Adhyaya 41
Secondary CreationBeingsClassification26 Shlokas

Adhyaya 41: Yogic Conduct and the Discipline Leading to Siddhi

योगसिद्धिः (Yogasiddhi)

Secondary Creation

អធ្យាយ ៤១ «យោគសិទ្ធិ» ពិពណ៌នាអំពីអាកប្បកិរិយារបស់យោគី និងវិន័យដ៏បរិសុទ្ធដែលនាំទៅកាន់សិទ្ធិ។ វាបង្ហាញការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍ ការស្ងប់ចិត្ត ការអត់ធ្មត់ និងការប្រកាន់ខ្ជាប់សច្ចៈ ដើម្បីឲ្យចិត្តរួមជាមួយព្រះ និងទទួលផលនៃសមាធិ។

Key Content Points

Alarka’s inquiry and Dattatreya’s core ethical reversal: honor/disgrace as yogic tests where apamāna (dishonor) becomes amṛta (nectar) and māna (honor) becomes viṣa (poison).Practical yogic conduct: purity disciplines (sense, speech, thought), avoidance of public gatherings for “siddhi,” and regulated bhaikṣā-caryā with a hierarchy of suitable households.Yogic alimentation and inner offering: recommended simple foods; taking water first in silence; offerings to prāṇa/apāna/samāna/udāna/vyāna; concluding with yamas/niyamas, secluded dhyāna, tri-daṇḍa restraint, and brahma-realization.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 41Yogasiddhi Markandeya PuranaDattatreya teachings on yogaAlarka Dattatreya dialogueyama niyama tri-dandabhaikshacharya rulesprana offerings five vayus

Shlokas in Adhyaya 41

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे योगसिद्धिर्नाम चत्वारिंशोऽध्यायः । एकचत्वारिंशोऽध्यायः । अलर्क उवाच— भगवन्! योगिनश्चर्यां श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः । ब्रह्मवर्त्मन्यनुसरन् यथा योगी न सीदति ॥

អលរកៈបាននិយាយថា៖ «ឱ ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរ ខ្ញុំប្រាថ្នាស្តាប់ដោយពិតអំពីអាកប្បកិរិយាត្រឹមត្រូវរបស់យោគី—ថា ដោយដើរតាមមាគ៌ាព្រះព្រហ្ម យោគីមិនធ្លាក់ចូលសេចក្តីទុក្ខសោក ឬការធ្លាក់ថយឡើយ»។

Verse 2

दत्तात्रेय उवाच— मानापमानौ यावेतौ प्रत्युद्वेगकरौ नृणाम् । तावेव विपरीतार्थौ योगिनः सिद्धिकारकौ ॥

ទត្តាត្រេយៈបាននិយាយថា៖ «កិត្តិយស និងអកិត្តិយស—ទាំងពីរនេះដែលធ្វើឲ្យមនុស្សរំខានចិត្ត—សម្រាប់យោគីវិញ ក្លាយជាមូលហេតុនៃការសម្រេច (សិទ្ធិ) ដោយន័យផ្ទុយ»។

Verse 3

मानापमानौ यावेतौ तावेवाहुर्विषामृते । अपमानोऽमृतं तत्र मानस्तु विषमं विषम् ॥

ទាំងពីរនេះ—កិត្តិយស និងអកិត្តិយស—ត្រូវបាននិយាយថា ជាពុល និងទឹកឃ្មុំ៖ នៅទីនេះ អកិត្តិយសជាទឹកឃ្មុំ ខណៈកិត្តិយសជាពុលដ៏គួរភ័យខ្លាចបំផុត។

Verse 4

चक्षुः पूतं न्यसेत्पादं वस्त्रपूतं जलं पिबेत् । सत्यपूतां वदेद्वाणीं बुद्धिपूतञ्च चिन्तयेत् ॥

