Bhuvanakosha & Tirtha-mahatmya
Sacred Geography & Pilgrimage
A cosmographic survey of the universe (bhuvanakosha) and the greatness (mahatmya) of sacred pilgrimage sites across Bharata.
Adhyayas in Bhuvanakosha & Tirtha-mahatmya
Adhyaya 107
The Creation of Svāyambhuva (Manu) — Bhuvanakośa, Seven Dvīpas, Varṣas, and Lineages
ພຣະອັກນິ ປ່ຽນຈາກການສອນວ່າດ້ວຍສະຖາປັດຕະຍະກຳ (ນະຄະຣາດິ-ວາສຕຸ) ໄປສູ່ການອະທິບາຍຈັກກະວານ ໂດຍສັນຍາວ່າຈະບອກເລື່ອງ “ບູວະນະ-ໂກຊະ” ພູມສັນຖານໂລກ ແລະປູ່ຍ່າຜູ້ກໍ່ກຳເນີດສາຍພັນ. ບົດນີ້ກ່າວເຖິງ ພຣິຍະວຣະຕະ ແບ່ງດວີປ 7 ໃຫ້ລູກຊາຍ: ຈັມບູ, ປລັກສະ, ຊາລມະລາ, ກຸຊະ, ກຣອັນຈະ, ຊາກະ, ແລະ ປຸສກະຣະ ເພື່ອສະແດງພູມສັນຖານອັນສັກສິດເປັນລະບຽບທາງທຳມະ. ຕໍ່ມາລະບຸການແບ່ງພາຍໃນຈັມບູດວີປ (ວັຣສະ ແລະພູເຂົາຂອບເຂດ) ໂດຍມີ ເມຣຸ/ອິລາວຣິຕະ ເປັນສູນກາງ; ແລະພັນລະນາດິນແດນເໜືອວ່າປອດຈາກຄວາມຢ້ານກົວແກ່ ແລະຕາຍ ມີຄວາມເທົ່າເທົ່າເກີນການແບ່ງຍຸກ. ເລື່ອງຫັນໄປສູ່ແບບຢ່າງ “ກະສັດສູ່ການສະຫຼະ”: ພຣິຍະວຣະຕະ ແລະຕໍ່ມາ ຣິສະພະ ກັບ ພາຣະຕະ ບັນລຸພຣະວິສນຸ ທີ່ ຊາລະກຣາມ ເຊື່ອມສາຍກະສັດກັບການຫຼຸດພົ້ນຜ່ານຕີຣຖະ. ຈາກພາຣະຕະ ໄປສູ່ ສຸມະຕິ ແລະ ອິນດຣະດຍຸມນະ ພ້ອມລູກຫຼານຕໍ່ໆ ຖືກລຽງລຳດັບ ແລະສຸດທ້າຍຊີ້ວ່ານີ້ແມ່ນການສ້າງຂອງ ສວາຍັມບູວະ ທີ່ຖືກໝາຍໂດຍລຳດັບຍຸກ (ກຣິຕະ, ເຕຣຕາ ແລະອື່ນໆ)។
Adhyaya 108
Chapter 108 — भुवनकोषः (Bhuvana-kośa: The Structure of the Worlds)
ພຣະອັກນິເລີ່ມການສຳຫຼວດຈັກກະວານຢ່າງເປັນລະບົບໃຫ້ແກ່ວະສິດຖະ ໂດຍນັບລາຍຊື່ດວີປ 7 ແລະມະຫາສະໝຸດ 7 ທີ່ຫ້ອມຮອບ ວາງໂຄງສ້າງໂລກໃຫ້ເປັນພື້ນທີ່ສັກສິດອັນມີລະບຽບຂອງທຳມະ. ຈາກນັ້ນຈຶ່ງເນັ້ນທີ່ຊັມບູດວີປ ແລະພູເມຣຸ ພ້ອມຂະໜາດຢ່າງຊັດເຈນ ແລະສັນຍາລັກດອກບົວ (ເມຣຸເປັນໃຈກາງຂອງດອກບົວໂລກ) ພ້ອມອະທິບາຍພູເຂົາຂອບເຂດ ແລະເຂດວັຣສະຮອບເມຣຸ: ພາຣະຕະ, ກິມປຸຣຸສະ, ຫະຣິວັຣສະ ທາງໃຕ້; ຣາມະຍະກະ, ຫິຣັນມະຍະ, ອຸຕຕະຣະກຸຣຸ ທາງເໜືອ; ອິລາວຣິຕະ ຢູ່ກາງ. ພູມສາດຖືກຊ້ອນດ້ວຍພຣະອຳນາດ: ພູທິດ, ປ່າສະຫວັນ, ເມືອງຂອງພຣະພຣະຫມາເທິງເມຣຸ ແລະອານາເຂດຂອງໂລກະປາລະ. ແມ່ນ້ຳທີ່ໄຫຼລົງຈາກພຣະບາດຂອງພຣະວິສນຸ (ໂດຍສະເພາະ ສີຕາ ແລະ ອາລະການັນດາ) ເຊື່ອມສະຫວັນກັບແຜ່ນດິນ ເຮັດໃຫ້ລະບົບນ້ຳກາຍເປັນທາງຜ່ານທາງເທວະວິທະຍາ. ທ້າຍບົດຫັນໄປສູ່ການກ່າວເຖິງຕີຣຖະ: ແມ່ນ້ຳກາຍເປັນຕີຣຖະ ແລະພາຣະຕະຖືກເນັ້ນວ່າເປັນດິນແດນທີ່ຄວາມສັກສິດເກີດຈາກການຮັບຮູ້ຕາມທຳມະ ເພື່ອປູທາງໄປສູ່ບັນຊີຕີຣຖະມະຫາຕມະຍະ.
