Sarga 48

Verse 1

ततस्तु रक्षोधिपतिर्महात्मा हनूमताक्षे निहते कुमारे।मनस्समाधाय सदेवकल्पं समादिदेशेन्द्रजितं सरोषः।।।।

അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ രാക്ഷസാധിപൻ, ഹനുമാൻ കുമാരൻ അക്ഷനെ വധിച്ചതിൽ ക്രോധിച്ച്, മനസ്സിനെ സമാധാനപ്പെടുത്തി, ദേവസദൃശനായ ഇന്ദ്രജിത്തിനോട് ആജ്ഞാപിച്ചു.

Verse 2

त्वमस्त्रविच्छस्त्रविदां वरिष्ठस्सुरासुराणामपि शोकदाता।सुरेषु सेन्द्रेषु च दृष्टकर्मा पितामहाराधनसञ्चितास्त्रः।।।।

നീ അസ്ത്രവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനും ശസ്ത്രവിദഗ്ധരിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമാണ്; ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും പോലും ദുഃഖം വരുത്തുന്നവൻ. ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാരോടും യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ പരാക്രമം തെളിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിനെ ആരാധിച്ച് നീ മഹാശക്തിയുള്ള അസ്ത്രങ്ങളുടെ സമ്പത്ത് സമ്പാദിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 3

तवास्त्रबलमासाद्य ससुराः समरुद्गणाः।न शेकुस्समरे स्थातुं सुरेश्वरसमाश्रिताः।।।।

നിന്റെ അസ്ത്രബലത്തെ നേരിട്ടപ്പോൾ, മരുത്ഗണങ്ങളോടുകൂടിയ ദേവന്മാർ—ഇന്ദ്രന്റെ ആശ്രയത്തിലായിരുന്നിട്ടും—യുദ്ധത്തിൽ നിലകൊള്ളാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

Verse 4

न कश्चित्त्रिषु लोकेषु संयुगेन गतश्रमः।भुजवीर्याभिगुप्तश्च तपसा चाभिरक्षितः।।।।देशकालविभागज्ञस्त्वमेव मतिसत्तमः।

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും യുദ്ധത്തിൽ നിനക്കുപോലെ ക്ഷീണമില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നവൻ ആരുമില്ല; നീ ഭുജബലത്താൽ സംരക്ഷിതനും തപസ്സാൽ പരിരക്ഷിതനും ആകുന്നു; ദേശകാലവിവേചനം അറിയുന്ന ബുദ്ധിശ്രേഷ്ഠൻ നീയൊക്കെയാണ്.

Verse 5

न तेऽस्त्यशक्यं समरेषु कर्मणा न तेऽस्त्यकार्यं मतिपूर्वमन्त्रणे।न सोऽस्ति कश्चित्त्रिषु सङ्ग्रहेषु वै न वेद यस्तेऽस्त्रबलं बलं च ते।।।।

സമരത്തിൽ കർമ്മശക്തിയാൽ നിനക്കു അസാധ്യം ഒന്നുമില്ല; മുൻകൂട്ടിയുള്ള വിവേകവും മന്ത്രണയും കൊണ്ടു നിനക്കു അകാർയം പോലും ഇല്ല. ത്രിലോകങ്ങളിൽ നിന്റെ അസ്ത്രബലവും നിന്റെ സ്വന്തം ബലവും അറിയാത്തവൻ ആരുമില്ല.

Verse 6

ममानुरूपं तपसो बलं च ते पराक्रमश्चास्त्रबलं च संयुगे।न त्वां समासाद्य रणावमर्दे मनश्श्रमं गच्छति निश्चितार्थम्।।।।

തപോബലം, പരാക്രമം, യുദ്ധത്തിലെ അസ്ത്രബലം—ഇവയെല്ലാം നിനക്കു എനിക്കു തുല്യമാണ്. യുദ്ധത്തിന്റെ ഘർഷണത്തിൽ നിന്നെ നേരിട്ടാലും, ഫലം നിശ്ചിതമെന്നുറച്ച് എന്റെ മനസ്സ് സംശയത്തിലേക്കോ ക്ഷീണത്തിലേക്കോ പോകുന്നില്ല.

Verse 7

निहताः किङ्करास्सर्वे जम्बुमाली च राक्षसः।अमात्यपुत्रा वीराश्च पञ्च सेनाग्रयायिनः।।।।बलानि सुसमृद्धानि साश्वनागरथानि च।

“കിങ്കരന്മാർ എല്ലാവരും നിഹതരായി; രാക്ഷസൻ ജംബുമാലിയും സംഹരിക്കപ്പെട്ടു. അമാത്യപുത്രന്മാരായ വീരന്മാരും സേനയുടെ അഞ്ചു അഗ്രനായകരും വീണു. കുതിര, ഗജ, രഥങ്ങളോടെ സുസജ്ജമായ സമൃദ്ധ സൈന്യബലങ്ങളും നശിച്ചിരിക്കുന്നു.”

