Adhyaya 31
YogaMeditationAshtanga65 Shlokas

Adhyaya 31: Naimittika and Related Śrāddha Rites: Sapiṇḍīkaraṇa, Eligibility, Timing, and Procedure

नैमित्तिकादिश्राद्धकल्प (Naimittikādiśrāddhakalpa)

Yoga Philosophy

អធ្យាយ ៣១ ពន្យល់អំពីពិធីស្រាទ្ធប្រភេទ «នៃមិត្តិក» និងពិធីពាក់ព័ន្ធ ដូចជា សបិណ្ឌីករណ (Sapiṇḍīkaraṇa) ដើម្បីភ្ជាប់ព្រលឹងអ្នកស្លាប់ជាមួយបិត្របុរស។ វាបញ្ជាក់អ្នកមានសិទ្ធិធ្វើពិធី ពេលវេលាសមរម្យ ថ្ងៃខែ និងលំដាប់នៃការអញ្ជើញព្រះព្រាហ្មណ៍ ការថ្វាយបិណ្ឌទឹក និងអាហារ ដោយគោរពធម៌ និងសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះបិត្រ។

Divine Beings

Agni (कव्यवाह, Kavyavāha)Soma (पितृमत्, Pitṛmat)Yama (प्रेतपति, Pretapati)Viśvedevāḥ (विश्वेदेवाः)

Celestial Realms

Pitṛloka (implied domain of the Pitṛs)Naraka (नरक, infernal abodes)Svarga (implied through grahaṇa/ayana/viṣuva cosmological markers)

Key Content Points

Genealogical-ritual taxonomy: delineation of piṇḍa-, lepa-, and tepa-sambandha relations and the sapta-pauruṣa model governing śrāddha efficacy.Eschatological inclusivity: nourishment of kin in non-human or liminal states (piśāca, tiryak, bhūta, naraka) via ritual by-products (crumbs, water, scatterings) and the moral claim that sincere śrāddha benefits many dependents.Naimittika scheduling and triggers: monthly amāvāsyā, aṣṭakā, eclipses, solstitial/equinoctial junctures, saṅkrānti, vyatipāta, auspicious availability of worthy brāhmaṇas, bad dreams, and astrological afflictions.Ritual personnel protocol: positive qualifications (śrotriya, yogin, vedavit, sāmagas, ṣaḍaṅgavit, pañcāgnika, taponiṣṭha, and specified kin-relations) and explicit exclusions (ethical, bodily, and vocational disqualifiers).Operational procedure: prior-day invitation, afternoon priority for pitṛs, seating directions (daiva prāṅmukha; paitrya udaṅmukha), āvāhana, arghya, homa triad (Agni/Soma/Yama), feeding etiquette, rakṣā-mantras, piṇḍa-dāna with tila, dakṣiṇā, blessings, and visarjana.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 31Naimittika Shraddha VidhiSapindikaranam after ShraddhaSaptapaurusha pitru sambandhaShraddha timing Amavasya AshtakaGrahan Shraddha ayana visuva sankranti vyatipataBrahmana eligibility for ShraddhaAgni Soma Yama ahuti ShraddhaPinda dana tilodaka pitrtirthaMadalsa discourse Markandeya Purana

Shlokas in Adhyaya 31

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे अलर्कानुशासने नैमित्तिकादिश्राद्धकल्पो नाम त्रिंशोऽध्यायः । एकत्रिंशोऽध्यायः । मदालसोवाच । सपिण्डीकरणादूर्ध्वं पितुर्यः प्रपितामहः । स तु लेपभुजो याति प्रलुप्तः पितृपिण्डतः ॥

ដូច្នេះ នៅក្នុង ព្រះមហាបុរាណ ស្រី មារកណ្ឌេយ (Śrī Mārkaṇḍeya Purāṇa) ក្នុងការប្រៀនប្រដៅដល់ អលរក (Alarka) ជំពូកទីសាមសិប ដែលមានឈ្មោះថា «វិធីនៃ śrāddha ប្រភេទ naimittika និងប្រភេទផ្សេងៗ» បានបញ្ចប់។ ជំពូកទីសាមសិបមួយ។ មដាលសា (Madālasā) បាននិយាយថា៖ បន្ទាប់ពី sapiṇḍīkaraṇa អ្នកដែលជាជីតាធំរបស់ឪពុក (prapitāmaha) ក្លាយជា ‘lepabhuj’ គឺអ្នកដែលទទួលទានតែសំណល់ ដោយបានផុតចេញពីការទទួល piṇḍa ដោយផ្ទាល់ក្នុងការបូជាបុព្វបុរស។

Verse 2

तेषामन्यश्चतुर्थो यः पुत्रलेपभुजान्नभुक् । सोऽपि सम्बन्धतो हीनमुपभोगं प्रपद्यते ॥

ហើយមានមនុស្សទីបួន មួយផ្សេងពីបីនាក់នោះ ដែលទទួលទានអាហារដែលកូនបានទទួលទានជាសំណល់ (‘lepa’) ក៏ទទួលបានការរីករាយដែរ ប៉ុន្តែតិចថយ ដោយសារភាពជិតស្និទ្ធនៃសាច់ញាតិខ្សោយជាង។

Verse 3

पिता पितामहश्चैव तथैव प्रपितामहः । पिण्डसम्बन्धिनो ह्येते विज्ञेयाः पुरुषास्त्रयः ॥

បិតា ជីតា និងជីតាធំ (ជីតារបស់ជីតា) — បុគ្គលទាំងបីនេះ គួរត្រូវបានដឹងថា ជាអ្នកពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់នឹងការបូជាពិណ្ឌ (piṇḍa)។

Verse 4

तेपसम्बन्धिनश्चान्ये पितामहपितामहात् । प्रभृत्युक्तास्त्रयस्तेषां यजमानश्च सप्तमः ॥