Adhyaya 109
Chapter 109 — Tīrtha-mahātmya (The Glory of Sacred Pilgrimage Places)
ອັກນິເປີດບົດໂດຍກໍານົດວ່າ ຜົນຂອງຕີຣຖະ (tīrtha-phala) ບໍ່ແຍກອອກຈາກການຂັດເກົາຕົນ: ມື ຕີນ ແລະໃຈມີວິໄນ, ອາຫານເບົາ, ຊະນະອິນທຣີຍ, ແລະຫຼີກການຮັບຂອງຂວັນ ແມ່ນເງື່ອນໄຂທາງຈິດທໍາທີ່ເຮັດໃຫ້ການເດີນທາງຈາລິກໄດ້ຜົນທາງວິນຍານ. ຕໍ່ມາ ຂໍ້ຄວາມເທົ່າທຽມການຈາລິກຢ່າງບໍລິສຸດ ແລະການອົບອາຫານ 3 ຄືນ (ບໍ່ແວະຟອດອື່ນ) ກັບບຸນຂອງຍັດທັງປວງ, ຊູ້ວ່າ tīrtha-yātrā ເປັນທາງເລືອກທີ່ປະຕິບັດໄດ້ແທນ yajña ທີ່ແພງ ໂດຍສະເພາະສໍາລັບຜູ້ທີ່ບໍ່ສາມາດທໍາພິທີໃຫຍ່. Pushkara ຖືກຍົກຂຶ້ນເປັນຕີຣຖະສູງສຸດ ທີ່ພຣະອໍານາດເຂັ້ມຂຶ້ນໃນສາມ sandhyā; ການຢູ່ອາໄສ, japa, ແລະ śrāddha ທີ່ນັ້ນ ກ່າວວ່າຊ່ວຍຍົກສູງວົງຕະກູນ ໃຫ້ບຸນຄ້າຍ Aśvamedha ແລະໄດ້ເຖິງ Brahmaloka. ບົດຕໍ່ໄປເປັນບັນຊີພູມສາດສັກສິດ: ແມ່ນ້ໍາ, ຈຸດບັນຈົບ, ປ່າ, ພູ, ແລະເມືອງມີຊື່ (Kurukṣetra, Prayāga, Vārāṇasī, Avanti, Ayodhyā, Naimiṣa ແລະອື່ນໆ) ພ້ອມເຊື່ອມການອາບນ້ໍາ, dāna (ໂດຍສະເພາະການໃຫ້ອາຫານໃນເດືອນ Kārttika), ແລະການລະລຶກ/ເວົ້າອອກ ກັບການຊໍາລະບາບ, ສະຫວັນ ຫຼື Brahmaloka. Kurukṣetra ໄດ້ຮັບການເນັ້ນພິເສດ: ແມ່ນແຕ່ຝຸ່ນດິນກໍຊ່ວຍກູ້ໄດ້, ແລະການປະທັບຂອງ Sarasvatī ກັບເທວະທີ່ກ່ຽວກັບ Viṣṇu ເຮັດໃຫ້ເປັນພື້ນທີ່ທຳມະອັນເຂັ້ມຂົນ.
