Adhyaya 83: The Slaying of Mahishasura’s Armies and the Final Death of Mahishasura

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयमहापुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये महिषासुरसैन्यवधो नाम द्व्यशीतितमोऽध्यायः । ऋषिरुवाच— निहन्यमानं तत्सैन्यमवलोक्य महासुरः । सेनानीश्चिक्षुरः कोपाद्ययौ योद्धुमथाम्बिकाम् ॥

ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីមារកណ្ឌេយ មហាបុរាណ» ក្នុងសាវរណី មន្វន្តរា ក្នុង «ទេវីមាហាត្ម្យ» បញ្ចប់ជំពូកដែលហៅថា «ការសម្លាប់កងទ័ពរបស់មហីសាសុរៈ» (ជំពូក ៨២)។ ឥសីបាននិយាយថា៖ ពេលឃើញកងទ័ពរបស់ខ្លួនត្រូវសម្លាប់ អសុរៈដ៏ធំ—មេបញ្ជាការ ចិក្សុរៈ—បានចេញទៅដោយកំហឹង ដើម្បីប្រយុទ្ធនឹង អំបិកា។

Verse 2

स देवीं शरवर्षेण ववर्ष समरेऽसुरः । यथा मेरुगिरेः शृङ्गं तोयवर्षेण तोयदः ॥

ក្នុងសង្គ្រាម អសុរៈនោះបានបាញ់ព្រួញដូចភ្លៀង ទៅលើព្រះនាងទេវី—ដូចពពកភ្លៀងបង្អួចភ្លៀងលើកំពូលភ្នំមេរុ។

Verse 3

तस्य छित्त्वा ततो देवी लीलयैव शरोत्करान् । जघान तुरगान् बाणैर्यन्तारं चैव वाजिनाम् ॥

បន្ទាប់មក ព្រះនាងទេវីបានកាត់បំបាក់ព្រួញជាច្រើនរបស់គេ ដូចជាលេងសប្បាយប៉ុណ្ណោះ ហើយបានបាញ់ព្រួញសម្លាប់សេះទាំងឡាយ—ទាំងអ្នកបើករទេះដែលបញ្ជាសេះផងដែរ។

Verse 4

चिच्छेद च धनुः सद्यो ध्वजं चातिसमुच्छ्रितम् । विव्याध चैव गात्रेषु छिन्नधन्वानमाशुगैः ॥

នាងបានកាត់បំបាក់ធ្នូរបស់គេភ្លាមៗ ហើយក៏កាត់ទង់ជ័យដែលលើកខ្ពស់ផងដែរ; បន្ទាប់មក ដោយព្រួញលឿន នាងបានចាក់បំបែកអវយវៈរបស់គេ—អ្នកដែលធ្នូត្រូវកាត់រួចហើយ។

Verse 5

स छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः । अभ्यधावत तां देवीं खड्गचर्मधरोऽसुरः ॥

ធ្នូរបស់អសុរានោះបែក រទេះបាក់ សេះត្រូវសម្លាប់ និងអ្នកបើករទេះត្រូវស្លាប់ ហើយអសុរានោះក៏រត់ចូលទៅរកព្រះនាងទេវីដោយផ្ទាល់ កាន់ដាវ និងខែល។

Verse 6

सिंहमाहत्य खड्गेन तीक्ष्णधारेण मूर्धनि । आजघान भुजे सव्ये देवीमप्यतिवेगवान् ॥

អ្នកមានល្បឿនលឿនខ្លាំងនោះ បានយកដាវមុតស្រួចវាយលើក្បាលសត្វសិង្ហ ហើយក៏វាយលើដៃឆ្វេងរបស់ព្រះនាងទេវីផងដែរ។

Verse 7

तस्याः खड्गो भुजं प्राप्य पफाल नृपनन्दन । ततो जग्राह शूलं स कोपादरुणलोचनः ॥

ឱ អ្នកជាទីរីករាយរបស់ព្រះមហាក្សត្រ ដាវរបស់ព្រះនាងបានទៅដល់ដៃរបស់គេ ហើយកាត់បំបែកវាចេញ។ បន្ទាប់មក គេភ្នែកក្រហមដោយកំហឹង បានចាប់យកត្រីសូល។