ហើយអ្នកដទៃទៀត ពាក់ព័ន្ធតាមរយៈ «tepa» (ការភ្ជាប់បន្ថែម/រង) ចាប់ពីជីតារបស់ជីតា ឡើងទៅ—មានបីនាក់ត្រូវបាននិយាយ; ហើយអ្នកធ្វើយជ្ញ (yajamāna) ជាអ្នកទី៧ ក្នុងគ្រោង៧នាក់នេះ។

Verse 5

इत्येष मुनभिः प्रोक्तः सम्बन्धः साप्तपौरुषः । यजमानात् प्रभृत्यूर्ध्वमनुलेपभुजस्तथा ॥

ដូច្នេះ សម្ពន្ធភាព៧ជំនាន់ (sāptapauruṣa sambandha) នេះ ត្រូវបានព្រះឥសីប្រកាសហើយ; ហើយពី yajamāna ឡើងទៅ (លើសពីគាត់) ក៏មានអ្នកដែលទទួលចំណែកតាម «anulepa» (ចំណែកសល់បន្ថែម) ដូចគ្នា។

Verse 6

ततोऽन्ये पूर्वजाः सर्वे ये चान्ये नरकौकसः । ये च तिर्यक्त्वमापन्ना ये च भूतादिसंस्थिताः ॥

បន្ទាប់ពីនេះទៅទៀត បុព្វបុរសទាំងអស់ដែលនៅសល់—អ្នកដែលស្ថិតនៅនរក អ្នកដែលធ្លាក់ចូលកំណើតសត្វ និងអ្នកដែលឈរនៅក្នុងចំណោមភូត (bhūta) និងសត្វស្រដៀង—ក៏ត្រូវបានរាប់បញ្ចូលផងដែរ។

Verse 7

तान् सर्वान् यजमानो वै श्राद्धं कुर्वन् यथाविधि । समाप्याययते वत्स ! येन येन शृणुष्व तत् ॥

ដោយប្រតិបត្តិ śrāddha តាមវិន័យ yajamāna ពិតជាបំប៉ន និងបំពេញចិត្តពួកគេទាំងអស់ ឱកូនជាទីស្រឡាញ់។ វាកើតឡើងដោយមធ្យោបាយណា និងដោយរបៀបដូចម្តេច—ស្តាប់អំពីនោះ។

Verse 8

अन्नप्रकीरणं यत्तु मनुष्यैः क्रियते भुवि । तेन तृप्तिमुपायान्ति ये पिशाचत्वमागताः ॥

អាហារដែលមនុស្សបោះបែកបាក់លើផែនដី ដោយអាហារនោះ អ្នកដែលធ្លាក់ចូលស្ថានភាព «ពិសាច» (piśāca) ទទួលបានការពេញចិត្ត។

Verse 9

यदम्बु स्नानवस्त्रोत्थं भूमौ पतति पुत्रक । तेन ये तरुतां प्राप्तास्तेषां तृप्तिः प्रजायते ॥

កូនជាទីស្រឡាញ់ អំពីទឹកដែលធ្លាក់លើដីពីការងូតទឹក និងពីការលាងសម្លៀកបំពាក់—ដោយទឹកនោះ អ្នកដែលបានទៅដល់ស្ថានភាពជាដើមឈើ ទទួលបានការពេញចិត្ត។

Verse 10

यास्तु गात्राम्बुकणिकाः पतन्ति धरणीतले । ताभिराप्यायनं तेषां ये देवत्वं कुले गताः ॥

ប៉ុន្តែ ដំណក់ទឹកតូចៗពីរាងកាយដែលធ្លាក់លើផ្ទៃដី—ដោយដំណក់ទាំងនោះ ការចិញ្ចឹមបីបាច់កើតមានដល់សាច់ញាតិដែលបានទៅដល់ស្ថានភាពទេវតា។

Verse 11

उद्धृतेष्वथ पिण्डेषु याश्चान्नकणिका भुवि । ताभिराप्यायनं प्राप्ता ये तिर्यकत्वं कुले गताः ॥

ហើយពេលបានលើក «ពិណ្ឌ» (piṇḍa) រួច អ្វីៗជាគ្រាប់ធញ្ញជាតិ ឬកំទេចអាហារដែលនៅសល់លើដី—ដោយវានោះ សាច់ញាតិដែលបានទៅដល់ស្ថានភាពជាសត្វ ទទួលបានការចិញ្ចឹមបីបាច់។

Verse 12

ये वादग्धाः कुले बालाः क्रियायोग्या ह्यसंस्कृताः । विपन्नास्तेऽन्नविकिरसंमार्जनजलाशिनः ॥

ហើយកូនៗក្នុងវង្សត្រកូលដែលស្លាប់មុនអាយុ—ទោះសមស្របសម្រាប់ពិធីក៏ដោយ តែបាននៅដោយមិនទទួលសំស្ការ (saṃskāra) ឬមិនបានចូលពិធីចាប់ផ្តើម—វិញ្ញាណអ្នកទៅហើយទាំងនោះ ចិញ្ចឹមខ្លួនដោយទឹកដែលប្រើសម្រាប់បោសសម្អាតអាហារដែលបានបោះបែកបាក់។

Verse 13

भुक्त्वा चाचामतां यच्च जलं यच्चाङ्घ्रिसेचने । ब्राह्मणानां तथैवान्ये तेन तृप्तिं प्रयान्ति वै ॥

ទឹកដែលព្រះព្រាហ្មណ៍ប្រើសម្រាប់អាចមនៈ (លេបទឹកបរិសុទ្ធ) បន្ទាប់ពីបរិភោគ និងទឹកសម្រាប់លាងជើង—ដោយទឹកនោះ អ្នកដទៃផងដែរ ទទួលបានសេចក្តីពេញចិត្ត។

Verse 14

एवं यो यजमानस्य यश्च तेषां द्विजन्मनाम् । कश्चिज्जलान्नविक्षेपः शुचिरुच्छिष्ट एव वा ॥

ដូច្នេះ ការបោះចោល ឬបាញ់ព្រំទឹក និងអាហារណាដែលកើតមាន—មិនថាជារបស់យជមាន (អ្នកបូជា) ឬរបស់អ្នកទ្វិជៈ—មិនថាស្អាត ឬសូម្បីតែជាអាហារសល់ (ឧច្ឆិṣṭa)…