Adhyaya 110
गङ्गामाहात्म्यं (The Greatness of the Gaṅgā)
ສືບຕໍ່ສາຍທີຣຖະ-ມາຫາຕະມະ, ພຣະອັກນິຫັນມາອະທິບາຍຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງແມ່ນ້ຳຄັງຄາ ໃນຖານະຜູ້ຊຳລະບາບສູງສຸດ. ດິນແດນໃດທີ່ຄັງຄາໄຫຼຜ່ານ ຍ່ອມກາຍເປັນດິນສັກສິດໂດຍທຳມະຊາດ ແລະພູມສັນຖານເອງກໍເປັນພາຫະນະແຫ່ງທຳມະ. ຄັງຄາຖືກຍົກເປັນ ‘ຄະຕິ’ (ທີ່ພຶ່ງ/ທາງ) ສຳລັບຜູ້ປາຖະໜາທາງສູງ ແລະການບູຊາຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງຊ່ວຍຍົກຍ້ອງທັງບັນພະບຸລຸດແລະລູກຫຼານ. ການເຫັນ, ສຳຜັດ, ດື່ມນ້ຳ, ແລະສະດຸດສະດອງຄຳສັນລະເສີນຄັງຄາ ຖືກກ່າວວ່າໃຫ້ຜົນຫຼາຍ ເຫນືອກວ່າການທຳຕະປະສະຍາອັນຫນັກ ແລະການອຸທິດຕົນໜຶ່ງເດືອນທີ່ຝັ່ງນ້ຳ ເທົ່າກັບຜົນຂອງຍັດຍະທັງປວງ. ດ້ານພິທີສົບ ກ່າວວ່າກະດູກອັດຖິທີ່ຢູ່ໃນຄັງຄາ ຈະຮັບປະກັນການຢູ່ສະຫວັນຕາມເວລາທີ່ມັນຍັງຢູ່. ທ້າຍສຸດ ຊີ້ໃຫ້ເຫັນຄວາມເຂົ້າເຖິງພຣະກະລຸນາ: ແມ່ນແຕ່ຜູ້ມີອຸປະສັກເຊັ່ນຄົນຕາບອດ ກໍບັນລຸສະຖານະດຸດເທວະດາໄດ້ຜ່ານຄັງຄາ-ທີຣຖະ ເຮັດໃຫ້ແມ່ນ້ຳນີ້ເປັນທາງທົ່ວໄປສູ່ ພຸກຕິ ແລະ ມຸກຕິ.
Adhyaya 111
प्रयागमाहात्म्यम् (The Greatness of Prayāga)
ອັກນິເລີ່ມ «ປຣະຍາກະມາຫາຕມະຍະ» ໂດຍປະກາດວ່າ ປຣະຍາກະເປັນຕີຣຖະສູງສຸດ ໃຫ້ທັງພູກຕິ ແລະ ມຸກຕິ ເປັນຈຸດພົບກັນຂອງເທວະ (ພຣະພຣະຫມາ, ພຣະວິສນຸ ແລະອື່ນໆ) ກັບຣິສີ. ຄວາມສັກສິດຖືກອະທິບາຍຜ່ານພິທີກຳທີ່ຈັບຕ້ອງໄດ້: ດິນຈາກຝັ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ຖ້າພົກພາ ຫຼື ທາກາຍ ຈະທຳລາຍບາບ ເຫມືອນດວງອາທິດຂັບໄລ່ຄວາມມືດ. ຕໍ່ມາ ພື້ນທີ່ລະຫວ່າງ ຄົງຄາ–ຢະມຸນາ ຖືກເທົ່າກັບ «jaghana» ຂອງໂລກ ແລະ ປຣະຍາກະເປັນ upastha ພາຍໃນ ເຮັດໃຫ້ພູມສາດກາຍເປັນຮ່າງກາຍແຫ່ງເທວະວິທະຍາ. ຕີຣຖະຍ່ອຍ (ປຣະຕິສຖານ, ກຳບະລາ, ອັສວະຕະຣະ, ພໍກະວະຕີ) ຖືກກ່າວວ່າເປັນແທ່ນບູຊາຂອງປຣະຊາປະຕິ ແລະ ເວດາ-ຍັດຍະ ເຫມືອນມີຮ່າງກາຍຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຈົນແຕ່ການຂານນາມກໍໄດ້ບຸນ. ທີ່ສັງຄະມະ ການໃຫ້ທານ, ສຣາດທະ, ຈະປະ ກາຍເປັນອະມະຕະ; ຂໍ້ຄວາມຍັງເວົ້າເຖິງຄວາມແນ່ວແນ່ຂອງຜູ້ປາດຖະນາຈະຕາຍທີ່ປຣະຍາກະ. ທ້າຍສຸດ ລາຍນາມສະຖານທີ່ສຳຄັນ (ຫັມສະ-ປຣະປະຕະນະ, ໂກຕິຕີຣຖະ, ອັສວະເມດະ-ຕີຣຖະ, ມານະສະ-ຕີຣຖະ, ວາສະຣະກະ) ແລະ ຍົກຍ້ອງພະລັງເດືອນມາຄະ ພ້ອມທັງສາມສະຖານອັນສູງສຸດອັນຫາຍາກຂອງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ: ຄົງຄາດວາຣະ, ປຣະຍາກະ, ແລະ ຄົງຄາ-ສາກະຣະ.