Verse 8

चिक्षेप च ततस्तत्तु भद्रकाल्यां महासुरः । जाज्वल्यमानं तेजोभी रविबिम्बमिवाम्बरात् ॥

បន្ទាប់មក អសុរាធំមហិមានោះ បានបោះត្រីសូលទៅលើភទ្រកាលី ដែលភ្លឺចែងចាំងដោយពន្លឺ ដូចព្រះអាទិត្យធ្លាក់ចុះពីមេឃ។

Verse 9

दृष्ट्वा तदापतच्छूलं देवी शूलममुंचत । तच्छूलं शतधा तेन नीतं स च महासुरः ॥

ព្រះនាងទេវីឃើញត្រីសូលនោះហោះមករកនាង ក៏បញ្ចេញត្រីសូលរបស់នាងផ្ទាល់។ ដោយត្រីសូលនោះ ត្រីសូលរបស់គេត្រូវបំបែកជារយបំណែក ហើយអសុរាធំនោះផងដែរ ត្រូវបានវាយបំផ្លាញ។

Verse 10

हते तस्मिन्महावीर्ये महिषस्य चमूपतौ । आजगाम गजारूढश्चामरस्त्रिदशार्दनः ॥

ពេលវីរបុរសដ៏ខ្លាំងក្លា មេបញ្ជាការកងទ័ពរបស់មហិષាសុរ ត្រូវបានសម្លាប់ ចាមរា—អ្នកបំផ្លាញទេវតា—បានមកដល់ ជិះលើដំរី។

Verse 11

सोऽपि शक्तिं मुमोचाथ देव्यास्तामम्बिका द्रुतम् । हुङ्काराभिहतां भूमौ पातयामास निष्प्रभाम् ॥

គាត់ក៏បានបោះសក្តិ (śakti) ទៅលើព្រះនាង; ប៉ុន្តែ អម្ពិកា បានវាយបំបាក់វាភ្លាមៗ ដោយហ៊ុំការ (huṃkāra) របស់នាង ហើយបោះឲ្យធ្លាក់ដល់ដី ដោយគ្មានពន្លឺ។

Verse 12

भग्नां शक्तिं निपतितां दृष्ट्वा क्रोधसमन्वितः । चिक्षेप चामरः शूलं बाणैस्तदपि साच्छिनत् ॥

ឃើញសក្តិរបស់ខ្លួនបែកបាក់ និងធ្លាក់ចុះ ចាមរា ពោរពេញដោយកំហឹង បានបោះត្រីសូល; នោះក៏ត្រូវនាងកាត់បំបែកដោយព្រួញដែរ។

Verse 13

ततः सिंहः समुत्पत्य गजकुम्भान्तरे स्थितः । बाहुयुद्धेन युयुधे तेनोच्चैस्त्रिदशारिणा ॥

បន្ទាប់មក សីហៈបានលោតឡើង ហើយឈរនៅចន្លោះក្បាលដំរី ហើយបានប្រយុទ្ធជាមួយគាត់—ចាមរា សត្រូវខ្ពស់សង្ហារបស់ទេវតា—ដោយប្រយុទ្ធជិតស្និទ្ធ។

Verse 14

युधायमानौ ततस्तौ तु तस्मान्नागान्महीं गतौ । युयुधातेऽतिसंरब्धौ प्रहारैरतिदारुणैः ॥

ពេលពួកគេប្រយុទ្ធគ្នា អ្នកទាំងពីរបានចុះពីដំរីនោះមកដល់ដី ហើយបានប្រយុទ្ធដោយកំហឹងខ្លាំងបំផុត ជាមួយការវាយប្រហារដ៏គួរឱ្យភ័យខ្លាច។