Verse 15

तेनान्ये तत्कुले तत्र तत्तद्योन्यन्तरं गताः । प्रयान्त्याप्यायनं वत्स सम्यक् श्राद्धक्रियावताम् ॥

ដោយអំពើនោះ សមាជិកដទៃទៀតក្នុងគ្រួសារនោះឯង—ដែលបានទៅកើតក្នុងកំណើតផ្សេងៗ—ទទួលបានអាហារបំប៉ន ឱកូនជាទីស្រឡាញ់ ពេលពិធីស្រាទ្ធ (śrāddha) ត្រូវបានអនុវត្តត្រឹមត្រូវ។

Verse 16

अन्यायोपार्जितैरर्थैर्यच्छ्राद्धं क्रियते नरैः । तृप्यन्ते तेन चाण्डालपुक्कसाद्यासु योनिषु ॥

បើមនុស្សប្រតិបត្តិពិធីស្រាទ្ធ ដោយទ្រព្យដែលរកបានដោយអយុត្តិធម៌ នោះដោយពិធីនោះ សាច់ញាតិទាំងនោះដែលកើតជា ចណ្ឌាលៈ បុកកសៈ និងដូច្នេះជាដើម ក៏បានពេញចិត្ត។

Verse 17

एवमाप्यायनं वत्स बहूनामिह बान्धवैः । श्राद्धं कुर्वदिभरन्नाम्बुबिन्दुक्षेपेण जायते ॥

ដូច្នេះ ឱកូនជាទីស្រឡាញ់ ក្នុងរបៀបនេះ អាហារបំប៉នកើតមានសម្រាប់សាច់ញាតិជាច្រើន នៅទីនេះ ពេលកំពុងប្រតិបត្តិពិធីស្រាទ្ធ—សូម្បីតែដោយការបោះចោលអាហារ និងដោយការបាញ់ព្រំតំណក់ទឹក។

Verse 18

तस्माच्छ्राद्धं नरो भक्त्या शाकैरपि यथाविधि । कुर्वोत कुर्वतः श्राद्धं कुले कश्चिन्न सीदति ॥

ដូច្នេះ បុរសគួរធ្វើពិធីស្រាទ្ធ (śrāddha) ដោយសទ្ធា តាមវិធាន ទោះបីមានតែបន្លែក៏ដោយ។ ពេលបានធ្វើស្រាទ្ធហើយ គ្មានអ្នកណា​ក្នុងវង្សត្រកូលនោះធ្លាក់ចូលសេចក្តីវិនាសឡើយ។

Verse 19

तस्य कालानहं वक्ष्ये नित्यनैमित्तिकात्मकान् । विधिना येन च नरैः क्रियते तन्निबोध मे ॥

ខ្ញុំនឹងប្រកាសពេលវេលាដ៏ត្រឹមត្រូវរបស់វា ទាំងប្រភេទប្រចាំថ្ងៃ (nitya) និងប្រភេទពេលកើតហេតុ (naimittika) ហើយនឹងពន្យល់វិធីសាស្ត្រដែលមនុស្សអនុវត្ត; ចូរយល់ពីខ្ញុំ។

Verse 20

कार्यं श्राद्धममावास्यां मासि मास्युडुपक्षये । तथाष्टकास्वप्यवश्यमिच्छाकालं निबोध मे ॥

ស្រាទ្ធគួរធ្វើនៅថ្ងៃចន្ទថ្មី (អមាវាស្យា) ហើយរៀងរាល់ខែ នៅចុងបញ្ចប់នៃពាក់កណ្តាលខែតាមចន្ទគតិ; ដូចគ្នានេះ នៅថ្ងៃអស្ដកា (aṣṭakā) ក៏ត្រូវធ្វើ។ ចូររៀនពីខ្ញុំផងដែរ អំពីពេលវេលាដែលអាចធ្វើតាមចិត្តប្រាថ្នា។

Verse 21

विशिष्टब्राह्मणप्राप्तौ सूर्येन्दुग्रहणे 'यने । विषुवे रविसंक्रान्तौ व्यतिपाते च पुत्रक ॥

ពេលបានជួបព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ នៅពេលគ្រាសព្រះអាទិត្យ ឬគ្រាសព្រះចន្ទ នៅពេលសូលស្ទីស នៅពេលសមវិសម (equinox) នៅពេលសង្ក្រាន្ត (saṅkrānti) និងនៅពេលវ្យតិបាត (vyatipāta) — ឱ កូនអើយ — (អាចធ្វើស្រាទ្ធបាន)។

Verse 22

श्राद्धार्हद्रव्यसम्प्राप्तौ तथा दुःस्वप्नदर्शने । जन्मर्क्षग्रहपीडासु श्राद्धं कुर्वोत चेच्छया ॥

ពេលបានទទួលវត្ថុសមស្របសម្រាប់ស្រាទ្ធ ហើយដូចគ្នានេះ ពេលឃើញសុបិនអាក្រក់ ឬពេលរងទុក្ខដោយតារាកំណើត ឬភពផែនដីរបស់ខ្លួន មនុស្សអាចធ្វើស្រាទ្ធតាមចិត្តប្រាថ្នា។

Verse 23

विशिष्टः श्रोत्रियो योगी वेदविज्ज्येष्ठसामगः । त्रिणाचिकेतस्त्रिमधुस्त्रिसुपर्णः षडङ्गवित् ॥

សម្រាប់ពិធីស្រាទ្ធៈ អ្នកសមរម្យគឺ ព្រះព្រាហ្មណ៍ស្រូត្រីយៈដ៏ល្បីល្បាញ ជាយោគី ជាអ្នកដឹងវេទៈ និងជាអ្នកច្រៀងសាមវេទៈជាន់ខ្ពស់; អ្នកជំនាញពិធីអគ្គិ នាចិកេតៈបីភ្លើង អប់រំ «មធុបី» និង «សុបរណៈបី» ហើយដឹងអង្គ៦នៃវេទាង្គៈ—បុគ្គលដូច្នេះល្អឥតខ្ចោះសម្រាប់ស្រាទ្ធៈ។

