Raja-dharma
Governance & Royal Duty
The duties of kings and rulers -- statecraft, justice, taxation, diplomacy, and the dharmic foundation of governance.
Adhyayas in Raja-dharma
Adhyaya 218
Rājābhiṣeka-kathana (Account of the Royal Consecration)
ອັກນິ ສືບຕໍ່ກ່າວເຖິງ ຣາຊະທັມ ຕາມຄໍາຖາມຂອງ ປຸດສະກະຣະ ຕໍ່ ຣາມ ແລະຖ່າຍທອດໃຫ້ ວະສິດຖະ ກ່ຽວກັບຂັ້ນຕອນ ຣາຊາພິເສກ (ພິທີສະຖາປະນາກະສັດ) ຢ່າງເປັນລໍາດັບ. ຄວາມເປັນກະສັດຖືກນິຍາມໂດຍໜ້າທີ່: ປາບສັດຕູ, ປົກປ້ອງປະຊາ, ແລະໃຊ້ ດັນຑະ ຢ່າງພອດປານ. ຈາກນັ້ນເປັນການຕຽມພິທີ: ແຕ່ງຕັ້ງ ປຸໂຣຫິຕ ແລະມົນຕີຜູ້ມີຄຸນສົມບັດເປັນເວລາໜຶ່ງປີ, ກົດເວລາການສືບລາຊະສົມບັດ ແລະພິທີດ່ວນເມື່ອກະສັດສິ້ນພະຊົນ. ກ່ອນອະພິເສກມີ ໄອນທຣີ-ຊານຕິ, ອົດອາຫານ, ແລະໂຮມະ ດ້ວຍມັນຕຣາກຸ່ມ ວິສນຸ, ໄອນທຣະ, ສາວິຕຣີ, ວິສວະເທວະ, ໂສມຍະ, ສວັສຕະຍະນ ເພື່ອສະຫວັດດີ, ອາຍຸຍືນ, ແລະຄວາມບໍ່ຢ້ານ. ອະທິບາຍເຄື່ອງພິທີ: ອະປະຣາຊິຕາ ກະລະສະ, ພາຊະນະຄໍາ, ໝໍ້ພອຍນ້ໍາຮູ 100, ນິມິດໄຟ ແລະລັກສະນະໄຟອັນດີ. ມີການຊໍາລະດິນ (ມຣິດ-ໂຊທະນ) ໂດຍເອົາດິນຈາກຈອມປວກ, ວັດ, ຝັ່ງນ້ໍາ, ລານພະຣາຊວັງ ແລະອື່ນໆ. ທ້າຍສຸດ ມົນຕີຕາມວັນນະ ພອຍນ້ໍາດ້ວຍພາຊະນະຕ່າງກັນ, ພຣາຫມະນະສະດຸດມັນຕຣາ, ພິທີປົກປ້ອງສະພາ, ທານແກ່ພຣາຫມະນະ, ແລະກິດມົງຄຸນສາທາລະນະ—ເບິ່ງກະຈົກ, ຜູກຜ້າຄາດ/ສວມມົງກຸດ, ປະທັບນັ່ງເທິງໜັງສັດ, ວຽນຮອບ, ຂະບວນມ້າແລະຊ້າງ, ເຂົ້າເມືອງ, ບໍລິຈາກ ແລະສົ່ງກັບ—ສະແດງວ່າການຂຶ້ນຄອງລາຊະບັນລັງແມ່ນທັງການມອບອໍານາດການເມືອງ ແລະຍັດຍະຍະຊະທາງທັມມະ.
Adhyaya 219
Abhiṣeka-mantrāḥ (Consecration Mantras)
ບົດນີ້ເປັນຄູ່ມືພິທີຮາຊະທຳມະສຳລັບການອະພິເສກ (abhiṣeka) ຂອງກະສັດ. ພຸສກະຣະ ນຳເສີນມັນຕຣາທຳລາຍບາບ ໂດຍພອຍນ້ຳສັກສິດທີ່ຖືກຊຳລະດ້ວຍຫຍ້າກຸສະຈາກຄະລະສະ (ໄຫພິທີ) ແລະກ່າວວ່າພິທີນີ້ນຳຄວາມສຳເລັດຄົບຖ້ວນ. ຕໍ່ມາເປັນບັນຊີຄຸ້ມຄອງແລະຊະນະ (rakṣā, jaya-prayoga) ຢ່າງກວ້າງຂວາງ: ເທວະໃຫຍ່ (ພຣະພຣະຫມາ–ວິສນຸ–ມະເຫສວະຣະ ແລະ ວາສຸເທວະ-ວິວຫະ), ຜູ້ພິທັກທິດ, ṛṣi ແລະ prajāpati, ປິຕຣິ ແລະໄຟສັກສິດ, ພຣະມະເຫສີ ແລະ śakti ຄຸ້ມຄອງ, ສະຖາປັດຕະຍະຂອງເວລາ (kalpa, manvantara, yuga; ລະດູ, ເດືອນ, tithi, muhūrta). ຍັງກ່າວເຖິງ ມະນຸ, ດາວເຄາະ, ມະຣຸດ, ຄັນທະຣະວະ ແລະ ອັບສະຣາ, ດານະວະ/ຣາກສະສະ, ຢັກສະ, ປິສາຈະ, ນາກ, ພາຫະນະແລະອາວຸດເທວະ, ນັກບວດແລະກະສັດຕົວຢ່າງ, ເທວະວາສຕຸ ແລະພູມສັນຖານຈັກກະວານ (lokas, dvīpas, varṣas, ພູເຂົາ) ແລະຈົບດ້ວຍ tīrtha ແລະແມ່ນ້ຳສັກສິດ ພ້ອມສູດອະພິເສກ-ຄຸ້ມຄອງສຸດທ້າຍ. ແນວຄິດແມ່ນການຊຳລະອຳນາດກະສັດໂດຍເຊີນທຸກຊັ້ນຂອງລະບຽບຈັກກະວານ ໃຫ້ການປົກຄອງເປັນຫນ້າທີ່ທາງທຳມະ ທີ່ມັ່ນຄົງດ້ວຍມັນຕຣາ ແລະທິດສະດີຄຸ້ມຄອງ.
Adhyaya 220
Sahāya-sampattiḥ (Securing Support/Allies): Royal Appointments, Court Offices, Spies, and Personnel Ethics
ຫຼັງຈາກການຜ່ານຈາກມົນຕຣາອະພິເສກ ຄໍາສອນໄດ້ຫັນໄປຫາ sahāya-sampatti—ວິທີທີ່ກະສັດຜູ້ຖືກອະພິເສກ ຮວບຮວມຊັຍຊະນະດ້ວຍໂຄງສ້າງບຸກຄະລາກອນທີ່ມີຄວາມສາມາດ. ບົດນີ້ວາງແຜນພື້ນຖານຣາຊະທັມມະໃນການແຕ່ງຕັ້ງຕໍາແໜ່ງສໍາຄັນ: senāpati (ແມ່ທັບ), pratīhāra (ຜູ້ຄຸ້ມຄອງພະລາຊວັງ), dūta (ທູດ), sandhi-vigrahika (ລັດຖະມົນຕີສັນຕິ/ສົງຄາມ ຊໍານານ ṣāḍguṇya), ຜູ້ພິທັກແລະຄົນຂັບລົດສົງຄາມ, ຫົວໜ້າສະໜອງ, ສະມາຊິກສະພາຮາຊະສໍານັກ, ນັກຂຽນ, ເຈົ້າໜ້າທີ່ປະຕູ, ຄັງຫຼວງ, ແພດ, ຜູ້ຄຸ້ມຄອງຊ້າງ/ມ້າ, ນາຍປ້ອມ, ແລະ sthāpati (ຜູ້ຮູ້ vāstu). ຕໍ່ມາເປັນນີຕິການບໍລິຫານ: ຈັດຄົນໃນວັງຊັ້ນໃນຕາມວັຍ, ເຝົ້າລະວັງຄັງອາວຸດ, ແບ່ງໜ້າທີ່ຕາມອຸປະນິໄສທີ່ທົດສອບແລະຄວາມສາມາດຂັ້ນ (uttama/madhyama/adhama), ໃຫ້ວຽກຕາມຝີມືທີ່ພິສູດແລ້ວ. ມີຈັນຍາບັນແບບປະຕິບັດ: ຄົນຊົ່ວກໍອາດຄົບຫາໄດ້ເພື່ອປະໂຫຍດ ແຕ່ບໍ່ຄວນໄວ້ໃຈ; ແລະສຸດທ້າຍກ່າວວ່າ ສາຍລັບແມ່ນດວງຕາຂອງກະສັດ. ທ້າຍບົດເນັ້ນການຮັບຄໍາປຶກສາຈາກຫຼາຍແຫຼ່ງ, ປັນຍາຮູ້ໃຈເລື່ອງຄວາມຈົ່ງຮັກແລະຄວາມຊັງ, ແລະການປົກຄອງໃຫ້ປະຊາຊົນພໍໃຈ: ກະສັດຈະເປັນອະທິປະໄຕແທ້ ໂດຍການກະທໍາທີ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຮັກແລະຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ ອັນອີງໃສ່ນໍ້າໃຈດີຂອງປະຊາຊົນ.
Adhyaya 222
Adhyaya 222 — राजधर्माः (Rājadharmāḥ): Duties of Kings (Administrative Order, Protection, and Revenue Ethics)
ບົດນີ້ວາງໂຄງສ້າງການປົກຄອງແບບຂັ້ນຕອນ: ຫົວໜ້າບ້ານ, ຜູ້ຄຸ້ມຄອງ 10 ບ້ານ, 100 ບ້ານ, ແລະເຈົ້າເມືອງ/ຜູ້ວ່າການເຂດ; ພ້ອມຍ້ຳວ່າຄ່າຕອບແທນຕ້ອງສອດຄ່ອງກັບຜົນງານ ແລະຕ້ອງກວດກາພຶດຕິກຳຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຜ່ານການກວດຢ້ຽມ. ການປົກຄອງຖືກວາງໃຫ້ “ການປົກປ້ອງ” ເປັນຫົວໃຈ: ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຂອງກະສັດເກີດຈາກອານາຈັກປອດໄພ; ຖ້າບໍ່ປົກປ້ອງ ທຳຂອງກະສັດຈະກາຍເປັນຄວາມໜ້າຊື່. ອັດຖະ (artha) ແມ່ນຖານປະຕິບັດຂອງ dharma ແລະ kāma ແຕ່ຕ້ອງໄດ້ມາດ້ວຍການເກັບພາສີຕາມຄຳສອນຄຳພີ ແລະການປາບຄົນຊົ່ວ. ມີໜ້າທີ່ດ້ານກົດໝາຍ-ຈັນຍາ: ກົດປັບໂທດການໃຫ້ພະຍານເທັດ, ການຝາກຮັກສາຊັບບໍ່ມີເຈົ້າຂອງ 3 ປີ, ມາດຕະຖານພິສູດການເປັນເຈົ້າຂອງ, ແລະການອຸປະຖຳຄຸ້ມຄອງເດັກນ້ອຍ, ລູກສາວ, ແມ່ໝ້າຍ, ແລະຍິງຜູ້ອ່ອນໄຫວ ບໍ່ໃຫ້ຖືກຍາດພີ່ນ້ອງຍຶດຊັບຜິດກົດ. ກະສັດຕ້ອງຊົດເຊີຍການລັກຂໂມຍໂດຍທົ່ວໄປ (ແລະອາດເອົາຄືນຈາກເຈົ້າໜ້າທີ່ຕ້ານລັກທີ່ປະມາດ) ແຕ່ຈຳກັດຄວາມຮັບຜິດຊອບສຳລັບການລັກໃນເຮືອນ. ທ້າຍສຸດກຳນົດມາດຕະຖານລາຍຮັບ: ພາສີດ່ານໃຫ້ພໍ່ຄ້າມີກຳໄລຢ່າງຍຸດຕິທຳ, ຍົກເວັ້ນຍິງແລະນັກບວດ/ຜູ້ສະຫຼະໂລກທີ່ທ່າຂ້າມ, ສ່ວນແບ່ງຕາມພາກສ່ວນ (ເຂົ້າ, ຜະລິດຕະພັນປ່າ, ສັດລ້ຽງ, ຄຳ, ສິນຄ້າ) ແລະຄຳສັ່ງສະຫວັດດີການແຂງແຮງ: ຢ່າເກັບພາສີຈາກ śrotriya ທີ່ອົດຫິວ ແຕ່ໃຫ້ການອຸປະຖຳດ້ານຊີວິດ, ເພາະຄວາມຜາສຸກຂອງເຂົາເຈົ້າຜູກພັນກັບສຸຂະພາບຂອງອານາຈັກ.