Verse 15

ततो वेगात्खमुत्पत्य निपत्य च मृगारिणा । करप्रहारेण शिरश्चामरस्य पृथक्कृतम् ॥

បន្ទាប់មក សត្រូវនៃសត្វក្តាន់ (សីហៈ) លោតឡើងទៅលើមេឃដោយល្បឿន ហើយហក់ចុះមក វាយដោយក្រញាំ កាត់ក្បាល ចាមរៈ ចេញពីខ្លួន។

Verse 16

उदग्रश्च रणे देव्याः शिलावृक्षादिभिर्हतः । दन्तमुष्टितलैश्चैव करालश्च निपातितः ॥

ហើយ ឧទគ្រៈ ត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងសង្គ្រាមដោយកងទ័ពរបស់ព្រះនាង ដោយថ្ម ដើមឈើ និងអ្វីៗដូច្នោះ; ការាលៈ ក៏ត្រូវបានវាយទម្លាក់ដោយធ្មេញ កណ្ដាប់ដៃ និងបាតដៃ។

Verse 17

देवी क्रुद्धा गदापातैश्चूर्णयामास चोद्धतम् । वाष्कलं भिन्दिपालेन बाणैस्ताम्रं तथान्धकम् ॥

ព្រះនាងទេវី កំហឹងក្តៅគគុក បានកិនបំបាក់អ្នកអួតអាងដោយការវាយនៃគទា។ វាស្កលៈ នាងបំបែកដោយ ភិន្ទិបាល (លំពែង); តាម្រៈ និង អន្ធកៈ នាងវាយទម្លាក់ដោយព្រួញ។

Verse 18

उग्रास्यमुग्रवीर्यञ्च तथैव च महाहनुम् । त्रिनेत्रा च त्रिशूलेन जघान परमेश्वरी ॥

បរមេស្វរី ព្រះនាងទេវីមានភ្នែកបី បានសម្លាប់ អុគ្រាស្យៈ អុគ្រវីរយៈ និង មហាហនុ ដោយត្រីសូល (អាវុធត្រីចុង) របស់នាង។

Verse 19

बिडालस्यासिना कायात् पातयामास वै शिरः । दुर्धरं दुर्मुखं चोभौ शरैर्निन्ये यमक्षयम् । कालं च कालदण्डेन कालरात्रिरपातयत् ॥

នាងកាត់ក្បាល បិឌាលៈ ចេញពីខ្លួនដោយដាវ។ ទាំង ឌុរធរៈ និង ឌុរមុខៈ នាងផ្ញើទៅកាន់ទីលំនៅរបស់យមៈ ដោយព្រួញ។ ហើយ កាលៈ ផងដែរ កាលរាត្រី បានវាយទម្លាក់ដោយដំបងនៃកាលៈ (ពេលវេលា)។

Verse 20

अग्रदर्शनमत्युग्रैः खड्गपातैरताडयत् । असिनैवासिलोमानमच्छिदत् सा रणोत्सवे । गणैः सिंहॆन देव्याः च जयक्ष्वेडाकृतोत्सवैः ॥

នាងបានវាយសម្លាប់ អគ្រទർശន ដោយការកាប់ដាវដ៏សាហាវខ្លាំង ហើយក្នុងពិធីបុណ្យសង្គ្រាមនោះ នាងក៏កាប់សម្លាប់ អសិលោមា ដោយដាវដែរ—ខណៈដែលគណៈរបស់ព្រះនាង និងសត្វសិង្ហារបស់ព្រះនាង បន្លឺសូរស្រែកជ័យជំនះដោយអំណរ។

Verse 21

एवं संक्षीयमाणे तु स्वसैन्ये महिषासुरः । माहिषेण स्वरूपेण त्रासयामास तान् गणान् ॥

ពេលដែលកងទ័ពរបស់ខ្លួនត្រូវបានបំផ្លាញដូច្នេះ មហិષាសុរ បានបម្លែងខ្លួនជារូបក្របី ហើយចាប់ផ្តើមបង្កភ័យខ្លាចដល់គណៈទាំងនោះ។

Verse 22

कांश्चित्तुण्डप्रिहारेण खुरक्षेपैस्तथापरान् । लाङ्गूलताडितांश्चान्यान् शृङ्गाभ्याञ्च विदारितान् ॥