Verse 24

दौहित्रृत्विग्जामातृस्वस्त्रीयाः श्वशुरस्तथा । पञ्चाग्निकर्मनिष्ठश्च तपोनिष्ठो 'थ मातुलः ॥

ក៏សមរម្យផងដែរ គឺ ចៅប្រុសតាមកូនស្រី (កូនប្រុសរបស់កូនស្រី), ព្រះបូជាចារ្យប្រតិបត្តិ, កូនប្រសារ, ចៅប្រុសតាមប្អូនស្រី, ហើយដូចគ្នានោះ ឪពុកក្មេក; អ្នកអនុវត្តវ្រតៈបញ្ចអគ្គិន (pañcāgni), អ្នកឧស្សាហ៍តបស្យា, និងពូខាងម្តាយផងដែរ។

Verse 25

मातापितृपराश्चैव शिष्यसम्बन्धिबान्धवाः । एते द्विजोत्तमाः श्राद्धे समस्ताः केतनक्षमाḥ ॥

ហើយអ្នកដែលស្មោះត្រង់ចំពោះម្តាយនិងឪពុក និងសាច់ញាតិដែលភ្ជាប់ដោយសិស្សភាព—ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរទាំងនេះទាំងអស់ សមរម្យឲ្យអង្គុយ (អញ្ជើញទទួលភ្ញៀវ) ក្នុងពិធីស្រាទ្ធៈ។

Verse 26

अवकीर्णो तथा रोगी न्यूनॆ चाङ्गे तथाधिके । पौनर्भवस्तथा काणः कुण्डो गोलो 'थ पुत्रक ॥

អ្នកដែលរំលោភព្រហ្មចរិយៈ (avakīrṇa), អ្នកជំងឺ, អ្នកមានអវយវៈខ្វះឬលើស, អ្នករៀបការឡើងវិញ (paunarbhava), បុរសភ្នែកតែមួយ, និងអ្នកមានពកក (kuṇḍa) ឬពិការភាពធ្ងន់ផ្សេងទៀត (gola)—កូនអើយ—មិនសមរម្យសម្រាប់ស្រាទ្ធៈទេ។

Verse 27

मित्रध्रुक् कुनखी क्लीबः श्यावदन्तो निराकृतिः । अभिशस्तस्तु तातेन पिशुनः सोमविक्रयी ॥

អ្នកក្បត់មិត្តភក្តិ, អ្នកមានក្រចកឈឺ, បុរសអសមត្ថភាពផ្លូវភេទ, អ្នកមានធ្មេញខ្មៅ, អ្នកមានរូបរាងគួរខ្ពើម; អ្នកដែលត្រូវឪពុកចោទប្រកាន់/បដិសេធ, អ្នកនិយាយបង្កាច់, និងអ្នកលក់សោមៈ—ទាំងនេះមិនសមរម្យសម្រាប់ស្រាទ្ធៈទេ។

Verse 28

कन्यादूषयिता वैद्यो गुरुपित्रोस्तथोज्झकः । भृतकाध्यापकोऽमित्रः परपूर्वापतिस्तथा ॥

បុរសដែលបំផ្លាញកិត្តិយសក្មេងស្រី; វេជ្ជបណ្ឌិត (ដោយវិជ្ជាជីវៈ ក្នុងបរិបទនេះចាត់ទុកថាមិនសមស្របតាមពិធី); អ្នកបោះបង់គ្រូ ឬឪពុក; អ្នកបង្រៀនដើម្បីយកឈ្នួល; សត្រូវ; និងអ្នកដែលយកភរិយាដែលធ្លាប់ជារបស់បុរសដទៃ—មនុស្សដូច្នេះគួរត្រូវជៀសវាង (ក្នុងពិធីពាក់ព័ន្ធនឹងស្រាទ្ធ/śrāddha)។

Verse 29

वेदोज्झोऽथाग्निसन्त्यागी वृषलीपतिदूषितः । तथान्ये च विकर्मस्था वर्ज्याः पितृ्येषु वै द्विजाः ॥

អ្នកដែលបោះបង់វេដៈ; អ្នកដែលបោះបង់ភ្លើងបូជាសក្ការៈ; អ្នកដែលមានមលិនដោយការចូលរួមជាមួយប្តីរបស់ស្ត្រីសូទ្រ (Śūdra); និងអ្នកដទៃដែលប្រព្រឹត្តអំពើហាមឃាត់—បុរសទ្វិជៈ (twice-born) ដូច្នេះគួរត្រូវជៀសវាងក្នុងពិធីសម្រាប់បុព្វបុរស។

Verse 30

निमन्त्रयेत पूर्वेद्युः पूर्वोक्तान् द्विजसत्तमान् । दैवे नियोगे पितृ्ये च तांस्तथैवोपकल्पयेत् ॥

គាត់គួរអញ្ជើញនៅថ្ងៃមុន ប្រាហ្មណ៍ដ៏ល្អឥតខ្ចោះទាំងនោះដែលបានពិពណ៌នាមុននេះ; ហើយសម្រាប់ទាំងការថ្វាយដល់ទេវតា និងពិធីសម្រាប់បុព្វបុរស គាត់គួររៀបចំឲ្យបានត្រឹមត្រូវដូចគ្នាសម្រាប់ពួកគេ។

Verse 31

तैश्च संयतिभिर्भाव्यं यश्च श्राद्धं करिष्यति । श्राद्धं दत्त्वा च भुक्त्वा च मैथुनं योऽनुगच्छति ॥

ទាំងប្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ និងអ្នកដែលធ្វើពិធីស្រាទ្ធ គួររស់នៅដោយការគ្រប់គ្រងខ្លួន។ អ្នកណាដែល បន្ទាប់ពីថ្វាយស្រាទ្ធ និងបន្ទាប់ពីបរិភោគហើយ ទៅរួមភេទ នឹងទទួលកំហុស (ដូចបានពណ៌នានៅខាងក្រោម)។