Adhyaya 223
Adhyaya 223 — Rājadharmāḥ (Royal Duties: Inner Palace Governance, Trivarga Protection, Courtly Conduct, and Aromatic/Hygienic Sciences)
ບົດນີ້ເປີດດ້ວຍການຂະຫຍາຍຣາຊະທັມໄປສູ່ antahpura-cintā ຄືການປົກຄອງພາຍໃນວັງ ໂດຍກ່າວວ່າ ປຸຣຸສາຣຖະ (ທັມມະ, ອັດຖະ, ກາມະ) ຕ້ອງຖືກຮັກສາດ້ວຍການຄຸ້ມຄອງກັນແລະການຈັດລະບຽບການຮັບໃຊ້ຢ່າງຖືກຕ້ອງ. ຕຣິວັກຖືກປຽບເປັນຕົ້ນໄມ້: ທັມມະເປັນຮາກ, ອັດຖະເປັນກິ່ງກ້ານ, ແລະຜົນກຳເປັນໝາກ; ການປົກປ້ອງຕົ້ນໄມ້ນີ້ໃຫ້ຜົນຕາມສ່ວນອັນຄວນ. ຕໍ່ມາກ່າວເຖິງຄວາມສຳລວມໃນອາຫານ ການນອນ ແລະກາມະ, ພ້ອມສັນຍາອາການເພື່ອພິຈາລະນາຄວາມຮັກ/ຄວາມບໍ່ພໍໃຈ, ຄວາມອາຍ, ຫຼືຄວາມເສື່ອມຊົ່ວໃນຄວາມສຳພັນໃນວັງ ເພື່ອປ້ອງກັນຄວາມວຸ່ນວາຍແລະການວາງອຸບາຍ. ຊ່ວງທ້າຍຫັນໄປຫາວິຊາປະຍຸກໃນວັງ: ລະບຽບ 8 ປະການ—ຄວາມສະອາດ, ācamana, ການຊຳລະ/ຖ່າຍທ້ອງ, ການບົດລະອຽດ/ຊຸບຊຶມ, ການປຸງອາຫານ, ການກະຕຸ້ນ, ການອົບຄວັນ, ແລະການປະພອມກິ່ນ. ມີບັນຊີສ່ວນປະກອບທູບ (dhūpa), ກິ່ນອາບນ້ຳ, ນ້ຳມັນຫອມ, ແລະ mukhavāsa ພ້ອມວິທີເຮັດເມັດຢາ ແລະອະນາໄມ. ບົດຈົບດ້ວຍຄຳເຕືອນເລື່ອງຄວາມໄວ້ວາງໃຈ ແລະການປະພຶດຍາມຄ່ຳຄືນ ເນັ້ນຄວາມປອດໄພແລະຄວາມຮອບຄອບເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການເປັນກະສັດຕາມທັມມະ.
Adhyaya 224
Rāja-dharma (राजधर्माः) — Protection of the Heir, Discipline, Counsel, and the Seven Limbs of the State
ພາຍໃນສາຍຄວາມຮູ້ອັກເນຍະວິທະຍາ ວ່າດ້ວຍຣາຊະທັມ ແລະ ນີຕິສາດ, ພຸສະກະອະທິບາຍວ່າ ກະສັດຈະປົກປ້ອງອານາຈັກໄດ້ ຕ້ອງປົກປ້ອງອົງຮາຊະທາຍາດກ່ອນ: ອົບຮົມໃຫ້ຮູ້ ທັມ-ອັດຖະ-ກາມ ແລະ ທະນຸຣະເວດ (ວິຊາອາວຸດ), ໃຫ້ຢູ່ກັບຜູ້ຝຶກດີ ແລະ ມີວິໄນ, ປ້ອງກັນມິດຊົ່ວ. ຈາກວິໄນສ່ວນຕົວ ຈຶ່ງໄປສູ່ວິໄນສະຖາບັນ: ແຕ່ງຕັ້ງຜູ້ວິນີຕ (ຝຶກດີ) ເຂົ້າຕຳແໜ່ງ, ລະທິ້ງຄວາມເສບຕິດທີ່ທຳລາຍອຳນາດ (ລ່າສັດ, ເຫຼົ້າ, ພະນັນ) ພ້ອມທັງຄຳຫຍາບ, ການນິນທາ, ການໃສ່ຮ້າຍ ແລະ ຄອຣັບຊັນການເງິນ. ຕັ້ງຫຼັກເສດຖະທຳ ໂດຍເຕືອນການໃຫ້ທານບໍ່ຖືກ (ເວລາ/ສະຖານທີ່/ຜູ້ຮັບ) ແລະ ແນະນຳການພິຊິດແບບຂັ້ນຕອນ: ຄວບຄຸມຂ້າຮັບໃຊ້, ຊະນະໃຈປະຊາຊົນແລະຊົນນະບົດ, ແລ້ວສ້າງການປ້ອງກັນພາຍນອກ (ຄູນ້ຳ). ປາກົດທິດສະດີລັດຄລາສສິກ: ພັນທະມິດ 3 ປະເພດ ແລະ ສັບຕາງຄະ (ອົງປະກອບ 7) ໂດຍກະສັດເປັນຮາກ ຕ້ອງປົກປ້ອງຫຼາຍທີ່ສຸດ, ແລະ ການລົງໂທດຕ້ອງປັບຕາມເວລາແລະສະພາບ. ແນວນີຕິສຳຄັນຄື “ມັນຕຣະ” (ຄຳປຶກສາ): ອ່ານນິໄສຈາກທ່າທາງ, ຮັກສາຄວາມລັບ, ປຶກສາແບບເລືອກແລະແຍກກັນ, ປ້ອງກັນການຮົ່ວໄຫຼໃນຫມູ່ມົນຕີ. ການສຶກສາຂອງກະສັດຮວມມີ ອານວີກສິກີ, ອັດຖະວິທະຍາ, ແລະ ວາຣັຕຕາ ຕັ້ງຢູ່ເທິງ ຈິເຕນທຣິຍະຕາ (ຄວບຄຸມອິນຊີ). ທ້າຍບົດ ກ່າວເຖິງໜ້າທີ່ສະຫວັດດີການ (ອຸປະຖຳຜູ້ອ່ອນແອ), ຄວາມໄວ້ວາງໃຈຢ່າງລະມັດລະວັງ, ອຸປະມາສັດເພື່ອພຶດຕິກຳກະສັດ, ແລະ ສະຫຼຸບວ່າ ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຂອງຣາຊະອານາຈັກເກີດຈາກຄວາມຮັກໃຄ່ຂອງປະຊາຊົນ।
Adhyaya 225
Chapter 225 — राजधर्माः (The Duties of Kings): Daiva and Pौरुष (Effort), Upāyas of Statecraft, and Daṇḍa (Punitive Authority)
ບົດນີ້ເປີດດ້ວຍການນິຍາມໃໝ່ “ໄດວະ” (ຊະຕາ/ວາສະນາ) ວ່າເປັນເສດເຫຼືອຂອງກຳເກົ່າຂອງຕົນ ແລະຍົກ “ເພົາຣຸດ” (ຄວາມພາກພຽນຂອງມະນຸດ) ເປັນເຄື່ອງຕັດສິນໃນການປົກຄອງ. ແຕ່ກໍສົມດຸນດ້ວຍທັດສະນະຈິງ: ຜົນຈະສຸກງອມຕາມເວລາເມື່ອຄວາມພາກພຽນໄດ້ຮັບການໜຸນຊ່ວຍຈາກເງື່ອນໄຂດີ ເຫມືອນການເພາະປູກທີ່ມີຝົນຊ່ວຍ. ຕໍ່ມາອະທິບາຍເຄື່ອງມືນີຕິສາດ: ອຸປາຍ 4 (ສາມະ, ດານະ, ເພດະ, ດັນຑະ) ແລະຂະຫຍາຍເປັນ 7 ອຸປາຍ ລວມມີ ມາຍາ (ການຫລອກລວງຢ່າງຍຸດທະສາດ), ອຸເປກຂາ (ບໍ່ໃສ່ໃຈຢ່າງຄຳນວນ), ແລະ ອິນທຣະຊານ (ມາຍາ/ກົນລະຍຸດ). ແນະນຳໃຫ້ໃຊ້ເພດະໃນກຸ່ມທີ່ເປັນສັດຕູກັນ ແລະຈັດການຊັບພະຍາກອນພາຍໃນ-ພາຍນອກ (ພັນທະມິດ, ມົນຕີ, ພະຍາດິ, ຄັງຫຼວງ) ກ່ອນປະຈັນສັດຕູ. ດານະຖືກຍົກຍ້ອງເປັນເຄື່ອງມືອິດທິພົນສູງສຸດ ແລະ ດັນຑະເປັນເສົາຫຼັກແຫ່ງລະບຽບໂລກ-ສັງຄົມ ຕ້ອງໃຊ້ຢ່າງແມ່ນຍຳແລະຍຸດຕິທຳ. ທ້າຍສຸດ ກະສັດຖືກປຽບກັບພະລັງຈັກກະວານ—ດວງອາທິດ-ດວງຈັນໃນຄວາມສົງ່າແລະເຂົ້າເຖິງງ່າຍ, ລົມໃນເຄືອຂ່າຍປັນຍາ, ແລະ ຍະມະໃນການຫ້າມຜິດ—ເພື່ອຜະສານລັດຖະສາດກັບຈັກກະວານທາງທຳມະ.
