Adhyaya 241

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सामादिर्नाम चत्वारिंशदध्कद्विशततमो ऽध्यायः अथ एकचत्वारिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजनीतिः राम उवाच षड्विधन्तु बलं व्यूह्य देवान् प्रार्च्य रिपुं व्रजेत् मौलं भूतं श्रोणिसुहृद्द्विषदाटविकं बलं

ດັ່ງນີ້ໃນ «ອັກນິມະຫາປຸຣານະ» ບົດທີ 240 ຊື່ «ສາມາດິ» ໄດ້ສິ້ນສຸດລົງ. ບັດນີ້ເລີ່ມບົດທີ 241: «ຣາຊະນີຕິ» (ວິທີປົກຄອງລັດ). ພຣະຣາມະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຈັດກອງທັບໃຫ້ຄົບຫົກປະເພດ ແລະບູຊາເທວະດາຢ່າງຖືກຕ້ອງແລ້ວ ຈຶ່ງຍົກໄປຫາສັດຕູ: ກອງປະຈຳ/ສືບທອດ, ກອງເກນ, ກອງມິດສະຫາຍ, ຜູ້ແປພັກຈາກຝ່າຍສັດຕູ, ແລະກອງຊົນເຜົ່າປ່າ—ນີ້ແມ່ນພະລັງກອງທັບຫົກປະເພດ.»

Verse 2

पूर्वं पूर्वं गरीयस्तु बलानां व्यसनं तथा षडङ्गं मन्त्रकोषाभ्यां पदात्यश्वरथद्विपैः

ໃນບັນດາອົງປະກອບທັງຫຼາຍ ອັນທີ່ຢູ່ກ່ອນຍ່ອມຫນັກແນ່ນກວ່າອັນທີ່ຕາມຫຼັງ; ເຊັ່ນດຽວກັນ ຄວນເຂົ້າໃຈຈຸດອ່ອນຂອງກອງທັບ. ອຳນາດຫົກອົງປະກອບປະກອບດ້ວຍ ມົນຕຣະ (ການປຶກສາ) ແລະ ໂກສະ (ຄັງຫຼວງ) ພ້ອມດ້ວຍ ທະຫານຮາບ, ທະຫານມ້າ, ລົດຮົບ, ແລະຊ້າງຮົບ.

Verse 3

नद्यद्रवनदुर्गेषु यत्र यत्र भयं भवेत् सेनापतिस्तत्र तत्र गच्छेद्व्यूहीकृतैर् बलैः

ໃນທີ່ຂ້າມແມ່ນ້ຳ, ບ່ອນຊຸ່ມນ້ຳ/ຕົມຕົມ, ແລະປ້ອມປະການ—ບ່ອນໃດກໍຕາມທີ່ເກີດອັນຕະລາຍ—ແມ່ທັບໃຫຍ່ຄວນໄປບ່ອນນັ້ນເທົ່ານັ້ນ ພ້ອມກອງທັບທີ່ຈັດເປັນຮູບຂະບວນຮົບ (ວິຍູຫະ).

Verse 4

नायकः पुरतो यायात् प्रवीरपुरुषावृतः मध्ये कलत्रं स्वामी च कोषः फल्गु च यद्बलं

ຜູ້ນໍາກອງທັບຄວນເດີນນໍາໜ້າ ໂດຍມີວີລະບຸລຸດຜູ້ຜ່ານການພິສູດລ້ອມຮອບ; ກາງຂະບວນໃຫ້ວາງຄອບຄົວ (ເມຍ), ອົງອະທິປະໄຕ/ກະສັດ ແລະຄັງຊັບ; ສິ່ງໃດທີ່ອ່ອນແອກໍໃຫ້ຢູ່ກາງເພື່ອຄຸ້ມຄອງ।

Verse 5

पार्श्वयोरुभयोरश्वा वाजिनां पार्श्वयो रथाः रथानां पार्श्वयोर्नागा नागानां चाटवीबलं

ທັງສອງປີກໃຫ້ຈັດວາງກອງມ້າ; ຂ້າງປີກຂອງກອງມ້າໃຫ້ຕັ້ງກອງລົດຮົບ; ຂ້າງປີກຂອງກອງລົດຮົບໃຫ້ຕັ້ງກອງຊ້າງ; ແລະຂ້າງປີກຂອງກອງຊ້າງໃຫ້ວາງກອງປ່າ (āṭavī-bala)។

Verse 6

पश्चात् सेनापतिः सर्वं पुरस्कृत्य कृती स्वयं यायात्सन्नद्धसैन्यौघः खिन्नानाश्वासयञ्च्छनैः

ຕໍ່ມາ ຈອມທັບຜູ້ມີຄວາມສາມາດ ເມື່ອຈັດທຸກຢ່າງໃຫ້ເປັນລະບຽບ ແລະຈັດໃຫ້ຢູ່ຂ້າງໜ້າແລ້ວ ຄວນເດີນທາງດ້ວຍຕົນເອງ—ກອງທັບຫນາແນ່ນຸ່ງຫຸ້ມອາວຸດພ້ອມ—ໂດຍເດີນຊ້າໆ ເພື່ອໜູນໃຈ ແລະປອບໃຈຜູ້ເມື່ອຍລ້າ।

Verse 7

यायाद्व्यूहेन महता मकरेण पुरोभये श्येनेनोद्धृतपक्षेण सूच्या वा वीरवक्त्रया

ຄວນເຄື່ອນທັບດ້ວຍວິວະຫະການຮົບອັນໃຫຍ່—ອາດເປັນຮູບແບບ «ມະກະຣະ» ເພື່ອຈົມຕີດ້ານໜ້າສອງຂ້າງ, ຫຼື «ສຽນ» (ນົກເຫຍື່ອ) ທີ່ຍົກປີກຂຶ້ນ, ຫຼື «ສູຈີ» (ເຂັມ), ຫຼື «ວີຣະວັກຕຣາ» (ໜ້າວີລະບຸລຸດ)।

Verse 8

पश्चाद्भये तु शकटं पार्श्वयोर्वज्रसञ्ज्ञितं सर्वतः सर्वतोभद्रं भये व्यूहं प्रकल्पयेत्