ឲ្យគាត់ដាក់ជើងនៅកន្លែងដែលភ្នែកបានធ្វើឲ្យ ‘បរិសុទ្ធ’ (គឺបានមើលយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្ន)؛ ឲ្យគាត់ផឹកទឹកដែលបានបរិសុទ្ធដោយក្រណាត់؛ ឲ្យគាត់និយាយពាក្យដែលបានបរិសុទ្ធដោយសច្ចៈ; ហើយឲ្យគាត់គិតគំនិតដែលបានបរិសុទ្ធដោយវិវេក។

Verse 5

आतिथ्यश्राद्धयज्ञेषु देवयात्रोत्सवेषु च । महाजनञ्च सिद्ध्यार्थं न गच्छेद्योगवित् क्वचित् ॥

នៅពេលមានពិធីបុណ្យទទួលភ្ញៀវធំៗ ពិធីស្រាទ្ធៈ ពិធីយជ្ញៈ ដំណើរដង្ហែទេវតា និងពិធីបុណ្យ—ហើយទៅកាន់ការជួបជុំមនុស្សច្រើន—អ្នកដឹងយោគៈមិនគួរទៅទីណាមួយ ដើម្បីស្វែងរកសិទ្ធិឡើយ។

Verse 6

व्यस्ते विधूमे व्यङ्गारे सर्वस्मिन् भुक्तवज्जने । अटेत योगविद् भैक्ष्यं न तु त्रिष्वेव नित्यशः ॥

ពេលអាហារត្រូវបានដាក់ចោល ផ្សែងបានស្រក អំបែងភ្លើងបានរលត់ ហើយមនុស្សទាំងអស់បានបរិភោគរួច អ្នកដឹងយោគៈគួរចេញទៅសុំបិណ្ឌ; ប៉ុន្តែមិនគួរធ្វើរាល់ថ្ងៃតែត្រឹមបីផ្ទះប៉ុណ្ណោះ។

Verse 7

यथैवमवमन्यन्ते जनाः परिभवन्ति च । तथा युक्तश्चरेद्योगी सतां वर्त्म न दूषयन् ॥

ដូចដែលមនុស្សអាចមើលងាយ និងប្រមាថគាត់ដូច្នោះដែរ យោគីគួររក្សាវិន័យ ហើយបន្តអាកប្បកិរិយារបស់ខ្លួន—ដោយមិនបំពុលផ្លូវរបស់អ្នកល្អ។

Verse 8

भैक्ष्यञ्चरेद् गृहस्थेषु यायावरगृहेषु च । श्रेष्ठा तु प्रथमा चेति वृत्तिरस्योपदिश्यते ॥

គាត់គួរសុំបិណ្ឌក្នុងចំណោមគ្រួសារកាន់ផ្ទះ និងនៅក្នុងផ្ទះរបស់យាយាវរៈ (អ្នកសុំទានដើរតាមផ្លូវ/អ្នកធ្វើដំណើររស់ដោយបិណ្ឌ) ផងដែរ។ ក្នុងចំណោមទាំងនេះ ការរស់នៅដោយពឹងលើគ្រួសារកាន់ផ្ទះ ត្រូវបានបង្រៀនថាជាជីវិតល្អជាងសម្រាប់គាត់។

Verse 9

अथ नित्यं गृहस्थेषु शालीनैषु चरेद्यतिः । श्रद्धधानेषु दान्तेषु श्रोत्रियेṣu महात्मसु ॥

ដូច្នេះ អ្នកបោះបង់គ្រួសារ គួរចេញទៅជាប្រចាំក្នុងចំណោមគ្រួសារកាន់ផ្ទះដែលជា śālīna (គួរគោរព ស្ថិតស្ថេរ មានវិន័យ) មានសទ្ធា មានការគ្រប់គ្រងខ្លួន ជា śrotriya (ចេះគម្ពីរ) និងមានចិត្តថ្លៃថ្នូរ។