Adhyaya 226
Chapter 226 — राजधर्माः (Rājadharma: Royal Duties and Daṇḍanīti)
ບົດນີ້ເປັນຄູ່ມືດ້ານດັນຑະນີຕິ (daṇḍanīti) ໃນຣາຊະທັມ ອະທິບາຍວ່າກະສັດຮັກສາຄວາມສະຫງົບຮຽບຮ້ອຍດ້ວຍການລົງໂທດຢ່າງພອດສົມ ໂດຍອີງໃສ່ມາດຕະຖານການຊັ່ງຕວງວັດ. ເລີ່ມຈາກການກໍານົດນ້ໍາໜັກແລະຄ່າເງິນ (kṛṣṇala, triyava, suvarṇa, niṣka, dharaṇa, kārṣāpaṇa/paṇa) ແລ້ວນໍາໄປຜູກກັບຄ່າປັບເປັນຂັ້ນໆ ໂດຍເນັ້ນ sāhasa ສາມລະດັບ (ຕໍ່າ/ກາງ/ສູງສຸດ). ຕໍ່ມາເປັນບັນຊີກົດໝາຍ: ໂທດສໍາລັບການກ່າວຫາຖືກປົ້ນຢ່າງບໍ່ຈິງ, ການໃຫ້ຖ້ອຍຄໍາເທັດຕໍ່ໜ້າຜູ້ພິພາກສາ/ຜູ້ຄຸ້ມຄອງ, ພະຍານປອມ, ແລະການຍັກຍອກຫຼືທໍາລາຍຂອງຝາກ (nikṣepa). ກ່າວເຖິງຂໍ້ພິພາດການຄ້າແລະແຮງງານ (ຂາຍຂອງຄົນອື່ນ, ຮັບເງິນແລ້ວບໍ່ສົ່ງມອບ, ຮັບຄ່າແຮງງານໂດຍບໍ່ເຮັດວຽກ, ຍົກເລີກການຂາຍໃນ 10 ມື້), ການຫລອກລວງໃນການແຕ່ງງານ ແລະການແຕ່ງງານຊ້ໍາຂອງເຈົ້າສາວທີ່ໄດ້ມອບແລ້ວ, ພ້ອມທັງຄວາມປະມາດຂອງຜູ້ປົກຄອງ/ຍາມ. ດ້ານຄວາມສະຫງົບສາທາລະນະຂະຫຍາຍໄປຫາການວາງຜັງເມືອງແລະຄວາມປອດໄພ (ການກໍານົດແດນບ້ານ, ກໍາແພງ), ການລະເມີດແດນ, ແລະການລັກຂໂມຍເປັນຂັ້ນໆ ຈົນເຖິງໂທດປະຫານສໍາລັບການລັກໃຫຍ່ແລະການລັກພາຕົວ. ກໍານົດໂທດຕາມລໍາດັບຊັ້ນສັງຄົມສໍາລັບການດ່າທໍາລາຍແລະຄວາມປະພຶດຜິດ ບາງກໍລະນີຮ້າຍແຮງມີການຕັດອະໄວຍະວະ; ແຕ່ສໍາລັບພຣາຫມັນເນັ້ນການເນລະເທດຫຼາຍກວ່າການທໍາຮ້າຍຮ່າງກາຍ. ຍັງຕໍ່ຕ້ານການທຸຈຣິດ: ຍາມ, ລັດຖະມົນຕີ, ແລະຜູ້ພິພາກສາທີ່ໃຊ້ອໍານາດຜິດ ຖືກຍຶດຊັບແລະເນລະເທດ. ທ້າຍສຸດ ກໍານົດວິທີຕອບໂຕຂອງລັດຕໍ່ອາຊະຍາກໍາຫນັກ (ວາງໄຟ, ວາງຢາພິດ, ຜິດປະເວນີ, ທໍາຮ້າຍ), ການຫລອກລວງໃນຕະຫຼາດ (ປົນປອມ, ເງິນປອມ), ການລະເມີດຄວາມສະອາດ, ແລະການລະເມີດຂັ້ນຕອນ (ເອີ້ນຕົວບໍ່ຖືກ, ໜີອອກຈາກການຄຸມຂັງ) ເພື່ອສະແດງການປົກຄອງເປັນເຄື່ອງມືແຫ່ງວິໄນ ແລະຄວາມຈິງຕາມທັມມະ।
Adhyaya 227
युद्धयात्रा (Yuddhayātrā) — The War-Expedition
ບົດນີ້ເປີດດ້ວຍການປ່ຽນຈາກຫົວຂໍ້ການກຳນົດລົງໂທດ (daṇḍapraṇayana) ໄປສູ່ໜ້າທີ່ຕໍ່ໄປຂອງກະສັດ: ການຕັດສິນໃຈເມື່ອໃດ ແລະຈະເຮັດຢ່າງໃດໃນການອອກຍາດຕຣາສົງຄາມ (yātrā)। ປຸສກະຣະວາງເກນຕາມຣາຊະທັມ ແລະນິຕິສາດແຫ່ງການຄາດຄະເນ: ກະສັດຄວນເຄື່ອນທັບເມື່ອຖືກຄຸກຄາມໂດຍສັດຕູທີ່ແຂງກວ່າ ແລະໂດຍສະເພາະເມື່ອສັດຕູທີ່ຈົມຕີຈາກດ້ານຫຼັງ (pārṣṇigrāha) ໄດ້ປຽບ, ແຕ່ຕ້ອງກວດຄວາມພ້ອມກ່ອນ—ທະຫານມີເສບຽງ, ຜູ້ຕິດຕາມສະໜັບສະໜູນ, ແລະຖານຫຼັງປອດໄພ. ຂໍ້ຄວາມຍັງຜະສານ nimitta-śāstra (ວິຊານິມິດ) ໃນການເລືອກເວລາຍຸດທະສາດ, ກ່າວເຖິງໄພພິບັດທີ່ຕົກໃສ່ຝ່າຍສັດຕູ ແລະສັນຍານຈັກກະວານເຊັ່ນທິດທາງແຜ່ນດິນໄຫວ ແລະຄວາມມົວມົນຂອງດາວຫາງ/ເກຕຸ (ketu). ນິມິດດີຮ້າຍທາງຮ່າງກາຍ (sphuraṇa), ນິມິດຝັນ, ແລະ śakuna-ນິມິດ ຊ່ວຍຊີ້ນຳໃຫ້ບຸກໄປຫາປ້ອມສັດຕູ ແລະກັບຄືນຫຼັງຊະນະ. ທ້າຍສຸດກຳນົດກຳລັງຕາມລະດູ: ລະດູຝົນເນັ້ນທະຫານຍ່າງແລະຊ້າງ; ລະດູໜາວ, ລະດູໃບໄມ້ຜຸດ, ຫຼືຕົ້ນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ ເນັ້ນລົດຮົບແລະມ້າ, ພ້ອມທັງແຍກຄວາມໝາຍນິມິດຕາມຂວາ/ຊ້າຍ ແລະເພດ.
Adhyaya 228
Chapter 228 — स्वप्नाध्यायः (Svapnādhāyaḥ / Chapter on Dreams)
ພຸສກະຣະ ສອນວິຊາວ່າດ້ວຍຄວາມຝັນ (svapna-śāstra) ໃນກອບຮາຊະທຳ/ນີຕິສາດ: ແບ່ງຄວາມຝັນເປັນ ມົງຄຸນ, ອະມົງຄຸນ, ແລະ ຄວາມຝັນທີ່ລົບທຸກ ໂດຍເອົາພາບກາຍ-ສັງຄົມເປັນນິມິດ. ບົດນີ້ລາຍການນິມິດຮ້າຍ: ຝຸ່ນ/ຂີ້ເຖົ່າຢູ່ຫົວ, ໂກນຜົມ, ເປືອຍກາຍ, ເສື້ອຜ້າເປື້ອນ, ທາຂີ້ດິນ; ຕົກຈາກທີ່ສູງ; ແລະລາງຮ້າຍເຊັ່ນ ຄຣາສ, ທຸງອິນທຣະລົ້ມ, ກັບເຂົ້າຄັນ, ຂຶ້ນກອງໄຟສົບ, ໂລກໄພ, ພ່າຍແພ້, ເຮືອນພັງ, ແລະການກະທຳລ່ວງລະເມີດ. ຈາກນັ້ນກຳນົດວິທີແກ້ໄຂເພື່ອຟື້ນຄວາມບໍລິສຸດແລະລະບຽບ: ອາບນ້ຳ, ບູຊາພຣາຫມັນແລະອາຈານ, ເຮັດໂຮມາງາ (homa) ດ້ວຍງາ, ບູຊາ ຮຣິ–ພຣະພຣະຫມາ–ສິວະ–ສູຣະຍະ–ຄະນະ, ສວດສະໂຕຕຣະ ແລະ ຈະປະ Puruṣa-sūkta. ມີຫຼັກເວລາຜົນຂອງຄວາມຝັນ: ຍາມທຳອິດປະມານ 1 ປີ, ຕໍ່ມາ 6 ເດືອນ, 3 ເດືອນ, ຄຶ່ງເດືອນ, ແລະໃກ້ຮຸ່ງເຊົ້າພາຍໃນ 10 ມື້. ຄວາມຝັນມົງຄຸນບາງຢ່າງ (ດື່ມ/ຈົມນ້ຳມັນ, ພວງດອກໄມ້ແດງ, ການທານ້ຳຫອມ) ດີເປັນພິເສດເມື່ອບໍ່ເລົ່າ. ແນະນຳບໍ່ໃຫ້ນອນຕໍ່ຫຼັງຝັນດີ ແລະລາຍນິມິດຄວາມຮັ່ງມີ: ເຫັນກະສັດ/ຊ້າງ/ມ້າ/ຄຳທ້າຍຝັນ, ເສື້ອຜ້າຂາວ, ນ້ຳໃສ, ຕົ້ນໄມ້ອອກຜົນ, ຟ້າສະອາດ. ຄວາມຮູ້ນີ້ຈຶ່ງຜູກກັບວິໄນພິທີແລະຈັນຍາການປົກຄອງ: ນິມິດບໍ່ແມ່ນຄວາມຕາຍຕົວ ແຕ່ເປັນສັນຍາໃຫ້ແກ້ໄຂຕາມທຳມະ.