ເມື່ອຄາດວ່າອັນຕະລາຍຈະມາຈາກດ້ານຫຼັງ ຄວນຈັດຮູບແບບກອງທັບເປັນຮູບລົດເກວຽນ; ທີ່ປີກທັງສອງໃຫ້ຈັດຮູບແບບທີ່ເອີ້ນວ່າ «ວັດຊຣະ»; ແລະເມື່ອອັນຕະລາຍຄຸກຄາມຈາກທຸກທິດ ຄວນຈັດວິວະຫະການຮົບທີ່ເອີ້ນວ່າ «ສະຣະວະໂຕພະດຣະ» (Sarvatobhadra)។

Verse 9

कन्दरे शैलगहने निम्नगावनसङ्कटे दीर्घाध्वनि परिश्रान्तं क्षुत्पिपासाहितक्लमं

ໃນຖ້ຳພູ, ໃນປ່າຫີນທີ່ໜາແໜ້ນ, ໃນຫ້ວຍຕ່ຳອັນອັນຕະລາຍແລະທາງຜ່ານປ່າ—ລາວເມື່ອຍລ້າຈາກທາງໄກ ແລະອ່ອນແຮງດ້ວຍຄວາມເມື່ອຍພ້ອມຄວາມຫິວແລະກະຫາຍນ້ຳ।

Verse 10

व्याधिदुर्भिक्षमरकपीडितं दस्युविद्रुतं पङ्कांशुजलस्कन्धं व्यस्तं पुञ्जीकृतं पथि

ດິນແດນ/ເສັ້ນທາງທີ່ຖືກທຸກທ້ອນດ້ວຍໂລກໄພ, ຄວາມອຶດຢາກ ແລະການຕາຍຈາກລະບາດ; ຖືກໂຈນປົ່ນໃຫ້ຕົກໃຈວຸ່ນວາຍ; ຖືກອຸດຕັນດ້ວຍຕົມ, ຝຸ່ນ ແລະກອງນ້ຳຫຼາຍ; ແລະການສັນຈອນແຕກກະຈາຍກັບກອງສະສົມຢູ່ທາງ—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນໝາຍແຫ່ງຄວາມທຸກຍາກ.

Verse 11

प्रसुप्तं भोजनव्यग्रमभूमिष्ठमसुस्थितं चौराग्निभयवित्रस्तं वृष्टिवातसमाहतं

ຜູ້ທີ່ນອນຫຼັບ; ຜູ້ທີ່ວຸ່ນວາຍໃນຂະນະກິນອາຫານ; ຜູ້ທີ່ນອນຢູ່ພື້ນ; ຜູ້ທີ່ບໍ່ໝັ້ນຄົງ; ຜູ້ທີ່ຫວາດກົວໂຈນ ຫຼືໄຟ; ແລະຜູ້ທີ່ຖືກຝົນແລະລົມກະທົບ—ຄົນເຫຼົ່ານີ້ຄວນຖືວ່າອ່ອນແອ ແລະຄວນໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງ.

Verse 12

इत्यादौ स्वचमूं रक्षेत् प्रसैन्यं च घतयेत् विशिष्टो देशकालाभ्यां भिन्नविप्रकृतिर्बली

ດັ່ງນັ້ນ ໃນເບື້ອງຕົ້ນຄວນປົກປ້ອງກອງທັບ/ຮູບແບບການຈັດທັບຂອງຕົນ ແລະໂຈມຕີໃຫ້ແຕກກະຈາຍກອງຫນ້າຂອງສັດຕູ. ນາຍທັບຜູ້ແຂງແກ່ນແມ່ນຜູ້ຍອດຢ່າງໃນການປັບຕົວຕາມຖິ່ນທີ່ແລະເວລາ ແລະປ່ຽນທ່າທີຍຸດທະການຕາມສະພາບການ.

Verse 13

कुर्यात् प्रकाशयुद्धं हि कूटयुद्धं विपर्यये तेष्ववस्कन्दकालेषु परं हन्यात्समाकुलं

ຄວນຮົບແບບເປີດເຜີຍ ແລະປະກາດຊັດເຈນ; ແຕ່ເມື່ອສະພາບກົງກັນຂ້າມ ຄວນໃຊ້ການຮົບແບບລັບລວງ (ຫຼອກລວງ). ໃນຍາມບຸກຈູ່ໂຈມຢ່າງກະທັນຫັນເຊັ່ນນັ້ນ ຄວນຟັນຟາດສັດຕູເມື່ອເຂົາກຳລັງວຸ່ນວາຍ.

Verse 14

वज्रसङ्कटमिति ख , छ च अभूमिष्ठं स्वभूमिष्ठं स्वभूमौ चोपजायतः प्रकृतिप्रग्रहाकृष्टं पाशैर् वनचरादिभिः

«ວັດຊຣະສັງກະຕະ» (ອັນຕະລາຍດັ່ງຟ້າຜ່າ): ດັ່ງນັ້ນພະຍາງ ‘kha’ ແລະ ‘cha’. ມັນປົກປ້ອງຜູ້ທີ່ບໍ່ຢູ່ເທິງດິນຂອງຕົນ, ຜູ້ຢູ່ເທິງດິນຂອງຕົນ, ແລະຜູ້ເກີດ/ຖືກວາງໄວ້ເທິງດິນຂອງຕົນ; ຍັງປົກປ້ອງຜູ້ຖືກສະພາບການບີບຄັ້ນລາກໄປ ແລະຖືກຊາວປ່າແລະອື່ນໆຈັບດ້ວຍບ່ວງ/ເຊືອກ.

Verse 15

हन्यात् प्रवीरपुरुषैर् भङ्गदानापकर्षणैः पुरस्ताद्दर्शनं दत्वा तल्लक्षकृतनिश् चयात्

ຄວນໂຈມຕີສັດຕູໂດຍໃຊ້ນັກຮົບວິລະຊົນຊັ້ນນໍາ ຜູ້ຊໍານານໃນການທະລຸແນວຕ້ານ, ການໃຫ້ສັມປະທານ (ເພື່ອລໍ້ລວງ), ແລະການດຶງສັດຕູໃຫ້ອອກຫ່າງ; ຫຼັງຈາກປາກົດຕົວຢູ່ດ້ານໜ້າໃຫ້ເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງກະທໍາດ້ວຍການຕັດສິນໃຈທີ່ເກີດຈາກການສັງເກດເຄື່ອງໝາຍຂອງເຂົາເຈົ້າ.

Verse 16

हन्यात्पश्चात् प्रवीरेण बलेनोपेत्य वेगिना पश्चाद्वा सङ्कुलीकृत्य हन्याच्छूरेण पूर्वतः

ຄວນໂຈມຕີຈາກດ້ານຫຼັງ ໂດຍເຂົ້າໃກ້ພ້ອມນັກຮົບວິລະຊົນຜູ້ມີກໍາລັງແລະຄວາມໄວ; ຫຼືຈະກໍ່ໃຫ້ສັດຕູສັບສົນຈາກດ້ານຫຼັງກ່ອນ ແລ້ວໃຫ້ນັກຮົບກ້າຫານໂຈມຕີຈາກດ້ານໜ້າ.

Verse 17

आभ्यां पार्श्वाभिघातौ तु व्याख्यातौ कूटयोधने पुरस्ताद्विषमे देशे पश्चाद्धन्यात्तु वेगवान्

ໃນວິຊາການຮົບແບບລວງລໍ້ (kūṭa-yodhana) ການໂຈມຕີດ້ານຂ້າງທັງສອງນີ້ໄດ້ຖືກອະທິບາຍແລ້ວ. ໃນພື້ນທີ່ຂຸລຂະ ນັກຮົບຜູ້ວ່ອງໄວຄວນໂຈມຕີຈາກດ້ານໜ້າກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງຕີຈາກດ້ານຫຼັງດ້ວຍກໍາລັງ.

Verse 18

पुरः पश्चात्तु विषमे एवमेव तु पार्श्वयोः प्रथमं योधयित्वा तु दूष्यामित्राटवीबलौ

ໃນພື້ນທີ່ຂຸລຂະ ຄວນປະຕິບັດໃນທໍານອງດຽວກັນ—ໃຫ້ປະລະກັນກ່ອນທັງດ້ານໜ້າແລະດ້ານຫຼັງ ແລະດັ່ງດຽວກັນທີ່ປີກທັງສອງ—ໂດຍເລີ່ມຈາກການຈັດກໍາລັງເພື່ອຂັດຂວາງກອງນໍາຂອງສັດຕູ ແລະກອງປ່າ/ກອງກະຈາຍໃນປ່າຂອງສັດຕູ.

Verse 19

श्रान्तं मन्दन्निराक्रन्दं हन्यादश्रान्तवाहनं दूष्यामित्रबलैर् वापि भङ्गन्दत्वा प्रयत्नवान्

ນັກຮົບຜູ້ມີຄວາມມຸ່ງໝັ້ນ ຄວນຟັນຕີສັດຕູທີ່ເມື່ອຍລ້າ ຊ້າຊື່ນ ແລະບໍ່ຮ້ອງສຽງສົງຄາມອີກ; ແລະຄວນຟັນຕີຜູ້ທີ່ພາຫະນະຍັງບໍ່ເມື່ອຍ—ຫຼັງຈາກກໍ່ໃຫ້ກອງສັດຕູປັ່ນປ່ວນ ຫຼືເຮັດໃຫ້ແຖວແຕກ—ໂດຍພາຍໃນຄວາມພະຍາຍາມຕໍ່ເນື່ອງ។

Verse 20

जितमित्येव विश्वस्तं हन्यान्मन्त्रव्यपाश्रयः स्कन्धावारपुरग्रामशस्यस्वामिप्रजादिषु

ໂດຍອາໄສມັນຕຣາ (ຄໍາປຶກສາຍຸດທະສາດ ແລະວິທີລັບ) ຄວນຈົມຕີຜູ້ທີ່ເຊື່ອໃຈແລະປະມາດ ເພາະຄິດວ່າ «ຂ້ອຍຊະນະແລ້ວ»—ບໍ່ວ່າຢູ່ຄ່າຍທະຫານ, ເມືອງ, ບ້ານ, ໃນນາແລະພືດຜົນ, ໃນເຈົ້າຂອງ, ປະຊາຊົນ ແລະສິ່ງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ.

Verse 21

विश्रभ्यन्तं परानीकमप्रमत्तो विनाशयेत् अथवा गोग्रहाकृष्टं तल्लक्ष्यं मार्गबन्धनात्

ເມື່ອກອງຮົບຂອງຝ່າຍຕໍ່ຕ້ານຫຍໍ້ທ້ອນ ແລະປະມາດ ຜູ້ນໍາທີ່ຕື່ນຕົວຄວນທໍາລາຍມັນ. ຫຼືອີກຢ່າງ ໂດຍປິດກັ້ນເສັ້ນທາງ ຄວນດຶງໃຫ້ອອກມາ—ເຫມືອນຈັບງົວແລ້ວລາກ—ແລ້ວຈົມຕີເປົ້າໝາຍນັ້ນເອງ.

Verse 22

अवस्कन्दभयाद्रात्रिपूजागरकृतश्रमः दिवासुप्तं समाहन्यान्निद्राव्याकुलसैनिकं

ເນື່ອງຈາກຢ້ານການບຸກຈູ່ຕອນກາງຄືນ ທະຫານສັດຕູຈຶ່ງເມື່ອຍລ້າຈາກການຕື່ນຍາມກາງຄືນ ແລະນອນກາງວັນ; ດັ່ງນັ້ນຄວນຈົມຕີເຂົາໃນຂະນະທີ່ຫຼັບ—ກອງທີ່ອ່ອນແອ ແລະສັບສົນເນື່ອງຈາກຄວາມງ່ວງ.

Verse 23

निशि विश्रब्धसंसुप्तं नागैर् वा खड्गपाणिभिः प्रयाने पूर्वयायित्वं वनदुर्गप्रवेशनं

ຕອນກາງຄືນ ເມື່ອເປົ້າໝາຍປະມາດແລະຫຼັບສະບາຍ ຄວນເຄື່ອນໄປດ້ວຍຊ້າງ ຫຼືດ້ວຍຊາຍຖືດາບ. ໃນການເດີນທັບ ຄວນສົ່ງກອງນໍາໜ້າໄປກ່ອນ ແລ້ວຈຶ່ງເຂົ້າສູ່ປ້ອມປ່າ.

