Adhyaya 237

Verse 1

इत्य् अग्नेये महापुराणे श्रीस्तोत्रं नाम षट्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ सप्तत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः रामोक्तनीतिः अग्निर् उवाच नीतिस्ते पुष्करोक्ता तु रामोक्ता लक्ष्मणाय या जयाय तां प्रवक्ष्यामि शृणु धर्मादिवर्धनीं

ດັ່ງນີ້ໃນ «ອັກນິ-ມະຫາປຸຣານະ» ບົດທີ 236 ຊື່ «ສຣີ-ສໂຕຕຣະ» ຈົບລົງ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 237 «ນີຕິທີ່ຣາມະກ່າວ». ອັກນິກ່າວວ່າ: «ນີຕິອັນປຸສກະຣະໄດ້ກ່າວ—ແທ້ຈິງແມ່ນນີຕິທີ່ຣາມະກ່າວແກ່ລັກສະມະນະເພື່ອຊັຍຊະນະ—ຂ້າພະເຈົ້າຈະອະທິບາຍບັດນີ້. ຈົ່ງຟັງ ເພາະມັນເພີ່ມພູນທັມມະ ແລະອື່ນໆ»។

Verse 2

राम उवाच न्यानेनार्जनमर्थस्य वर्धनं रक्षणं चरेत् सत्पात्रप्रतिपत्तिश् च राजवृत्तं चतुर्विधं

ຣາມະກ່າວວ່າ: ດ້ວຍວິທີທີ່ຊອບທຳ ຄວນຫາຊັບ, ເພີ່ມພູນຊັບ, ຮັກສາຊັບ; ແລະຄວນແບ່ງປັນໃຫ້ແກ່ຜູ້ຄວນຮັບ. ຈັກກະພັດ/ກະສັດພຶງປະພຶດຖືກຕ້ອງ 4 ປະການ.

Verse 3

नयस्य विनयो मूलं विनयः शास्त्रनिश् चयात् विनयो हीन्द्रियजयस्तैर् युक्तः पालयेन्महीं

ວິນະຍະ (vinaya) ແມ່ນຮາກຖານຂອງນະຍະ (naya) ຄືການປົກຄອງອັນດີ. ວິນະຍະເກີດຈາກການກຳນົດແນ່ນອນໃນຄຳສອນແຫ່ງຄຳພີ. ແທ້ຈິງ ວິນະຍະແມ່ນການຊະນະເຫນືອອິນທຣີຍະ; ຜູ້ມີສິ່ງນັ້ນຄວນປົກຄອງແລະປົກປ້ອງແຜ່ນດິນ.

Verse 4

शास्त्रं प्रज्ञा धृतिर्दाक्ष्यं प्रागल्भ्यं धारयिष्णुता उत्साहो वाग्मितौदार्यमापत्कालसहिष्णुता

ຄວາມຮູ້ໃນຄຳພີແລະນະໂຍບາຍ, ປັນຍາໃນການປະຕິບັດ, ຄວາມໝັ້ນຄົງ, ຄວາມຊຳນານ, ຄວາມກ້າຫານໃນການລົງມື, ຄວາມອົດທົນຍືນຍົງ, ຄວາມພາກພຽນ, ວາຈາຄົມຄາຍ, ຄວາມໃຈກວ້າງ, ແລະຄວາມອົດກັ້ນໃນຍາມວິກິດ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຄຸນທຳທີ່ຈຳເປັນ.

Verse 5

प्रभावः शुचिता मैत्री त्यागः सत्यं कृतज्ञता कुलं शीलं समश्चेति गुणाः सम्पत्तिहेतवः

ອິດທິພົນ (ພະລັງສ່ວນຕົວ), ຄວາມບໍລິສຸດ, ມິດຕະພາບ, ການເສຍສະລະ, ຄວາມຈິງ, ຄວາມກະຕັນຍູ, ຕະກູນດີ, ຈັນຍາບັນດີ ແລະ ຄວາມເສມພາບໃນໃຈ—ຄຸນທຳເຫຼົ່ານີ້ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດຄວາມຮັ່ງມີ.