Adhyaya 229
Chapter 229 — शकुनानि (Śakuna: Omens)
ບົດນີ້ຕໍ່ຈາກບົດວ່າດ້ວຍຄວາມຝັນ ແລ້ວຫັນມາຫາ śakuna ຄືນິມິດສາທາລະນະ ແລະສັນຍານຈາກການພົບເຫັນ ທີ່ກ່ຽວກັບຣາຊະທຳ ແລະການຕັດສິນໃນເຮືອນ. Puṣkara ຈັດປະເພດສິ່ງບໍ່ເປັນມົງຄຸນ: ພາບເຫັນ, ສານຂອງ, ແລະຄົນທີ່ຖືວ່າບໍ່ເໝາະກັບພິທີ ຫຼືເປື້ອນປົ່ນ (ເຊັ່ນ ຖ່ານ, ຂີ້ຕົມ, ໜັງ/ຂົນ, ກຸ່ມຄົນທີ່ຖືກກົດຂີ່, ພາຊະນະແຕກ, ກະໂຫຼກ/ກະດູກ) ແລະນິມິດຈາກສຽງ (ດົນຕີບໍ່ກົງສຽງ, ສຽງອື້ອອຶງຮຸນແຮງ). ຕໍ່ມາກຳນົດນິມິດຈາກຄຳເວົ້າຕາມທິດ—ຄຳວ່າ “ມາ” ແລະ “ໄປ” ຈະເປັນມົງຄຸນ ຫຼືຖືກຕຳນິ ຕາມວ່າຜູ້ຖືກເອີ້ນຢູ່ຂ້າງໜ້າ ຫຼືຂ້າງຫຼັງ—ພ້ອມຄຳເວົ້າທີ່ເປັນລາງມໍລະນະ (“ເຈົ້າຈະໄປໃສ? ຢຸດ, ຢ່າໄປ”). ອຸປະຕິເຫດປະຈຳວັນເຊັ່ນ ລົດສະດຸດ, ອາວຸດຫັກ, ຖືກຕີຫົວ, ອຸປະກອນພັງ ຖືກນັບເປັນລາງຮ້າຍ. ເປັນທາງແກ້ຕາມທຳ ໃຫ້ບູຊາ ແລະສັນລະເສີນ Hari (Viṣṇu) ເພື່ອທຳລາຍອະມົງຄຸນ, ແລ້ວສັງເກດນິມິດທີສອງເພື່ອຢືນຢັນ ແລະເຂົ້າໄປດ້ວຍການກະທຳທີ່ຕົກກັນ/ຫັກລ້າງ. ທ້າຍບົດລວບລວມນິມິດມົງຄຸນ: ຂອງສີຂາວ, ດອກໄມ້, ໝໍ້ເຕັມ, ງົວ, ໄຟ, ຄຳ/ເງິນ/ເພັດພອຍ, ອາຫານເຊັ່ນ ນ້ຳມັນເນີຍ, ນົມສົ້ມ, ນົມ, ຫອຍສັງຂ໌, ອ້ອຍ, ຄຳເວົ້າມົງຄຸນ, ແລະດົນຕີບູຊາ—ຊີ້ວ່າວິຊານິມິດແມ່ນການຈັດການຄວາມສ່ຽງຢ່າງມີວິໄນ ແລະມີພັກຕິພາຍໃນທຳ।
Adhyaya 230
Chapter 230: शकुनानि (Śakunāni) — Omens
ບົດນີ້ ພູສະກະຣະ ອະທິບາຍວິຊາ «ສະກຸນະ» (ລາງບອກເຫດ) ຢ່າງເປັນລະບົບ ໃຊ້ໃນເວລາຢືນນິ່ງ, ອອກເດີນທາງ, ແລະການສອບຖາມ ພ້ອມຂະຫຍາຍໄປຫາການພະຍາກອນຜົນຂອງເຂດແດນ ແລະເມືອງ. ມັນແບ່ງລາງເປັນ «ດີບຕະ» (ຮຸນແຮງ/ລຸກໄຟ) ແລະ «ຊານຕະ» (ສະງົບ) ໂດຍກ່າວວ່າ ດີບຕະ ນຳໄປສູ່ຜົນບາບ ຫຼືອຸປະສັກ ແຕ່ ຊານຕະ ນຳໄປສູ່ມງຄົລ. ການຕີຄວາມອາໄສ 6 ຕົວແຍກ—ເວລາ, ທິດ, ສະຖານທີ່, ກະຣະນະ (ປັດໃຈດາລາສາດ), ສຽງ/ຮ້ອງ, ແລະຊະນິດສັດ—ໂດຍໃຫ້ຄວາມໜັກແກ່ປັດໃຈທີ່ມາກ່ອນ. ຕໍ່ມາກ່າວເຖິງອາການຜິດປົກກະຕິແບບດີບຕະ ໃນທິດ, ທ້ອງຖິ່ນ, ການປະພຶດ, ສຽງ ແລະແມ່ນກະທັ້ງອາຫານ; ພ້ອມລາຍຊື່ສັດບ້ານ, ສັດປ່າ, ສັດກາງຄືນ, ກາງວັນ, ແລະສັດທີ່ເຄື່ອນໄຫວສອງພື້ນທີ່ ເພື່ອອ່ານລາງ. ມີກົດປະຕິບັດສຳລັບການເຄື່ອນທັບ (ແຖວໜ້າ/ແຖວຫຼັງ), ຕຳແໜ່ງຂວາ/ຊ້າຍ, ການພົບເຫັນເວລາອອກເດີນທາງ, ແລະຜົນຂອງສຽງຮ້ອງທີ່ໄດ້ຍິນໃນ/ນອກເຂດ ຮວມທັງແບບຈຳນວນຄັ້ງຂອງສຽງ. ທ້າຍສຸດມີການພະຍາກອນປະຈຳປີ: ການເຫັນ sāraṅga ຄັ້ງທຳອິດອາດບອກຜົນຕະຫຼອດປີ ເນັ້ນວ່າລັດຖະການພຶງພາການຕີຄວາມຢ່າງມີວິໄນ ບໍ່ແມ່ນຄວາມງົດງາມງົດງາມ.
Adhyaya 231
Chapter 231 — शकुनानि (Śakunāni) | Omens in Governance, Travel, and War
ບົດນີ້ນໍາວິຊາລາງບອກເຫດ (śakuna-śāstra) ເຂົ້າສູ່ຣາຊະທຳ ແລະ ນີຕິສາດ ໂດຍຖືວ່າສັນຍານເປັນຂໍ້ມູນທີ່ນໍາໄປໃຊ້ໄດ້ສໍາລັບກະສັດ ຜູ້ບັນຊາການ ແລະ ຜູ້ເດີນທາງ. ເລີ່ມຈາກລາງຂອງນົກກາທີ່ຜູກພັນກັບການລ້ອມເມືອງ ແລະ ການຍຶດເມືອງ, ແລ້ວຂະຫຍາຍໄປຫາສັນຍານໃນຄ່າຍ ແລະ ລະຫວ່າງເດີນທາງ: ຢູ່ຊ້າຍ/ຂວາ, ເຂົ້າມາທາງໜ້າ, ແລະ ຮູບແບບສຽງ. ມີຄໍາເຕືອນທາງສັງຄົມແບບປະຕິບັດ ເຊັ່ນ ການເຄື່ອນໄຫວ “ຄ້າຍນົກກາ” ຢູ່ໃກ້ປະຕູອາດຊີ້ເຖິງການວາງເພີງ ຫຼື ການຫລອກລວງ, ແລະ ກໍານົດວິທີຈັດການຫຼັກຖານກ່ຽວກັບເຄື່ອງໝາຍ ແລະ ການໄດ້/ເສຍຊັບ. ຕໍ່ມາແບ່ງປະເພດລາງຂອງໝາ (ເຫົາ, ຫອນ, ດົມຊ້າຍ/ຂວາ), ລາງທາງຮ່າງກາຍແລະພຶດຕິກໍາ (ສັ່ນ, ເລືອດອອກ, ຮູບແບບນອນ) ແລະ ສັນຍານສັດທີ່ຜູກກັບຊະຕາກຳຂອງຣາຊະອານາຈັກ (ງົວ, ມ້າ, ຊ້າງ—ໂດຍສະເພາະເວລາ musth, ການຜະສົມພັນ, ຫຼື ຫຼັງຄອດ). ຜົນຂອງສົງຄາມ ແລະ ການອອກທັບຖືກເຊື່ອມກັບທິດທາງມົງຄຸນ, ລົມ, ສະພາບດາວເຄາະ, ແລະ ຄວາມຂັດຂ້ອງເຊັ່ນ ຮົ່ມຕົກ. ທ້າຍສຸດກ່າວເຖິງໝາຍອອກຊະນະ/ພ່າຍ: ທະຫານຮ່າເຮີງ ແລະ ການເຄື່ອນໄຫວດາວດີເປັນລາງສໍາເລັດ, ແຕ່ສັດກິນຊາກ ແລະ ນົກກາທີ່ລ້ອມທະຫານເປັນລາງຄວາມເສື່ອມຂອງອານາຈັກ—ຈຶ່ງຝັງການອ່ານລາງໄວ້ໃນຄວາມຮອບຄອບທາງຍຸດທະສາດ ແລະ ການປົກຄອງຕາມທຳ.
Adhyaya 232
Yātrā-Maṇḍala-Cintā and Rājya-Rakṣaṇa: Auspicious Travel Rules and the Twelve-King Mandala
ບົດນີ້ເປີດດ້ວຍການເຊື່ອມ “ຍາຕຣາ” ການເດີນທາງອອກສົງຄາມຂອງພະມະຫາກະສັດ ແລະກອງທັບ ກັບຣາຊະທັມ ໂດຍຖືວ່າການເຄື່ອນໄຫວເປັນກິດທາງທັມທີ່ຕ້ອງພິຈາລະນາດ້ວຍຍໂຕິຫະສາດ ແລະລາງບອກ. ມັນລະບຸເງື່ອນໄຂທີ່ຄວນຫຼີກລ້ຽງການເດີນທາງ: ດາວອ່ອນກໍາລັງ, ການເຄື່ອນໄຫວບໍ່ດີ, ການຖືກຮົບກວນ, ຣາສີທີ່ເປັນສັດຕູ, ໂຍກອັບມົງຄຸນ (Vaidhṛti, Vyatīpāta), ກະຣະນະ, ອັນຕະລາຍນັກສັດຕຣະ (janma, gaṇḍa) ແລະຕິຖິຣິກຕາ. ທິດທາງຖືກຈັດລະບົບດ້ວຍຄູ່ພັນທະມິດຂອງທິດ (ເໜືອ–ຕາເວັນອອກ; ຕາເວັນຕົກ–ໃຕ້) ແລະການຈັບຄູ່ນັກສັດຕຣະກັບທິດ, ພ້ອມການນັບເງົາດ້ວຍເຄື່ອງວັດເງົາຕາມດວງສະຫວ່າງ/ວັນ, ສະທ້ອນການນໍາຍໂຕິຫະສາດເຂົ້າສູ່ນະໂຍບາຍ. ເມື່ອເຄື່ອງໝາຍດີ ພະມະຫາກະສັດອອກໄປເພື່ອຊະນະ ໂດຍລະລຶກພຣະຫຣິ, ແລ້ວຫັນໄປສູ່ການປົກປ້ອງລັດ: ທິດສະດີສັບຕາງຄະ ແລະຫຼັກມັນດະລະວ່າດ້ວຍຄວາມສຳພັນລະຫວ່າງລັດ. ມັນອະທິບາຍມັນດະລະກະສັດ 12, ປະເພດສັດຕູ, ພະຍຸກຄຸກຄາມຈາກດ້ານຫຼັງ (pārṣṇigrāha), ຮູບແບບຍຸດທະສາດ (ākranda, āsāra) ແລະອຸດົມຄະຕິຜູ້ປົກຄອງແຂງແກ່ງເປັນຜູ້ຕັດສິນກາງ ທັງລົງໂທດແລະໃຫ້ພອນ. ທ້າຍສຸດຍ້ຳຈັນຍາບັນແຫ່ງການພິຊິດດ້ວຍທັມ: ເພີ່ມອໍານາດໂດຍບໍ່ຂູ່ຂວັນຜູ້ບໍ່ແມ່ນສັດຕູ, ຮັກສາຄວາມເຊື່ອໃຈປະຊາຊົນ, ແລະຊະນະໃຈຄົນດ້ວຍຊະນະອັນຊອບທັມ.