Verse 32

पितरस्तु तयोर् मासं तस्मिन् रेतसि शेरते । गत्वा च योषितं श्राद्धे यो भुङ्क्ते यश्च गच्छति ॥

បុព្វបុរសរបស់មនុស្សទាំងពីរ (បុរស និងស្ត្រី) នឹងស្ថិតនៅក្នុងទឹកកាមនោះរយៈពេលមួយខែ។ ហើយទាក់ទងនឹងស្រាទ្ធ៖ អ្នកដែលទៅរកស្ត្រី (ដើម្បីរួមភេទ) អ្នកដែលបរិភោគ (បន្ទាប់មក) និងអ្នកដែលចាកចេញ (នៅក្នុងស្ថានភាពនោះ) ត្រូវបានពាក់ព័ន្ធនឹងកំហុស (ដូចនឹងការបញ្ជាក់នៅខាងក្រោម)។

Verse 33

रेतोमूत्रकृताहारास्तन् मासं पितरस्तयोः । तस्मात्तु प्रथमं कार्यं प्राज्ञेनोपनिमन्त्रणम् ॥

ក្នុងខែនោះ បិតរបស់មនុស្សទាំងពីរនោះ រស់នៅដោយយកទឹកកាម ទឹកនោម និងអាចម៍ ជាអាហារ។ ដូច្នេះ អ្នកប្រាជ្ញគួរធ្វើពិធីអញ្ជើញជាមុន (អញ្ជើញភ្ញៀវសមគួរ) ជាមុនសិន។

Verse 34

अप्राप्तौ तद्दिने चापि वर्ज्या योषित्प्रसङ्गिनः । भिक्षार्थमागतान् वापि काले संयमिनो यतीन् ॥

បើភ្ញៀវដែលបានអញ្ជើញមិនមកទេ នោះសូម្បីតែនៅថ្ងៃនោះផង អ្នកដែលជាប់ចិត្តនឹងស្ត្រីគួរត្រូវជៀសវាង។ តែអ្នកសង្ឃ/អ្នកតាបសដែលគ្រប់គ្រងខ្លួនបាន ហើយមកតាមពេលសមគួរ ដើម្បីសុំទាន អាចត្រូវទទួលបម្រើបានតាមគួរ។

Verse 35

भोजयेत् प्रणिपाताद्यैः प्रासाद्य यतमांससः । यथैव शुक्लपक्षाद्वै पितॄणामसितः प्रियः ॥

គាត់គួរផ្តល់អាហារដល់ពួកគេ បន្ទាប់ពីធ្វើឲ្យពួកគេសប្បាយចិត្តដោយការគោរពសំពះជាដើម ដោយចិត្តមានវិន័យ។ ដូចជាក្នុងពាក់កណ្តាលខែភ្លឺ ពាក់កណ្តាលខែងងឹត ជាទីពេញចិត្តរបស់បិតរ (ពិត្រ)។

Verse 36

तथापराह्नः पूर्वाह्नात् पितॄणामतिरिच्यते । सम्पूज्य स्वागतेनैतानभ्युपेतान् गृहे द्विजान् ॥

ដូចគ្នានេះដែរ សម្រាប់បិតរ ពេលរសៀលគឺពេញចិត្តជាងពេលព្រឹក។ បន្ទាប់ពីគោរពពួកគេតាមគួរ ដោយពាក្យស្វាគមន៍ គាត់គួរទទួលនៅក្នុងផ្ទះរបស់ខ្លួន នូវព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលបានមកដល់។

Verse 37

पवित्रपाणिराचान्तानासनेषूपवेशयेत् । पितॄणामयुजः कामं युग्मान् दैवे द्विजोत्तमान् ॥

ដោយដៃបានសម្អាត គាត់គួរឲ្យអ្នកដែលបានស្រូបទឹក (អាចមនៈ) អង្គុយលើកៅអីរបស់ពួកគេ។ សម្រាប់បិតរ គួរឲ្យអង្គុយចំនួនសេស; សម្រាប់ពិធីទេវតា គួរឲ្យអង្គុយចំនួនគូ នៃព្រះព្រាហ្មណ៍ល្អឥតខ្ចោះ។

Verse 38

एकैकं वा पितॄणाञ्च देवानाञ्च स्वशक्तितः । तथा मातामहानाञ्च तुल्यं वा वैश्वदेविकम् ॥

តាមសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន អ្នកអាចធ្វើបូជាផ្តាច់ៗ មួយៗ ដល់បិត្ឫ (Pitṛs) និងដល់ទេវតា (Devas) ដូចគ្នានេះដែរ មួយៗ ដល់បុព្វបុរសខាងមាតា (mātāmahas)។ ឬក៏អាចធ្វើបូជា Vaiśvadeva តែមួយ ដែលមានតម្លៃស្មើគ្នា ដើម្បីគ្របដណ្តប់ទាំងអស់។

Verse 39

पृथक् तयोस्तथा चान्ये केचिदिच्छन्ति मानवाः । प्राङ्मुखान्दैवसङ्कल्पान् पैत्र्यान् कुर्यादुदङ्मुखान् ॥

មនុស្សខ្លះទៀត ចូលចិត្តរក្សាពិធីទាំងពីរ ឲ្យដាច់ដោយឡែក។ គួរធ្វើសង្កల్పសម្រាប់ទេវតា (daiva-saṅkalpa) ដោយមុខទៅទិសកើត ហើយសង្កల్పសម្រាប់បិត្ឫ (paitrya) ដោយមុខទៅទិសជើង។

Verse 40

तथैव मातामहानां विधिरुक्तो मनीषिभिः । विष्टारार्थे कुशान् दत्त्वा पूज्य चार्घ्यादिना बुधः ॥

ដោយរបៀបដូចគ្នា បញ្ញវន្តបានពន្យល់នីតិវិធីសម្រាប់បុព្វបុរសខាងមាតា។ ដោយរៀបចំស្មៅកុស (kuśa) ជាកៅអី (viṣṭara) អ្នកមានប្រាជ្ញាគួរបូជាពួកគេដោយអរឃ្យ (arghya) និងគ្រឿងបូជាផ្សេងៗ។