Verse 24

अभिन्नानामनीकानां भेदनं भिन्नसङ्ग्रहः विभीषकाद्वारघातं कोषरक्षेभकर्म च

ວິທີການມີ: ການແຍກກອງທັບທີ່ຍັງຮ່ວມເປັນໜຶ່ງ; ການຮວບຮວມແລະຈັດລະບຽບໃໝ່ຜູ້ທີ່ແຕກອອກແລ້ວ; ມາດຕະການຂົ່ມຂູ່ ແລະການຕີ/ບັງຄັບປະຕູ; ພ້ອມທັງໜ້າທີ່ຂອງກອງຍາມຊ້າງເພື່ອປົກປ້ອງຄັງຊັບ।

Verse 25

अभिन्नभेदनं मित्रसन्धानं रथकर्म च वनदिङ्मार्गविचये वीवधासारलक्षणं

ມັນສອນວິທີແຍກກຳລັງສັດຕູໂດຍບໍ່ໃຫ້ເກີດການແຕກຫັກຢ່າງເປີດເຜີຍ, ສິລະປະແຫ່ງການຜູກມິດພັນ, ວຽກງານລົດຮົບ, ແລະການກວດສອບທິດທາງກັບເສັ້ນທາງໃນປ່າ, ພ້ອມທັງລັກສະນະກຳນົດຂອງແກ່ນສານແຫ່ງການສັງຫານໃນການຮົບ (vīvadhā-sāra)។

Verse 26

अनुयानापसरणे शीघ्रकार्योपपादनं दीनानुसरणं घातः कोटीनां जघनस्य च

ມັນຊີ້ໃຫ້ເຫັນ (ແນວໂນ້ມ) ການຕາມຄົນອື່ນແລະການຖອຍຫຼັງ, ການຈັດການວຽກໃຫ້ສຳເລັດຢ່າງວ່ອງໄວ, ການຄົບຄົນຕ່ຳຕ້ອຍ, ແລະຍັງກ່າວເຖິງການບາດເຈັບ—ພ້ອມທັງໝາຍກ່ຽວກັບຂ້າງລຳຕົວແລະກົ້ນອີກດ້ວຍ।

Verse 27

अश्वकर्माथ पत्तेश् च सर्वदा शस्त्रधारणं शिविरस्य च मार्गादेः शोधनं वस्तिकर्म च

ອີກທັງມີໜ້າທີ່ກ່ຽວກັບມ້າ; ສ່ວນທະຫານຍ່າງຕີນຕ້ອງຖືອາວຸດຢູ່ເສມອ; ຍັງມີການຊຳລະຄ່າຍ ແລະທາງຫົນທາງເປັນຕົ້ນ; ແລະວຽກຂຸດ/ບຳລຸງຄູດິນປ້ອງກັນອີກດ້ວຍ।

Verse 28

संस्थूलस्थाणुवल्मीकवृक्षगुल्मापकण्टकं सापसारा पदातीनां भूर्नातिविषमा मता

ພື້ນດິນທີ່ບໍ່ແອອັດດ້ວຍຕໍໄມ້ໜາ, ຈອມປວກ, ຕົ້ນໄມ້, ພຸ່ມຫນາ ແລະພືດມີໜາມນ້ອຍໆ—ແລະບໍ່ມີງູຊ່ອນຕົວ—ຖືກເຫັນວ່າບໍ່ຂຸລຂະເກີນໄປສຳລັບທະຫານຍ່າງຕີນ।

Verse 29

स्वल्पवृक्षोपला क्षिप्रलङ्घनीयनगा स्थिरा निःशर्करा विपङ्का च सापसारा च वाजिभूः

ດິນທີ່ມີຕົ້ນໄມ້ແລະຫີນນ້ອຍ ຂ້າມໄປໄດ້ງ່າຍ ບໍ່ຂຸລຂະ ແນ່ນຫນາ ບໍ່ມີກອນຫີນກອນກອກ ບໍ່ເປັນຂີ້ຕົມ ແລະມີທາງລະບາຍນ້ຳຕາມທຳມະຊາດ—ດິນແບບນີ້ເຖິງວ່າດີເລີດ ເໝາະສຳລັບມ້າ।

Verse 30

निस्थाणुवृक्षकेदारा रथभूमिरकर्दमा मर्दनीयतरुच्छेद्यव्रततीपङ्कवर्जिता

ສະຖານທີ່ທີ່ເໝາະສົມ ຄື ດິນທີ່ບໍ່ມີຕໍໄມ້ ແລະບໍ່ມີຕົ້ນໄມ້ກີດຂວາງ, ບໍ່ຖືກຕັດຂາດໂດຍຄັນນາ/ຄັນດິນ; ພື້ນແນ່ນຫນາພໍໃຫ້ລົດສົງຄາມຜ່ານໄດ້, ບໍ່ເປັນຂີ້ຕົມ, ຮາບພຽງຫຼືອັດໃຫ້ແນ່ນໄດ້, ບໍ່ມີຕົ້ນໄມ້ທີ່ຈຳເປັນຕ້ອງຕັດ, ແລະປາສະຈາກຈອມມົດ, ຕະລິ່ງຊັນ, ແລະຫຼຸມຂີ້ຕົມ।

Verse 31

निर्झरागम्यशैला च विषमा गजमेदिनी उरस्यादीनि भिन्नानि प्रतिगृह्णन् बलानि हि

ມີພູເຂົາທີ່ຖືກນ້ຳຕົກກັດຊອກ ແລະເຂົ້າເຖິງຍາກ; ມີພື້ນດິນຂຸລຂະບໍ່ເທົ່າ; ແລະ «ດິນຊ້າງ» ຄືດິນທີ່ເໝາະສຳລັບກອງຊ້າງ. ພື້ນທີ່ເຫຼົ່ານີ້ຮັບແລະກະທົບກຳລັງຕ່າງໆບໍ່ເໝືອນກັນ, ໂດຍສະເພາະຕໍ່ດ້ານອົກຫນ້າ ແລະຈຸດອ່ອນອື່ນໆ।

Verse 32

प्रतिग्रह इति ख्यातो राजकार्यान्तरक्षमः तेन शून्यस्तु यो व्यूहः स भिन्न इव लक्ष्यते

ການຈັດຕັ້ງນັ້ນເອີ້ນວ່າ «ປະຕິຄຣະຫະ» ເປັນສິ່ງທີ່ສາມາດປົກຄຸມຊ່ອງຫວ່າງກາງໃນກິດການຂອງພະຣາຊາ; ແຕ່ກອງຈັດຮູບໃດທີ່ຂາດມັນ ຈະຖືກເຫັນຄືກັບແຕກພັງ।

Verse 33

जयार्थी न च युद्ध्येत मतिमानप्रतिग्रहः यत्र राजा तत्र कोषः कोषाधीना हि राजता

ຜູ້ປາຖະໜາໄຊຊະນະ ບໍ່ຄວນຮີບເຂົ້າສູ່ສົງຄາມ; ຜູ້ມີປັນຍາຄວນຢືນຢັນ ບໍ່ຖືກຊື້ດ້ວຍສິນບົນ. ບ່ອນໃດທີ່ພະຣາຊາຢູ່ ບ່ອນນັ້ນມີຄັງຫຼວງ; ເພາະຄວາມເປັນພະຣາຊາຍ່ອມອາໄສຄັງຫຼວງ।

Verse 34

योधेभ्यस्तु ततो दद्यात् किञ्चिद्दातुं न युज्यते द्रव्यलक्षं राजघाते तदर्धं तत्सुतार्दने

ຕໍ່ຈາກນັ້ນ ຄວນໃຫ້ສິ່ງໃດໜຶ່ງແກ່ທະຫານ; ບໍ່ຄວນບໍ່ໃຫ້ຫຍັງເລີຍ. ຖ້າຂ້າກະສັດ ຄ່າປັບເງິນແມ່ນໜຶ່ງລັກ; ຖ້າຂ້າພະຣາຊະບຸດ ແມ່ນເຄິ່ງໜຶ່ງຂອງນັ້ນ.

Verse 35

सेनापतिबधे तद्वद्दद्याद्धस्त्यादिमर्दने अथवा खलु युध्येरन् प्रत्यश्वरथदन्तिनः

ເມື່ອຈະສັງຫານແມ່ທັບ ຄວນຟັນຕີໃນທຳນອງດຽວກັນ; ແລະເມື່ອບີບຂະຍີ້ຊ້າງແລະອື່ນໆ ກໍຄວນຕີໃຫ້ເໝາະ. ບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ພວກເຂົາຄວນຮົບໂດຍປະຈັນໜ້າກັບມ້າຮົບ ລົດຮົບ ແລະຊ້າງຂອງຝ່າຍຕໍ່ຕ້ານ.

Verse 36

निःशर्करा गम्यशैलेति ज किं हि दातुमिति घ , ञ च यथा भवेदसंबाधो व्यायामविनिवर्तने असङ्करेण युद्धेरन् सङ्करः सङ्कुलावहः

“(ແມ່ທັບຄວນອອກຄຳສັ່ງແບບລະຫັດເຊັ່ນ:) ‘ໄປທາງດິນທີ່ບໍ່ມີກ້ອນຫີນກອນ’ ແລະ ‘ຂຶ້ນເນີນທີ່ຜ່ານໄດ້’; ພ້ອມທັງຄຳສັ່ງຢ່າງ ‘ບັດນີ້ຈະໃຫ້ຫຍັງ?’—ເພື່ອໃຫ້ໃນການເຄື່ອນໄຫວແລະຖອນທັບ ບໍ່ເກີດການແອອັດ. ໃຫ້ພວກເຂົາຮົບໂດຍບໍ່ປົນປະສົມຫນ່ວຍ; ເພາະການປົນປະສົມ (saṅkara) ນຳມາຄວາມສັບສົນແລະຄວາມວຸ້ນວາຍ.”

Verse 37

महासङ्कुलयुद्धेषु संश्रयेरन्मतङ्गजं अश्वस्य प्रतियोद्धारो भवेयुः पुरुषास्त्रयः

ໃນສົງຄາມໃຫຍ່ທີ່ແອອັດວຸ້ນວາຍ ຄວນອາໄສຢູ່ຫຼັງຊ້າງ. ແລະເພື່ອຕໍ່ສູ້ຕ້ານ (ປົກປ້ອງ) ມ້າ ຄວນມີຊາຍສາມຄົນ.

Verse 38

इति कल्प्यास्त्रयश्चाश्वा विधेयाः कुञ्जरस्य तु पादगोपा भवेयुश् च पुरुषा दश पञ्च च

ດັ່ງນັ້ນ ມ້າສາມຕົວຄວນຖືກຈັດສັນຕາມກົດ. ສ່ວນຊ້າງນັ້ນ ຄວນມີຍາມທະຫານຍ່າງທ້າວ ຄື ຊາຍສິບຫ້າຄົນ.

Verse 39

विधानमिति नागस्य विहितं स्यन्दनस्य च अनीकमिति विज्ञेयमिति कल्प्या नव द्विपाः

ຄໍາວ່າ «ວິທານ» ແມ່ນຄໍາສັບເຕັກນິກທີ່ກໍານົດໃຫ້ແກ່ຫນ່ວຍຊ້າງ ແລະກໍເຊັ່ນດຽວກັນສໍາລັບຫນ່ວຍລົດຮົບ. «ອະນີກ» ຄວນເຂົ້າໃຈວ່າເປັນແນວຫນ້າ/ຮູບແບບກອງທັບ; ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງຈັດຕັ້ງຊ້າງ 9 ໂຕເປັນມາດຕະຖານ.

Verse 40

तथानीकस्य रन्ध्रन्तु पञ्चधा च प्रचक्षते इत्यनीकविभगेन स्थापयेद् व्यूहसम्पदः

ດັ່ງນັ້ນ ຊ່ອງຫວ່າງ/ຈຸດເປີດທີ່ອ່ອນໄຫວ (randra) ໃນ «ອະນີກ» ຖືກກ່າວວ່າມີ 5 ປະເພດ. ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍແບ່ງ «ອະນີກ» ຕາມນັ້ນ ຄວນສ້າງຄວາມສົມບູນອັນຖືກຕ້ອງຂອງການຈັດທັບ (vyūha).

Verse 41

उरस्यकक्षपक्षांस्तु कल्प्यानेतान् प्रचक्षते उरःकक्षौ च पक्षौ च मध्यं पृष्ठं प्रतिग्रहः

ກ່ຽວກັບພາກສ່ວນ “ອົກ/ອຸຣະ” ນັ້ນ ການແບ່ງທີ່ຄວນກໍານົດໃນແນວຄິດ ແລະເອີ້ນຊື່ ມີດັ່ງນີ້: ອົກ (uras), ຂີ້ແຮ້ (kakṣā), ປີກ/ຂ້າງ (pakṣa), ກາງ (madhya), ຫຼັງ (pṛṣṭha), ແລະ ພື້ນທີ່ຮັບ-ຄໍ້າຈຸນ (pratigraha).