Verse 8

सहोदरस्ते दयितः कुमारोऽक्षश्च सूदितः।।।।न हि तेष्वेव मे सारो यस्त्वय्यरिनिषूदन।

നിന്റെ സഹോദരനായ പ്രിയ കുമാരൻ അക്ഷനും വധിക്കപ്പെട്ടു. ഹേ അരിനിഷൂദന, എന്റെ ആശ്രയം അവരിലല്ല—എന്റെ വിശ്വാസം നിനക്കിലാണ് ഉറച്ചിരിക്കുന്നത്.

Verse 9

इदं हि दृष्ट्वा मतिमन्महद्बलं कपेः प्रभावं च पराक्रमं च।त्वमात्मनश्चापि समीक्ष्य सारं कुरुष्व वेगं स्वबलानुरूपम्।।।।

ഹേ ബുദ്ധിമാനേ, ഈ കപിയുടെ മഹാബലം, അതിന്റെ പ്രഭാവവും പരാക്രമവും കണ്ടിട്ട്, നിന്റെ യഥാർത്ഥ ശേഷിയും സൂക്ഷ്മമായി വിലയിരുത്തുക; പിന്നെ നിന്റെ ബലത്തിന് അനുയോജ്യമായ വേഗവും പ്രഹാരശക്തിയും പ്രയോഗിക്കൂ.

Verse 10

बलावमर्थस्तयि सन्निकृष्टे यथा गते शाम्यति शान्तशत्रौ।तथा समीक्ष्यात्मबलं परं च समारभस्वास्त्रविदां वरिष्ठ।।।।

ഹേ അസ്ത്രവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! നീ അടുത്തുചേരുമ്പോൾ ശത്രുവിന്റെ ബലം നന്നായി അളന്ന്, അധിക നാശം വരാതെ അവനെ ശമിപ്പിക്ക; നിന്റെ ബലവും ശത്രുവിന്റെ ബലവും തൂക്കി നോക്കി, പിന്നെ യുദ്ധം ആരംഭിക്ക.

Verse 11

न वीरसेना गणशोच्यवन्ति न वज्रमादाय विशालसारम्।न मारुतस्यास्य गतेः प्रमाणं न चाग्निकल्पः करणेन हन्तुम्।।।।

വീരസൈന്യത്തിന്റെ കൂട്ടങ്ങളെ അയക്കരുത്; മഹാവീര്യമുള്ള ഈ കപിയുടെ മുന്നിൽ അത് വ്യർത്ഥമാകും. വജ്രം പോലും ഫലിക്കില്ല; അവന്റെ ഗതി മാരുതനെപ്പോലെ അളവറ്റതാണ്, അഗ്നിസമനായ അവനെ സാധാരണ ആയുധങ്ങളാൽ വധിക്കാനാവില്ല.

Verse 12

तमेवमर्थं प्रसमीक्ष्य सम्यक् स्वकर्मसाम्याद्धि समाहितात्मा।स्मरंश्च दिव्यं धनुषोऽस्त्रवीर्यं व्रजाक्षतं कर्म समारभस्व।।।।

ഈ കാര്യം നന്നായി പരിശോധിച്ച്, സമാധാനചിത്തത്തോടും ശരിയായ വിവേകത്തോടും കൂടി, ധനുസ്സിന്റെ ദിവ്യമായ അസ്ത്രവീര്യം സ്മരിച്ച്, വഴിമധ്യേ നശിക്കാതെ അക്ഷതനായി ഇരിക്കുമാറ് കർമ്മം ആരംഭിക്ക.

Verse 13

न खल्वियं मतिश्श्रेष्ठा यत्त्वां सम्प्रेषयाम्यहम्।इयं च राजधर्माणां क्षत्रियस्य मतिर्मता।।।।

നിന്നെ അയയ്ക്കുന്നതു തീർച്ചയായും എന്റെ ശ്രേഷ്ഠമായ ബുദ്ധിയല്ല; എങ്കിലും രാജധർമ്മപ്രകാരം ക്ഷത്രിയന് ഇത്തരമൊരു നിശ്ചയം തന്നെയാണ് യുക്തമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 14

नानाशस्त्रेषु सङ्ग्रामे वैशारद्यमरिन्दम।अवश्यमेव बोद्धव्यं काम्यश्च विजयो रणे।।।।

ഹേ അരിന്ദമ, നീ യുദ്ധത്തിൽ നാനാവിധ ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ; അതിനാൽ ഉറപ്പായി അറിയുക—രണത്തിൽ എനിക്ക് അഭിലഷ്യം നിന്റെ വിജയം മാത്രമാണ്.