Verse 10

अत ऊर्ध्वं पश्चापि अदुष्टापतितेषु च । भैक्ष्यचर्या विवर्णेषु जघन्या वृत्तिरिष्यते ॥

លើសពីនេះទៅទៀត (ក្នុងលំដាប់ទាបជាង) សូម្បីតែក្នុងចំណោមអ្នកដែលមិនអាក្រក់ទេ ប៉ុន្តែបានធ្លាក់ចេញពីអាកប្បកិរិយាត្រឹមត្រូវ និងក្នុងចំណោមអ្នកក្រៅលំដាប់វណ្ណៈ (vivarṇa) ការអនុវត្តរស់ដោយសុំបិណ្ឌ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាជីវិតទាបបំផុត។

Verse 11

भैक्ष्यं यवागूं तक्रं वा पयो यावकमेव वा । फलं मूलं प्रियङ्गुं वा कणपिण्याकसक्तवः ॥

អាហារទាន, ទឹកបបរស្រូវបាលី, ទឹកដោះគោជូរ, ទឹកដោះគោ ឬស្រូវបាលីសាមញ្ញ; ផ្លែឈើ, ឫស, ឬគ្រាប់ព្រីយង្គុ; និងអាហារធ្វើពីគ្រាប់ធញ្ញជាតិ, កាកប្រេង និងម្សៅ—ទាំងនេះជាអាហារសាមញ្ញដែលបានណែនាំ។

Verse 12

इत्येते च शुभाहारा योगिनः सिद्धिकारकाः । तत् प्रयुञ्ज्यान्मुनिर्भक्त्या परमेण समाधिना ॥

ដូច្នេះ អាហារដែលមានប្រយោជន៍ទាំងនេះ សម្រាប់យោគី បង្កើតផលជោគជ័យ (សិទ្ធិ)។ ហេតុនេះ ព្រះឥសីគួរទទួលយកវា ដោយសទ្ធា និងដោយសមាធិខ្ពស់បំផុត។

Verse 13

अपः पूर्वं सकृत् प्राश्य तूष्णीं भूत्वा समाहितः । प्राणायेति ततस्तस्य प्रथमा ह्याहुतिः स्मृता ॥

ដំបូង ស្រូបទឹកម្តង ហើយក្លាយជាស្ងៀមស្ងាត់ និងប្រមូលចិត្តរួច បន្ទាប់មកគាត់គួរ (ធ្វើការថ្វាយ) ដោយមន្ត «ដល់ ព្រាណៈ (Prāṇa)»; នេះត្រូវបានចងចាំថាជាអាហូតិដំបូង។

Verse 14

अपानाय द्वितीया तु समानायते चापरा । उदानाय चतुर्थो स्याद्व्यानायेति च पञ्चमी ॥

អាហូតិទីពីរ គឺថ្វាយដល់ អបាណៈ (Apāna); បន្ទាប់មកថ្វាយដល់ សមានៈ (Samāna)។ អាហូតិទីបួន គួរថ្វាយដល់ ឧដានៈ (Udāna) ហើយទីប្រាំ ដល់ វ្យានៈ (Vyāna)។

Verse 15

प्राणायामैः पृथक् कृत्वा शेषं भुञ्जीत कामतः । अपः पुनः सकृत् प्राश्य आचम्य हृदयं स्पृशेत् ॥

ពេលបានធ្វើអាហូតិដោយប្រណាយាមៈ ដាច់ដោយឡែករួច គាត់អាចបរិភោគអ្វីដែលនៅសល់តាមចិត្ត។ បន្ទាប់មក ស្រូបទឹកម្តងទៀត ហើយធ្វើអាចមនៈ (ācamana) រួច គាត់គួរប៉ះទៅលើបេះដូងរបស់ខ្លួន។

Verse 16

अस्तेयं ब्रह्मचर्यञ्च त्यागो 'लोभस्तथैव च । व्रतानि पञ्च भिक्षूणामहिंसापरमाणि वै ॥

