
औत्तममन्वन्तरवर्णनम् (Auttama-manvantara-varṇanam)
Birth of the Goddess
ជំពូកនេះពិពណ៌នាអំពី អុត្តមមន្វន្តរៈ ដោយរៀបរាប់ថ្នាក់នៃទេវតា និងក្រុមទេវសភា ការតែងតាំងឥន្ទ្រា សុសាន្តិ ជាអធិបតីលើសួគ៌ និងការរៀបរាប់ពូជពង្សរាជវង្សដែលបន្តតាមធម៌។ វាបង្ហាញសណ្ឋាននៃកាលវដ្ត និងព្រះគុណនៃព្រះធម៌ក្នុងការរក្សាពិភពលោក។
Verse 1
इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे औत्तममन्वन्तरे द्विसप्ततितमोऽध्यायः । त्रिसप्ततितमोऽध्यायः- ७३ । मार्कण्डेय उवाच । मन्वन्तरे तृतीयेऽस्मिन् औत्तमस्य प्रजापतेः । देवानिन्द्रमृषीन् भूपान् निबोध गदतो मम ॥
ដូច្នេះ ចប់ជំពូកទី៧២ ក្នុង «ស្រី មារកណ្ឌេយ បុរាណ» ក្នុងអោត្តម មន្វន្តរ។ ឥឡូវ ចាប់ផ្តើមជំពូកទី៧៣។ មារកណ្ឌេយ បានមានពាក្យថា៖ ក្នុងមន្វន្តរទីបី នៃប្រជាបតិ អោត្តម សូមចូរយល់ពីខ្ញុំ ខណៈខ្ញុំបរិយាយ—អំពីទេវៈ ឥន្ទ្រ ឫសី និងព្រះមហាក្សត្រ។
Verse 2
स्वधामानस्तथा देवा यथानामानुकारिणः । सत्याख्यश्च द्वितीयोऽन्यस्त्रिदशानां तथा गणः ॥
ពួកទេវៈមួយក្រុម ត្រូវបានហៅថា «ស្វធាមន៍» សមស្របតាមនាម និងសភាពរបស់ពួកគេ។ ក្រុមទីពីរ ក្នុងចំណោមទេវៈសាមសិប ត្រូវបានហៅថា «សត្យាខ្យៈ»។
Verse 3
तृतीये तु गणॆ देवाः शिवाख्या मुनिसत्तम । शिवाः स्वरूपतस्ते तु श्रुताः पापप्रणाशनाः ॥
ក្នុងក្រុមទីបី ឱ ព្រះឫសីដ៏ប្រសើរ ទេវៈត្រូវបានហៅថា «សិវាខ្យៈ»។ ពួកគេមានសុភមង្គលជាសភាពដើម ហើយត្រូវបានលឺថា ជាអ្នកបំផ្លាញបាប។
Verse 4
प्रतर्दनाख्यश्च गणो देवानां मुनिसत्तम । चतुर्थस्तत्र कथित औत्तमस्यान्तरे मनोः ॥
ហើយក្រុមទេវៈមួយ ដែលហៅថា «ប្រតរទនៈ» ត្រូវបានរំលឹក ឱ ព្រះឫសីដ៏ប្រសើរ ថាជាក្រុមទីបួន ក្នុងអោត្តមកាល នៃមនុ។
Verse 5
वशवर्तिनः पञ्चमेऽपि देवास्तत्र गणॆ द्विज । यथाख्यातस्वरूपास्तु सर्व एव महामुने ॥
ក្នុងក្រុមទីប្រាំផងដែរ ឱ ព្រហ្មចារីទ្វិជៈ ទេវៈគឺជា «វសវរតិន៍»។ ពួកគេទាំងអស់ ឱ មហាឫសី ពិតជាមានសភាពស្របតាមការពិពណ៌នាដោយនាម និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ។
Verse 6
एते देवगणाः पञ्च स्मृता यज्ञभुजस्तथा । मन्वन्तरे मनुश्रेष्ठे सर्वे द्वादशका गणाः ॥
ក្រុមទេវតាទាំងប្រាំនេះ ត្រូវបានចងចាំ ហើយដូចគ្នានោះ អ្នកចូលរួមក្នុងយज्ञ (ពិធីបូជា) ផងដែរ; ក្នុងមន្វន្តរៈនៃមនុដ៏ប្រសើរនោះ ក្រុមទាំងអស់នេះ ត្រូវបានរៀបចំជាពីរដប់សំណុំ (ថ្នាក់)។
Verse 7
तेषामिन्द्रो महाभागस्त्रैलोक्ये स गुरुर्भवेत् । शतं क्रतूनामाहृत्य सुशान्तिर्नाम नामतः ॥
ក្នុងចំណោមពួកគេ ឥន្ទ្រៈដ៏មានសំណាង ក្លាយជាគ្រូបង្រៀនក្នុងលោកទាំងបី; ដោយបានប្រតិបត្តិយज्ञមួយរយដង គេត្រូវបានស្គាល់ដោយនាម «សុសាន្តិ»។
Verse 8
यस्योपसर्गनाशाय नामाक्षरविभूषिता । अद्यापि मानवैर्गाथा गीयते तु महीतले ॥
ដោយតុបតែងដោយព្យាង្គនៃនាមរបស់គាត់ គាថា (បទសរសើរ) ដែលបំផ្លាញគ្រោះមហន្តរាយ ត្រូវបានមនុស្សលើផែនដីច្រៀងសូម្បីតែសព្វថ្ងៃ។
Verse 9
शुशान्तिर्देवराट् कान्तः शुशान्तिं स प्रयच्छति । सहितः शिवसत्याद्यैस्तथैव वशवर्तिभिः ॥
សុសាន្តិ ព្រះអធិរាជជាទីស្រឡាញ់របស់ទេវតា ពិតជាប្រទាន «សុសាន្តិ» (សន្តិភាពល្អ) រួមជាមួយ (ក្រុមដែលចាប់ផ្តើមដោយ) សិវៈ និង សត្យៈ ហើយដូចគ្នានោះជាមួយអ្នកដែលស្ថិតក្រោមអាណាចក្ររបស់វសុ។