Verse 15

ततः पितुस्तद्वचनं निशम्य प्रदक्षिणं दक्षसुतप्रभावः।चकार भर्तारमदीनसत्त्वो रणाय वीरः प्रतिपन्नबुद्धिः।।।।

പിതാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ദക്ഷസുതനുപമമായ പ്രഭാവവും അദീനസത്ത്വവും ഉള്ള ആ വീരൻ ഭക്തിപൂർവ്വം തന്റെ സ്വാമി-പിതാവിനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു; യുദ്ധത്തിലേക്കുള്ള നിശ്ചയം ഉറപ്പിച്ചു.

Verse 16

ततस्तै स्स्वगणैरिष्टैरिन्द्रजित् प्रतिपूजितः।युद्धोद्धतः कृतोत्साहस्सङ्ग्रामं प्रत्यपद्यत।।।।

പിന്നീട് തന്റെ പ്രിയഗണങ്ങളാൽ ആദരിക്കപ്പെട്ട ഇന്ദ്രജിത് യുദ്ധോന്മുഖനായി; ഉത്സാഹം ഉണർത്തി സങ്ക്രാമഭൂമിയിലേക്കു മുന്നേറി.

Verse 17

श्रीमान्पद्मपलाशाक्षो राक्षसाधिपतेस्सुतः।निर्जगाम महातेजास्समुद्र इव पर्वसु।।।।

ശ്രീമാനും പദ്മപലാശസദൃശനേത്രനുമായ, രാക്ഷസാധിപതിയുടെ മഹാതേജസ്വിയായ പുത്രൻ—പർവ്വകാലത്ത് സമുദ്രം പൊങ്ങുന്നതുപോലെ പുറപ്പെട്ടു വന്നു.

Verse 18

स पक्षिराजोपमतुल्यवेगैर्व्याळैश्चतुर्भिः सिततीक्षणदंष्ट्रैः।रथं समायुक्तमसहयवेगं समारुरोहेन्द्रजिदिन्द्रकल्पः।।।।

ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനായ ഇന്ദ്രജിത്, ഗരുഡരാജനെപ്പോലെ അതുല്യവേഗമുള്ള, വെളുത്ത നിറവും മൂർച്ചയുള്ള ദംഷ്ട്രകളും ഉള്ള നാല് ഭയങ്കര വ്യാളങ്ങൾ കെട്ടിയ, അപ്രതിരോധ്യ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുചെന്ന രഥത്തിൽ കയറി।

Verse 19

स रथी धन्विनां श्रेष्ठः शस्त्रज्ञोस्त्रविदां वरः।रथेनाभिययौ क्षिप्रं हनुमान्यत्र सोऽभवत्।।।।

ധനുര്ധരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനും, ശസ്ത്രജ്ഞനും, അസ്ത്രവിദ്യയിൽ വരനുമായ ആ രഥി, രഥത്തിൽ കയറി വേഗത്തിൽ ഹനുമാൻ ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പാഞ്ഞുചെന്നു।

Verse 20

स तस्य रथनिर्घोषं ज्यास्वनं कार्मुकस्य च।निशम्य हरिवीरोऽसौ संप्रहृष्टतरोऽभवत्।।।।

അവന്റെ രഥത്തിന്റെ ഗർജനസദൃശമായ മുഴക്കവും ധനുസ്സിന്റെ ജ്യാതന്തിയുടെ നാദവും കേട്ടപ്പോൾ, വാനരവീരനായ ആ നായകൻ കൂടുതൽ ഉല്ലസിച്ചു।

Verse 21

सुमहच्चापमादाय शितशल्यांश्च सायकान्।हनुमन्तमभिप्रेत्य जगाम रणपण्डितः।।।।

യുദ്ധത്തിൽ പണ്ഡിതനായ അവൻ അത്യന്തം ശക്തിയുള്ള മഹാധനുസ്സും മൂർച്ചയുള്ള അഗ്രങ്ങളുള്ള അമ്പുകളും എടുത്തു; ഹനുമാനെ ലക്ഷ്യമാക്കി യുദ്ധത്തിനായി മുന്നേറി।

Verse 22

तस्मिंस्ततः संयति जातहर्षे रणाय निर्गच्छति चापपाणौ।दिशश्च सर्वाः कलुषा बभूवु र्मृगाश्च रौद्रा बहुधा विनेदुः।।।।

അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ ഹർഷോന്മുഖനായി, കൈയിൽ ധനുസ്സുമായി രണത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടപ്പോൾ, എല്ലാ ദിക്കുകളും മലിനമായി ഇരുണ്ടു; വന്യമൃഗങ്ങൾ ഭീതിജനകമായി പലവിധത്തിൽ അലറിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 23

समागतास्तत्र तु नागयक्षा महर्षयश्चक्रचराश्च सिद्धाः।नभस्समावृत्य च पक्षिसङ्घा विनेदुरुच्चैः परमप्रहृष्टाः।।।।