ការមិនលួច ការរក្សាព្រហ្មចរិយៈ ការលះបង់ និងការមិនលោភ—ទាំងនេះគេរាប់ជាវ្រតប្រាំរបស់អ្នកបួស; ហើយគោលធម៌អធិប្បាយខ្ពស់បំផុតរបស់ពួកគេគឺ អហിംសា (មិនបង្កអំពើហិង្សា)។

Verse 17

अक्रोधो गुरुशुश्रूषा शौचमाहारलाघवम् । नित्यस्वाध्याय इत्येते नियमाः पञ्च कीर्तिताः ॥

ការមិនខឹង ការបម្រើគ្រូ (គុរុ) ភាពបរិសុទ្ធ ការញ៉ាំអាហារស្រាល និងការសិក្សាខ្លួនឯងរៀងរាល់ថ្ងៃ—ទាំងប្រាំនេះត្រូវបានប្រកាសថាជា និយម (niyama)។

Verse 18

सारभूतमुपासीत ज्ञानं यत्कार्यसाधकम् । ज्ञानानां बहुता येयं योगविघ्रकरा हि सा ॥

គេគួរបណ្តុះបណ្តាលចំណេះដឹងសារសំខាន់—ចំណេះដឹងដែលសម្រេចគោលបំណង។ ការច្រើនពេកនៃចំណេះដឹង (តែឈ្មោះ) នេះពិតជាជាឧបសគ្គដល់យោគៈ។

Verse 19

इदं ज्ञेयमिदं ज्ञेयमिति यस्तृषितश्चरेत् । अपि कल्पसहस्रेषु नैव ज्ञेयमवाप्नुयात् ॥

អ្នកណាដែលត្រូវបានជំរុញដោយស្រេកឃ្លាន ហើយដើរវង្វេងគិតថា «នេះត្រូវដឹង នេះត្រូវដឹង»—ទោះបីជាកន្លងទៅរាប់ពាន់កល្បៈ ក៏មិនអាចឈានដល់អ្វីដែលគួរដឹងពិតប្រាកដ (គោលដៅ) បានឡើយ។

Verse 20

त्यक्तसङ्गो जितक्रोधो लघ्वाहारो जितेन्द्रियः । पिधाय बुद्ध्या द्वाराणि मनो ध्याने निवेशयेत् ॥

លះបង់ការចងភ្ជាប់ ឈ្នះកំហឹង ញ៉ាំអាហារស្រាល និងគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍—បិទ «ទ្វារ» ដោយបញ្ញា ហើយគួរដាក់ចិត្តឲ្យស្ថិតក្នុងសមាធិ។

Verse 21

शून्येष्वेवावकाशेषु गुहासु च वनेषु च । नित्ययुक्तः सदा योगी ध्यानं सम्यगुपक्रमेत् ॥

នៅទីកន្លែងស្ងាត់ទូលាយ ក្នុងរូងភ្នំ និងព្រៃឈើ យោគីដែលមានវិន័យជានិច្ច និងភ្ជាប់ជាប់នឹងយោគៈ ត្រូវចាប់ផ្តើមសមាធិដោយត្រឹមត្រូវ។

Verse 22

वाग्दण्डः कर्मदण्डश्च मनोदण्डश्च ते त्रयः । यस्यैते नियता दण्डाः स त्रिदण्डी महायतिḥ ॥

ដំបងនៃវាចា ដំបងនៃកិច្ចការ និងដំបងនៃចិត្ត—ទាំងនេះមានបី។ អ្នកណាដែលទប់ស្កាត់ដំបងទាំងនេះបាន គេហៅថា ត្រីទណ្ឌិន (tridaṇḍin) ជាតាបសធំ។

Verse 23

सर्वमात्ममयं यस्य सदसज्जगदीदृशम् । गुणागुणमयन्तस्य कः प्रियः को नृपाप्रियः ॥

សម្រាប់អ្នកណាដែលពិភពលោកទាំងមូលនេះ—ដែលឃើញថាជា មាន និងមិនមាន—សុទ្ធតែជាអាត្មា ហើយដែលលើសពីគុណ និងអគុណ នោះអ្វីជាទីស្រឡាញ់ និងអ្វីជាទីស្អប់សម្រាប់គាត់ ឱ ព្រះរាជា?

