខស្រស់អើយ ខ្ញុំបានពេញបំណងហើយ»។

Verse 64

संयुक्ताममुनाऽऽदृष्ट्वा त्वामहं रूपशालिनीम् । तमस्तप्स्येऽहमतुलं निर्व्यलीकेन चेतसा ॥

ឃើញអ្នក—ពោរពេញដោយសម្រស់—បានរួមជាមួយគាត់ហើយ ខ្ញុំនឹងអនុវត្តតបស្យាដ៏អស្ចារ្យមិនអាចប្រៀបបាន ឲ្យចិត្តឥតល្បិចកល។

Verse 65

तीर्थाम्बुधूतपापा च भवित्री नेदृशी यथा । तञ्चाह राजपुत्रं सा प्रश्रयावनता तदा । गन्तुकामा निजसखी-स्नेहविक्लवभाषिणी ॥

ហើយនាងនឹងក្លាយជាដូចនេះ—អំពើបាបរបស់នាងត្រូវបានលាងសម្អាតដោយទឹកនៃទីធ្លាក់បរិសុទ្ធ (ទីរមណីយដ្ឋានបូជា)។ បន្ទាប់មក នាងបានឱនក្បាលដោយភាពទាបទន់ ហើយនិយាយទៅកាន់ព្រះអង្គម្ចាស់—ចង់ចាកចេញ និងនិយាយរអាក់រអួល ដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះមិត្តរបស់នាង។

Verse 66

कुण्डलोवाच पुंभिरप्यमितप्रज्ञ नोपदेशो भवद्विधे । दातव्यः किमुत स्त्रीभिरतो नोपदिशामि ते ॥

កុណ្ឌលា បាននិយាយថា៖ «ឱ បុរសមានប្រាជ្ញាអសীম ការផ្តល់ដំបូន្មាន មិនគួរផ្តល់សូម្បីតែដល់បុរសដូចអ្នកទេ—តើនឹងនិយាយអ្វីទៅដល់ស្ត្រី។ ដូច្នេះ ខ្ញុំនឹងមិនបង្រៀនអ្នកទេ»។

Verse 67

किं त्वस्यास्तनुमध्यायाः स्नेहाकृष्टेन चेतसा । त्वया विश्रम्भिता चास्मि स्मारयाम्यरिसूदन ॥

«ប៉ុន្តែ ព្រោះចិត្តខ្ញុំត្រូវបានទាញដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះស្ត្រីចង្កេះស្តើងនេះ ហើយព្រោះអ្នកបានទុកចិត្តលើខ្ញុំ ឱ អ្នកសម្លាប់សត្រូវ ខ្ញុំនឹងរំលឹកអ្នកអំពីអ្វីដែលគួរធ្វើ»។

Verse 68

भर्तव्या रक्षितव्या च भार्या हि पतिना सदा । धर्मार्थकामसंसिद्ध्यै भार्या भर्तृसहायिनी ॥

«ភរិយាត្រូវតែត្រូវបានថែរក្សា និងការពារជានិច្ចដោយស្វាមី; ព្រោះសម្រាប់ការបំពេញធម៌ ទ្រព្យ និងកាម ភរិយាជាជំនួយការរបស់ស្វាមី»។

Verse 69

यदा भार्या च भर्ता च परस्परवशानुगौ । तदा धर्मार्थकामानां त्रयाणामपि सङ्गतम् ॥

«នៅពេលភរិយា និងស្វាមី យកចិត្តទុកដាក់គ្នាទៅវិញទៅមក ហើយត្រូវបានណែនាំដោយគ្នាទៅវិញទៅមក នោះធម៌ ទ្រព្យ និងកាម ទាំងបី ត្រូវបានសម្រេចដោយសមស្រប និងសុខសាន្ត»។

Verse 70

कथं भार्यामृते धर्ममर्थं वा पुरुषः प्रभो । प्राप्नोति काममथवा तस्यां त्रितयमाहितम् ॥

«បុរសម្នាក់ បើគ្មានភរិយា នឹងអាចសម្រេចធម៌ ឬទ្រព្យ—ឬសូម្បីតែកាម—បានដូចម្តេច ឱ ព្រះអម្ចាស់? នៅក្នុងនាង ត្រីភាគនេះត្រូវបានបង្កើតឡើង»។

Verse 71

तथैव भर्तारमृते भार्या धर्मादिसाधने । न समर्था त्रिवर्गोऽयं दाम्पत्यं समुपाश्रितः ॥

ដូចគ្នានេះដែរ ប្រពន្ធដែលគ្មានប្តី មិនអាចបំពេញធម៌ និងគោលបំណងផ្សេងៗបានទេ; គោលបំណងបីប្រការ នេះមានមូលដ្ឋានលើជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍។