Verse 41

पवित्रकादि वै दत्त्वा तेभ्योऽनुज्ञामवाप्य च । कुर्यादावाहनं प्राज्ञो देवानां मन्त्रतो द्विजः ॥

ក្រោយពីបានប្រគេន pavitraka និងវត្ថុផ្សេងៗ ហើយទទួលបានការអនុញ្ញាតពីពួកគេហើយ បុរសទ្វិជ (dvija) អ្នកប្រាជ្ញ គួរបន្តអញ្ជើញទេវតា ដោយមន្ត្រ។

Verse 42

यवाम्भोभिस्तथा चार्घ्यं दत्त्वा वै वैश्वदेविकम् । गन्धमाल्याम्बुधूपञ्च दत्त्वा सम्यक् सदीपकम् ॥

ដោយប្រគេនអរឃ្យ (arghya) ជាទឹកលាយស្រូវបាលី (yava) គួរធ្វើពិធី Vaiśvadeva; ហើយក្រោយពីបានប្រគេនក្លិនក្រអូប មាលា ទឹក ធូប និងចង្កៀង ដោយត្រឹមត្រូវ នោះក៏បន្តតាមនីតិវិធី។

Verse 43

अपसव्यं पितॄणाञ्च सर्वमेवोपकल्पयेत् । दर्भांश्च द्विगुणान् दत्त्वा तेभ्योऽनुज्ञामवाप्य च ॥

សម្រាប់ពិត្រ (Pitṛs) គួររៀបចំពិធីទាំងអស់តាមរបៀប អបសាវ្យ (apasavya) ដោយបង្វិលខ្សែព្រះសូត្រឲ្យផ្ទុយ។ ដាក់ស្មៅដರ್ಭៈ (darbha) ជាពីរដង ហើយក្រោយទទួលការអនុញ្ញាតពីពួកគេ ទើបបន្ត។

Verse 44

मन्त्रपूर्वं पितॄणाञ्च कुर्यादावाहनं बुधः । अपसव्यं तथा चार्घ्यं यवार्थञ्च तथा तिलैः ॥

បន្ទាប់មក អ្នកប្រាជ្ញគួរអញ្ជើញពិត្រ (Pitṛs) ដោយមន្ត្រ។ ក្នុងរបៀប អបសាវ្យ (apasavya) គាត់គួរថ្វាយអរឃ្យ (arghya) រួមជាមួយស្រូវបាលី (yava) និងគ្រាប់ល្ង (tila) ផងដែរ។

Verse 45

निष्पादयेनमहाभाग ! पितॄणां प्रीणने रतः । अग्नौ कार्यमनुज्ञातः कुरुष्वेति ततो द्विजैः ॥

ឱ អ្នកមានកិត្តិយស អ្នកដែលប្តេជ្ញាចិត្តក្នុងការធ្វើឲ្យពិត្រ (Pitṛs) ពេញចិត្ត គួរបញ្ចប់ពិធីឲ្យបានត្រឹមត្រូវ។ បន្ទាប់មក ក្រោយទទួលការអនុញ្ញាត ពួកទ្វិជ (អ្នកកើតពីរដង) ត្រូវបានប្រាប់ថា៖ «ចូរធ្វើអ្វីដែលត្រូវធ្វើក្នុងភ្លើង»។

Verse 46

जुहुयाद्व्यञ्जनक्षारवर्ज्यमन्नं यथाविधि । अग्नये कव्यवाहाय स्वाहेति प्रथमाहुतिः ॥

គាត់គួរថ្វាយចូលក្នុងភ្លើងតាមក្បួន នូវអាហារដែលគ្មានគ្រឿងទេស និងគ្មានសារធាតុអាល់កាលី។ ការថ្វាយដំបូងគឺ៖ «ស្វាហា» (svāhā) ដល់អគ្គិ (Agni) អ្នកដឹកនាំការថ្វាយទៅកាន់បុព្វបុរស គាវ្យវាហន (Kavyavāhana)។

Verse 47

सोमाय वै पितृमते स्वाहेत्यन्या तथा भवेत् । यमाय प्रेतपतये स्वाहेति त्रितयाहुतिः ॥

ការថ្វាយបន្ទាប់គឺ៖ «ស្វាហា» (svāhā) ដល់សោម (Soma) អ្នកសម្ព័ន្ធជាមួយពិត្រ (Pitṛs)។ ការថ្វាយទីបីគឺ៖ «ស្វាហា» ដល់យម (Yama) ព្រះអម្ចាស់នៃអ្នកបានចាកចេញ (pretapati)។

Verse 48

हुतावशिष्टं दद्याच्च भाजनेषु द्विजनmanām । भाजनालम्बनं कृत्वा दद्याच्चान्नं यथाविधि ॥

គាត់គួរដាក់អាហារដែលនៅសល់បន្ទាប់ពីការថ្វាយក្នុងភ្លើង ទៅក្នុងភាជនៈរបស់អ្នកកើតពីរដង (ព្រះព្រាហ្មណ៍)។ បន្ទាប់ពីរៀបចំកន្លែងដាក់ភាជនៈឲ្យសមរម្យ គាត់គួរបម្រើអាហារតាមវិធីត្រឹមត្រូវស្របតាមវិន័យ។

Verse 49

यथा सुखं जुषध्वं भो इति वाच्यमनिष्टुरम् । भुञ्जीरंश्च ततस्तेऽपि तच्चित्ता मौनिनः सुखम् ॥

គាត់គួរនិយាយដោយទន់ភ្លន់ មិនរឹងរ៉ៃថា «សូមទទួលទានដោយសុខស្រួល ព្រះអង្គទាំងឡាយ»។ បន្ទាប់មក ពួកគេគួរទទួលទានដោយស្ងៀមស្ងាត់ ពេញចិត្ត មានចិត្តផ្តោតលើពិធីនោះ ហើយអង្គុយស្រួល។