അവിടെ നാഗന്മാരും യക്ഷന്മാരും, മഹർഷിമാരും ആകാശമാർഗ്ഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന സിദ്ധന്മാരും ഒന്നിച്ചുകൂടി; പക്ഷിസമൂഹങ്ങൾ ആകാശം മൂടി, പരമാനന്ദത്തോടെ ഉച്ചത്തിൽ കൂകിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 24

आयान्तं सरथं दृष्ट्वा तूर्णमिन्द्रजितं कपिः।विननाद महानादं व्यवर्धत च वेगवान्।।।।

രഥത്തിൽ അതിവേഗം അടുത്തുവരുന്ന ഇന്ദ്രജിത്തിനെ കണ്ടപ്പോൾ, വായുവേഗനായ കപി തന്റെ ശരീരം വിപുലമാക്കി മഹാനാദത്തോടെ ഗർജിച്ചു.

Verse 25

इन्द्रजित्तु रथं दिव्यमास्थितश्चित्रकार्मुकः।धनुर्विष्फारयामास तटिदूर्जितन्निस्स्वनम्।।।।

ദിവ്യരഥത്തിൽ ആരൂഢനായി, മനോഹരധനുസ്സു ധരിച്ച ഇന്ദ്രജിത്ത് ധനുസ്സിന്റെ ഞാണു വലിച്ചു മുഴക്കി; അത് മിന്നലിന്റെ ഇടിമുഴക്കുപോലെ നാദിച്ചു.

Verse 26

ततस्समेतावतितीक्ष्णवेगौ महाबलौ तौ रणनिर्विशङ्कौ।कपिश्च रक्षोधिपतेस्तनूजः सुरासुरेन्द्राविव बद्धवैरौ।।।।

പിന്നീട് അതിതീക്ഷ്ണവേഗവും മഹാബലവും ഉള്ള, രണത്തിൽ നിർഭയരായ ആ രണ്ടുപേർ—കപി ഹനുമാനും രാക്ഷസാധിപന്റെ പുത്രനും—പരസ്പര വൈരത്തിൽ ബന്ധിതരായി ദേവാസുരേന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ ഏറ്റുമുട്ടി.

Verse 27

स तस्य वीरस्य महारथस्य धनुष्मतः संयति सम्मतस्य।शरप्रवेगं व्यहनत्प्रवृद्ध श्चचार मार्गे पितुरप्रमेयः।।।।

അപരിമിതപരാക്രമനായ പവനപുത്രൻ ഹനുമാൻ ശരീരം വിപുലമാക്കി പിതാവായ വായുദേവന്റെ പാതയിൽ സഞ്ചരിച്ചു; യുദ്ധത്തിൽ പ്രശസ്തനായ ആ മഹാരഥനും ധനുർധരനുമായ വീരൻ വിട്ട അമ്പുകളുടെ പ്രചണ്ഡവേഗം അവൻ നിഷ്ഫലമാക്കി.

Verse 28

ततश्शरानायततीक्ष्णशल्यान् सुपत्रिणः काञ्चनचित्रपुङ्खान्।मुमोच वीरः परवीरहन्ता सुसन्नतान् वज्रनिपातवेगान्।।।।

അപ്പോൾ പരവീരഹന്താവായ ആ വീരൻ ദീർഘവും അതിതീക്ഷ്ണശല്യങ്ങളുമുള്ള, നന്നായി ചിറകിട്ടതും സ്വർണചിത്രപുങ്ഖങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചതുമായ അമ്പുകൾ വിട്ടു; അല്പം വളഞ്ഞ അവ വജ്രപാതത്തിന്റെ വേഗത്തിൽ പതിച്ചു.

Verse 29

ततस्तु तत्स्यन्दननिस्स्वनं च मृदङ्गभेरीपटहस्वनं च।विकृष्यमाणस्य च कार्मुकस्य निशम्य घोषं पुनरुत्पपात।।।।

പിന്നീട് രഥത്തിന്റെ ഗർജ്ജനസദൃശ നിസ്സ്വനം, മൃദംഗ-ഭേരി-പടഹങ്ങളുടെ നാദം, കൂടാതെ വലിക്കപ്പെടുന്ന കാർമുകത്തിന്റെ ഉച്ചഘോഷം കേട്ട് ഹനുമാൻ വീണ്ടും ചാടിയുയർന്നു.

Verse 30

शराणामन्तरेष्वाशु व्यवर्तत महाकपिः।हरिस्तस्याभिलक्ष्यस्य मोघयन्लक्ष्यसंग्रहम्।।।।

മഹാകപിയായ ഹനുമാൻ അമ്പുകളുടെ ഇടവിടങ്ങളിൽ വേഗത്തിൽ ചലിച്ചു; ആ ധനുർധരന്റെ ലക്ഷ്യസംഗ്രഹം—ലക്ഷ്യമിട്ട പ്രഹരങ്ങൾ—അവൻ നിഷ്ഫലമാക്കി.