Verse 42

कोटी च व्यूहशास्त्रज्ञैः सप्ताङ्गो व्यूह उच्यते उरस्यकक्षपक्षास्तु व्यूहो ऽयं सप्रतिग्रहः

ນັກຮູ້ຊໍານານໃນວິຊາການຈັດທັບກ່າວວ່າ «ໂກຕີ» ແມ່ນຮູບແບບກອງທັບ (vyūha) ທີ່ມີ 7 ອົງປະກອບ. ຮູບແບບນີ້ປະກອບດ້ວຍອົກກາງ, ຂ້າງ/ຂີ້ແຮ້ ແລະປີກ; ເປັນ vyūha ສໍາລັບຮັບແລະຮອງຮັບການຈູ່ໂຈມຂອງສັດຕູ.

Verse 43

गुरोरेष च शुक्रस्य कक्षाभ्यां परिवर्जितः तिष्ठेयुः सेनापतयः प्रवीरैः पुरुषैर् वृताः

ຕາມກົດຂອງອາຈານ ແລະຂອງ ສຸກຣະ ບັນດາແມ່ທັບຄວນຢືນປະຈໍາຕໍາແໜ່ງ ໂດຍເວັ້ນພາກຂ້າງ/ຂີ້ແຮ້ (kakṣā) ໃຫ້ໂລ່ງ; ແລະຖືກຫ້ອມລ້ອມດ້ວຍວີລະບຸລຸດຊັ້ນຍອດ ແລະຊາຍຜູ້ກ້າຫານມີຄວາມສາມາດ.

Verse 44

अभेदेन च युध्येरन् रक्षेयुश् च परस्परं मध्यव्यूहे फल्गु सैन्यं युद्धवस्तु जघन्यतः

ພວກເຂົາຄວນຮົບໂດຍບໍ່ແຕກແຖວ ແລະຄວນປົກປ້ອງກັນແລະກັນ. ໃນມັດຍະວິວຫະ (madhya-vyūha) ໃຫ້ຈັດກອງທີ່ອ່ອນກວ່າໄວ້ກາງ ແລະຈັດອາວຸດສົງຄາມສຳຄັນໄວ້ທ້າຍກອງ.

Verse 45

युद्धं हि नायकप्राणं हन्यते तदनायकं उरसि स्थापयेन्नागान् प्रचण्डान् कक्षयो रथान्

ການຮົບນັ້ນອາໄສຊີວິດຂອງຜູ້ນຳກອງ; ເມື່ອຜູ້ນຳຖືກສັງຫານ ກອງທັບຈະກາຍເປັນກອງບໍ່ມີຜູ້ນຳ. ດັ່ງນັ້ນຄວນຈັດຊ້າງທີ່ແຂງແຮງໄວ້ດ້ານໜ້າເປັນເກາະອົກ ແລະຈັດລົດຮົບທີ່ດຸຮ້າຍໄວ້ຕາມປີກ.

Verse 46

हयांश् च पक्षयोर्व्यूहो मध्यभेदी प्रकीर्तितः मध्यदेशे हयानीकं रथानीकञ्च कक्षयोः

ເມື່ອຈັດກອງມ້າໄວ້ທັງສອງປີກ ການຈັດຮູບຮົບນັ້ນເອີ້ນວ່າ “ມັດຍະເພດີ” (madhyabhedī) ແມ່ນຮູບແບບແຍກກາງ. ໃນກາງໃຫ້ວາງກອງມ້າ ແລະໃນຄັກສະ (kakṣa) ໃຫ້ວາງກອງລົດຮົບ.

Verse 47

पक्षयोश् च गजानीकं व्यूहोन्तर्भेद्ययं स्मृतः रथस्थाने हयान् दद्यात् पदातींश् च हयश्राये

ທັງສອງປີກໃຫ້ຈັດກອງຊ້າງ; ນີ້ຖືກຈື່ຈຳວ່າເປັນການແບ່ງຍ່ອຍແບບ “ອັນຕະຣະເພດຍະ” (antarbhedya) ຄືການແຊກເຂົ້າພາຍໃນ. ໃນບ່ອນຂອງລົດຮົບໃຫ້ວາງກອງມ້າ ແລະໃນບ່ອນຂອງກອງມ້າໃຫ້ວາງທະຫານຮາບ.

Verse 48

रथाभावे तु द्विरदान् व्यूहे सर्वत्र दापयेत् यदि स्याद्दण्डबाहुल्यमाबाधः सम्प्रकीर्तितः

ຖ້າຂາດລົດຮົບ ໃນຮູບຮົບຄວນນຳຊ້າງໄປວາງແທນໃນທຸກບ່ອນ. ຖ້າມີທະຫານຮາບຫຼາຍເກີນໄປ ນັ້ນຖືກກ່າວວ່າເປັນ “ອາບາດະ” (ābādha) ຄືຄວາມກີດຂວາງ/ອຸປະສັກ.

Verse 49

मण्डलांसंहतो भोगो दण्डास्ते बहुधा शृणु तिर्यग्वृत्तिस्तु दण्डः स्याद् भोगो ऽन्यावृत्तिरेव च

«ໂພກ (bhoga)» ແມ່ນວົງມົນທີ່ມ້ວນຮັດແນ່ນ; «ດັນດະ (daṇḍa)» ມີຫຼາຍຊະນິດ—ຈົ່ງຟັງ. ການເຄື່ອນໄຫວຂວາງ/ຂ້າງ ເອີ້ນວ່າ «ດັນດະ» ແຕ່ «ໂພກ» ແມ່ນການມ້ວນວົງມົນອີກແບບໜຶ່ງ.