Verse 50

यद्यदिष्टतमं तेषां तत्तदन्नमसत्वरम् । अक्रुध्यंśca naro dadyāt sambhavena pralobhayan ॥

អ្វីដែលម្នាក់ៗប្រាថ្នាចង់បានបំផុត នោះហើយជាអាហារដែលគាត់គួរផ្តល់ឲ្យ ដោយមិនប្រញាប់ប្រញាល់។ មនុស្សគួរផ្តល់ដោយគ្មានកំហឹង ហើយគួរលើកទឹកចិត្តពួកគេតែដោយអ្វីដែលអាចធ្វើបាន និងមានស្រាប់។

Verse 51

रक्षोघ्रांश्च जपेन मन्त्रांस्तिलैश्च विकिरेन्महीम् । सिद्धार्थकैश्च रक्षार्थं श्राद्धं हि प्रचुरच्छलम् ॥

គាត់គួរសូត្រមន្ត្រាដែលបណ្តេញរាក្សស ហើយបាចគ្រាប់ល្ងលើដី; ហើយដើម្បីការពារ គាត់គួរបាចគ្រាប់សិទ្ធារថក (siddhārthaka) ផងដែរ។ ព្រោះពិធីស្រាទ្ធ (śrāddha) ត្រូវបាននិយាយថា ជាឱកាសដែលជាញឹកញាប់មានការបោកបញ្ឆោត ឬរារាំង។

Verse 52

पृष्टैस्तृप्तैश्च तृप्ताः स्थ तृप्ताः स्म इति वादिभिः । अनुज्ञातो नरस्त्वन्नं प्रकिरेत् भुवि सर्वतः ॥

ពេលត្រូវសួរ ហើយពួកគេពេញចិត្ត នោះពួកគេនិយាយថា «យើងពេញចិត្ត»។ បន្ទាប់ពីទទួលបានការអនុញ្ញាតពីពួកគេ មនុស្សនោះគួរបាចអាហារលើដីជុំវិញគ្រប់ទិស។

Verse 53

तद्वदाचमनार्थाय दद्यादापः सकृत् सकृत् । अनुज्ञां च ततः प्राप्य यतवाक्कायमानसः ॥

ដូចគ្នានេះ សម្រាប់ការស្រង់ទឹកបរិសុទ្ធ (អាចមនៈ) គាត់គួរផ្តល់ទឹកម្តងហើយម្តងទៀតតាមដែលត្រូវការ។ បន្ទាប់មក ក្រោយទទួលការអនុញ្ញាត គាត់គួររស់នៅដោយសម្របសម្រួលក្នុងពាក្យ សកម្មភាពរាងកាយ និងចិត្ត។

Verse 54

सतिलेन ततोऽन्नेन पिण्डान् सव्येन पुत्रक । पितानुद्दिश्य दर्भेषु दद्यादुच्छिष्टसन्निधौ ॥

បន្ទាប់មក ឱ កូនអើយ ដោយយកអាហារលាយជាមួយគ្រាប់ល្ង គាត់គួរបូជា​បិណ្ឌ (piṇḍa) ដោយដៃឆ្វេង ដាក់ឧទ្ទិសដល់បិតា លើស្មៅដರ್ಭៈ នៅជិតអាហារដែលនៅសល់តាមពិធី។

Verse 55

पितृतīrthena तोयं च दद्यात्तेभ्यः समाहितः । पितॄniddiśya यद्भक्त्या यजमानो नृपात्मज ॥

ដោយស្ងប់ស្ងាត់ និងប្រុងប្រយ័ត្ន គាត់គួរបូជាទឹកដល់ពួកគេ ដោយប្រើ pitṛ-tīrtha (វិធីដាក់ដៃសម្រាប់បុព្វបុរស)។ អ្វីៗដែលគាត់ធ្វើដោយសទ្ធា ហើយឧទ្ទិសដល់បិត្រិទេវតា (pitṛs) ឱ កូនព្រះរាជា នោះហើយជាចិត្តនៃពិធីត្រឹមត្រូវ។

Verse 56

तद्वन् मातामहानां च दत्त्वा पिण्डान् यथाविधि । गन्धमाल्यादिसंयुक्तं दद्यादाचमनं ततः ॥

ដូចគ្នានេះ ក្រោយបានបូជា​បិណ្ឌ​ដល់ជីតាខាងម្តាយតាមវិន័យរួចហើយ គាត់គួរផ្តល់ទឹកសម្រាប់អាចមនៈ បន្ថែមក្លិនក្រអូប កម្រងផ្កា និងអ្វីៗដូច្នោះ។

Verse 57

दत्त्वा च दक्षिणां शक्त्या सुस्वधास्त्विति तान् वदेत् । तैश्च तुष्टैस्तथेtyuktvā वाचयेद्वैश्वदेविकान् ॥

ហើយក្រោយបានប្រគេនទក្ខិណា (dakṣiṇā) តាមសមត្ថភាពរបស់ខ្លួន គាត់គួរនិយាយទៅកាន់ពួកគេថា «ស្វធា (svadhā) សូមឲ្យបានតាំងមាំ!» ហើយពេលពួកគេពេញចិត្តឆ្លើយថា «ដូច្នោះហើយ» នោះគាត់គួរឲ្យអានមន្ត/ពិធី vaiśvadevika ឬបន្តផ្នែក vaiśvadevika នោះ។

Verse 58

प्रीयन्तामिति भद्रं वो विश्वेदेवा इतीरयेत् । तथेति चोक्ते तैर्विप्रैः प्रार्थनीयास्तदा आशिषः ॥

គាត់គួរប្រាប់ថា៖ «សូមព្រះទេវៈទាំងអស់ (វិශ්វទេវា) ពេញព្រះហឫទ័យ; សូមពរ​ដល់ព្រះអង្គទាំងឡាយ»។ ពេលព្រះព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះឆ្លើយថា «ដូច្នោះហើយ» នោះគាត់គួរសុំពរ​ពីពួកគេនៅពេលនោះ។