Verse 31

शराणामग्रतस्तस्य पुनः समभिवर्तत।प्रसार्य हस्तौ हनुमानुत्पपातानिलात्मजः।।।।

വീണ്ടും അവൻ ആ അമ്പുകളുടെ മുന്നിലേക്കു തന്നെ എത്തി; വായുദേവപുത്രനായ ഹനുമാൻ കൈകൾ നീട്ടി മേലോട്ടു ചാടി ഉയർന്നു.

Verse 32

तावुभौ वेगसम्पन्नौ रणकर्मविशारदौ।सर्वभूतमनोग्राहि चक्रतुर्युद्धमुत्तमम्।।।।

വേഗസമ്പന്നരും യുദ്ധകാര്യത്തിൽ നിപുണരുമായ ആ ഇരുവരും സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ മനസ്സാകർഷിക്കുന്ന അത്യുത്തമമായ യുദ്ധം നടത്തി.

Verse 33

हनुमतो वेद न राक्षसोऽन्तरं न मारुतिस्तस्य महात्मनोऽन्तरम्।परस्परं निर्विषहौ बभूवतुः समेत्य तौ देवसमानविक्रमौ।।।।

രാക്ഷസന് ഹനുമാനെതിരേ ഒരു വിടവുമില്ലായിരുന്നു; മാരുതിക്കും ആ മഹാത്മാവായ യോദ്ധാവിനെതിരേ ഒരു അവസരവും ലഭിച്ചില്ല. ദേവസമാനവിക്രമികളായ അവർ ഏറ്റുമുട്ടി പരസ്പരം അസഹ്യരായി.

Verse 34

ततस्तु लक्ष्ये स विहन्यमाने शरेष्वमोघेषु च संपतत्सु।जगाम चिन्तां महतीं महात्मा समाधिसंयोगसमाहितात्मा।।।।

അപ്പോൾ ലക്ഷ്യം കൈവിട്ടു മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കയും, അച്യുതമായ അമ്പുകളും ഫലമില്ലാതെ പറന്നുപോകയും ചെയ്തപ്പോൾ, ആ മഹാത്മാവ് ഗഹനചിന്തയിൽ മുങ്ങി; സമാധിസംയോഗത്തിൽ മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി.

Verse 35

ततो मतिं राक्षसराजसूनु श्चकार तस्मिन् हरिवीरमुख्ये।अवध्यतां तस्य कपेस्समीक्ष्य कथं निगच्छेदिति निग्रहार्थम्।।।।

അപ്പോൾ രാക്ഷസരാജപുത്രൻ വാനരവീരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ അവനിലേക്കു മനസ്സു തിരിച്ചു; ആ കപിയെ വധിക്കരുതെന്ന് കണ്ടറിഞ്ഞ്, എങ്ങനെ ബന്ധിച്ചു പിടിച്ചു നിയന്ത്രിക്കാമെന്നു ആലോചിച്ചു.

Verse 36

ततः पैतामहं वीरः सोऽस्त्रमस्त्रविदां वरः।संदधे सुमहत्तेजा: तं हरिप्रवरं प्रति।।।।

അപ്പോൾ അത്യന്തം തേജസ്സുള്ള ആ വീരൻ—അസ്ത്രവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—പൈതാമഹ അസ്ത്രം സംധാനം ചെയ്ത് വാനരപ്രവരനായ ഹനുമാനെ ലക്ഷ്യമാക്കി പ്രയോഗിച്ചു.

Verse 37

अवध्योऽयमिति ज्ञात्वा तमस्त्रेणास्त्रतत्त्ववित्।निजग्राह महाबाहुर्मारुतात्मजमिन्द्रजित्।।।।

“ഇവൻ അവധ്യൻ” എന്നു അറിഞ്ഞ്, അസ്ത്രതത്ത്വം അറിയുന്ന മഹാബാഹുവായ ഇന്ദ്രജിത് ആ അസ്ത്രംകൊണ്ട് മാരുതാത്മജൻ ഹനുമാനെ ബന്ധിച്ചു പിടിച്ചു.

Verse 38

तेन बद्धस्ततोऽस्त्रेण राक्षसेन स वानरः।अभवन्निर्विचेष्टश्च पपात स महीतले ।।।।

ആ രാക്ഷസന്റെ അസ്ത്രംകൊണ്ട് ബന്ധിക്കപ്പെട്ട ആ വാനരൻ ഹനുമാൻ നിർവ്യവഹാരനായി ഭൂമിയിൽ വീണു.