Verse 6

प्रकीर्णविषयारण्ये धावन्तं विप्रमाथिनं वागिमता दार्ढ्यमापत्कालसहिष्णुतेति ख , घ , ज , झ च ज्ञानाङ्कुशेन कुर्वीत वश्यमिन्द्रियदन्तिनं

ໃນປ່າແຫ່ງອາລົມວັດຖຸທີ່ກະຈາຍກະຈາຍ ຊ້າງແຫ່ງອິນທຣີຍະວິ່ງວຸ່ນ ແລະ ລົບກວນຜູ້ຮູ້. ໂດຍວາຈາອັນຄົມຄາຍ, ຄວາມໝັ້ນຄົງ, ແລະ ຄວາມອົດທົນໃນຍາມວິກິດ—ທີ່ຊີ້ໂດຍ kha, gha, ja, jha—ຄວນໃຊ້ “ອັງກຸສແຫ່ງປັນຍາ” ເພື່ອຝຶກຊ້າງອິນທຣີຍະໃຫ້ຢູ່ໃນອຳນາດ.

Verse 7

कामः क्रोधस् तथा लोभो हर्षो मानो मदस् तथा षड्वर्गमुत्सृजेदेनमस्मिंस्त्यक्ते सुखी नृपः

ກາມະ (ຕັນຫາ), ໂກຣດະ (ໂກດ), ໂລພະ (ໂລບ), ຮັດສະ (ຄວາມຮື້ນເຮືອງຍິນດີ), ມານະ (ຄວາມຖືຕົນ), ແລະ ມະດະ (ຄວາມເມົາມົວ)—ຫົກກຸ່ມນີ້ຄວນຖິ້ມລະ. ເມື່ອລະໄດ້ແລ້ວ ກະສັດຈະຢູ່ຢ່າງສຸກ ແລະ ການປົກຄອງຈະໝັ້ນຄົງ.

Verse 8

आन्वीक्षिकीं त्रयीं वार्तां दण्डनीतिं च पार्थिवः तद्वैद्यैस्तत्क्रियोपैतैश्चिन्ततयेद्विनयान्वितः

ກະສັດຄວນພິຈາລະນາ ອານວີກສິກີ (ການສືບສວນວິຈາລະນາ/ປັດຊະຍາ), ຕຣະຍີ (ພຣະເວດສາມ), ວາຣຕາ (ເສດຖະກິດ ແລະ ຊີວິດການຫາກິນ), ແລະ ດັນຑະນີຕິ (ວິຊາວ່າດ້ວຍການລົງໂທດ ແລະ ການປົກຄອງ) ໂດຍອາໄສນັກຊ່ຽວຊານຜູ້ມີວິທີປະຕິບັດຖືກຕ້ອງ ແລະ ກະທຳດ້ວຍຄວາມຖ່ອມຕົນມີວິໄນ.

Verse 9

आन्वीक्षिक्यार्थविज्ञानं धर्माधर्मौ त्रयीस्थितौ अर्थानर्थौ तु वार्तायां दण्डनीत्यां नयानयौ

ໃນອານວີກສິກີ ມີຄວາມຮູ້ວ່າສິ່ງໃດເປັນປະໂຫຍດ; ໃນຕຣະຍີ (ພຣະເວດສາມ) ມີທັງທຳມະ ແລະ ອະທຳມະຕັ້ງຢູ່; ໃນວາຣຕາ ຮູ້ກຳໄລແລະຂາດທຶນ; ແລະໃນດັນຑະນີຕິ ຮູ້ນະໂຍບາຍຖືກ ແລະ ນະໂຍບາຍຜິດ.

Verse 10

अहिंसा सूनृता वाणी सत्यं शौचं दया क्षमा वर्णिनां लिङ्गिनां चैव सामान्यो धर्म उच्यते

ອະຫິງສາ, ວາຈາອ່ອນໂຍນແລະຈິງ, ຄວາມສັດຈິງ, ຄວາມບໍລິສຸດ, ຄວາມເມດຕາກະລຸນາ, ແລະການອະໄພ—ເຫຼົ່ານີ້ຖືກກ່າວວ່າເປັນທຳມະສາກົນຮ່ວມ ສຳລັບທັງຜູ້ຖືວັນນະ (ຄົນຄອບຄົວ) ແລະຜູ້ຖືລິງຄະ (ນັກບວດຜູ້ມີເຄື່ອງໝາຍການສະຫຼະ) ດ້ວຍກັນ.