Verse 72

देवातापितृभृत्यानामतिथीनाञ्च पूजनम् । न पुंभिः शक्यते कर्तुमृते भार्यां नृपात्मज ॥

ឱ ព្រះអង្គម្ចាស់ បុរសមិនអាចអនុវត្តការបូជា និងការគោរពត្រឹមត្រូវចំពោះទេវតា បុព្វបុរស អ្នកបម្រើ និងភ្ញៀវ បានឡើយ ប្រសិនបើគ្មានប្រពន្ធ។

Verse 73

प्राप्तोऽपि चार्थो मनुजैरानीतोऽपी निजं गृहम् । क्षयमेति विना भार्यां कुभार्यासंश्रयेऽपि वा ॥

សូម្បីតែទ្រព្យសម្បត្តិដែលបុរសរកបាន ទោះនាំចូលមកក្នុងផ្ទះខ្លួនក៏ដោយ ក៏វានឹងវិនាសទៅ ប្រសិនបើគ្មានប្រពន្ធ—ឬក៏ពឹងផ្អែកលើប្រពន្ធអាក្រក់។

Verse 74

कामस्तु तस्य नैवास्ति प्रत्यक्षेणोपलक्ष्यते । दम्पत्योः सहधर्मेण त्रयीधर्ममवाप्नुयात् ॥

ចំពោះកាមៈ (kāma) វាត្រូវបានឃើញច្បាស់ថា (បើគ្មានសម្ពន្ធគូស្វាមីភរិយា) គាត់មិនមានវាទេ។ ដោយធម៌រួមរបស់ប្តី និងប្រពន្ធ មនុស្សម្នាក់សម្រេចបាន «ធម៌បីប្រការ»។

Verse 75

पितॄन् पुत्रैस्तथैवान्नसाधनैरतिथीन् नरः । पूजाभिरमरांस्तद्वत् साध्वीं भार्यां नरोऽवति ॥

ដោយកូនប្រុស និងដោយការផ្គត់ផ្គង់អាហារ បុរសម្នាក់គោរពបុព្វបុរស និងភ្ញៀវ; ដោយពិធីបូជា គាត់គោរពទេវតា—ដូច្នេះដែរ បុរសគួរថែរក្សា និងការពារប្រពន្ធមានសីលធម៌។

Verse 76

स्त्रियाश्चापि विना भर्त्रा धर्मकामार्थसन्ततिः । नैव तस्मात् त्रिवर्गोऽयं दाम्पत्यमधिगच्छति ॥

សូម្បីតែស្ត្រីម្នាក់ ក៏ដោយ បើគ្មានស្វាមី នាងមិនអាចសម្រេចបាននូវធម៌ កាមៈ អត្ថៈ និងកូនចៅតាមធម៌ឡើយ។ ដូច្នេះ គោលបំណងបីប្រការនេះ មិនអាចសម្រេចបានក្រៅពីស្ថានភាពអាពាហ៍ពិពាហ៍ទេ។

Verse 77

एतन्मयोक्तं युवयोर्गच्छामि च यथेप्सितम् । वर्ध त्वमनया सार्धं धनपुत्रसुखायुषा ॥

«នេះហើយជាពាក្យដែលខ្ញុំបានប្រាប់អ្នកទាំងពីរ; ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងចាកចេញតាមចិត្ត។ សូមឲ្យអ្នកទាំងពីររីកចម្រើនជាមួយនាង—ដោយទ្រព្យសម្បត្តិ កូនប្រុស សុខសាន្ត និងអាយុយឺនយូរ»។

Verse 78

पुत्रावूचतुरित्युक्त्वा सा परिष्वज्य स्वसखीम् तं नमस्य च । जगाम दिव्यया गत्या यथाभिप्रेतमात्मनः ॥

ព្រះរាជបុត្រទាំងពីរបាននិយាយថា «ដូច្នោះហើយ»។ បន្ទាប់មក នាងបានឱបមិត្តរបស់នាងផ្ទាល់ កោតគោរពដោយក្បាលទាបចំពោះគាត់ ហើយចាកចេញដោយចលនាដ៏ទេវី តាមបំណងរបស់នាង។

Verse 79

सोऽपि शत्रुजितः पुत्रस्तामारोप्य तुरङ्गमम् । निर्गन्तुकामः पातालाद्विज्ञातो दनुसम्भवैः ॥

ព្រះរាជបុត្រ​នោះ ឈ្មោះ សត្រុជិតា បានអង្គុយនាងលើសេះ ហើយមានបំណងចាកចេញពីបាតាលា ត្រូវបានសត្វពូជដានុ (ដានវៈ) ស្គាល់ឃើញ។

Verse 80

ततस्तैः सहसोत्कृष्टं ह्रियते ह्रियतेऽति वै । कन्यारत्नं यदानितं दिवः पातालकेतुना ॥

បន្ទាប់មក ពួកគេបានស្រែកឡើងភ្លាមៗដោយសំឡេងខ្លាំងថា «នាងកំពុងត្រូវគេនាំទៅ! នាងត្រូវគេនាំទៅពិតប្រាកដ!»—នៅពេលកញ្ញាដូចគ្រឿងអលង្ការ ដែលបាតាលកេតុបាននាំចុះពីស្ថានសួគ៌ កំពុងត្រូវគេនាំយកទៅ។

Verse 81

ततः परिघनिस्त्रिंशगदाशूलशरायुधम् । दानवानां बलं प्राप्तं सह पातालकेतुना ॥

បន្ទាប់មក កងទ័ពដានវៈបានមកដល់ ប្រដាប់ដោយដំបង ដាវ គុដ្ឋ កាំបិតធំ លំពែង និងព្រួញ ហើយមានបាតាលកេតុមកជាមួយ។

Verse 82

तिष्ठ तिष्ठेति जल्पन्तस्ते तदा दानवोत्तमाः । शरवर्षैस्तथा शूलैर्ववर्षुर्नृपनन्दनम् ॥

បន្ទាប់មក ដានវៈដ៏ល្អឥតខ្ចោះទាំងនោះ ស្រែកថា «ឈប់! ឈប់!» ហើយបាញ់ព្រួញដូចភ្លៀង និងគប់លំពែងទៅលើព្រះរាជបុត្រា។

Verse 83

स च शत्रुजितः पुत्रस्तदस्त्राण्यतिवीर्यवान् । चिच्छेद शरजालेन प्रहसन्निव लीलया ॥

ហើយព្រះរាជបុត្រា សត្រុជិត ដ៏មានអំណាចលើសលប់ បានកាត់បំបែកអាវុធទាំងនោះដោយសំណាញ់ព្រួញ ដូចជាកំពុងសើច—លេងសប្បាយដូច្នោះ។

Verse 84

क्षणेन पातालतलमसिखक्त्यृष्टिशायकैः । छिन्नैः सञ्छन्नमभवदृतध्वजशरोत्करैः ॥

ភ្លាមៗនោះ ផ្ទៃដីនៃបាតាលា ត្រូវបានគ្របដណ្តប់ដោយដាវកាត់ផ្តាច់ លំពែង និងព្រួញ និងដោយគំនរព្រួញ និងទង់ជាតិដែលដួលរលំ។

Verse 85

ततोऽस्त्रं त्वाष्ट्रमादाय चिक्षेप प्रति दानवान् । तेन ते दानवाः सर्वे सह पातालकेतुना ॥

បន្ទាប់មក គាត់បានយកអាវុធទេវៈ «ទ្វាស្ត្រ» ហើយបោះវាទៅលើដានវៈទាំងឡាយ។ ដោយអាវុធនោះ ដានវៈទាំងអស់—រួមទាំងបាតាលកេតុ—ត្រូវបានវាយប្រហារ និងគ្របសង្កត់។

Verse 86

ज्वालामालातितीव्रेण स्फुटदस्थिचयाः कृताः । निर्दग्धाः कापिलं तेजः समासाद्येव सागराः ॥

ដោយកម្រងអណ្តាតភ្លើងដ៏សាហាវខ្លាំង ពួកគេត្រូវបានកម្ទេចជាគំនរឆ្អឹងបែកបាក់; ត្រូវភ្លើងដុតឆេះ ដូចមហាសមុទ្រដែលបានជួបពន្លឺភ្លើងរបស់កបិលៈ។

Verse 87

ततः स राजपुत्रोऽश्वी निहत्यासुरसत्तमान् । स्त्रीरत्नेन समं तेन समागच्छत् पितुः पुरम् ॥

បន្ទាប់មក ព្រះអង្គម្ចាស់ជិះសេះនោះ ក្រោយបានសម្លាប់អសុរៈដ៏ឆ្នើមបំផុត បានត្រឡប់ទៅក្រុងរបស់ព្រះបិតា ជាមួយនឹងនារីដ៏ប្រសើរដូចគ្រឿងមណី។

Verse 88

प्रणिपत्य च तत् सर्वं स तु पित्रे न्यवेदयत् । पातालगमनञ्चैव कुण्डलायाश्च दर्शनम् ॥