Adhyaya 233
Chapter 233 — Ṣāḍguṇya (The Six Measures of Royal Policy) and Foreign Daṇḍa
ບົດນີ້ປ່ຽນຈາກການລົງໂທດພາຍໃນ (daṇḍa) ໄປສູ່ນະໂຍບາຍຕ່າງປະເທດ; Puṣkara ອະທິບາຍການບີບຄັ້ນຕໍ່ສັດຕູພາຍນອກ ແລະກໍານົດ “ṣāḍguṇya” ຫົກມາດຕະການແຫ່ງລາຊະນະໂຍບາຍ. ມັນແບ່ງ daṇḍa ເປັນແບບເປີດເຜີຍ ແລະແບບລັບ ພ້ອມລາຍການການກໍ່ກວນເຊັ່ນ ປຸ້ນສະດົມ, ທໍາລາຍບ້ານແລະພືດຜົນ, ວາງເພີງ, ວາງຢາພິດ, ສັງຫານເປົ້າໝາຍ, ປ້າຍສີ, ແລະປົ່ນເປື້ອນນ້ໍາ ເພື່ອຕັດກໍາລັງສະໜັບສະໜູນຂອງສັດຕູ. ຕໍ່ມາແນະນໍາ upekṣā (ການບໍ່ເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງມີຍຸດທະສາດ) ເມື່ອການປະທະບໍ່ຄຸ້ມ ຫຼືຈະເຮັດໃຫ້ຊັບພະຍາກອນຫມົດໄປ. ຍັງກ່າວເຖິງ māyopāya (ກົນລະຍຸດຫລອກລວງ): ສ້າງນິມິດປອມ, ບິດເບືອນລາງບອກເຫດ (ຮວມອຸປະກອນໄຟຄ້າຍດາວຕົກ), ໂຄສະນາ, ສຽງໂຮຮ້ອງສົງຄາມ, ແລະ “Indrajāla” ພາບລວງໃນສົງຄາມ ເພື່ອທໍາໃຫ້ສັດຕູທໍ້ໃຈ. ທ້າຍສຸດບັນຍັດຫົກມາດຕະການ: sandhi, vigraha, yāna, āsana, dvaidhībhāva, saṃśraya/samśaya ພ້ອມກົດເລືອກ (ຄົບມິດກັບຜູ້ເທົ່າທຽມຫຼືແຂງກວ່າ) ແລະຄໍາແນະນໍາເມື່ອໃດຄວນຢຸດຢູ່, ຍົກທັບ, ດໍາເນີນສອງໜ້າ, ຫຼືພຶ່ງພາອໍານາດໃຫຍ່.
Adhyaya 234
Prātyahika-Rāja-Karma (Daily Duties of a King)
ບົດນີ້ກ່າວເຖິງຕາຕະລາງປະຈໍາວັນອັນເປັນແບບຢ່າງຂອງພະມະຫາກະສັດ ໂດຍສະແດງຣາຊະທັມເປັນການປະສົມປະສານຂອງຄວາມບໍລິສຸດສ່ວນຕົວ ພິທີກຳສັກສິດ ການກວດກາບໍລິຫານ ແລະຄວາມລະມັດລະວັງທາງຍຸດທະສາດ. ກະສັດຕື່ນກ່ອນອາລຸນ ກວດຄົນທີ່ຊ່ອນຫຼືປອມຕົວທ່າມກາງສຽງພິທີ ແລ້ວກວດລາຍຮັບ-ລາຍຈ່າຍ ໃຫ້ຄວາມຮັບຜິດຊອບດ້ານການເງິນເປັນຫົວໃຈຕັ້ງແຕ່ເລີ່ມວັນ. ຫຼັງຊໍາລະກາຍ ແລະອາບນ້ໍາ ພະອົງເຮັດສັນທະຍາ, ຈະປະ, ບູຊາວາສຸເທວະ, ຖວາຍໄຟ ແລະຖວາຍນ້ໍາແກ່ບັນພະບຸລຸດ ຕາມດ້ວຍການໃຫ້ທານແກ່ພຣາຫມັນ ເພື່ອຫຼ້ຽວລ້ອມອໍານາດດ້ວຍຄວາມຊອບທໍາແລະຄວາມເມດຕາ. ຕໍ່ມາຮັບຢາຕາມແພດ ຮັບພອນຈາກຄູອາຈານ ແລ້ວເຂົ້າສະພາ ພົບພຣາຫມັນ ລັດຖະມົນຕີ ແລະຜູ້ແທນສໍາຄັນ ຕັດສິນຄະດີຕາມແບບຢ່າງເກົ່າແລະຄໍາປຶກສາ. ບົດນີ້ເນັ້ນການຮັກສາຄວາມລັບ (mantra-rakṣā) ບໍ່ຢູ່ລໍາພັງເກີນໄປ ຫຼືເປີດເຜີຍເກີນໄປ ແລະອ່ານສັນຍານລະອຽດ (ākāra/īṅgita) ທີ່ອາດເຮັດໃຫ້ແຜນການຮົ່ວໄຫຼ. ຕອນກາງວັນມີການກວດກອງທັບ ແລະຝຶກຍານພາຫະນະ-ອາວຸດ, ຄວາມປອດໄພອາຫານ, ສັນທະຍາຕອນແລງ, ການປຶກສາຫາລື, ສົ່ງສາຍລັບ ແລະເຄື່ອນໄຫວຢ່າງລະວັງໃນພາຍໃນວັງ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າການເປັນກະສັດແມ່ນການເຝົ້າລະວັງຕໍ່ເນື່ອງພາຍໃຕ້ທັມມະ।
Adhyaya 235
Raṇadīkṣā (War-Consecration) — Agni Purāṇa Adhyāya 235
ບົດນີ້ນໍາເສີນພິທີການຂອງກະສັດຢ່າງເຂັ້ມງວດເພື່ອເລີ່ມການອອກທັບໃນໄລຍະ 7 ມື້ ໂດຍຖືວ່າສົງຄາມເປັນກິດທຳທາງທຳມະ ທີ່ຕ້ອງອາໄສຄວາມບໍລິສຸດ ການສອດຄ່ອງກັບເທວະ ແລະການປົກຄອງຢ່າງມີຈັນຍາບັນ. ເລີ່ມດ້ວຍການບູຊາ Viṣṇu, Śiva, Gaṇeśa ແລ້ວບູຊາຕາມມື້ແກ່ Dikpāla, Rudra, Graha ແລະ Aśvin ພ້ອມທັງຖວາຍແກ່ເທວະທີ່ພົບຕາມເສັ້ນທາງ ແລະວິນຍານໃນຕອນກາງຄືນ. ພິທີຄວາມຝັນອີງມັນຕຣາເພື່ອຊອກຫາລາງດີແລະອັນຕະລາຍ ວາງການອອກທັບໄວ້ໃຕ້ການພິຈາລະນາຂອງເທວະ. ມື້ທີ 6 ມີການອາບນ້ຳແຫ່ງໄຊຊະນະ (vijaya-snāna) ແລະ abhiṣeka; ມື້ທີ 7 ບູຊາ Trivikrama ເຮັດ nīrājana ອຸທິດອາວຸດແລະພາຫະນະ ພ້ອມສວດຄຳຄຸ້ມຄອງ ໃນຂະນະທີ່ກະສັດຂຶ້ນຊ້າງ ລົດຮົບ ມ້າ ແລະສັດລາກ ໂດຍບໍ່ຫັນກັບ. ຊ່ວງຫຼັງເຂົ້າສູ່ Dhanurveda ແລະ rāja-nīti: ກົນລະຍຸດຫຼອກລວງ, ການແບ່ງ vyūha ທັງແບບສັດ/ອະໄວຍະວະ ແລະແບບວັດຖຸ, ຮູບແບບ Garuḍa, Makara, Cakra, Śyena, Ardhacandra, Vajra, Śakaṭa, Maṇḍala, Sarvatobhadra, Sūcī ແລະການແບ່ງກອງທັບ 5 ສ່ວນ. ເຕືອນເລື່ອງເສັ້ນທາງສະໜອງຂາດ, ແນະນຳກະສັດບໍ່ໃຫ້ຮົບເອງ, ກ່າວເຖິງລະຫວ່າງກອງ, ວິທີທະລຸວົງລ້ອມ, ບົດບາດຫນ່ວຍ (ຜູ້ຖືໂລ່, ນັກທະນູ, ລົດຮົບ), ພູມສັນຖານທີ່ເໝາະກັບແຕ່ລະກອງ, ການຍົກຂວັນກຳລັງ ແລະທັດສະນະທາງສາສະໜາກ່ຽວກັບການຕາຍຢ່າງວິລະຊົນ. ທ້າຍສຸດກຳນົດຂໍ້ຫ້າມ: ບໍ່ຂ້າຜູ້ຫນີ, ຜູ້ບໍ່ຮົບ, ຜູ້ບໍ່ມີອາວຸດ, ຫຼືຜູ້ຍອມຈຳນົນ; ປົກປ້ອງແມ່ຍິງ; ເຄົາລົບປະເພນີທ້ອງຖິ່ນຫຼັງໄຊຊະນະ; ແບ່ງປັນຜົນປະໂຫຍດຢ່າງຍຸດຕິທຳ; ແລະຄຸ້ມຄອງຄອບຄົວທະຫານ—ພ້ອມກ່າວວ່າ raṇadīkṣā ນີ້ນຳໄປສູ່ໄຊຊະນະສຳລັບກະສັດຜູ້ຊອບທຳ.