Verse 59

विसर्जयेत् प्रियाण्युक्त्वा प्रणिपत्य च भक्तितः । आद्वारमनुगच्छेच्च आगच्छेच्चानुप्रमोदितः ॥

បន្ទាប់ពីនិយាយពាក្យផ្អែមល្ហែម និងកោតគោរពដោយសទ្ធា គាត់គួរបញ្ជូនពួកគេត្រឡប់ទៅវិញ។ គាត់គួរតាមដល់មាត់ទ្វារ ហើយបន្ទាប់មកត្រឡប់មកវិញ ដោយចិត្តសុខសាន្ត និងពេញចិត្តថាពិធីបានបញ្ចប់។

Verse 60

ततो नित्यक्रियां कुर्याद् भोजयेच्च तथातिथीन् । नित्यक्रियां पितॄणाञ्च केचिदिच्छन्ति सत्तमाः ॥

បន្ទាប់មក គាត់គួរធ្វើកិច្ចប្រចាំថ្ងៃរបស់ខ្លួន ហើយបំបៅភ្ញៀវផងដែរ។ អ្នកអធិប្បាយដ៏ល្អខ្លះ ក៏ចង់ឲ្យមានកិច្ចប្រចាំថ្ងៃសម្រាប់បិត្ឫ (ការបូជាជូនបុព្វបុរស) ផង។

Verse 61

न पितॄणां तथैवान्ये शेषं पूर्ववदाचरेत् । पृथक् पाकेन नेत्यान्ये केचित् पूर्वञ्च पूर्ववत् ॥

អ្នកខ្លះនិយាយថា៖ «មិនដូច្នោះទេសម្រាប់បិត្ឫ»; គួររៀបចំអ្វីដែលនៅសល់ដូចមុន។ អ្នកខ្លះនិយាយថា៖ «មិនត្រូវចម្អិនដាច់ដោយឡែក»។ អ្នកខ្លះនិយាយទាំងពីរ—ធ្វើជាមុនសិន ហើយបន្ទាប់មកធ្វើតាមដែលបានកំណត់ពីមុន។

Verse 62

ततस्तदन्नं भुञ्जीत सह भृत्यादिभिर्नरः । एवं कुर्वोति धर्मज्ञः श्राद्धं पित्र्यं समाहितः ॥

បន្ទាប់មក បុរសនោះគួរញ៉ាំអាហារនោះជាមួយអ្នកបម្រើ និងអ្នកដទៃទៀត (អ្នកពឹងផ្អែក)។ ដូច្នេះ អ្នកដឹងធម៌ ដែលប្រុងប្រយ័ត្ន និងស្ងប់ស្ងាត់ បំពេញស្រាទ្ធាជូនបិត្ឫ (śrāddha) បានត្រឹមត្រូវ។

Verse 63

यथा वा द्विजमुख्यानां परितोषोऽभिजायते । त्रीणि श्राद्धे पवित्राणि दौहित्रं कुतपस्तिलाः ॥

ហើយគេគួរដឹងថា តាមវិធីណា ព្រះព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរបំផុត នឹងពេញចិត្ត។ ក្នុងពិធីស្រាទ្ធៈ មានបីយ៉ាងជាអ្នកបរិសុទ្ធ៖ ចៅប្រុសតាមកូនស្រី, កុតបៈ (ក្រណាត់/កៅអីសម្រាប់ពិធី), និងគ្រាប់ល្ង។

Verse 64

वर्ज्यानि चाहुर्विप्रेन्द्र ! कोपोऽध्वगमनं त्वरा । राजतञ्च तथा पात्रं शस्तं श्राद्धेषु पुत्रक ! ॥

គេនិយាយថា អ្នកព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ អ្វីៗទាំងនេះគួរជៀសវាង៖ កំហឹង ការធ្វើដំណើរ និងការប្រញាប់ប្រញាល់។ ហើយភាជនៈប្រាក់ ត្រូវបានសរសើរថាសមស្របសម្រាប់ប្រើក្នុងពិធីស្រាទ្ធៈ ឱកូនជាទីស្រឡាញ់។

Verse 65

रजतस्य तथा कार्यं दर्शनं दानमेव वा । राजते हि स्वधा दुग्धा पितृभिः श्रूयते मही । तस्मात् पितॄणां रजतमभीष्टं प्रीतिवर्धनम् ॥

ដូច្នេះ អំពីប្រាក់ គួរធ្វើទាំងការបង្ហាញ (ឲ្យពួកគេឃើញ) ឬការផ្តល់ជាអំណោយ។ ព្រោះបិត្ឫទាំងឡាយបាននិយាយថា ផែនដីមានពន្លឺដូចប្រាក់ ហើយស្វធា (Svadhā) ដូចទឹកដោះ។ ដូច្នេះ បិត្ឫទាំងឡាយប្រាថ្នាប្រាក់ ហើយវាបង្កើនការពេញចិត្តរបស់ពួកគេ។

Frequently Asked Questions

The chapter addresses how śrāddha generates lineage-wide benefit: it rationalizes ritual causality by mapping degrees of ancestral connection (piṇḍa/lepa relations) and arguing that even residual elements of a properly performed rite (food scatterings, water droplets, crumbs) ethically and ritually sustain kin who may have fallen into liminal, non-human, or afflicted states.

It prioritizes amāvāsyā (monthly), aṣṭakā observances, and special cosmic junctures—eclipses, ayana and viṣuva transitions, saṅkrānti, and vyatipāta—along with contingent triggers such as the availability of distinguished brāhmaṇas, acquisition of śrāddha-worthy materials, ominous dreams, and birth-star/ ग्रह afflictions; it also stresses prior-day invitations, afternoon suitability for pitṛs, correct seating orientations, and disciplined conduct by host and participants.

This Adhyāya is neither within the Devi Māhātmya (Adhyāyas 81–93) nor a Manvantara-transition catalogue; instead, it teaches the sapta-pauruṣa (seven-generation) lineage framework for śrāddha, specifying the triad directly linked by piṇḍa (father, grandfather, great-grandfather) and extending the model to broader kin through graded ritual connections and ancillary offerings.