Verse 10
अजः परशुचिर्दिव्यो महाबलपराक्रमः । पुत्रस्तस्य मनोरासन् विख्यातास्त्रिदशोपमाः ॥
អជៈ—បរិសុទ្ធដូចពូថៅ មានទេវភាព មានកម្លាំង និងវីរភាពដ៏ធំ—ជាបុត្ររបស់មនុដ៏នោះ; ហើយបុត្ររបស់គាត់មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ប្រៀបបាននឹងទេវតាសាមសិប។
Verse 11
तत्सूतिसम्भवैर्भूमिः पालिताभून्नरेश्वरैः । यावन्मन्वन्तर तस्य मनोरुत्तमतेजसः ॥
ដោយព្រះមហាក្សត្រដែលកើតពីពូជពង្សរបស់ទ្រង់ ផែនដីត្រូវបានការពារ ដរាបណាមន្វន្តរៈនៃមនុដ៏មានពន្លឺល្អឥតខ្ចោះនោះ នៅតែបន្ត។
Verse 12
चतुर्युगानां संख्याता साधिका ह्येकसप्ततिः । कृतत्रेतादिसंज्ञानां यान्युक्तानि युगे मया ॥
ចំនួនចតុរយុគៈ ត្រូវបានពោលថា លើសបន្តិចពីចិតសិបមួយ—យុគៈទាំងនោះមាននាម ក្រឹត ត្រេតា និងដូច្នេះទៅ ដែលខ្ញុំបានពណ៌នាថាជាយុគៈ។
Verse 13
स्वतेजसा हि तपसो वरिष्ठस्य महात्मनः । तनयाश्चान्तरे तस्मिन् सप्त सप्तर्षयोऽभवन् ॥
ពិតប្រាកដណាស់ ដោយពន្លឺរបស់ទ្រង់ផ្ទាល់—នៃមហាត្មាដ៏អធិកក្នុងតបៈ—ក្នុងចន្លោះនោះ មានកូនប្រុស៧រូប ដែលក្លាយជាសប្តរឥសីទាំង៧។
Verse 14
तृतीयमेतत्कथितं तव मन्वन्तरं मया । तामसस्य चतुर्थन्तु मनोरन्तरमुच्यते ॥
មន្វន្តរៈទីបីនេះ ខ្ញុំបានប្រាប់អ្នកហើយ; ប៉ុន្តែចន្លោះទីបួននៃមនុ ត្រូវបានពោលថា ជារបស់តាមសៈ។
Verse 15
वियोनिजन्मनो यस्य यशसा द्योतितं जगत् । जन्म तस्य मनोर् ब्रह्मन् ! श्रूयतां गदतो मम ॥
ឱ ព្រាហ្មណ៍ សូមស្តាប់ពីខ្ញុំ ខណៈខ្ញុំនិយាយ៖ កំណើតនៃមនុអង្គនោះ—ដែលកើតដោយមិនចេញពីស្បូន ហើយដោយកេរ្តិ៍ឈ្មោះរបស់ទ្រង់ ពិភពលោកត្រូវបានបំភ្លឺ។
Verse 16
अतीन्द्रियमशेषाणां मनूनाञ्चरितं तथा । तथा जन्मापि विज्ञेयं प्रभावश्च महात्मनाम् ॥
ព្រះកិច្ចការរបស់មនុទាំងអស់ លើសពីអារម្មណ៍អាចឈានដល់។ ដូចគ្នានេះ គួរយល់អំពីកំណើត និងអំណាចអស្ចារ្យរបស់មហាត្មា។
The chapter’s inquiry is structural and cosmological rather than casuistic: it explains how dharmic order is maintained in a given Manvantara through clearly named divine classes (devagaṇas), a stabilizing Indra, and a parallel human kingship that protects the earth—linking ritual economy (yajña) to cosmic governance.
It completes the Auttama (third) Manvantara profile by listing its devagaṇas, naming its Indra (Śuśānti), indicating the Manu’s progeny (Aja) and the kingship that sustains the world, and then explicitly announces the shift to the next cycle: the Tāmasa (fourth) Manvantara and its Manu’s distinctive birth and potency.
The text emphasizes administrative taxonomy (five devagaṇas), the Manvantara’s Indra (Śuśānti) with a remembered protective name, the Manu’s lineage through Aja and earth-protecting kings, and a yuga-based duration marker; these provide a complete closure of Auttama’s order so the narration can pivot cleanly to the Tāmasa Manvantara’s origin-story and extraordinary Manu-birth.