Adhyaya 236
Adhyaya 236 — श्रीस्तोत्रम् (Śrī-stotra) / Hymn to Śrī (Lakṣmī) for Royal Stability and Victory
ບົດນີ້ເປີດດ້ວຍການປ່ຽນຫົວຂໍ້ ໂດຍກ່າວເຖິງຄໍາລົງທ້າຍ (colophon) ທີ່ແຕກຕ່າງກັນຂອງຫົວໜ່ວຍກ່ອນ (Kṣā) ແລ້ວນໍາເຂົ້າການນໍາບັກຕິມາໃຊ້ໃນຣາຊະທັມ. ພຸສກະຣະສອນວ່າ ເພື່ອໃຫ້ຣາຊະຍະລັກສະມີ (ໂຊກລາບແຫ່ງອານາຈັກ) ໝັ້ນຄົງ ແລະເພື່ອຊະນະ ກະສັດຄວນຝຶກສະໂຕຕຣະທີ່ອິນທຣະເຄີຍສັນລະເສີນ Śrī. ສະໂຕຕຣະຂອງອິນທຣະຍົກຍ້ອງລັກສະມີເປັນແມ່ແຫ່ງຈັກກະວານ ແລະເປັນພະລັງອັນບໍ່ແຍກຈາກວິສນຸ ເປັນແຫຼ່ງມົງຄຸນ ຄວາມຮັ່ງມີ ແລະຄວາມສາມາດທີ່ຄ້ຳຈຸນອາລະຍະທຳ. ນາງຖືກສັນລະເສີນບໍ່ແມ່ນແຕ່ເປັນຊັບສິນ ແຕ່ເປັນຮ່າງແຫ່ງວິທະຍາ ແລະເສົາຫຼັກການປົກຄອງ—Ānvīkṣikī (ການສືບສວນດ້ວຍເຫດຜົນ), Trayī (ພຣະເວດ), Vārtā (ເສດຖະກິດ/ຊີວິດການຫາກິນ), Daṇḍanīti (ລັດຖະສາດ/ການປົກຄອງດ້ວຍອໍານາດ) ໂດຍຜູກລະບຽບການເມືອງເຂົ້າກັບພະລັງເທວະ. ບົດສອນວ່າ ເມື່ອ Śrī ຖອນຕົວ ໂລກຈະເສື່ອມ ແລະຄຸນທຳຈະພັງ; ແຕ່ເມື່ອນາງເຫັນດີ ແມ່ນແຕ່ຜູ້ບໍ່ຄວນກໍໄດ້ຮັບຄຸນ ຊາດຕະກູນ ແລະຄວາມສໍາເລັດ. ທ້າຍສຸດກ່າວວ່າ ການສວດແລະຟັງ Śrī-stotra ໃຫ້ທັງ bhukti (ຄວາມສຸກ/ຄວາມຮັ່ງມີ) ແລະ mukti (ຫຼຸດພົ້ນ) ແລະພຸສກະຣະລາຍງານວ່າ ພຣະອົງເຈົ້າຂອງ Śrī ໄດ້ປະທານພອນໃຫ້ອິນທຣະໄດ້ອານາຈັກໝັ້ນຄົງ ແລະຊະນະໃນສົງຄາມ.
Adhyaya 237
Chapter 237 — Rāma’s Teaching on Nīti (रामोक्तनीतिः)
ພຣະອັກນີໄດ້ນໍາເສີນນີຕິທີ່ມຸ່ງສູ່ໄຊຊະນະແຕ່ຍັງຢູ່ໃນທາງທໍາ ອັນເປັນຄໍາສອນຂອງພຣະຣາມແກ່ລັກສະມະນະ ໂດຍວາງຣາຊະທໍາເປັນວິທະຍາສາດປະຍຸກຕ໌ທີ່ອີງໃສ່ຄໍາພີ ແລະການຊະນະຕົນເອງ. ໜ້າທີ່ເສດຖະກິດ-ຈັນຍາ 4 ຂອງກະສັດຄື: ຫາຊັບດ້ວຍທໍາ, ເພີ່ມພູນ, ປົກປ້ອງ, ແລະແບ່ງປັນໃຫ້ຜູ້ຄວນໄດ້. ນະຍະ (ການປົກຄອງ) ຕັ້ງຢູ່ເທິງວິນະຍະ—ວິໄນທີ່ເກີດຈາກຄວາມໝັ້ນໃຈໃນສາດ—ຄືການຊະນະອິນຊີ. ກ່າວເຖິງຄຸນຂອງກະສັດ: ປັນຍາ, ຄວາມໝັ້ນຄົງ, ຄວາມສາມາດ, ຄວາມກ້າເລີ່ມ, ຄວາມອົດທົນ, ວາຈາດີ, ຄວາມໃຈກວ້າງ, ແລະອົດທົນຕໍ່ວິກິດ; ພ້ອມຄຸນນໍາຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ: ຄວາມບໍລິສຸດ, ມິດຕະພາບ, ຄວາມຈິງ, ຄວາມກະຕັນຍູ, ແລະຈິດໃຈເສມພາບ. ໂດຍອຸປະມາ ‘ຊ້າງແຫ່ງອິນຊີ’ ທ່ອງໄປໃນປ່າແຫ່ງອາຣົມ ຈຶ່ງໃຫ້ໃຊ້ຄວາມຮູ້ເປັນຕະຂໍ (goad) ເພື່ອຂັບຄຸມ ແລະລະທິ້ງສັດຕູໃນໃຈ 6: ກາມ, ໂກຣດ, ໂລບ, ຮັດສະ, ມານະ, ມະດະ. ຍັງຈໍາແນກວິຊາ 4: ອານວີກສິກີ, ຕຣະຍີ, ວາຣຕາ, ແລະທັນດະນີຕິ ໂດຍຊີ້ຂອບເຂດ (ປະໂຫຍດ, ທໍາ, ກໍາໄລ/ຂາດທຶນ, ນະໂຍບາຍຖືກ/ຜິດ). ທໍາສາກົນຄື ອະຫິງສາ, ຄໍາຈິງອ່ອນໂຍນ, ຄວາມບໍລິສຸດ, ກະຣຸນາ, ອະໄພ; ແລະສອນໃຫ້ກະສັດປົກປ້ອງຜູ້ອ່ອນແອ, ຫຼີກການກົດຂີ່, ເວົ້າດີແມ່ນກັບສັດຕູ, ເຄົາລົບຄູອາຈານແລະຜູ້ເຖົ້າ, ສ້າງມິດທີ່ຊື່ສັດ, ໃຫ້ທານໂດຍບໍ່ອວດ, ແລະປະພຶດດ້ວຍຄວາມເໝາະສົມ—ເປັນເຄື່ອງໝາຍຂອງຜູ້ໃຈໃຫຍ່.
Adhyaya 238
Chapter 238 — राजधर्माः (Rājadharmāḥ) | Duties of Kings
ບົດນີ້ ພະຣາມາ ກ່າວສະຫຼຸບຄູ່ມືລາຊະທຳຢ່າງກະທັດຮັດ ໃນສາຍນີຕິ-ສາດຂອງ ອັກນິປຸຣານະ. ເລີ່ມດ້ວຍທິດສະດີ “ສັບຕາງຄະ” ຂອງລັດ: ສະວາມິນ (ກະສັດ), ອະມາຕະຍະ (ລັດຖະມົນຕີ), ຣາສະຕຣະ (ດິນແດນ/ປະຊາຊົນ), ດຸຣຄະ (ປ້ອມ), ໂກສະ (ຄັງ), ບະລະ (ກອງທັບ), ສຸຫຣິດ (ມິດພັນທະ) ເປັນອະວະຍະວະທີ່ໜຸນຊ່ວຍກັນ. ຕໍ່ມາກ່າວເຖິງຄຸນທຳຂອງກະສັດແລະລັດຖະມົນຕີ: ຄວາມສັດຈິງ, ຮັບໃຊ້ຜູ້ເຖົ້າ, ກະຕັນຍູ, ປັນຍາ, ຄວາມບໍລິສຸດ, ຄວາມຈົ່ງຮັກ, ການມອງໄກ ແລະຫຼີກພົ້ນຈາກອະທຳເຊັ່ນ ຄວາມໂລບ, ຄວາມຫຼອກລວງ, ຄວາມຫວັ່ນໄຫວ; ເນັ້ນ “ມັນຕຣະ-ຄຸບຕິ” (ຄວາມລັບຂອງການປຶກສາ) ແລະຄວາມຊ່ຽວຊານໃນ “ສັນທິ-ວິກຣະຫະ” (ສັນຕິ/ສົງຄາມ). ບົດນີ້ຍັງອະທິບາຍກຳລັງຂອງລັດ: ລັກສະນະດິນແດນອຸດົມ, ເກນການສ້າງເມືອງ, ປະເພດປ້ອມແລະການສະໜອງ, ມາດຕະຖານການສ້າງຄັງຢ່າງຊອບທຳ, ການຈັດກອງທັບແລະການລົງໂທດຢ່າງມີວິໄນ. ທ້າຍສຸດກ່າວເຖິງການເລືອກມິດພັນທະ ແລະການຜູກມິດ (ເຂົ້າໃກ້, ຄຳເວົ້າຫວານແຈ້ງ, ຂອງຂວັນດ້ວຍກຽດ), ການປະພຶດຂອງຜູ້ພຶ່ງພາ, ການແຕ່ງຕັ້ງຜູ້ຄຸ້ມຄອງ, ມາດຕະການລາຍຮັບ, ຄວາມຢ້ານກົວຂອງປະຊາຊົນ ແລະຄວາມຕື່ນຕົວຂອງກະສັດໃນການປົກປ້ອງຕົນແລະອານາຈັກ.
Adhyaya 239
Ṣāḍguṇya — The Six Measures of Foreign Policy (with Rāja-maṇḍala Theory)
ພຣະຣາມາອະທິບາຍ “ນີຕິ” ເປັນວິຊາທີ່ມີວິໄນ ເພື່ອຄວາມຢູ່ລອດ ແລະການຂະຫຍາຍອໍານາດຂອງລັດ ໂດຍອີງໃສ່ການກໍານົດ “ຣາຊະມັນດະລະ” (ວົງການພູມລັດສາດ) ໃຫ້ຖືກຕ້ອງ. ກະສັດຕ້ອງຈໍາແນກວົງຜູ້ປົກຄອງ 12 ຊັ້ນຮອບ “ວິຊິກີສຸ” (ຜູ້ປາຖະໜາຊະນະ) ລວມທັງ ອະຣິ (ສັດຕູ) ມິຕຣະ (ມິດ) ແລະມິດຕໍ່ໆ ພ້ອມບຸກຄົນຕາມຕໍາແໜ່ງເຊັ່ນ ປາຣສະນິກຣາຫະ (ພະຍັນຕະລາຍດ້ານຫຼັງ) ແລະ ອາກຣັນດະ (ຜູ້ບຸກລົບກໍ່ກວນ). ຍັງກໍານົດບົດບາດ “ມັດຍະມະຣາຊາ” (ກະສັດກາງທີ່ຕິດກັນລະຫວ່າງສັດຕູແລະຜູ້ປາຖະໜາ) ແລະ “ອຸດາສີນ” (ຜູ້ກາງພາຍນອກ ມັກມີກໍາລັງແຂງກວ່າ) ແນະນໍາໃຫ້ປະຕິບັດແບບແຕກຕ່າງ: ສົ່ງເສີມຜູ້ຮ່ວມສາມັກຄີ ແລະຈໍາກັດຜູ້ແຕກແຍກ. ນະໂຍບາຍຖືກຈັດລະບຽບຜ່ານເຄື່ອງມືຫຼັກ—ສັນທິ (ສັນຍາ/ພັນທະມິດ) ວິກຣະຫະ (ຄວາມປະທະ/ສົງຄາມ) ຢານະ (ການຍົກທັບ) ອາສະນະ (ຕັ້ງຄ່າຍ) ແລະມາດຕະການອື່ນໆ—ພ້ອມປະເພດຍ່ອຍ ແລະເກນປະຕິເສດການຄົບຄ້າກັບຄົນບໍ່ໜ້າໄວ້ໃຈ. ບົດນີ້ເນັ້ນຄວາມຮອບຄອບ: ຊັ່ງນໍ້າໜັກຜົນທັນທີແລະອະນາຄົດກ່ອນຮົບ, ຮູ້ຮາກເຫດຂອງຄວາມເປັນສັດຕູ, ໃຊ້ “ດວາຍທີພາວະ” (ນະໂຍບາຍສອງທາງ) ແລະເຂົ້າຂ້າງອໍານາດທີ່ແຂງກວ່າເມື່ອຈໍາເປັນ. ທ້າຍສຸດ ສອນຈິດທໍາຂອງການຂໍພຶ່ງພາ ແລະຄວາມສັດຊື່ຕໍ່ຜູ້ຄຸ້ມຄອງອັນສູງສົ່ງເມື່ອຖືກກົດດັນ ເຊື່ອມຄວາມເປັນຈິງທາງການເມືອງກັບການຢັບຢັ້ງຕາມທໍາມະ.