ខ្លះៗ គេវាយដោយការបុកច្រមុះរបស់វា; ខ្លះទៀត វាបោះចោលដោយការទាត់ជើងក្រចក; ខ្លះ វាវាយបុកដោយកន្ទុយ; ហើយខ្លះទៀត វាខ្ទេចបំបែកដោយស្នែង។

Verse 23

वेगेन कांश्चिदपरान् नादेन भ्रमणेन च । निश्वासपवनेनान्यान् पातयामास भूतले ॥

ខ្លះទៀត វាដួលដោយល្បឿនដ៏ខ្លាំងរបស់វា; ខ្លះដោយសូរស្រែកគំហក និងចលនាវិលវល់របស់វា; ហើយខ្លះទៀត វាបោះទម្លាក់ចុះដីដោយខ្យល់នៃដង្ហើមរបស់វា។

Verse 24

निपात्य प्रमथानीकमभ्यधावत सोऽसुरः । सिंहं हन्तुं महादेव्याः कोपं चक्रे ततोऽम्बिका ॥

បន្ទាប់ពីបានដួលបំផ្លាញកងព្រមថៈទាំងមូល អារក្សនោះបានរត់ប្រញាប់ទៅដើម្បីសម្លាប់សត្វសិង្ហារបស់ព្រះមហាទេវី; ដូច្នេះ អំបិកា ក៏កើតកំហឹង។

Verse 25

सोऽपि कोपान्महावीऱ्यः खुरक्षुण्णमहीतलः । शृङ्गाभ्यां पर्वतानुच्चैश्चिक्षेप च ननाद च ॥

គាត់ផងដែរ មានវីរភាពដ៏ខ្លាំង និងកំហឹងក្តៅគគុក បានកូរដីដោយក្រចកជើង; ដោយស្នែងរបស់គាត់ គាត់បានបោះភ្នំខ្ពស់ៗឡើងទៅលើមេឃ ហើយគាត់បានគ្រហឹមរំពង។

Verse 26

वेगभ्रमणविक्षुण्णा मही तस्य व्यशीर्यत । लाङ्गूलेनाहतश्चाब्धिः प्लावयामास सर्वतः ॥

ដោយចលនាវិលរហ័សរបស់គាត់ ផែនដីត្រូវបានបំបែកបាក់; ហើយសមុទ្រ ត្រូវកន្ទុយរបស់គាត់វាយប៉ះ បានរលកកើនឡើង ហូរលិចគ្រប់ទិសទាំងអស់។

Verse 27

धुतशृङ्गविभिन्नाश्च खण्डं खण्डं ययुर्घनाः । श्वासानिलास्ताः शतशो निपेतुर्नभसोऽचलाः ॥

ហើយពពក ដែលត្រូវការញ័ររបស់ស្នែងគាត់បំបែក បានក្លាយជាបំណែកៗ; ត្រូវខ្យល់ដង្ហើមរបស់គាត់បក់បញ្ចេញ ភ្នំរាប់រយបានធ្លាក់ចុះពីមេឃ។

Verse 28

इति क्रोधसमाध्मातमापतान्तं महासुरम् । दृष्ट्वा सा चण्डिका कोपं तद्वधाय तदाकरोत् ॥

ពេលឃើញអសុរាធំមហិមា នោះកំពុងរត់ចូលមក ដោយកំហឹងពេញទំហឹង ចណ្ឌិកា (Caṇḍikā) ក៏បានទទួលយកសភាពកំហឹង ដើម្បីសម្លាប់គាត់។

Verse 29

सा क्षिप्त्वा तस्य वै पाशं तं बबन्ध महासुरम् । तत्याज माहिषं रूपं सोऽपि बद्धो महामृधे ॥

នាងបានបោះខ្សែចង (noose) របស់នាងទៅលើគាត់ ហើយចងអសុរាធំនោះឲ្យជាប់។ ទោះបីត្រូវចងក្នុងសង្គ្រាមដ៏ធំ ក៏គាត់បានបោះបង់រូបក្របីរបស់គាត់។