Verse 39

ततोऽथ बुद्ध्वा स तदस्त्रबन्धं प्रभोः प्रभावाद्विगतात्मवेगः।पितामहानुग्रहमात्मनश्च विचिन्तयामास हरिप्रवीरः।।।।

പിന്നീട് വാനരപ്രവീരനായ ഹനുമാൻ, പ്രഭുവിന്റെ പ്രഭാവം മൂലം ഈ അസ്ത്രബന്ധനം തന്റെ സ്വാഭാവിക വേഗത്തെ തടഞ്ഞുവെന്ന് ബോധിച്ച്, ബ്രഹ്മദേവന്റെ അനുഗ്രഹവും തനിക്കു ലഭിച്ച വരവും ധ്യാനിച്ചു.

Verse 40

तत स्स्वायम्बुवैर्मन्त्रैर्ब्रह्मास्त्रमभिमन्त्रितम्।हनुमांश्चिन्तयामास वरदानं पितामहात्।।।।

അപ്പോൾ ഹനുമാൻ സ്വയംഭൂ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മന്ത്രങ്ങളാൽ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം അഭിമന്ത്രിതമായിരിക്കുന്നു എന്നു ചിന്തിച്ചു; പിതാമഹൻ നൽകിയ വരവും അവൻ സ്മരിച്ചു.

Verse 41

न मेऽस्त्रबन्धस्य च शक्तिरस्ति विमोक्षणे लोकगुरोः प्रभावात्।इत्येव मत्वा विहितोऽस्त्रबन्धो मयात्मयोनेरनुवर्तितव्यः।।।।

‘ലോകഗുരുവായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രഭാവം കൊണ്ടു നിലനിൽക്കുന്ന ഈ അസ്ത്രബന്ധം അഴിക്കാൻ എനിക്കു ശക്തിയില്ല.’ എന്നു കരുതി, ആത്മയോനി ബ്രഹ്മാവ് വിധിച്ച ഈ അസ്ത്രബന്ധം ഞാൻ അനുസരിക്കേണ്ടതാകുന്നു.

Verse 42

स वीर्यमस्त्रस्य कपिर्विचार्य पितामहानुग्रहमात्मनश्च।विमोक्षशक्तिं परिचिन्तयित्वा पितामहाज्ञामनुवर्तते स्म।।।।

ആ കപി അസ്ത്രത്തിന്റെ ശക്തി വിചാരിച്ചു; പിതാമഹ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹവും തന്റെ മോചനശക്തിയും മനസ്സിൽ തൂക്കിനോക്കി, ഒടുവിൽ പിതാമഹന്റെ ആജ്ഞയെ അനുസരിച്ചു.

Verse 43

अस्त्रेणापि हि बद्धस्य भयं मम न जायते।पितामहमहेन्द्राभ्यां रक्षितस्यानिलेन च।।।।

‘അസ്ത്രം കൊണ്ട് ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിട്ടും എനിക്കു ഭയം ഉദിക്കുന്നില്ല; കാരണം പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവും മഹേന്ദ്രൻ ഇന്ദ്രനും വായുദേവൻ അനിലനും എന്നെ രക്ഷിക്കുന്നു.’

Verse 44

ग्रहणे चापि रक्षोभिर्महन्मे गुणदर्शनम्।राक्षसेन्द्रेण संवादस्तस्माद्गृह्णन्तु मां परे।।।।

‘രാക്ഷസർ എന്നെ പിടിച്ചാലും അതു എനിക്കു മഹത്തായ ഗുണദർശനമാകും—അവർ എന്റെ ഗുണങ്ങൾ കാണും; രാക്ഷസരാജനോടു സംസാരിക്കാനുള്ള അവസരവും ലഭിക്കും. അതുകൊണ്ട് ശത്രുക്കൾ എന്നെ പിടിക്കട്ടെ.’

Verse 45

स निश्चितार्थः परवीरहन्ता समीक्ष्यकारी विनिवृत्तचेष्टः।परैः प्रसह्याभिगतैर्निगृह्य ननाद तैस्त्रै: परिभर्त्स्यमानः।।।।

അവൻ ദൃഢനിശ്ചയമുള്ളവൻ, ശത്രുവീരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നവൻ, ആലോചിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ; തന്റെ ചലനങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചു. ശത്രുക്കൾ ബലമായി അടുത്തുവന്ന് പിടിച്ചു, ആയുധങ്ങളാൽ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി അപമാനിക്കുമ്പോൾ അവൻ ഗർജ്ജിച്ചു.

Verse 46

ततस्तं राक्षसा दृष्ट्वा निर्विचेष्टमरिंदमम्।बबन्धुश्शणवल्कैश्च द्रुमचीरैश्च संहतैः।।।।

പിന്നീട് രാക്ഷസർ അവനെ—നിശ്ചലനായ ശത്രുദമനനെ—കണ്ട്, ചണനാരുകൊണ്ടുള്ള കയറുകളാലും ശക്തമായ വൃക്ഷതൊലി-വസ്ത്രപ്പട്ടികളാലും കെട്ടിപ്പിടിച്ചു ബന്ധിച്ചു.

