Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

इन्द्रजित्प्रेषणम्—ब्रह्मास्त्रबन्धः, हनूमद्ग्रहणं, रावणसभाप्रवेशः

Indrajit’s Deployment—Brahmāstra Binding, Hanuman’s Capture, Entry into Ravana’s Court

ततः पैतामहं वीरः सोऽस्त्रमस्त्रविदां वरः।संदधे सुमहत्तेजा: तं हरिप्रवरं प्रति।।।।

tataḥ paitāmahaṃ vīraḥ so 'stram astravidāṃ varaḥ | saṃdadhe sumahattejās taṃ haripravaraṃ prati ||

അപ്പോൾ അത്യന്തം തേജസ്സുള്ള ആ വീരൻ—അസ്ത്രവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—പൈതാമഹ അസ്ത്രം സംധാനം ചെയ്ത് വാനരപ്രവരനായ ഹനുമാനെ ലക്ഷ്യമാക്കി പ്രയോഗിച്ചു.

tataḥthen
tataḥ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), काल/क्रमवाचक अव्यय (temporal/sequential adverb)
paitāmahamBrahmā's (pertaining to the Grand-sire)
paitāmaham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpaitāmaha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; विशेषणम् (adjective)
vīraḥthe hero
vīraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
astramweapon/missile
astram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
astravidāmof the weapon-knowers
astravidām:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootastravid (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन; ‘अस्त्रविद्’ = अस्त्राणि वेत्ति (knower of weapons)
varaḥthe best
varaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; गुणवाचक संज्ञा (best/excellent one)
saṃdadhehe set/aimed
saṃdadhe:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootsam-√dhā (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; अर्थः—‘संदधे’ = संन्यधात्/अयोजयत् (he fixed/aimed/placed)
sumahattejāḥof very great radiance
sumahattejāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsu-mahat-tejas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः—‘सु’ (उपसर्गवत् उपपद) + ‘महत्तेजाः’ (very great in splendor)
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
haripravaramthe foremost monkey
haripravaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roothari-pravara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (षष्ठी/सम्बन्ध): हरिणां प्रवरो (foremost among monkeys)
pratitowards
prati:
Pratiyogi/Direction (दिक्/प्रत्यय)
TypeIndeclinable
Rootprati (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; उपसर्ग/निपात-प्रयोगः, दिशावाचक (towards)

Then the heroic master of weapons, an excellent and glorious warrior directed the Brahmastram towards the foremost of monkeys.

I
Indrajit
H
Hanumān
B
Brahmā (Pitāmaha, implied)

FAQs

Accountability in wielding sacred power: divine weapons are not mere tools; their use marks a grave, deliberate choice that must be guided by purpose and restraint.

Indrajit escalates the conflict by deploying the Paitāmaha (Brahmā-related) weapon against Hanumān.

Astra-kauśala (mastery of weapon science): Indrajit’s expertise enables him to employ a high-order divine missile.