Verse 30

ततः सिंहोऽभवत् सद्यो यावत्तस्याम्बिका शिरः । छिनत्ति तावत्पुरुषः खड्गपाणिरदृश्यत ॥

ភ្លាមនោះ គាត់ក្លាយជាសត្វសិង្ហ; ហើយនៅពេល អំបិកា ជិតកាត់ក្បាលគាត់ បុរសម្នាក់បានលេចឡើង ដោយកាន់ដាវនៅក្នុងដៃ។

Verse 31

तत एवाशु पुरुषं देवी चिच्छेद सायकैः । तं खड्गचर्मणा सार्धं ततः सोऽभून्महागजः ॥

នៅពេលនោះ ព្រះនាងទេវីបានបាញ់ព្រួញយ៉ាងរហ័ស កាត់ផ្តួលបុរសនោះ ព្រមទាំងដាវ និងខែលរបស់គាត់; បន្ទាប់មក គាត់ក្លាយជាដំរីធំមួយ។

Verse 32

करेण च महासींहं तं चकर्ष जगर्‍ज च । कर्षतस्तु करं देवी खड्गेन निरकृन्तत ॥

ដោយប្រើខ្លួនច្រមុះ គាត់អូសសត្វសិង្ហធំ ហើយគ្រហឹមសម្លេង; តែពេលកំពុងអូស នាងទេវីបានកាត់ច្រមុះរបស់គាត់ចេញដោយដាវ។

Verse 33

ततो महासुरो भूयो माहिषं वपुरास्थितः । तथैव क्षोभयामास त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥

បន្ទាប់មក អសុរាធំនោះបានយករាងកាយជាក្របីម្តងទៀត; ហើយដូច្នេះ គាត់បន្តធ្វើឲ្យពិភពទាំងបីរញ្ជួយ ជាមួយអ្វីៗទាំងអស់ដែលចល័ត និងអចល័ត។

Verse 34

ततः क्रुद्धा जगन्माता चण्डिका पानमुत्तमम् । पपौ पुनः पुनश्चैव जहासारुणलोचना ॥

បន្ទាប់មក មាតានៃលោក គឺ ចណ្ឌិកា បានខឹងក្រហាយ ផឹកភេសជ្ជៈដ៏ល្អបំផុតម្តងហើយម្តងទៀត; ហើយនាងសើច ដោយភ្នែកក្រហម។

Verse 35

ननर्द चासुरः सोऽपि बलवीर्यमदोद्धतः । विषाणाभ्यां चिक्षेप चण्डिकां प्रति भूधरान् ॥

អសុរ​នោះ​ក៏​ស្រែក​ឮ​ខ្លាំង ដោយ​ស្រវឹង​នឹង​កម្លាំង និង​វីរភាព​របស់​ខ្លួន ហើយ​ប្រើ​ស្នែង​បោះ​ភ្នំ​ទៅលើ ចណ្ឌិកា។

Verse 36

सा च तान् प्रहितांस्तेन चूर्णयन्ती शरोत्करैः । उवाच तं मदोद्धूतमुखरागाकुलाक्षरम् ॥

នាង​វិញ បំបែក​ភ្នំ​ទាំងនោះ​ដែល​គេ​បោះ​មក ដោយ​ព្រួញ​ជា​ជួរៗ ហើយ​និយាយ​ទៅកាន់​គាត់—អ្នក​ដែល​សំឡេង​រំភើប​ដោយ​ស្រវឹង និង​ពាក្យ​សម្តី​ច្របូកច្របល់។

Verse 37

देव्युवाच गरज गरज क्षणं मूढ मधु यावत्पिबाम्यहम् । मया त्वयि हतेऽत्रैव गर्जिष्यन्त्याशु देवताः ॥

ព្រះនាង​មាន​ព្រះបន្ទូល​ថា៖ «ស្រែក​ទៅ ស្រែក​ទៅ សិន​មួយ​ភ្លែត ឱ​មនុស្ស​ល្ងង់—រហូត​ដល់​ខ្ញុំ​ផឹក​ទឹកឃ្មុំ​នេះ។ ពេល​អ្នក​ត្រូវ​ខ្ញុំ​សម្លាប់ នៅ​ទីនេះ​ឯង ព្រះទេវតា​នឹង​ស្រែក​ឆាប់ៗ​ដោយ​ជ័យជម្នះ»។