Verse 47

स रोचयामास परैश्च बन्धनं प्रसह्य वीरैरभिनिग्रहं च।कौतूहलान्मां यदि राक्षसेन्द्रो द्रष्टुं व्यवस्येदिति निश्चितार्थः।।।।

ശത്രുവീരന്മാർ ബലമായി പിടിച്ചു ബന്ധിച്ചതും ഹനുമാൻ സന്തോഷത്തോടെ അംഗീകരിച്ചു; അവൻ ദൃഢമായി നിശ്ചയിച്ചു: “കൗതുകത്താൽ രാക്ഷസേന്ദ്രൻ എന്നെ കാണാൻ തീരുമാനിച്ചാൽ, അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ.”

Verse 48

स बद्धस्तेन वल्केन विमुक्तोऽस्त्रेण वीर्यवान्।अस्त्रबन्धः स चान्यं हि न बन्धमनुवर्तते।।।।

ആ വീരൻ ആ തൊലി-കയറുകളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്നാലും, അസ്ത്രബന്ധത്തിൽ നിന്ന് യഥാർത്ഥത്തിൽ വിമുക്തനായിരുന്നു; ദിവ്യാസ്ത്രം ഏർപ്പെടുത്തിയ ബന്ധനം മറ്റൊരു സാധാരണ ബന്ധനത്തോടൊപ്പം നിലനിൽക്കുകയില്ല.

Verse 49

अथेन्द्रजित्तु द्रुमचीरबद्धं विचार्य वीरः कपिसत्तमं तम्।विमुक्तमस्त्रेण जगाम चिन्तां नान्येन बद्धो ह्यनुवर्ततेऽस्त्रम्।।।।

പിന്നീട് വീരനായ ഇന്ദ്രജിത്, വൃക്ഷതൊലി-പട്ടികളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിട്ടും അസ്ത്രബന്ധത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായ ആ ശ്രേഷ്ഠ കപിയെ ആലോചിച്ച് ചിന്തയിൽ ആഴ്ന്നു: “മറ്റൊരു ബന്ധനം ഏർപ്പെടുമ്പോൾ അസ്ത്രബന്ധനം നിലനിൽക്കുകയില്ല.”

Verse 50

अहो महत्कर्म कृतं निरर्थकम्कं न राक्षसैर्मन्त्रगतिर्विमृष्टा।पुनश्च मन्त्रे विहतेऽस्त्रमन्यत्प्रवर्तते संशयिता स्स्मसर्वे।।।।

അഹോ! ഈ മഹത്തായ കർമ്മം വ്യർത്ഥമായി; കാരണം രാക്ഷസർ മന്ത്രത്തിന്റെ ഗതി-പ്രഭാവം പരിഗണിച്ചില്ല. മന്ത്രബലം തടയപ്പെടുമ്പോൾ മറ്റൊരു അസ്ത്രവും വീണ്ടും യഥാവിധി പ്രവർത്തിക്കുകയില്ല; അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും സംശയഭീതിയിൽ ആകുന്നു.

Verse 51

अस्त्रेण हनुमान्मुक्तो नात्मानमवबुध्यत।कृष्यमाणस्तु रक्षोभि स्तौश्च बन्धैर्निपीडितः।।।।

അസ്ത്രബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായ ഹനുമാൻ അതു സ്വയം തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല; രാക്ഷസർ വലിച്ചിഴയ്ക്കുമ്പോൾ ആ ബന്ധനങ്ങളുടെ വേദനയിൽ പീഡിതനായി, അവൻ മൗനത്തിൽ സഹിച്ചു നിന്നു.

Verse 52

हन्यमानस्ततः क्रूरै राक्षसैः काष्ठमुष्टिभिः।समीपं राक्षसेन्द्रस्य प्राकृष्यत स वानरः।।।।

പിന്നീട് ക്രൂരരായ രാക്ഷസർ കട്ടികളും മുഷ്ടികളും കൊണ്ട് അടിക്കുമ്പോൾ, ആ വാനരനെ വലിച്ചിഴച്ച് രാക്ഷസേന്ദ്രന്റെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.

Verse 53

अथेन्द्रजित्तं प्रसमीक्ष्य मुक्तमस्त्रेण बद्धं द्रुमचीरसूत्रैः।न्यदर्शयत्तत्र महाबलं तं हरिप्रवीरं सगणाय राज्ञे।।।।

അപ്പോൾ ഇന്ദ്രജിത്, അസ്ത്രബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായിട്ടും വൃക്ഷതൊലി-കയറുകളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട മഹാബലനായ ഹരിപ്രവീരനെ കണ്ടു; തന്റെ അനുചരന്മാരോടുകൂടെ സഭയിൽ രാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ അവനെ അവിടെ അവതരിപ്പിച്ചു.