Adhyaya 112
Prayāga-māhātmya (Conclusion Notice)
ບົດນີ້ເປັນຂໍ້ປິດທ້າຍແບບ colophon ເພື່ອຊີ້ວ່າ Prayāga-māhātmya ໃນ Agneya Purāṇa ສ່ວນ tīrtha ໄດ້ສຳເລັດແລ້ວ. ມັນປິດຄຳສອນກ່ອນໜ້າ ແລະຮັກສາວິທີສອນຂອງປຸຣານະທີ່ເຫັນພູມສາດສັກສິດເປັນທຳມະປະຕິບັດ: ສະຖານທີ່ສັກສິດເປັນເຄື່ອງມືໃຫ້ເກີດບຸນ, ການຊຳລະ, ແລະການປັບຊີວິດໂລກີໃຫ້ມຸ່ງສູ່ມົກສະ. ການປິດນີ້ຍັງບອກເຖິງຄວາມກ້າວໜ້າຢ່າງເປັນລະບົບຂອງ Agneya Vidyā ຈາກ tīrtha ໜຶ່ງໄປອີກໜຶ່ງ ສ້າງແຜນທີ່ kṣetra ທີ່ກົງກັບເປົ້າໝາຍສາລະພັດຂອງປຸຣານະ (ພິທີກຳ, ຮູບຄອນ, ການປົກຄອງ, ແລະວິຊາພ້ອມພັນ).
Adhyaya 113
Narmadā-ādi-māhātmya (The Greatness of the Narmadā and Other Tīrthas)
ໃນຫົວໜ່ວຍ tīrtha-mahātmya ນີ້ ພຣະອັກນິເລີ່ມອະທິບາຍພູມສັນຖານອັນສັກສິດ ໂດຍສັນລະເສີນແມ່ນ້ຳນະຣະມະດາ (Narmadā) ເປັນຜູ້ຊຳລະບາບສູງສຸດ ແລະລຽງລຳດັບຄວາມໃຫຍ່ແລະຄວາມຫຼາຍຂອງ tīrtha ຕາມລຳນ້ຳ. ບົດນີ້ວາງທິດສະດີການເດີນທາງບຸນແບບປຽບທຽບ: ຄົນເຫັນຄົງຄາ (Gaṅgā) ກໍໄດ້ຄວາມບໍລິສຸດທັນທີດ້ວຍ darśana (ການເຫັນ) ແຕ່ນະຣະມະດາຊຳລະດ້ວຍການແຕະນ້ຳ/ລົງອາບນ້ຳ ເພື່ອຊີ້ແນະວິທີໄດ້ puṇya ທີ່ແຕກຕ່າງ. ຕໍ່ມາພຣະອັກນິຍ້າຍໄປພູມິພາກອະມະຣະກັນຕະກະ (Amarakantaka) ກຳນົດ tīrtha ຫຼາຍແຫ່ງຮອບພູ ແລະແນະນຳ Śrīparvata ກັບຈຸດບັນຈົບອັນເປັນມງຄົດກັບແມ່ນ້ຳ Kāverī. ສາຍເລື່ອງຕຳນານອະທິບາຍຄວາມສັກສິດຂອງ Śrīparvata: ພຣະນາງ Gaurī ບຳເນັດ tapas ໄດ້ພອນ adhyātma (ການຮູ້ແຈ້ງທາງວິນຍານ) ແລະສະຖານທີ່ຈຶ່ງໄດ້ຊື່ນັ້ນ. ທ້າຍບົດກ່າວວ່າ dāna, tapas, japa, śrāddha ທີ່ເຮັດຢູ່ນີ້ຈະເປັນ akṣaya (ບໍ່ໝົດສິ້ນ) ແລະການຕາຍທີ່ tīrtha ນີ້ນຳໄປສູ່ Śivaloka ໂດຍພຣະ Hara ແລະ Devī ຖືກພັນລະນາວ່າປະທັບຢູ່ ແລະສະແດງລີລາ—ເຊື່ອມພູມສັນຖານກັບການພົ້ນທຸກໃນຊີວິດຈິງ។
Adhyaya 114
Chapter 114 — Gayā-māhātmya (The Greatness of Gayā)