Adhyaya 240
Mantra-śakti, Dūta-Carā (Envoys & Spies), Vyasana (Calamities), and the Sapta-Upāya of Nīti
ບົດນີ້ເປີດດ້ວຍພຣະຣາມາເນັ້ນ mantra-śakti (ພະລັງແຫ່ງຄໍາປຶກສາຍຸດທະສາດ) ວ່າສູງກວ່າກໍາລັງສ່ວນຕົວ ແລະວາງການປົກຄອງເປັນວິທະຍາສາດແຫ່ງການພິຈາລະນາ. ມັນນິຍາມ “ຄວາມຮູ້” ເປັນການຮັບຮູ້, ການຢືນຢັນ, ການກໍາຈັດຄວາມສົງໄສ, ແລະຄວາມຕັດສິນທີ່ເຫຼືອຢູ່; ແລ້ວກໍານົດ “ມັນຕຣາ” ເປັນຄໍາປຶກສາ 5 ອົງປະກອບ: ພັນມິດ, ວິທີການ, ການປະເມີນສະຖານທີ່–ເວລາ, ແລະມາດຕະການຕ້ານໃນຍາມວິກິດ (ຄວາມສໍາເລັດວັດດ້ວຍໃຈແຈ້ງ, ສັດທາ, ຄວາມຊໍານານປະຕິບັດ, ແລະຄວາມຮຸ່ງເຮືອງທີ່ໜຸນຊ່ວຍ). ຄໍາປຶກສາຈະພັງເພາະຄວາມເມົາ, ຄວາມປະມາດ, ຕັນຫາ, ແລະຄໍາເວົ້າບໍ່ລະວັງ; ຈາກນັ້ນອະທິບາຍທູດທີ່ດີ, ທູດ 3 ຊັ້ນ, ແລະພິທີການເຂົ້າເຂດສັດຕູພ້ອມວິທີອ່ານໃຈສັດຕູ. ຕໍ່ມາຂະຫຍາຍເຖິງຫຼັກການຂ່າວກອງ: ຜູ້ແທນເປີດເຜີຍ ແລະສາຍລັບປອມອາຊີບ. ມັນແບ່ງ vyasana (ໄພພິບັດ) ເປັນໄພທິບ ແລະໄພມະນຸດ ພ້ອມກໍານົດ śānti ແລະນະໂຍບາຍແກ້ໄຂ; ລວມທັງກິດຈະການລັດ: ລາຍຮັບ–ລາຍຈ່າຍ, daṇḍanīti, ການຕ້ານສັດຕູ, ການຮັບມືໄພພິບັດ, ແລະການປົກປ້ອງພຣະຣາຊາແລະອານາຈັກ. ບົດນີ້ວິເຄາະຄວາມລົ້ມເຫຼວຂອງລັດຖະມົນຕີ, ຄັງ, ປ້ອມ, ແລະນິໄສກະສັດ (ການເສບຕິດ ແລະອຸບາຍຊົ່ວໃນການປົກຄອງ), ກ່ອນຈະກ່າວເຖິງຄວາມປອດໄພຄ່າຍ ແລະສິ້ນສຸດດ້ວຍ upāya 7: sāma, dāna, bheda, daṇḍa, upekṣā, indrajāla, māyā ພ້ອມປະເພດຍ່ອຍ ແລະຂໍ້ຈໍາກັດທາງທໍາມະ ຮວມທັງການສໍາລວມຕໍ່ brāhmaṇa ແລະການໃຊ້ພາບລວງເພື່ອທໍາໃຫ້ສັດຕູທໍ້ໃຈ.
Adhyaya 241
Rājanīti (Statecraft): Ṣaḍvidha-bala, Vyūha-vidhāna, and Strategic Warfare
ບົດນີ້ເປີດພາກຣາຊນີຕິ ໂດຍກໍານົດອໍານາດກະສັດຈາກການປະສານຢ່າງມີວິໄນຂອງ ມັນຕຣະ (ຄໍາປຶກສາ), ໂກສະ (ຄັງຫຼວງ) ແລະກອງທັບສີ່ເຫຼົ່າ. ພຣະຣາມສອນວ່າສົງຄາມຄວນເລີ່ມດ້ວຍການບູຊາເທວະ ແລະຮູ້ຈັກກໍາລັງຫົກປະເພດ—ທະຫານປະຈໍາ, ກອງເກນ, ພັນທະມິດ, ຜູ້ຫັນຫຼັງ/ອົງປະກອບສັດຕູ, ແລະກອງປ່າ/ຊົນເຜົ່າ—ຈັດລໍາດັບຕາມຄວາມສໍາຄັນແລະຈຸດອ່ອນ. ຕໍ່ມາອະທິບາຍຫຼັກປະຕິບັດ: ການເຄື່ອນທັບຜ່ານພື້ນທີ່ອັນຕະລາຍ, ການປົກປ້ອງກະສັດ ຄອບຄົວ ແລະຄັງຫຼວງ, ພ້ອມການຈັດປີກເປັນຊັ້ນ (ມ້າ–ລົດສົງຄາມ–ຊ້າງ–ກອງປ່າ). ບົດນີ້ລາຍຊື່ຮູບຂະບວນຮົບໃຫຍ່ (makara, śyena, sūcī, vīravaktrā, śakaṭa, vajra, sarvatobhadra) ແລະກໍານົດເວລາທີ່ຄວນຮົບແຈ້ງ ຫຼືໃຊ້ກົນລະຍຸດລັບ/ຫຼອກລວງ ໂດຍເນັ້ນເວລາ, ພູມສັນຖານ, ຄວາມເມື່ອຍ, ຄວາມຕຶງຕັນດ້ານສະບຽງ, ແລະຈຸດອ່ອນທາງໃຈ. ທ້າຍສຸດກໍານົດມາດຕາວັດຫນ່ວຍ, ອະນາຕະມີຂອງຂະບວນ (uras, kakṣā, pakṣa, madhya, pṛṣṭha, pratigraha) ແລະຈໍາແນກອາເຣດັນດະ/ມັນດະລະ/ໂພກະ ສະແດງວ່າສິລະປະສົງຄາມເປັນວິທະຍາສາດແຫ່ງທຳມະ ເພື່ອໄຊຊະນະດ້ວຍລະບຽບ ການປົກປ້ອງ ແລະຄວາມຊັດເຈນທາງຍຸດທະສາດ.
Adhyaya 242
Chapter 242 — पुरुषलक्षणं (Purusha-Lakshana): Marks of a Man (Physiognomy)
ຫຼັງຈາກຈົບຕອນກ່ອນວ່າດ້ວຍຮູບແບບການຈັດກອງທັບ (vyuha) ບົດສົນທະນາໄດ້ຫັນຈາກຍຸດທະສາດພາຍນອກໄປສູ່ເຄື່ອງໝາຍພາຍໃນແລະລັກສະນະຮ່າງກາຍທີ່ກະສັດພຶງໃຊ້ພິຈາລະນາຄົນ. ພຣະອັກນິແນະນຳວິຊາລັກສະນະສາດ (physiognomy) ເປັນຊາສະຕຣາທີ່ “ສະມຸດຣະ” ເຄີຍສອນແກ່ “ກາຣກະ” ແລະນຳໃຊ້ທັງຊາຍແລະຍິງ ດ້ວຍເຄື່ອງໝາຍມົງຄຸນ/ອັບມົງຄຸນ. ບົດນີ້ລວບລວມປະເພດແລະອັດຕາສ່ວນອຸດົມຄະຕິ—ຄວາມສົມດຸນສະໝ່ຳເສມ, “ຄວາມເທົ່າກັນ 4 ປະການ,” ແລະມາດຕະຖານ nyagrodha-parimandala ທີ່ຊ່ວງແຂນເທົ່າກັບຄວາມສູງ—ພ້ອມລາຍລະອຽດເຊັ່ນ ເສັ້ນລາຍຕາມສ່ວນລຳຕົວ, ລັກສະນະຄ້າຍດອກບົວ, ຄວາມຄູ່ກັນຂອງອະວະຍະວະ, ແລະການວັດແບບ angula ແລະ kishku. ຄຸນທຳເຊັ່ນ ເມດຕາ, ຄວາມອົດທົນ, ຄວາມບໍລິສຸດ, ຄວາມໃຈກວ້າງ, ແລະຄວາມກ້າຫານ ຖືກຜູກເຂົ້າກັບການພິຈາລະນາຮ່າງກາຍ ຊີ້ວ່າຣາຊະທຳຕ້ອງຮູ້ທັນທັງນິໄສແລະຮູບລັກ. ອາການອັບມົງຄຸນເຊັ່ນ ຄວາມແຫ້ງ, ເສັ້ນເລືອດໂປ່ງ, ກິ່ນເໝັນ ຖືກກ່າວເຖິງ; ສ່ວນມົງຄຸນມີຄຳເວົ້າຫວານ ແລະການຍ່າງຄ້າຍຊ້າງ ເພື່ອໃຊ້ເປັນເຄື່ອງມືໃນນີຕິສາດ ສຳລັບການປົກຄອງ, ການຄັດເລືອກ, ແລະການໃຫ້ຄຳປຶກສາ.
Adhyaya 243
Chapter 243 — Strī-lakṣaṇa (Characteristics of a Woman)
ຫຼັງຈາກປິດການອະທິບາຍເລື່ອງ puruṣa-lakṣaṇa ແລ້ວ, ອັກນິປຸຣານະເປີດຫົວຂໍ້ໃໝ່ວ່າດ້ວຍ strī-lakṣaṇa ເປັນຄູ່ມືນີຕິ-ສາດ ແລະ ລັກສະນະ-ສາດ ເພື່ອພິຈາລະນາຄວາມເປັນມົງຄຸນ (śubhatva) ໃນຍິງທີ່ຈະເລືອກ. ສະມຸດຣະ (Samudra) ກ່າວລາຍການເຄື່ອງໝາຍທາງກາຍ ແລະ ພຶດຕິກຳ: ອະວະຍະວະອ່ອນຊ້ອຍງາມ, ການຍ່າງທີ່ພອດດີມີສະໄໝ, ຕີນແລະອົງອົບຕັ້ງດີ, ພ້ອມສັນຍາມົງຄຸນເຊັ່ນ ສະດືອທີ່ຫມຸນຕາມເຂັມນາລິກາ. ພ້ອມກັນນັ້ນກໍລະບຸລັກສະນະອັບມົງຄຸນທີ່ຄວນຫຼີກ—ຄວາມຫຍາບ, ບໍ່ສົມສ່ວນ, ມັກຖຽງ, ໂລບ, ຄຳເວົ້າແຂງກະດ້າງ ແລະ ການເຊື່ອມໂຍງກັບຊື່ບາງຢ່າງ—ຊີ້ວ່າຄວາມສະຫງົບກົມເກືອນທາງສັງຄົມແມ່ນເກນທາງທຳ. ບົດນີ້ຍົກຄ່າຄຸນທຳເຫນືອຄວາມງາມພາຍນອກ: ແມ່ນບໍ່ມີເຄື່ອງໝາຍສົມບູນ ແຕ່ອາຈາຣະດີກໍເຮັດໃຫ້ເປັນ “ມົງຄຸນ” ໄດ້. ທ້າຍສຸດກ່າວເຖິງເຄື່ອງໝາຍທີ່ມືເປັນສັນຍາປ້ອງກັນ ເຊື່ອມລັກສະນະວິທະຍາກັບຄວາມເຊື່ອເລື່ອງອາຍຸຍືນໃນລະບົບຣາຊະທຳ.