Verse 11

प्रजाः समनुगृह्णीयात् कुर्यादाचारसंस्थितिं वाक् सूनृता दया दानं हीनोपगतरक्षणं

ພຶງອຸປະຖຳປະຊາຊົນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ ແລະຈັດຕັ້ງໃຫ້ຢູ່ໃນອາຈາຣະອັນຖືກຕ້ອງ; ວາຈາຄວນຈິງແລະອ່ອນໂຍນ; ຄວນປະພຶດເມດຕາກະລຸນາ ແລະການໃຫ້ທານ, ພ້ອມທັງປົກປ້ອງຜູ້ຕົກຕ່ຳ ຜູ້ອ່ອນແອ ຫຼືຜູ້ຂາດແຄນ.

Verse 12

इति वृत्तं सतां साधुहितं सत्पुरुषव्रतं आधिव्याधिपरीताय अद्य श्वो वा विनाशिने

ດັ່ງນີ້ແມ່ນການປະພຶດຂອງຄົນດີ—ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຜູ້ມີຄຸນທຳ, ເປັນວຣະຕະ (ວິໄນອັນປະຕິຍານ) ຂອງສັດປຸຣຸສ—ທີ່ຄວນປະຕິບັດໂດຍຜູ້ຖືກຄວາມທຸກໃຈແລະໂລກໄພຮຸກຮານ, ຜູ້ອາດຈະພິນາດໃນມື້ນີ້ຫຼືມື້ພູ່ນີ້.

Verse 13

को हि राजा शरीराय धर्मापेतं समाचरेत् न हि स्वमुखमन्विच्छन् पीडयेत् कृपणं जनं

ກະສັດຜູ້ໃດຈະປະພຶດອະທຳເພື່ອຮ່າງກາຍຂອງຕົນເທົ່ານັ້ນ? ແທ້ຈິງ ເມື່ອຫາແຕ່ຈະເຕີມປາກຂອງຕົນ ກໍບໍ່ຄວນຂົ່ມເຫັງປະຊາຊົນຜູ້ທຸກຍາກແລະອ່ອນແອ.

Verse 14

कृपणः पीड्यमानो हि मन्युना हन्ति पार्थिवं क्रियते ऽभ्यर्हणीयाय स्वजनाय यथाञ्जलिः

ຄົນຕ່ຳຊ້າແລະຕະໜີ່ ເມື່ອຖືກຄວາມໂກດຮຸກຮານ ຍັງກ້າຕີແມ່ນແຕ່ກະສັດ; ແຕ່ຕໍ່ໜ້າຍາດພີ່ນ້ອງຂອງຕົນ—ຜູ້ຄວນໄດ້ຮັບການນັບຖື—ກັບປະພຶດດ້ວຍອາການອັນນົບນ້ອມ ດັ່ງການພະນົມມື (ອັນຈະລິ).

Verse 15

ततः साधुतरः कार्यो दुर्जनाय शिवर्थिना प्रियमेवाभिधातव्यं सत्सु नित्यं द्विषत्सु च

ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ປາຖະໜາຄວາມມົງຄຸນ ຄວນປະພຶດດີຍິ່ງຂຶ້ນ ແມ່ນແຕ່ຕໍ່ຄົນຊົ່ວ; ແລະຄວນເວົ້າແຕ່ຄໍາທີ່ໄພເພາະ—ເສມອໃນຫມູ່ຄົນດີ ແລະແມ່ນແຕ່ໃນຫມູ່ຄູ່ອິດສາກໍຕາມ।

Verse 16

देवास्ते प्रियवक्तारः पशवः क्रूरवादिनः शुचिरास्तिक्यपूतात्मा पूजयेद्देवताः सदा

ເທວະດາແມ່ນຜູ້ເວົ້າຄໍາທີ່ໄພເພາະ; ສັດເດຍລະສານແມ່ນຜູ້ເວົ້າຄໍາຮຸນແຮງ. ຜູ້ບໍລິສຸດ ແລະມີຈິດໃຈຖືກຊໍາລະໂດຍສັດທາ ຄວນບູຊາເທວະດາເສມອ.

Verse 17

दीनोपगतरक्षणमिति ख , घ , छ , ज , ञ , ट च स्वमुखमन्विच्छुरिति ख , छ च देवतावत् गुरुजनमात्मवच्च सुहृज्जनं प्रणिपातेन हि गुरुं सतो ऽमृषानुचेष्टितैः

«ການປົກປ້ອງຜູ້ທຸກຍາກ ແລະຜູ້ທີ່ມາຂໍພຶ່ງພາ» (ເປັນບົດອ່ານໃນ kha, gha, cha, ja, ña, ṭa); ແລະ «ການສະແຫວງຫາປະໂຫຍດຂອງຕົນ» (ເປັນບົດອ່ານໃນ kha ແລະ cha). ຄວນນັບຖືຜູ້ເຖົ້າແກ່ ແລະຄູອາຈານເຫມືອນເທວະດາ, ແລະຖືມິດຜູ້ຫວັງດີເຫມືອນຕົນເອງ; ແທ້ຈິງແລ້ວ ຄວນຖວາຍຄວາມເຄົາລົບແກ່ຄູ (guru) ດ້ວຍການກາບກົດ, ດ້ວຍຈິດປະພຶດຂອງຄົນດີ, ແລະດ້ວຍການກະທໍາທີ່ບໍ່ຫລອກລວງ.