ອັກນິເລົ່າໃຫ້ວະສິດຖະຟັງເຖິງຄວາມເປັນເລີດຂອງກະຍາ ເປັນຕີຣຖະສູງສຸດ ໂດຍກ່າວເຖິງຕະປັສຂອງກະຍາສຸຣະທີ່ລົບກວນເທວະ. ວິສນຸປະທານພອນໃຫ້ອະສຸຣະນັ້ນເປັນ «ສະຣະວະ-ຕີຣຖະ-ມະຍະ» (ມີສະພາບເປັນຕີຣຖະທັງປວງ) ແລ້ວເທວະທັງຫຼາຍຈຶ່ງຫາທາງໃຫ້ມັນສະຖຽນ. ຕາມຄໍາຊີ້ນໍາຂອງວິສນຸ ພຣະພຣະຫມາຂໍເອົາຮ່າງກາຍກະຍາສຸຣະເປັນພື້ນທີ່ບູຊາຍັດ; ອະສຸຣະຍອມເປັນແທ່ນບູຊາ ແຕ່ເຄື່ອນໄຫວ ຈຶ່ງຕິດຕັ້ງ «ເທວະມະຍີ-ສິລາ» ຫີນທິບ ທີ່ທໍາມະເປັນຜູ້ຄໍ້າຈຸນ. ນິທານຮອງອະທິບາຍຄວາມສັກສິດຂອງຫີນ ຜ່ານທັມມະວຣະຕາ/ເທວະວຣະຕາ, ຄໍາສາບຂອງມະຣີຈິ ແລະພອນຂອງເທວະວ່າເທວະທັງປວງສະຖິດໃນຫີນ ມີຮອຍພຣະບາດເປັນໝາຍ. ວິສນຸປາກົດເປັນ ກະດາທະຣະ ຜູ້ຖືຄອນທອນແຕ່ດັ້ງເດີມ ເພື່ອໃຫ້ຢູ່ນິ່ງ; ພຣະພຣະຫມາສໍາເລັດພູຣະນາຫຸຕິ ແລະກະຍາສຸຣະໄດ້ພອນວ່າຮ່າງກາຍຂອງຕົນເປັນກະເສດຣະທີ່ວິສນຸ ສິວະ ແລະພຣະພຣະຫມາຮ່ວມກັນຊໍາລະ ໂດຍມີຊື່ສຽງວ່າໃຫ້ພິຕຣຶໄດ້ເຖິງພຣະຫມະໂລກ. ທ້າຍບົດມີຄໍາສອນເຕືອນເລື່ອງຄວາມໂລບໃນພິທີທໍາມະ ແລະຮັບຮອງການດໍາລົງຊີວິດຂອງປະໂຣຫິດຕາມຕີຣຖະທີ່ກະຍາ ພ້ອມການອະທິບາຍຊື່ «ກະຍາ» ແລະຄວາມເກືອກກັບການບູຊາຮະຣິຂອງປານດະວະ.
Adhyaya 115
अध्याय ११५ — गयायात्राविधिः (Procedure for the Pilgrimage to Gayā)
ພຣະອັກນີກໍານົດວິທີເດີນທາງໄປກາຍາ (Gayā-yātrā) ແບບເປັນຂັ້ນຕອນ ໂດຍເນັ້ນ śrāddha ແລະ piṇḍa-dāna ເປັນເຕັກນິກແຫ່ງການຊ່ວຍພິຕຣະ (ບັນພະບຸລຸດ) ແລະຊໍາລະຕົນຂອງຜູ້ແສວງບຸນ. ຜູ້ປາຖະໜາເລີ່ມດ້ວຍ śrāddha ຕາມກໍານົດ ຮັບວິໄນ kārpaṭī ຄ້າຍນັກບວດຂໍທານ ເດີນທາງດ້ວຍການສໍາລວມ ບໍ່ຮັບຂອງຂວັນ ແລະນັບທຸກກ້າວເປັນບຸນໃຫ້ບັນພະບຸລຸດຍົກສູງ. ບົດນີ້ຍົກຍ້ອງອານຸພາບຂອງກາຍາເໜືອກວ່າຄໍາອ້າງອື່ນໆ ໂດຍກ່າວວ່າ ລູກຊາຍທີ່ໄປເຖິງກາຍາແມ່ນ “ຜູ້ກູ້” ຂອງບັນພະບຸລຸດ. ຈາກນັ້ນຈັດແຜນເສັ້ນທາງພິທີຕາມ tīrtha: Uttara-Mānasa ແລະ Dakṣiṇa-Mānasa ສໍາລັບອາບນ້ໍາແລະ tarpaṇa; Kanakhala ແລະ Phalgu (Gayāśiras) ເປັນສະຖານທີ່ສູງສຸດ ທີ່ຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ “ອອກຜົນ” ແລະບັນພະບຸລຸດໄດ້ເຖິງ Brahmaloka; ຕໍ່ດ້ວຍ Dharmāraṇya/Mataṅga-āśrama, Brahma-saras, Brahma-yūpa; ແລະຈຸດສຸດທ້າຍ Rudrapāda, Viṣṇupada, Brahmapada ພ້ອມສະຖານທີ່ໄຟ (Dakṣiṇāgni/Gārhapatya/Āhavanīya). ຂໍ້ຄວາມລວມມັນຕຣາ ສູດຮວມສາຍຕະກູນ (ຮູ້/ບໍ່ຮູ້, ຝ່າຍແມ່/ຝ່າຍພໍ່, ພິທີທີ່ຂາດຕົກ) ແລະຄໍາອ້າງບຸນ (ຍົກຂຶ້ນຫຼາຍຮ້ອຍຊົນລຸ້ນ, ເທົ່າ 10 Aśvamedha, ບໍ່ກັບເກີດ). ທ້າຍສຸດຍົກ Akṣayavaṭa ແລະບຸນອັນບໍ່ເສື່ອມຈາກການເລີ້ຍງ brāhmaṇa ໂດຍປະກາດວ່າ ການເດີນທາງກາຍາໃຫ້ຜົນສູງ ແມ່ນແມ່ນຈະເຮັດບໍ່ຄົບຕາມລໍາດັບຢ່າງເຂັ້ມງວດກໍຕາມ।
Adhyaya 116
Chapter 116 — गयायात्राविधिः (Gayā-yātrā-vidhiḥ) | The Procedure for the Gayā Pilgrimage
ພຣະອັກນິກໍານົດວິທີເດີນທາງຈາລິກໄປກາຍາ (Gayā) ຢ່າງເປັນລໍາດັບ: ອາບນ້ໍາພ້ອມສວດ Gayatrī, ຮັກສາ tri-sandhyā, ແລະເຮັດ śrāddha ຕອນເຊົ້າແລະຕອນທ່ຽງ ພ້ອມ piṇḍa-dāna. ບົດນີ້ວາງແຜນກາຍາເປັນເຄືອຂ່າຍ tīrtha ໜາແນ່ນ ມີຈຸດສໍາຄັນເຊັ່ນ pada (ຮອຍຕີນ), kuṇḍa (ສະຫວ່າງນ້ໍາ), śilā (ຫີນສັກສິດ), ປະຕູ ແລະການປະທັບຂອງເທວະ—ທີ່ຖືກ “ເປີດໃຊ້” ດ້ວຍການຖວາຍ, ການກ້ອມກາບ, ແລະມັນຕຣາ. ມີຄໍາອ້າງດ້ານການພົ້ນທຸກ: ຜ່ານ yoni-dvāra ເປັນນິມິດຂອງການບໍ່ກັບສູ່ສັງສານ; ອຸທິດໃຫ້ງົວ Vaitaraṇī ຍົກສູງ 21 ຊົນລຸ້ນ; ໄດ້ດາຣະຊັນ Puṇḍarīkākṣa (Viṣṇu) ລົບຫນີ້ສາມປະການ (ṛṇa-traya). ຕໍ່ມາຂະຫຍາຍໄປສູ່ການບູຊາຮ່ວມ: ຮູບ Viṣṇu (Gadādhara, Hṛṣīkeśa, Mādhava, Nārāyaṇa, Varāha, Narasiṃha, Vāmana), Śiva-liṅga (ລວມທັງ aṣṭa-liṅga ລັບ), Devī ແລະ Gaṇeśa, ຊູ້ວ່າການຈາລິກແມ່ນພິທີກຳສັງຄົມສົມບູນ. ທ້າຍສຸດມີສະໂຕຕຣາ Gadādhara ຂໍ dharma-artha-kāma-mokṣa, ເປັນພະຍານການປົດຫນີ້, ແລະຫຼັກ akṣaya-śrāddha: ພິທີກາຍາໃຫ້ບຸນອັນບໍ່ເສື່ອມ ແລະນໍາບັນພະບຸລຸດໄປ Brahmaloka.