ក្រោយបានក្រាបបង្គំ គាត់បានរាយការណ៍ទាំងអស់ដល់ព្រះបិតា—ការចុះទៅបាតាល និងការបានឃើញ/បានជួបគុន្ឌលា។

Verse 89

तद्वन्मदालसाप्राप्तिं दानवैश्चापि सङ्गरम् । वधञ्च तेषामस्त्रेण पुनरागमनं तथा ॥

ដូចគ្នានេះដែរ គាត់បានរាយការណ៍អំពីការទៅដល់ (បានជួប) មទាលសា ការប្រយុទ្ធជាមួយទានវៈ ការសម្លាប់ពួកគេដោយអាវុធមួយ និងការត្រឡប់មកវិញផងដែរ។

Verse 90

इति श्रुत्वा पिता तस्य चरितं चारुचेतसः । प्रीतिमानभवच्चेदं परिष्वज्याह चात्मजम् ॥

ព្រះបិតា បានស្តាប់អំពើរបស់កូនប្រុសមានចិត្តខ្ពង់ខ្ពស់ដូច្នេះ ក៏ពោរពេញដោយសេចក្តីអំណរ; ព្រះអង្គឱបកូន ហើយមានព្រះបន្ទូលពាក្យទាំងនេះ។

Verse 91

सत्पात्रेण त्वया पुत्र तारितोऽहं महात्मना । भयेभ्यो मुनयस्त्राता येन सद्धर्मचारिणः ॥

ដោយកូនអើយ—អ្នកមានគុណសម្បត្តិគួរទទួលការគោរព និងមានចិត្តធំ—ខ្ញុំត្រូវបានសង្គ្រោះដោយអ្នក; ហើយដោយអ្នក ព្រះឥសីទាំងឡាយដែលអនុវត្តធម្មៈពិត ត្រូវបានការពារពីភ័យទាំងពួង។

Verse 92

मत्पूर्वैः ख्यातिमानीतं मया विस्तारितं पुनः । पराक्रमवता वीर त्वया तद्वहुलीकृतम् ॥

កេរ្តិ៍ឈ្មោះដែលបុព្វបុរសរបស់ខ្ញុំបាននាំមក ហើយខ្ញុំបានពង្រីកឡើងវិញ—អូ វីរបុរសមានសេចក្តីក្លាហាន—នេះត្រូវបានអ្នកធ្វើឲ្យកាន់តែធំធេងឡើងទៀត។

Verse 93

यदुपात्तं यशः पित्रा धनं वीर्यमथापि वा । तन्न हापयते यस्तु स नरो मध्यमः स्मृतः ॥

អ្នកណាមិនធ្វើឲ្យអ្វីដែលបានទទួលពីឪពុកថយចុះ—មិនថាកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ទ្រព្យសម្បត្តិ ឬសេចក្តីក្លាហានក៏ដោយ—គេត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមនុស្សមធ្យម។

Verse 94

तद्वीर्यादधिकं यस्तु पुनरन्यत् स्वशक्तितः । निष्पादयति तं प्राज्ञाः प्रवादन्ति नरोत्तमम् ॥

ប៉ុន្តែអ្នកណា ដោយកម្លាំងរបស់ខ្លួន ធ្វើសម្រេចអ្វីមួយបន្ថែម និងធំធេងជាងសេចក្តីក្លាហានដែលបានទទួលមក—អ្នកប្រាជ្ញប្រកាសថា គេជាមនុស្សល្អបំផុត។

Verse 95

यः पिता समुपात्तानि धनवीर्ययशांसि वै । न्यूनतां नयति प्राज्ञास्तमाहुः पुरुषाधमम् ॥

អ្នកណាធ្វើឲ្យទ្រព្យសម្បត្តិ សេចក្តីក្លាហាន និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះដែលបានទទួលពីឪពុកថយចុះ—អ្នកប្រាជ្ញហៅគេថា ជាមនុស្សទាបបំផុត។

Verse 96

तन्मया ब्राह्मणत्राणं कृतमासीद्यथा त्वया । पातालगमनं यच्च यच्चासुरविनाशनम् ॥

សម្រាប់ខ្ញុំផងដែរ ការការពារព្រះព្រាហ្មណ៍បានសម្រេច ដូចដែលអ្នកបានធ្វើ ហើយក៏មានការចុះទៅបាតាល និងការបំផ្លាញអសុរៈផងដែរ។