Verse 18

कुर्वीताभिमुखान् भृत्यैर् देवान् सुकृतकर्मणा सद्भावेन हरेन्मित्रं सम्भ्रमेण च बान्धवान्

ດ້ວຍການຊ່ວຍເຫຼືອຂອງຜູ້ຮັບໃຊ້ ຄວນເຮັດໃຫ້ເທວະດາພໍໃຈ ໂດຍກຳມະດີທີ່ປະຕິບັດຢ່າງຖືກຕ້ອງ; ຄວນຊະນະໃຈມິດດ້ວຍຄວາມຈິງໃຈ ແລະນໍ້າໃຈດີ, ແລະຄວນປະພຶດຕໍ່ຍາດພີ່ນ້ອງດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມເຄົາລົບ.

Verse 19

स्त्रीभृत्यान् प्रेमदानाभ्यां दाक्षिण्येतरं जनं अनिन्दा परकृत्येषु स्वधर्मपरिपालनं

ຄວນອຸປະຖຳພັນພັນລະຍາ ແລະຜູ້ພຶ່ງພາ ດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລະການໃຫ້ຂອງ; ຄວນປະພຶດຕໍ່ຄົນອື່ນດ້ວຍຄວາມສຸພາບ; ບໍ່ຄວນຕິຕຽນກິດຈະການຂອງຜູ້ອື່ນ; ແລະຄວນຮັກສາສະວະທຳ (svadharma) ຂອງຕົນຢ່າງພາກພຽນ.

Verse 20

कृपणेषु दयालुत्वं सर्वत्र मधुरा गिरः प्राणैर् अप्युपकारित्वं मित्रायाव्यभिचारिणे

ຄວາມເມດຕາຕໍ່ຜູ້ທຸກຍາກ, ຄໍາເວົ້າຫວານອ່ອນທຸກແຫ່ງ, ການຊ່ວຍເຫຼືອແມ່ນແມ່ນຈະເສຍຊີວິດ—ນີ້ແມ່ນເຄື່ອງໝາຍຂອງຜູ້ຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ມິດຢ່າງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ।

Verse 21

गृहागते परिष्वङ्गः शक्त्या दानं सहिष्णुता स्वसमृद्धिष्वनुत्सेकः परवृद्धिष्वमत्सरः

ການກອດຮັບຜູ້ມາເຮືອນ, ການໃຫ້ທານຕາມກໍາລັງ, ຄວາມອົດທົນ, ບໍ່ຫຍິ້ງຍໍໃນຄວາມຮັ່ງມີຂອງຕົນ, ແລະບໍ່ອິດສາເມື່ອຜູ້ອື່ນເຈີຣິນ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນຄຸນທຳທີ່ຄວນຝຶກຝົນ।

Verse 22

अपरोपतापि वचनं मौनव्रतचरिष्णुता बन्धभिर्बद्धसंयोगः स्वजने चतुरश्रता

ຄໍາເວົ້າທີ່ບໍ່ເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນເຈັບໃຈ, ການປະພຶດວຣະຕະແຫ່ງຄວາມງຽບ (ມົນວຣະຕະ), ການຄົບຫາທີ່ຜູກພັນດ້ວຍສາຍສຳພັນອັນໜ້າເຊື່ອຖື, ແລະຄວາມຊື່ສັດຕົງຕໍ່ພວກພ້ອງຂອງຕົນ—ເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຮັບການສັນລະເສີນເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງສຸຈຣິດ।

Verse 23

उचितानुविधायित्वमिति वृत्तं महात्मनां

“ປະພຶດຕາມສິ່ງທີ່ສົມຄວນ”—ນີ້ແມ່ນຈັກກະລັກແຫ່ງຄວາມປະພຶດຂອງຜູ້ມີໃຈໃຫຍ່।