Verse 54

तं मत्तमिव मातङ्गं बद्धं कपिवरोत्तमम्।राक्षसा राक्षसेन्द्राय रावणाय न्यवेदयन्।।।।

ബന്ധിതനായിട്ടും മദിച്ച ആനയെപ്പോലെ അപ്രതിരോധ്യമായ വീര്യത്തോടെ നിലകൊള്ളുന്ന ആ കപിവരോത്തമനെ രാക്ഷസർ രാക്ഷസേന്ദ്രനായ രാവണനു മുന്നിൽ സമർപ്പിച്ചു.

Verse 55

कोऽयं कस्य कुतोवात्र किं कार्यं को व्यपाश्रयः।इति राक्षसवीराणां तत्र सञ्जज्ञिरे कथाः।।।।

“ഇവൻ ആരാണ്? ആരുടേതാണ്? ഇവിടെ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്? അവന്റെ ലക്ഷ്യം എന്ത്, ആരുടെ ആശ്രയത്തിലാണ്?”—ഇങ്ങനെ രാക്ഷസവീരന്മാരുടെ ഇടയിൽ അവിടെ ചർച്ചകൾ ഉയർന്നു.

Verse 56

हन्यतां दह्यतां वापि भक्ष्यतामिति चापरे।राक्षसास्तत्र सङ्क्रुद्धा: परस्परमथाब्रुवन्।।।।

പിന്നെ മറ്റു രാക്ഷസർ ക്രോധത്തോടെ തമ്മിൽ പറഞ്ഞു: “ഇവനെ കൊല്ലുക, അല്ലെങ്കിൽ കത്തിക്കുക, അല്ലെങ്കിൽ തിന്നുകളയുക.”

Verse 57

अतीत्य मार्गं सहसा महात्मा स तत्र रक्षोधिपपादमूले।ददर्श राज्ञः परिचारवृद्धान् गृहं महारत्नविभूषितं च।।।।

മഹാത്മാവായ അവൻ പെട്ടെന്ന് വഴി കടന്ന് രാക്ഷസാധിപന്റെ പാദമൂലത്തോട് ചേർന്ന സ്ഥലത്തെത്തി; അവിടെ രാജാവിന്റെ വൃദ്ധ സേവകരെയും മഹാരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട കൊട്ടാരത്തെയും കണ്ടു.

Verse 58

स ददर्श महातेजा रावणः कपिसत्तमम्।रक्षोभिर्विकृताकारैः कृष्यमाणमितस्ततः।।।।

മഹാതേജസ്സായ രാവണൻ കപിസത്തമനെ കണ്ടു; വികൃതാകാരമുള്ള രാക്ഷസർ അവനെ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും വലിച്ചിഴച്ചു കൊണ്ടുപോകുകയായിരുന്നു.

Verse 59

राक्षसाधिपतिं चापि ददर्श कपिसत्तमः।तेजोबलसमायुक्तं तपन्तमिव भास्करम्।।।।

കപിശ്രേഷ്ഠനായ ഹനുമാൻ രാക്ഷസാധിപതിയെയും കണ്ടു—തേജസ്സും ബലവും സമന്വിതനായി, സൂര്യനെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നവൻ.

Verse 60

सरोषसम्वर्तितताम्रदृष्टिर्दशाननस्तं कपिमन्ववेक्ष्य।अथोपविष्टान् कुलशीलवृद्धान् समादिशत्तं प्रति मन्त्रिमुख्यान्।।।।

കോപത്തിൽ ചുവന്ന ചെമ്പുനിറ കണ്ണുകൾ ചലിപ്പിച്ച ദശാനനൻ ആ കപിയെ ഉറച്ചുനോക്കി; പിന്നെ കുലവും ശീലവും പ്രായവും കൊണ്ട് മുതിർന്ന പ്രധാന മന്ത്രിമാരോട് അവനെക്കുറിച്ച് ചോദ്യം ചെയ്യാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു.

Verse 61

यथाक्रमं तैस्स कपिर्विपृष्टः कार्यार्थमर्धस्य च मूलमादौ।निवेदयामास हरीश्वरस्य दूतः सकाशादहमागतोऽस्मि।।।।

അവർ ക്രമമായി ചോദിച്ചു—ആദ്യം അവന്റെ ഉത്ഭവവും ദൗത്യത്തിന്റെ ലക്ഷ്യവും. അപ്പോൾ ആ കപി അറിയിച്ചു: “ഹരീശ്വരനായ വാനരരാജന്റെ സന്നിധിയിൽ നിന്ന്, അവന്റെ ദൂതനായി ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു.”