Vyavahara
Judicial Law & Legal Procedures
Legal procedures, judicial decision-making, evidence rules, property law, and the administration of justice in ancient Indian society.
Adhyayas in Vyavahara
Adhyaya 253
Chapter 253 — व्यवहारकथनम् (The Account of Legal Procedure)
ພຣະອັກນີສືບຕໍ່ຄໍາສອນວິຍະວະຫາຣະ ໂດຍກໍານົດຫຼັກການທີ່ບັງຄັບໃຊ້ໄດ້ໃນການທວງໜີ້ ແລະຄວາມຮັບຜິດຊອບທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ. ການຊໍາລະໜີ້ຕ້ອງຕາມລໍາດັບຄວາມສໍາຄັນ (ໂດຍສະເພາະໜີ້ຕໍ່ພຣາຫມັນ ແລະພຣະມະຫາກະສັດ) ໂດຍອໍານາດສານຫຼວງຮັບປະກັນການບັງຄັບ ແລະກໍານົດຄ່າໃຊ້ຈ່າຍໃນການເກັບຄືນ. ວິທີແກ້ໄຂແຕກຕ່າງຕາມຖານະ—ລູກໜີ້ຍາກຈົນຖານະຕໍ່າຊໍາລະດ້ວຍແຮງງານ, ພຣາຫມັນຍາກຈົນຊໍາລະແບບຜ່ອນຈ່າຍ. ຕໍ່ມາຂະຫຍາຍຄວາມຮັບຜິດໄປຫາທາຍາດ, ຄອບຄົວຮ່ວມ, ແລະຄູ່ສົມຣົດຕາມເງື່ອນໄຂ. ບົດນີ້ຈັດລະບົບຜູ້ຄໍ້າປະກັນ (pratibhū) ສໍາລັບການມາປາກົດຕົວ, ການພິສູດ, ແລະການຈ່າຍໜີ້; ກໍານົດກໍລະນີຜູ້ຄໍ້າຫຼາຍຄົນ, ການຜິດນັດ, ແລະສິດຮຽກຄືນເມື່ອຜູ້ຄໍ້າຈ່າຍຕໍ່ໜ້າສາທາລະນະ. ຈາກນັ້ນອະທິບາຍການຈໍານໍາ/ຈໍາປະກັນ (ādhi): ເກນການຕົກເປັນຂອງຜູ້ຮັບຈໍາ, ເວລາໄຖ່ຄືນ, ຈໍາແບບໃຫ້ໃຊ້ຜົນ (phalabhogya), ການແບ່ງຄວາມສ່ຽງເມື່ອເສຍຫາຍ, ແລະການປ່ຽນແທນເມື່ອມູນຄ່າຫຼຸດ. ທ້າຍສຸດກ່າວເຖິງຝາກຮັກສາ (nikṣepa) ຮວມທັງຝາກປິດຜະນຶກບໍ່ເປີດເຜີຍ (aupanidhika), ຂໍ້ຍົກເວັ້ນເມື່ອສູນເສຍໂດຍລັດຫຼືໄພພິບັດ, ແລະໂທດສໍາລັບການຍັກຍອກ—ສະທ້ອນນິຕິທໍາທາງທັມມະທີ່ສານກະສັດຄ້ຳຈຸນຄວາມໄວ້ວາງໃຈໃນການແລກປ່ຽນ ຊັບສິນ ແລະພັນທະຄອບຄົວ។
Adhyaya 254
Divya-pramāṇa-kathana (Explanation of Divine Proofs / Ordeals and Evidentiary Procedure)