Verse 97

एतदप्यधिकं वत्स तेन त्वं पुरुषोत्तमः । तद्धन्योऽस्म्य बाल त्वमहमेव गुणाधिकम् ॥

នេះហើយ កូនអើយ គឺអស្ចារ្យជាងនេះទៀត; ដូច្នេះអ្នកជាបុរសល្អបំផុត។ ដូច្នេះខ្ញុំបានទទួលពរ—ឱ ក្មេងប្រុស—ព្រោះអ្នកពិតជាលើសលប់ដោយគុណធម៌ (ហើយដោយហេតុនោះ កេរ្តិ៍ឈ្មោះខ្ញុំក៏កើនឡើងផងដែរ)។

Verse 98

त्वां पुत्रमीदृशं प्राप्य श्लाघ्यः पुण्यवतामपि । न स पुत्रकृतां प्रीतिं मन्ये प्राप्नोति मानवः ॥

បានទទួលកូនប្រុសដូចអ្នក មនុស្សម្នាក់ក៏ក្លាយជាគួរឲ្យសរសើរ សូម្បីក្នុងចំណោមអ្នកមានគុណធម៌។ ខ្ញុំមិនគិតថា បុរសម្នាក់នឹងទទួលបានសេចក្តីអំណរដោយសារកូន (ប្រភេទនេះ) ដោយវិធីផ្សេងទៀតឡើយ។

Verse 99

पुत्रेण नातिशयितो यः प्रज्ञादानविक्रमैः । धिग्जन्म तस्य यः पित्रा लोके विज्ञायते नरः ॥

បុរសម្នាក់ដែលកូនប្រុសមិនលើសលប់គាត់ក្នុងប្រាជ្ញា ទាន និងវីរភាព—អាសូរចំពោះកំណើតរបស់បុរសនោះ ដែលត្រូវបានស្គាល់ក្នុងលោកតែដោយសារឪពុករបស់គាត់ប៉ុណ្ណោះ។

Verse 100

यः पुत्रात् ख्यातिमभ्येति तस्य जन्म सुजन्मनः । आत्मना ज्ञायते धन्यो मध्यः पितृपितामहैः ॥

អ្នកដែលទទួលបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះដោយសារកូនប្រុស—កំណើតរបស់គាត់ជាកំណើតល្អ។ គាត់ត្រូវបានស្គាល់ថាជាអ្នកមានពរ ដោយឈរទទួលកិត្តិយសក្នុងខ្សែស្រឡាយរវាងឪពុក និងជីតាបុព្វបុរស។

Verse 101

मातृपक्षेण मात्रा च ख्यातिमेति नराधमः । तत् पुत्र धनवीर्यैस्त्वं विवर्धस्व सुखेन च ॥

ដោយខាងមាតា និងដោយមាតាផ្ទាល់ បុរសទាបបំផុតក៏អាចទទួលបានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ។ ដូច្នេះ កូនអើយ សូមឲ្យអ្នករីកចម្រើនដោយទ្រព្យសម្បត្តិ និងវីរភាព ហើយទាំងសុខសាន្តផង។

Verse 102

गन्धर्वतनया चेयं मा त्वया वै वियुज्यताम् । इति पित्रा बहुविधं प्रियं उक्तः पुनः पुनः ॥

«នាងនេះជាកូនស្រីរបស់គន្ធರ್ವ; កុំឲ្យបែកចេញពីនាងឡើយ»។ ដូច្នេះ ឪពុកបាននិយាយពាក្យស្រឡាញ់ជាច្រើន ដល់គាត់ម្តងហើយម្តងទៀត។

Verse 103

परिष्वज्य स्वमावासं सभार्यः स विसर्जितः । स तया भार्यया सार्धं रेमे तत्र पितुः पुरे ॥

ក្រោយពីឱបគាត់ហើយ គាត់ត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យត្រឡប់ទៅលំនៅឋានរបស់ខ្លួន ជាមួយភរិយា។ នៅទីនោះ ក្នុងទីក្រុងរបស់ឪពុក គាត់រស់សុខសាន្តរីករាយជាមួយភរិយានោះ។

Verse 104

अन्येषु च तथोद्यान-वन-पर्वतसानुषु । श्वश्रू-श्वसुरयोः पादौ प्रणिपत्य च सा शुभा । प्रातः प्रातस्ततस्तेन सह रेमे सुमध्यमā ॥

ហើយដូចគ្នានេះ នៅកន្លែងផ្សេងៗទៀត—សួនច្បារ ព្រៃឈើ និងជម្រាលភ្នំ—នាងអ្នកមានសិរីល្អ បានគោរពបង្គំជើងម្តាយក្មេក និងឪពុកក្មេករៀងរាល់ព្រឹក; បន្ទាប់មក ស្ត្រីចង្កេះស្តើងនោះបានរីករាយជាមួយគាត់។