Verse 24

विशुद्धबुद्धिः समलोष्टकाञ्चनः समस्तभूतेṣu च तत्समाहितः । स्थानं परं शाश्वतमव्ययञ्च परं हि मत्वा न पुनः प्रजायते ॥

ដោយបញ្ញាដែលបានបរិសុទ្ធ មើលដុំដី និងមាសស្មើគ្នា ហើយស្ថិតក្នុងសមាធិជាប់លាប់ចំពោះ ព្រះតត្វៈ នោះនៅក្នុងសត្វទាំងអស់—ដោយដឹងថា លំនៅដ្ឋានអតិបរមា ជានិច្ច និងមិនរលាយ—មនុស្សមិនកើតឡើងវិញទេ។

Verse 25

वेदाच्छ्रेṣ्ठाḥ सर्वयज्ञक्रियाś्च यज्ञाज्जप्यं ज्ञानमार्गश्च जप्यात् । ज्ञानाद्ध्यानं सङ्गरागव्यपेतं तस्मिन् प्राप्ते शाश्वतस्योपलब्धिः ॥

លើសពីការសូត្រវេទៈ គឺពិធីយញ្ញាទាំងអស់; លើសពីយញ្ញា គឺជបៈ; លើសពីជបៈ គឺមាគ៌ានៃជ្ញាន។ លើសពីជ្ញាន គឺសមាធិដែលគ្មានការចងភ្ជាប់ និងរាគៈ; ពេលវាត្រូវបានសម្រេច នោះមានការទទួលដឹងអំពីអនន្ត (អមតៈ)។

Verse 26

समाहितो ब्रह्मपरोऽप्रमादी शुचिस्तथैकान्तरतिर्यतेंद्रियः । समाप्नुयाद्योगमिमं महात्मा विमुक्तिमाप्रोति ततः स्वयोगतः ॥

បុរសមានមហាត្មា ដែលប្រមូលចិត្ត ស្មោះត្រង់ចំពោះព្រះព្រហ្មន៍ ប្រុងប្រយ័ត្ន បរិសុទ្ធ រីករាយក្នុងភាពឯកោ និងទប់ស្កាត់អារម្មណ៍ទាំងឡាយ អាចសម្រេចយោគៈនេះ; បន្ទាប់មក ដោយយោគៈរបស់ខ្លួន គាត់ឈានដល់មោក្ខៈ (ការលះបង់ចេញពីសង្សារ)។

Frequently Asked Questions

It investigates how a yogin can follow the brahma-vartman (path toward Brahman) without “sinking” into social-reactive emotions, teaching that honor and dishonor must be metabolized as spiritual disciplines, with inner steadiness valued over public esteem.

The chapter emphasizes graded bhaikṣā-caryā (regulated begging), simple sattvic foods, ritualized prāṇa-offerings aligned with the five vāyus, and the paired ethical frameworks of five vratas (including ahiṃsā, asteya, brahmacarya, tyāga, alobha) and five niyamas (including akrodha, guru-śuśrūṣā, śauca, āhāra-lāghava, svādhyāya), culminating in secluded dhyāna and tri-daṇḍa control of speech, action, and mind.

This Adhyaya is not part of the Devi Mahatmyam (81–93) and does not advance Manvantara chronology; its prominence lies in the Alarka–Dattātreya instructional frame, focusing on ascetic lineages of practice (yati/bhikṣu discipline) rather than dynastic or Manu-based genealogy.