ພຣະອັກນີສືບຕໍ່ສອນວິຍະວະຫາຣ (ກົດໝາຍຕັດສິນຄະດີ) ໂດຍກໍານົດພະຍານທີ່ເຊື່ອຖືໄດ້ ແລະຈໍາພວກທີ່ຖືກຕັດສິດ ແຕ່ໃນຄະດີດ່ວນເຊັ່ນ ລັກຂໂມຍ ແລະຄວາມຮຸນແຮງ ອະນຸຍາດໃຫ້ຮັບຟັງຄໍາພະຍານກວ້າງຂຶ້ນ. ພຣະອົງຍໍາເນັ້ນຄຸນທໍາຂອງການໃຫ້ການ: ປິດບັງຄວາມຈິງ ຫຼືເວົ້າຕົວະ ທໍາລາຍບຸນ ແລະກໍ່ບາບໜັກ; ກະສັດອາດບັງຄັບໃຫ້ປະຕິບັດດ້ວຍໂທດທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ. ບົດນີ້ວາງຫຼັກແກ້ຄວາມສົງໄສ ໂດຍເລືອກຝ່າຍທີ່ມີພະຍານຫຼາຍ, ຜູ້ມີສິນທໍາ, ແລະຜູ້ມີຄຸນວຸດທິສູງ; ພ້ອມກ່າວເຖິງຄໍາຂັດແຍ້ງ ແລະການໃຫ້ການເທັດ ດ້ວຍໂທດແບບຂັ້ນ (ຮວມທັງການເນລະເທດບາງກໍລະນີ). ຕໍ່ມາຈາກຄໍາພະຍານປາກ ໄປສູ່ຫຼັກຖານເອກະສານ: ວິທີຮ່າງໃບໜີ້ ແລະສັນຍາ, ການຮັບຮອງ, ການແກ້ໄຂ, ການທົດແທນເມື່ອເສຍຫາຍ, ແລະການລົງໃບຮັບເງິນ. ສຸດທ້າຍພຣະອົງອະທິບາຍດິວຍະ-ປຣະມານ (ການທົດສອບ) ສໍາລັບຂໍ້ຫາຫນັກ: ຕາຊັ່ງ, ໄຟ, ນໍ້າ, ພິດ, ແລະໂກສະ ພ້ອມເງື່ອນໄຂ, ມົນຕຣາ, ແລະຄວາມເໝາະສົມຕາມຊັ້ນວັນນະ ແລະກໍາລັງກາຍ; ປິດທ້າຍດ້ວຍຄໍາສາບານເບົາໆ ສໍາລັບຄວາມສົງໄສນ້ອຍ (ອ້າງເທວະ, ຕີນຄູບາ, ແລະບຸນ iṣṭa–pūrta).
Adhyaya 255
Chapter 255: दायविभागकथनम् (On the Division of Inheritance)
ພຣະອັກນິ ປ່ຽນຈາກການທົດສອບພິສູດຫຼັກຖານ ໄປສູ່ ດາຍະ-ວິພາກ (ການແບ່ງມໍລະດົກ) ໂດຍຊີ້ວ່າກົດໝາຍຊັບສິນຄອບຄົວແມ່ນເຕັກໂນໂລຊີແຫ່ງທຳມະ ເພື່ອຄວາມມັ່ນຄົງຂອງສັງຄົມ. ພຣະອົງອະທິບາຍອຳນາດຂອງພໍ່ໃນການແບ່ງ—ຈະໃຫ້ສິດເຫນືອແກ່ລູກຊາຍຄົນໃຫຍ່ ຫຼືແບ່ງເທົ່າກັນ—ແລະຂະຫຍາຍຫຼັກການແບ່ງເທົ່າກັນໄປຫາເມຍ ໂດຍສະເພາະເມື່ອ ສະຕຣີທະນະ ຍັງບໍ່ຖືກຈ່າຍ. ມີກົດລະບຽບການແບ່ງຫຼັງການຕາຍ ຮວມທັງໜີ້ສິນ ສິດທີ່ເຫຼືອຂອງລູກສາວ ແລະຂໍ້ຍົກເວັ້ນເຊັ່ນ ຊັບທີ່ຫາໄດ້ເອງ ຂອງຂວັນມິດຕະພາບ ແລະຜົນປະໂຫຍດຈາກການແຕ່ງງານ. ຕໍ່ມາກຳນົດຫຼັກຊັບຮ່ວມ ສິດໃນຊັບທີ່ພໍ່ຫາໄດ້ ແລະສິດຂອງລູກຊາຍທີ່ເກີດຫຼັງການແບ່ງ. ບົດນີ້ຈັດປະເພດທາຍາດ ແລະສາຍລູກຫຼາຍແບບ (aurasa, kṣetraja, putrikā-suta, kānīna, paunarbhava, ລູກຮັບອຸປະຖຳ/ລູກຊື້) ກຳນົດລຳດັບສືບທອດ ແລະໜ້າທີ່ຖວາຍປິນດະ. ຜູ້ຕົກຈາກທຳມະ ຜູ້ພິການ ຫຼືປ່ວຍຮ້າຍຮັກສາບໍ່ໄດ້ ຖືກຕັດສິດມໍລະດົກ ແຕ່ຕ້ອງມີການອຸປະຖຳຜູ້ພຶ່ງພາ ແລະເມຍຜູ້ມີຄຸນທຳ. ທ້າຍສຸດ ອະທິບາຍແຫຼ່ງກຳເນີດສະຕຣີທະນະ ການຕົກທອດ ໂທດໃນຄະດີແຕ່ງງານ ການນຳໃຊ້ຍາມຄັບຂັນ ຄ່າຊົດເຊີຍເມື່ອຮັບເມຍຮ່ວມ ແລະວິທີພິສູດການແບ່ງດ້ວຍພະຍານ ເອກະສານ ແລະການຄອບຄອງແຍກບ້ານ/ນາ/ສວນ.
Adhyaya 256
Determination of Boundary Disputes and Related Matters (सीमाविवादादिनिर्णयः)
ພຣະອັກນິຊີ້ແນະຂັ້ນຕອນທາງທຳມະທີ່ໃຊ້ໄດ້ຈິງໃນການຕັດສິນຄະດີຂັດແຍ່ງເຂດແດນ (sīmā‑vivāda) ໂດຍໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບຄວາມຮູ້ທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ໝາຍຫຼັກຖານທີ່ກວດສອບໄດ້. ສອບຖາມເຈົ້າຂອງດິນຂ້າງເຄີຍ, ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ບ້ານ, ຄົນລ້ຽງງົວ, ຊາວນາ, ຄົນເຂົ້າປ່າ ເປັນຜູ້ຮູ້ພູມສັນຖານ ແລະ ລາກເສັ້ນເຂດຕາມຫຼັກໝາຍເຊັ່ນ ຕົ້ນໄມ້, ຄັນດິນ, ຈອມມົດ, ສານ/ສະຖານບູຊາ, ຮ່ອງລຶກ ແລະອື່ນໆ. ຄວາມຈິງຖືກຄຸ້ມຄອງດ້ວຍໂທດ sāhasa ແບບຂັ້ນບັນໄດ; ຖ້າບໍ່ມີໝາຍ ຫຼື ພະຍານຍາດພີ່ນ້ອງ ກະສັດເປັນຜູ້ກຳນົດເຂດສຸດທ້າຍ. ຕໍ່ມາບົດນີ້ຂະຫຍາຍໄປຫາການລຸກລ້ຳ ແລະ ການປ່ຽນແປງໝາຍເຂດ, ງານຊົນລະປະທານເພື່ອປະໂຫຍດສາທາລະນະ (setu) ກັບບໍ່ນ້ຳທີ່ລຸກລ້ຳ, ໜ້າທີ່ການເພາະປູກ ແລະ ຜົນຜະລິດທີ່ປະເມີນເມື່ອປ່ອຍດິນຮ້າງ, ຄ່າປັບກ່ຽວກັບ satyaghāta ແລະ ການບໍລິໂພກຄ້າຍການຄອບຄອງ. ມັນກຳນົດກົດເກນການຜ່ານທາງ (ທາງເດີນ ແລະ ຂອບບ້ານ), ຂໍ້ຍົກເວັ້ນບາງກໍລະນີຂອງງົວ, ແລະ ຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຄົນລ້ຽງງົວພ້ອມຄ່າປັບແນ່ນອນ ແລະ ການຊົດໃຊ້. ຍັງມີມາດຕາວັດລະຍະຫ່າງລະຫວ່າງຖິ່ນຖານກັບນາ, ກົດການກູ້ຄືນຊັບສິນຫາຍ/ຖືກລັກ (ໜ້າທີ່ແຈ້ງ, ກຳນົດເວລາ, ຄວາມຮັບຜິດຊອບຜູ້ຊື້/ຜູ້ຂາຍ), ຂໍ້ຈຳກັດແລະການປະກາດສາທາລະນະໃນການໃຫ້ອະສັງຫາ, ການປະເມີນມູນຄ່າໂດຍຜູ້ຊຳນານ, ເງື່ອນໄຂການປ່ອຍທາດ, ແລະ ການອຸປະຖຳພຣາຫມັນຜູ້ຮູ້ພ້ອມປະເພນີທີ່ຖືກຕ້ອງ. ທ້າຍສຸດກ່າວເຖິງການປົກຄອງຂອງກຸ່ມ/ສະຫະກອນ (ສັນຍາ, ຍັກຍອກ, ຕົວແທນທີ່ມອບໝາຍ), ພາລະຮັບຜິດຊອບແຮງງານແລະການຂົນສົ່ງ, ກົດອາກອນ, ແລະ ການພະນັນທີ່ຄວບຄຸມໂດຍສູນກາງເພື່ອຊ່ວຍຈັບໂຈນ ໂດຍປະສານຣາຊະທຳມະກັບຫຼັກຖານ, ສັນຍາ, ແລະ ລະບຽບສັງຄົມ.
Adhyaya 257
वाक्पारुष्यादिप्रकरणम् (The Topic of Verbal Abuse and Related Offences)
ພຣະອັກນິຊີ້ແຈງການແບ່ງປະເພດຄະດີຕາມນິຕິທຳ: ການດ່າທໍ້ດ້ວຍວາຈາ (vāk-pāruṣya), ການທຳຮ້າຍຮ່າງກາຍ (sāhasa), ການລ່ວງລະເມີດທາງເພດ/ສັງຄົມ, ການສໍ້ໂກງການຄ້າ, ແລະການຄວບຄຸມການລັກຂໂມຍ. ເລີ່ມຈາກຄ່າປັບສຳລັບການເຢາະເຍີ້ຍຄົນພິການ/ຄົນເຈັບ ແລະຄຳສາບານຫຍາບຄາຍ, ຈາກນັ້ນກຳນົດໂທດແບບຂັ້ນບັນໄດຕາມວັນນະ, ບໍລິບົດ (anuloma/pratiloma), ແລະສະຖານະຜູ້ຄວນຄຸ້ມຄອງ (ນັກວິຊາວິເທດ, ກະສັດ, ເທວະ). ຕໍ່ມາອະທິບາຍມາດຕະວັດການທຳຮ້າຍ: ຍົກມືຂູ່, ເຮັດໃຫ້ເລືອດອອກ, ກະດູກຫັກ, ພິການ/ຕັດອະວະ, ແລະເພີ່ມໂທດເປັນສອງເທົ່າສຳລັບຄວາມຮຸນແຮງເປັນກຸ່ມ ແລະການລັກໃນຍາມທະເລາະພ້ອມການຊົດໃຊ້. ບົດນີ້ຍັງກ່າວເຖິງການຄຸ້ມຄອງເສດຖະກິດ: ຕາຊັ່ງຕວງວັດປອມ, ການປົນປອມສິນຄ້າ, ການຮ່ວມມືກຳນົດລາຄາ, ມາດຕະຖານກຳໄລທີ່ຍຸດຕິທຳ, ພາສີດ່ານ ແລະໂທດຕໍ່ການຫລີກລ້ຽງ. ທ້າຍສຸດວາງຫຼັກການຕຳຫຼວດແລະວິທີພິຈາລະນາຄະດີ: ສັນຍານຜູ້ນ່າສົງໄສ, ການຕັດສິນໂດຍບໍ່ມີພະຍານດ້ວຍເຫດຜົນແລະຫຼັກຖານ, ຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງບ້ານ/ແດນ, ແລະໂທດທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຈົນເຖິງໂທດຮ່າງກາຍຫຼືປະຫານ, ພ້ອມການຈັດການພິເສດສຳລັບພຣາຫມັນ (ປະທັບຕາ ແລະເນລະເທດ). ບົດສຸດທ້າຍຍ້ຳບົດບາດກະສັດໃນການກຳກັບກົດໝາຍ ແລະຄຸນລັກສະນະຂອງຜູ້ປົກຄອງເມື່ອພິຈາລະນາຄະດີດ້ວຍຕົນເອງ, ເຫັນກົດໝາຍເປັນເຄື່ອງມືແຫ່ງທຳມະເພື່ອຄວາມສະຫງົບຮຽບຮ້ອຍ។
Adhyaya 258
Ṛग्विधानम् (Ṛgvidhāna) — Applications of Ṛgvedic Mantras through Japa and Homa
ບົດນີ້ປ່ຽນຈາກເລື່ອງກົດໝາຍ-ຈັນຍາບັນກ່ອນໜ້າ ໄປສູ່ຄູ່ມືພິທີກຳທີ່ນຳໃຊ້ໄດ້ຈິງ: ພຣະອັກນິແນະນຳວິທີວິເທດຂອງພຸສກະຣະ (Ṛg, Yajus, Sāma, Atharva) ວ່າໃຫ້ຜົນທັງ bhukti ແລະ mukti ໂດຍເນັ້ນການປະຕິບັດຜ່ານ japa ແລະ homa. ພຸສກະຣະອະທິບາຍ Ṛgvidhāna: ການຈະປະກາຍະຕຣີ (ໃນນ້ຳ ແລະໃນ homa) ພ້ອມ prāṇāyāma, ວິນັຍ/ວຣະຕະແບບຂັ້ນ (10,000 ແລະ 100,000 ຄັ້ງ), ແລະການຈະ “Oṁ” ເປັນພຣະພຣະຫມັນສູງສຸດທີ່ທຳລາຍບາບ. ບົດນີ້ຍັງລວບລວມການນຳມັນຕຣາໄປໃຊ້ເພື່ອຊຳລະມົນທິນ, ອາຍຸຍືນ, ປັນຍາ, ຊະນະ, ຄວາມປອດໄພໃນການເດີນທາງ, ການກົດຂີ່ສັດຕູ, ການສະງົບຄວາມຝັນ, ການຮັກສາໂລກ, ຊ່ວຍການຄອດ, ເຮັດຝົນ, ສຳເລັດໃນການໂຕ້ວາທີ, ແລະຄວາມອຸດົມສົມບູນກະສິກຳ ໂດຍຜູກກັບເວລາ (ຕາເວັນຂຶ້ນ/ທ່ຽງ/ຕົກ), ສະຖານທີ່ (ນ້ຳ, ສາມແຍກ, ຄອກງົວ, ທົ່ງນາ) ແລະວິນັຍ (ອົດອາຫານ, ທານ, ອາບນ້ຳ). ທ້າຍສຸດກ່າວເຖິງທຳມະຂັ້ນຕອນ: ໃຫ້ dakṣiṇā ຫຼັງ homa, ຖວາຍອາຫານແລະຄຳ, ອາໄສພອນພຣາຫມະນະ, ແລະວັດຖຸທີ່ກຳນົດ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າເທັກນິກພິທີກຳຖືກຝັງໃນລະບຽບຈັນຍາບັນແລະການຊຳລະຈິດໃຈ।