Adhyaya 244
Chapter 244 — चामरादिलक्षणम् / आयुधलक्षणादि (Characteristics of the Fly-whisk and Related Royal Emblems; Weapon Characteristics)
ພຣະອັກນີ້ປ່ຽນຈາກການສັງເກດສັງຄົມໄປສູ່ພິທີການຮາຊະສຳນັກ ໂດຍເລີ່ມດ້ວຍມາດຕະຖານມົງຄຸນຂອງເຄື່ອງໝາຍກະສັດ—ຈາມະຣາ (ພັດຂົນ) ແລະ ຮົ່ມພຣະຣາຊາ—ເພື່ອຊີ້ຖຶງອຳນາດອັນຊອບທຳ ແລະ ລະບຽບຮຽບຮ້ອຍໃນສານ. ຕໍ່ມາຂະຫຍາຍເປັນແນວທະນູຣະເວດ: ຈຳນວນຂໍ້ຕໍ່/ທ່ອນໄມ້, ຂະໜາດບັນລັງ/ບ່ອນນັ່ງ, ແລະ ກົດການສ້າງຄັນທະນູ (ວັດຖຸ, ສັດສ່ວນ, ຂໍ້ບົກພ່ອງທີ່ຄວນຫຼີກ, ການຂຶ້ນສາຍ, ການປັ້ນປາຍຂົນສັດ/ປາຍຂອງຄັນ). ພິທີກຳສູງສຸດແມ່ນການບູຊາຄັນທະນູແລະລູກສອນໃນຂະບວນແຫ່ ແລະ ພິທີອະພິເສກ ຊີ້ວ່າອາວຸດຕ້ອງຖືກສັກສິດ ບໍ່ແມ່ນແຕ່ໃຊ້. ຕາມດ້ວຍຕຳນານ: ຍັດຂອງພຣະພຣະຫມາຖືກອະສູນເຫຼັກຂັດຂວາງ, ພຣະວິສນຸປາກົດພ້ອມດາບນັນດະກະ, ແລະ ຮ່າງຜູ້ຖືກສັງຫານກາຍເປັນເຫຼັກ—ເປັນຮາກຖານທາງເທວະປະຫວັດໃຫ້ແກ່ໂລຫະກຳແລະອຳນາດອາວຸດ. ທ້າຍສຸດກ່າວເຖິງມາດຕະຖານທົດສອບດາບ (ຂັ້ນຄວາມຍາວ, ສຽງກັງວານຫວານ, ຮູບຊົງໃບດາບ) ແລະ ວິໄນ (ກົດຄວາມບໍລິສຸດ, ຫ້າມເບິ່ງເງົາສະທ້ອນ ຫຼື ເວົ້າເລື່ອງລາຄາໃນຕອນກາງຄືນ) ເພື່ອຮວມຈັນຍາ, ລາງບອກເຫດ, ແລະ ລັດທຳເຂົ້າເປັນຄູ່ມືການປົກຄອງອັນພ້ອມໃຊ້।
Adhyaya 245
Chapter 245 — रत्नपरीक्षा (Examination of Gems)
ພຣະອັກນິຊີ້ແນະຫຼັກສູດ «ຣັດນະປະຣີກສາ» ວິຊາກວດສອບແກ້ວມະນີສໍາລັບກະສັດ ໂດຍການປະດັບເປັນທັງເຄື່ອງໝາຍອຳນາດ ແລະວັດທະນະທໍາວັດຖຸທີ່ຕ້ອງຄວບຄຸມ. ບົດນີ້ລຽນລາຍຊື່ແກ້ວມະນີແລະສານສຳຄັນ—ເພັດ, ມະຣົກກະຕ, ທັບທິມ, ໄຂ່ມຸກ, ໄນລາ, ຕາແມວ, ຈັນທະມະນີ, ສຸຣິຍະມະນີ, ຄຣິສຕັນ ແລະຫີນ/ວັດຖຸອິນຊີ-ແຮ່ອື່ນໆ—ເພື່ອໃຫ້ນຳໄປກວດຄັດແລະຈັດຊື້ໃນລາຊະສຳນັກ. ເກນການປະເມີນຫຼັກແມ່ນ ປະກາຍພາຍໃນ, ຄວາມໃສ, ແລະຮູບຮ່າງສົມບູນ ໂດຍສະເພາະແກ້ວທີ່ຝັງໃນຄຳ. ເພັດຖືກເນັ້ນຫນັກວ່າຫ້າມໃສ່ເພັດທີ່ມີຕຳໜິ (ບໍ່ມີປະກາຍ, ບໍ່ບໍລິສຸດ, ແຕກ, ມີເມັດກະທົບ, ຫຼືແຕ່ພໍຊ່ອມໄດ້) ແລະພັນລະນາເພັດດີວ່າ ຫົກຫຼ່ຽມ, ສີຮຸ້ງ, ສະຫວ່າງດັ່ງຕາເວັນ, ບໍລິສຸດ ແລະ «ບໍ່ອາດທະລຸໄດ້». ມາດຕະຖານສາຍຕາຍັງເອີ້ນເຖິງຈຸດດ່າງຄ້າຍມະຣົກກະຕ ແລະປະກາຍຄ້າຍປີກນົກແກ້ວ. ໄຂ່ມຸກຖືກແບ່ງຕາມກຳເນີດ (ຫອຍ, ສັງຂ໌, ງາ, ປາ, ເມກ) ແລະຄຸນຄ່າຄື ກົມ, ມີປະກາຍ, ໃສ, ແລະໃຫຍ່—ເຊື່ອມຄວາມງາມ, ລາງບອກເຫດ, ແລະຄວາມຊອບທຳແຫ່ງລາຊະອຳນາດ.
Adhyaya 246
Chapter 246 — वास्तुलक्षणम् (Characteristics of Building-sites / Vāstu)
ພຣະອັກນີ ຫັນຈາກເລື່ອງອາວຸດແລະຊັບສິນຂອງກະສັດ ໄປສູ່ວາສຕຸ-ສາສຕຣາ ການຈັດລະບຽບພື້ນທີ່. ທ່ານກ່າວເຖິງສີດິນຕາມວັນນະ (ຂາວ/ແດງ/ເຫຼືອງ/ດຳ) ແລະການກວດກາດ້ວຍກິ່ນແລະລົດຊາດ ເພື່ອເລືອກທີ່ດິນ. ຕໍ່ມາແມ່ນພິທີ: ບູຊາດ້ວຍຫຍ້າທີ່ກຳນົດ, ເຄົາລົບພຣາຫມັນ, ແລະເລີ່ມພິທີຂຸດດິນ. ແກນວິຊາການຄື ວາສຕຸມັນດະລາ 64 ຊ່ອງ: ພຣະພຣະຫມາຢູ່ກາງ 4 ຊ່ອງ ແລະຈັດວາງເທວະດາກັບອິດທິພົນຕາມທິດແລະມຸມ ຮວມທັງພະລັງປົກປ້ອງ ແລະສິ່ງກໍ່ໂທດເຊັ່ນ ໂລກໄພ/ຄວາມຊຸດໂຊມ. ມັນຕຣາສຳລັບການສະຖາປະນາ (ນັນດາ, ວາສິດຖີ, ພາຣກະວີ, ກາສຍະປີ) ທຳໃຫ້ເຮືອນເປັນສະໜາມສັກສິດມີຊີວິດ ພາຍໃຕ້ອຳນາດເຈົ້າແຫ່ງດິນ/ເມືອງ/ເຮືອນ. ຕອນທ້າຍຂະຫຍາຍໄປສູ່ການຈັດສວນແລະກະສິກຳ: ປູກໄມ້ມົງຄຸນຕາມທິດ, ຄຳແນະນຳການຢູ່ອາໄສຕາມລະດູ, ສູດນ້ຳຊົນລະປະທານ, ການດູແລເວລາແຫ້ງແລ້ງ, ວິທີແກ້ຜົນຫຼົ່ນ ແລະການຮັກສາຕາມຊະນິດພືດ. ດັ່ງນັ້ນ ສະຖາປັດຕະຍະກຳ, ພິທີກຳ, ແລະນິເວດວິທະຍາ ຈຶ່ງຫຼວມເປັນເທັກໂນໂລຊີແຫ່ງທຳມະສຳລັບການຢູ່ອາໄສ.
Adhyaya 247
Chapter 247 — पुष्पादिपूजाफलं (Fruits of Worship with Flowers and Other Offerings)
ພຣະອັກນິສະແດງບົດສັ້ນໆແຫ່ງພິທີບູຊາ: ການບູຊາດ້ວຍດອກໄມ້ເປັນວິທີປະຕິບັດເພື່ອໄດ້ຮັບຄວາມສຳເລັດ (siddhi) ໃນທຸກກິດການ ຜ່ານພຣະວິສນຸ. ບົດນີ້ລາຍຊື່ດອກໄມ້ແລະໃບທີ່ເໝາະສຳລັບອາຣຈະນາ: mālatī, mallikā, yūthī, pāṭalā, karavīra, aśoka, kunda, ໃບ tamāla, ໃບ bilva ແລະ śamī, bhṛṅgarāja, tulasī (ຕາມລະດູ), vāsaka, ketakī, ດອກບົວ ແລະ ບົວແດງ (red water-lily) ພ້ອມທັງບອກຂອງທີ່ຄວນຫຼີກ (arka, unmattaka/dhattūra, kaṅkāñcī). ຕໍ່ມາຜູກເຂົ້າກັບດານະສາດ: ການຖວາຍ ghee ຕາມປະລິມານທີ່ກຳນົດ ໃຫ້ຜົນບຸນຫຼາຍ, ຄວາມເປັນກະສັດ, ແລະຜົນໃນສະຫວັນ; ຊີ້ວ່າຂອງຖວາຍງ່າຍໆໃນເຮືອນກໍສາມາດນຳໄປສູ່ຜົນລະດັບລາຊະ ແລະຈັກກະວານ ພາຍໃຕ້ການນະມັດສະການແບບໄວສນະວະ.