Adhyaya 117
अध्याय ११७ — श्राद्धकल्पः (The Procedure for Śrāddha)
ບົດນີ້ປ່ຽນຈາກເລື່ອງການເດີນທາງສັກສິດໄປກາຍາ (Gayā) ເຂົ້າສູ່ວິທີການ śrāddha-kalpa ຢ່າງລະອຽດ ໂດຍຊູ້ວ່າ śrāddha ເປັນພິທີທີ່ໄດ້ບຸນເພີ່ມຂຶ້ນເມື່ອປະກອບໃນທີ່ທິຣຖະ (ໂດຍສະເພາະ Gayā ແລະວັນ saṅkrānti)។ ມັນອະທິບາຍຄຸນສົມບັດແລະການຕຽມການ: ເວລາມົງຄຸນ (śukla-pakṣa ຈາກ caturthī ເປັນຕົ້ນ), ການເຊີນລ່ວງໜ້າ 1 ມື້, ເລືອກຜູ້ຮັບທີ່ຄວນ (yati, sādhus, snātaka, śrotriya) ແລະຫ້າມຜູ້ບໍ່ບໍລິສຸດທາງພິທີ। ຕໍ່ມາຈັດລຳດັບພິທີ: ຈັດທີ່ນັ່ງ 3 ຄົນແທນສາຍພໍ່/ແມ່, ຮັກສາວິໄນຄ້າຍ brahmacarya, ຈັດ kuśa/darbha ແລະ pavitra, ເຊີນ Viśvedevas ແລະ Pitṛs ດ້ວຍການໂປຍ barley ແລະ sesame, ຖວາຍ arghya ແລະນ້ຳພ້ອມມັນຕຣາ, ແຍກການເດີນວຽນ deva/pitṛ (savyā ແລະ apasavyā)។ ກ່າວເຖິງ homa ສຳລັບຜູ້ມີໄຟ agnihotra ແລະການຖວາຍດ້ວຍມືສຳລັບຜູ້ບໍ່ມີໄຟ; ຕາມດ້ວຍການເລີ້ຍງອາຫານ, ຖາມຄວາມພໍໃຈ, ຈັດການຂອງເຫຼືອ, ວາງ piṇḍa, ອວຍພອນ akṣayya-udaka, ສະວະດາ (svadhā) ແລະໃຫ້ dakṣiṇā। ທ້າຍສຸດສະຫຼຸບ ekoddiṣṭa, sapiṇḍīkaraṇa, abhyudayika śrāddha; ລາຍການ “tṛpti” ຕາມອາຫານ, ຄຸນສົມບັດ paṅkti-pāvana brāhmaṇa, ຜົນຕາມ tithi ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ, ເວລາ akṣaya ແລະທີ່ທິຣຖະສຳຄັນ (Gayā, Prayāga, Gaṅgā, Kurukṣetra ແລະອື່ນໆ) ທີ່ໄດ້ບຸນ śrāddha ບໍ່ເສື່ອມສູນ।
Adhyaya 118
Bhāratavarṣa (भारतवर्षम्) — Definition, Divisions, Mountains, Peoples, and Rivers
ພຣະອັກນີກ່າວກຳນົດພາຣະຕະວັຣສະເປັນແຜ່ນດິນລະຫວ່າງມະຫາສະໝຸດທາງໃຕ້ ແລະ ພູຫິມາລະຍະ ພ້ອມລະບຸຂອບເຂດເປັນໂຢຊະນະ ແລະຍົກຍ້ອງວ່າເປັນ «ກັມມະພູມິ» ທີ່ການກະທຳຂອງມະນຸດນຳໄປສູ່ສະວັກຄະ ແລະ ອະປະວັກຄະ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ) ໄດ້. ຕໍ່ມາເປັນການຈັດລາຍຊື່ແບບບູວະນະໂກສະ: ພູໃຫຍ່ໆຖືກເອີ້ນວ່າກຸລະປະຣະວະຕະ ເປັນແກນພູມິທັດອັນສັກສິດຂອງອະນຸທະວີບ. ພຣະອັກນີຍັງກ່າວເຖິງດວີປ/ເກາະ ແລະມະຫາສະໝຸດທີ່ຫ້ອມລ້ອມ ພ້ອມແບ່ງພາຣະຕະເປັນ 9 ພາກເພື່ອຈັດລະບຽບອົງປະກອບພື້ນຖິ່ນ. ຊົນເຜົ່າເຊັ່ນ ກິຣາຕະ, ຢະວະນະ ແລະສັງຄົມຕາມວັນນະເລີ່ມຈາກພຣາຫມະນະ ຖືກຈັດວາງໃນໂຄງການນີ້. ທ້າຍສຸດ ບົດຈະລົງລາຍຊື່ແມ່ນ້ຳຕາມແຫຼ່ງພູ—ວິນທະຍະ, ສະຫະຍະ, ມະລະຍະ, ມະເຫນທຣະ, ສຸກຕິມັດ, ແລະ ຫິມາລະຍະ—ເຊື່ອມນ້ຳສັກສິດກັບພູມສັນຖານ ໃຫ້ແຜ່ນດິນແລະແມ່ນ້ຳເປັນພິກັດແຫ່ງທຳ ແລະເປັນທາງໄຫຼຂອງບຸນກຸສົນສຳລັບຕີຣຖະຈາຣິກາ.