Verse 50

मण्डलः सर्वतोवृत्तिः पृथग्वृत्तिरसंहतः प्रदरो दृढको ऽसह्यः चापो वै कुक्षिरेव च

ຄັນທະນູເອີ້ນວ່າ «ມັນດະລະ (maṇḍala)» ເມື່ອມັນເປັນວົງມົນ; «ສັຣວະໂຕວຶດຕິ (sarvatovṛtti)» ເມື່ອມົນກົມທຸກດ້ານ; «ປຶຖັກວຶດຕິ (pṛthagvṛtti)» ເມື່ອຄວາມໂຄ້ງແຍກຕ່າງ/ບໍ່ເທົ່າກັນ; «ອະສັງຫະຕະ (asaṃhata)» ເມື່ອບໍ່ຮັດແນ່ນ ຫຼືບໍ່ປະສານດີ; «ປະດະຣະ (pradara)» ເມື່ອແຕກຮ້າວ; «ດຶດຫະກະ (dṛḍhaka)» ເມື່ອແຂງເກີນ; «ອະສະຫຍະ (asahya)» ເມື່ອດຶງບໍ່ໄຫວ; ແລະ «ກຸກສິ (kukṣi)» ເມື່ອມີທ້ອງປ່ອງກາງ.

Verse 51

प्रतिष्ठः सुप्रतिष्ठश् च श्येनो विजयसञ्जयौ विशालो विजयः शूची स्थूणाकर्णचमूमुखौ

ທ່ານຖືກເອີ້ນວ່າ «ປຣະຕິດຖະ (pratiṣṭha)» ແລະ «ສຸປຣະຕິດຖະ (supratiṣṭha)»; «ຊຽນະ (śyena)» ດັ່ງນົກເຫຼັ້ມທີ່ໄວແລະເຫັນໄກ; «ວິຊະຍະ (vijaya)» ແລະ «ສັນຊະຍະ (sañjaya)» ຄື ຊັຍຊະນະ ແລະ ຜູ້ນຳຊັຍ; «ວິຊາລະ (viśāla)» ຜູ້ກວ້າງໃຫຍ່; «ວິຊະຍະ» ຄືຊັຍຊະນະເອງ; «ຊູຈີ (śūcī)» ຜູ້ບໍລິສຸດ; «ສະຖູນາກັນນະ (sthūṇākarṇa)» ຜູ້ມີຫູດັ່ງເສົາ; ແລະ «ຈະມູມຸຂະ (camūmukha)» ຫົວໜ້າຢູ່ປາກກອງທັບ.

Verse 52

सर्पास्यो वलयश् चैव दण्ड दण्डभेदाश् च दुर्जयाः अतिक्रान्तः प्रतिक्रान्तः कक्षाभ्याञ्चैकक्षपक्षतः

ອາວຸດທີ່ເອີ້ນວ່າ «ສັຣປາສຍະ (Sarpāsya)» ແລະ «ວະລະຍະ (Valaya)» ພ້ອມທັງ «ດັນດະ (daṇḍa)» ແລະຊະນິດຍ່ອຍຂອງມັນ ເປັນສິ່ງທີ່ຍາກຈະຊະນະ. (ຍັງແບ່ງໄດ້ອີກເປັນ) «ອະຕິກຣານຕະ (atikrānta)» ແລະ «ປຣະຕິກຣານຕະ (pratikrānta)», ແລະຕາມວິທີຈັບ/ວາງທີ່ສອງຂ້າງ (kakṣābhyām) ຫຼືຂ້າງດຽວ (aika-kakṣa-pakṣataḥ).

Verse 53

अतिक्रान्तस्तु पक्षाभ्यां त्रयो ऽन्ये तद्विपर्यये पक्षोरस्यैर् अतिक्रान्तः प्रतिष्ठो ऽन्यो विपर्ययः

ເມື່ອ (ເສັ້ນວັດ/ເສັ້ນກຳນົດ) ເກີນສອງຂ້າງ (pakṣa) ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ «ອະຕິກຣານຕະ (Atikrānta)»; ອີກສາມຊະນິດເກີດຈາກການກັບຄືນເງື່ອນໄຂນັ້ນ. ເມື່ອ (ເສັ້ນວັດ/ເສັ້ນກຳນົດ) ເກີນທັງສອງຂ້າງແລະອົກ (uras) ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ «ປຣະຕິດຖະ (Pratiṣṭha)»; ແລະອີກຊະນິດໜຶ່ງເກີດຈາກການກັບຄືນ (ຂອງເງື່ອນໄຂນັ້ນ).

Verse 54

स्थूणापक्षो धनुःपक्षो द्विस्थूणो दण्ड ऊर्ध्वगः द्विगुणोन्तस्त्वतिक्रान्तपक्षो ऽन्यस्य विपर्ययः

ຮູບແບບທີ່ເອີ້ນວ່າ “sthūṇā-pakṣa” ແມ່ນປີກ/ແຂນຂອງຄັນທະນູ; “dhanuḥ-pakṣa” ກໍເປັນຊື່ອື່ນຂອງປີກຄັນທະນູ. “daṇḍa” (ໄມ້ຄ້ຳ/ຄັນ) ແມ່ນ “ມີເສົາສອງ” (dvi-sthūṇa) ແລະຕັ້ງຊື່ງຂຶ້ນ. “dviguṇa” ແມ່ນສິ່ງທີ່ສ່ວນໃນຖືກທຳໃຫ້ເປັນສອງຊັ້ນ; “atikrānta-pakṣa” ແມ່ນປີກທີ່ຍືດເກີນຂອບເຂດ. ສໍາລັບອີກຢ່າງໜຶ່ງ ການຈັດວາງແມ່ນກັບກັນ.

Verse 55

द्विचतुर्दण्ड इत्य् एते ज्ञेया लक्षणतः क्रमात् गोमूत्रिकाहिसञ्चारीशकटो मकरस् तथा

ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ພຶງເຂົ້າໃຈຕາມລໍາດັບ ໂດຍອາໄສລັກສະນະກໍານົດ: “Dvi-daṇḍa” ແລະ “Catur-daṇḍa”; ອີກທັງ “Gomūtrikā”, “Ahi-sañcārī”, “Śakaṭa”, ແລະ “Makara”.

Verse 56

भोगभेदाः समाख्यातास् तथा परिप्लवङ्गकः दण्डपक्षौ युगारस्यः शकटस्तद्विपर्यये

ການແບ່ງປະເພດທີ່ເອີ້ນວ່າ “Bhoga-bheda” ໄດ້ຖືກອະທິບາຍແລ້ວ; ອີກທັງ “Pariplavaṅgaka”, “Daṇḍa-pakṣa” ສອງປີກ, “Yugārasya”, ແລະ “Śakaṭa”—ພ້ອມທັງແບບກັບກັນຂອງພວກນັ້ນດ້ວຍ.