Verse 38

ऋषिरुवाच एवमुक्त्वा समुत्पत्य सारूढा तं महासुरम् । पादेनाक्रम्य कण्ठे च शूलेनैनमताडयत् ॥

ឥសី​បាន​និយាយ​ថា៖ នាង​និយាយ​ដូច្នេះ​ហើយ ក៏​លោត​ឡើង ជិះ​លើ​អសុរ​ដ៏​ធំ​នោះ បង្ខំ​ឲ្យ​គាត់​ក្រោម​ជើង ហើយ​ចាក់​ក​ដោយ​លំពែង​របស់​នាង។

Verse 39

ततः सोऽपि पदाक्रान्तस्तया निजमुखात्ततः । अर्धनिष्क्रान्त एवासीद् देव्याः वीर्येण संवृतः ॥

បន្ទាប់មក ទោះបី​ត្រូវ​ជើង​នាង​ចុច​ក៏ដោយ គាត់​ចាប់ផ្តើម​លេច​ចេញ​ពី​មាត់​របស់​ខ្លួន; ប៉ុន្តែ​លេច​បាន​តែ​ពាក់កណ្ដាល បណ្ដាល​ឲ្យ​ត្រូវ​ទប់ស្កាត់ និង​ចងក្រង​ដោយ​អំណាច​របស់​ព្រះនាង។

Verse 40

अर्धनिष्क्रान्त एवासौ युध्यमानो महासुरः । तया महासिना देव्याः शिरश्छित्त्वा निपातितः ॥

នៅពេលដែលអសុរាធំមហិษាសុរា នៅតែបង្ហាញខ្លួនបានតែពាក់កណ្តាល ហើយកំពុងតស៊ូបន្ត នោះព្រះនាងទេវីបានប្រើដាវធំរបស់ព្រះនាង កាត់ក្បាលវា ហើយបំផ្លាញវាចុះ។

Verse 41

एवं स महिषो नाम ससैन्यः ससुहृद्गणः । त्रैलोक्यं मोहयित्वा तु तया देव्याः विनाशितः ॥

ដូច្នេះ អ្នកដែលមាននាមថា មហិษា ត្រូវបានព្រះនាងទេវីបំផ្លាញ—ជាមួយទ័ពរបស់វា និងក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្តទាំងអស់—បន្ទាប់ពីវាបានបោកបញ្ឆោតលោកទាំងបី។

Verse 42

त्रैलोक्यस्थैस्तदा भूतैर्महिषे विनिपातिते । जयेत्युक्तं ततः सर्वैः सदेवासुरमानवैः ॥

បន្ទាប់មក ពេលមហិษា បានដួលរលំ សត្វលោកទាំងអស់ក្នុងលោកទាំងបី បានប្រកាសថា «ជ័យជម្នះ!» រួមទាំងទេវតា អសុរា និងមនុស្ស។

Verse 43

ततो हाहाकृतं सर्वं दैत्यसैन्यं ननाश तत् । प्रहर्षं च परं जग्मुः सकला देवतागणाः ॥

បន្ទាប់មក ទ័ពទាំងមូលរបស់ដៃត្យា បានស្រែកថា «អាសូរ!» ហើយត្រូវបានបំបែកខ្ទេច និងវិនាស; ខណៈដែលក្រុមទេវតាទាំងអស់ ទទួលបានសេចក្តីអំណរខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។

Verse 44

तुष्टुवुस्तां सुरा देवीṃ सह दिव्यैर्महर्षिभिः । जगुर्गन्धर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥

ទេវតាទាំងឡាយ បានសរសើរព្រះនាងទេវី ជាមួយនឹងមហាឥសីដ៏ទេវភាព; ព្រះអម្ចាស់នៃគន្ធರ್ವា បានច្រៀងសរសើរ ហើយក្រុមអប្សរា បានរាំ។