Adhyaya 119
Mahādvīpādi (The Great Continents and Related Cosmography) — Agni Purana Chapter 119
ອັກນິ ປ່ຽນຈາກການກ່າວເຖິງ Bhāratavarṣa ໄປສູ່ການສຳຫຼວດຄອສໂມກຣາຟີແບບ mahādvīpādi ຕາມແບບຈຳລອງ ສັບຕະ-ດວີປ. ເລີ່ມດ້ວຍ Jambūdvīpa ກວ້າງ 1 ແສນ ໂຢຊະນາ ແບ່ງເປັນ 9 ສ່ວນ ແລະຖືກລ້ອມດ້ວຍມະຫາສະໝຸດ Kṣīra (ນ້ຳນົມ). ຈາກນັ້ນອອກໄປເປັນວົງກົດ: Plakṣa-dvīpa (ຜູ້ປົກຄອງສາຍ Medhātithi, ຊື່ varṣa, ແມ່ນ້ຳສຳຄັນ, ທຳມະຕາມ varṇāśrama) ຕໍ່ດ້ວຍ Śālmala ແລະດວີປອື່ນໆ. ແຕ່ລະດວີປມີມະຫາສະໝຸດລ້ອມຮອບຕ່າງກັນ: ນ້ຳເຄັມ, ນ້ຳອ້ອຍ, surā/suroda, ນ້ຳມັນເນີຍ (ghee), ນ້ຳ whey/ນ້ຳຫມາກກະທິສົ້ມ, ແລະນ້ຳຫວານ. ອັກນິ ບັນທຶກຫຼັກການຕັ້ງຊື່ varṣa, ສາຍຕະກູນຜູ້ຄອງ, ພູແລະແມ່ນ້ຳ, ພ້ອມຮູບແບບການບູຊາ—Soma, Vāyu, Brahmā, Sūrya, Hari—ຊີ້ວ່າຄອສໂມກຣາຟີເປັນທີໂອໂລຊີຂອງພະສັດທາຕາມຖິ່ນ. ທ້າຍສຸດກ່າວເຖິງຂອບເຂດ: ດິນ Svādūdakā ສີທອງບໍ່ມີຊີວິດ, ພູ Lokāloka ທີ່ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍຄວາມມືດ, ແລະເປືອກຈັກກະວານ aṇḍa-kaṭāha ເປັນແບບຈຳລອງໂລກທີ່ມີຂອບເຂດແລະຖືກຫຸ້ມໃນຈັກກະວານ.
Adhyaya 120
Adhyaya 120 — भुवनकोषः (Bhuvanakośa: Cosmic Geography and Cosmological Measures)
ອັກນິສອນວະສິດຖະໃຫ້ຮູ້ພູມສັນຖານຈັກກະວານຢ່າງເປັນລຳດັບ: ຂະໜາດແຜ່ນດິນ ແລະ ໂລກໃຕ້ 7 ຊັ້ນ (ອະຕະລາ ຫາ ປາຕາລາ) ພ້ອມພູມທັດຫຼາກຫຼາຍ; ເຊສະ/ອະນັນຕະເປັນຖານຮອງແຜ່ນດິນດ້ວຍພະລັງຕາມະສະ. ຕໍ່ມາຂະຫຍາຍໄປສູ່ນະລົກຂ້າງລຸ່ມ, ແສງສະຫວ່າງຂອງພະອາທິດ, ແລະລະດັບລະຍະທາງດາວະສາດ: ພະອາທິດ, ພະຈັນ, ມະນະດົນນັກສັດ, ວົງດາວເຄາະ ຈົນເຖິງ ທຣຸວະ ແລະ ໂລກສູງ (ມະຫາຣໂລກ, ຈະນະໂລກ, ຕະໂປໂລກ, ສັດຍະໂລກ/ພຣະພຣະຫມໂລກ). ບົດນີ້ຍັງອະທິບາຍ “ໄຂ່ຈັກກະວານ” (ພຣະຫມານັນດະ) ແລະຊັ້ນຫຸ້ມຕໍ່ເນື່ອງ (ນ້ຳ, ໄຟ, ລົມ, ອາກາດ, ພູຕາດິ, ມະຫັດ, ປຣະທານ) ຜະສົມພາສາຕັດຕະວະແນວສາງຂະຍະກັບເທວະວິທະຍາໄວສະນະ: ວິສນຸ ແລະ ສັກຕິເປັນພະລັງເຫດກໍ່ໃຫ້ເກີດການປາກົດ. ພາກຍໂຕິຫະສາດກ່າວເຖິງລົດພະອາທິດ, ລໍ້ເວລາ, ມ້າເປັນສັນທະວັດຕະວິທີ, ແລະຮູບສິຊຸມາຣະໃນຟ້າມີທຣຸວະຢູ່ປາຍຫາງ; ຍົກຍ້ອງການລະລຶກກັງຄາສະຫວັນວ່າທຳລາຍບາບ. ທ້າຍສຸດປະກາດວ່າ ວິສນຸເປັນພື້ນຖານແຫ່ງການມີຢູ່ແລະຄວາມຮູ້, ແລະສັນຍາຜົນບຸນແກ່ຜູ້ສວດ/ອ່ານ ບູວະນະໂກສະນີ້.