Previous Verse
Next Verse

Shloka 53

इन्द्रजित्प्रेषणम्—ब्रह्मास्त्रबन्धः, हनूमद्ग्रहणं, रावणसभाप्रवेशः

Indrajit’s Deployment—Brahmāstra Binding, Hanuman’s Capture, Entry into Ravana’s Court

अथेन्द्रजित्तं प्रसमीक्ष्य मुक्तमस्त्रेण बद्धं द्रुमचीरसूत्रैः।न्यदर्शयत्तत्र महाबलं तं हरिप्रवीरं सगणाय राज्ञे।।।।

athendrajittaṃ prasamīkṣya muktam astreṇa baddhaṃ drumacīra-sūtraiḥ |

nyadarśayat tatra mahābalaṃ taṃ hari-pravīraṃ sagaṇāya rājñe ||

അപ്പോൾ ഇന്ദ്രജിത്, അസ്ത്രബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായിട്ടും വൃക്ഷതൊലി-കയറുകളാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട മഹാബലനായ ഹരിപ്രവീരനെ കണ്ടു; തന്റെ അനുചരന്മാരോടുകൂടെ സഭയിൽ രാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ അവനെ അവിടെ അവതരിപ്പിച്ചു.

athathen
atha:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootatha (अव्यय)
Formअनन्तर्यबोधक अव्यय
indrajitIndrajit
indrajit:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootindrajit (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
prasamīkṣyahaving examined
prasamīkṣya:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootpra-sam-īkṣ (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund) ‘having observed’
muktamreleased
muktam:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootmuc (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies tam
astreṇaby the astra
astreṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
baddhambound
baddham:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootbandh (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies tam
drumacīrasūtraiḥwith ropes of bark-strips
drumacīrasūtraiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootdruma-cīra-sūtra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (drumacīrasya sūtrāṇi), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; instrument
nyadarśayatpresented/showed
nyadarśayat:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootni-dṛś (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; causative sense ‘caused to be seen/presented’
tatrathere
tatra:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
mahābalammighty
mahābalam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmahā-bala (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (mahat balaṃ yasya), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies tam
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; object of nyadarśayat
haripravīramforemost of monkeys
haripravīram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothari-pravīra (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (harīṇāṃ pravīraḥ), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; epithet of tam
sagaṇāyato (the king) with his retinue
sagaṇāya:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeAdjective
Rootsa-gaṇa (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (gaṇena saha yasya), पुंलिङ्ग, चतुर्थी (Dative), एकवचन; qualifies rājñe
rājñeto the king
rājñe:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन

Then Indarjit, seeing the powerful Hanuman, the foremost of monkeys who was released from the Brahmastra, still bound by bark ropes, presented him to the ogres and their master in the royal assembly.

I
Indrajit
H
Hanumān
R
Rāvaṇa
A
astra (Brahmāstra implied)

FAQs

Dharma is tested in public power spaces: the court becomes the arena where truth will confront tyranny, and Hanumān’s mission moves from battlefield to moral confrontation.

Indrajit brings Hanumān—still tied by ropes—into Rāvaṇa’s royal assembly.

Hanumān’s moral fearlessness: being brought before the king does not shake his commitment to truth and duty.