Verse 57

मकरो व्यतिकीर्णश् च शेषः कुञ्जरराजिभिः मण्डलव्यूहभेदौ तु सर्वतोभद्रदुर्जयौ

“Makara” ແລະ “Vyatikīrṇa” ພ້ອມທັງ “Śeṣa” ແມ່ນການຈັດວາງໂດຍແຖວຊ້າງ. ນີ້ແມ່ນຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຂະບວນຮົບແບບ “Maṇḍala”; ໃນນັ້ນ “Sarvatobhadra” ແລະ “Durjaya” ຖືກກ່າວວ່າ ຍາກຈະເອົາຊະນະ.

Verse 58

अष्टानीको द्वितीयस्तु प्रथमः सर्वतोमुखः अर्धचन्द्रक ऊर्ध्वाङ्गो वज्रभेदास्तु संहतेः

ຮູບແບບທີ່ສອງແມ່ນ “Aṣṭānīka” (ມີປາຍແປດ). ຮູບແບບທຳອິດແມ່ນ “Sarvatomukha” (ຫັນໜ້າໄປທຸກທິດ). ຍັງມີ “Ardhacandraka” (ຄື່ງດວງຈັນ), “Ūrdhvāṅga” (ຍົກອົງຂຶ້ນເທິງ), ແລະ “Vajrabheda” (ແຍກດັ່ງວັດຊະຣະ)—ເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນປະເພດຂອງການຮວບຮວມແນ່ນ (Saṃhati).

Verse 59

तथा कर्कटशृङ्गी च काकपादौ च गोधिका त्रिचतुःसैन्यानां ज्ञेया आकारभेदतः

ດັ່ງນັ້ນດ້ວຍ ຮູບແບບການຈັດກອງທັບທີ່ເອີ້ນວ່າ ກັຣກະຕະສຣິງຄີ («ເຂົາປູ»), ກາກະປາດ («ຕີນກາ»), ແລະ ໂກທິກາ («ແລນ») ພຶງເຂົ້າໃຈຕາມຄວາມແຕກຕ່າງແຫ່ງຮູບຮ່າງ ວ່າເປັນການຈັດກຳລັງສາມຊັ້ນ ແລະ ສີ່ຊັ້ນ।

Verse 60

दण्डस्य स्युः सप्तदश व्यूहा द्वौ मण्डलस्य च असङ्घातस्य षट् पञ्च भोगस्यैव तु सङ्गरे

ໃນສົງຄາມ ກ່າວກັນວ່າ ຮູບແບບການຈັດທັບປະເພດ ດັນດະ (Daṇḍa) ມີ 17 ຢ່າງ, ປະເພດ ມັນດະລະ (Maṇḍala) ມີ 2 ຢ່າງ, ປະເພດ ອະສັງຄາຕະ (Asaṅghāta) ມີ 6 ຢ່າງ, ແລະ ປະເພດ ໂພກະ (Bhoga) ມີ 5 ຢ່າງ।

Verse 61

पक्षादीनामथैकेन हत्वा शेषैः परिक्षिपेत् उरसा वा समाहत्य कोटिभ्यां परिवेष्टयेत्

ເມື່ອຕີລົງ (ຄູ່ຕໍ່ສູ້) ດ້ວຍການຟາດພຽງຄັ້ງດຽວ ໂດຍໃຊ້ຂ້າງລຳຕົວ ແລະອື່ນໆ ແລ້ວ ຄວນໃຊ້ສ່ວນທີ່ເຫຼືອເພື່ອລ້ອມຮອບເຂົາ. ຫຼືວ່າ ເມື່ອຊົກດ້ວຍອົກໃຫ້ຖອຍ ຄວນພັນແລະກົດຄຸມດ້ວຍຂ້າງແອວທັງສອງ।

Verse 62

परे कोटी समाक्रम्य पक्षाभ्यामप्रतिग्रहात् कोटिभ्याञ्जघनं हन्यादुरसा च प्रपीडयेत्

ເມື່ອກ້າວເຂົ້າໄປຫາຂ້າງລຳຕົວ/ສະໂພກຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ ແລະບໍ່ໃຫ້ເຂົາມີໂອກາດຈັບຕອບ ຄວນຕີບ່ອນແອວ/ສະໂພກດ້ວຍສະໂພກທັງສອງ ແລ້ວກົດບີບດ້ວຍອົກ।

Verse 63

यतः फल्गु यतो भिन्नं यतश्चान्यैर् अधिष्ठितं ततश्चारिबलं हन्यादात्मनश्चोपवृंहयेत्

ຈາກທິດທີ່ກອງສັດຕູອ່ອນແອ, ຈາກທິດທີ່ມັນແຕກອອກ, ແລະຈາກທິດທີ່ຖືກຜູ້ອື່ນຄອບຄອງ—ຄວນໂຈມຕີຈາກທິດນັ້ນເອງ ເພື່ອທຳລາຍກອງທັບສັດຕູ ແລະພ້ອມກັນນັ້ນ ເສີມກຳລັງຂອງຕົນໃຫ້ແຂງແຮງ।

Verse 64

सारं द्विगुणसारेण फल्गुसारेण पीडयेत् संहतञ्च गजानीकैः प्रचण्डैर् दारयेद्बलं

ຄວນກົດດັນແລະຄອບງໍາຂະບວນທັບທີ່ແຂງກ້າຂອງສັດຕູ ໂດຍກໍາລັງທີ່ມີສອງເທົ່າ; ແລະຄວນບົດຂະບວນທີ່ອ່ອນກວ່າ ໂດຍກອງທີ່ຮວມແນ່ນຂອງຕົນ. ກອງສັດຕູທີ່ຊຸມຮວມກັນ ຄວນຖືກແຍກອອກໂດຍກອງຊ້າງອັນດຸຮ້າຍ ເພື່ອທໍາລາຍກໍາລັງຂອງມັນ.

Verse 65

स्यात् कक्षपक्षोरस्यश् च वर्तमानस्तु दण्डकः तत्र प्रयोगो डण्डस्य स्थानन्तुर्येण दर्शयेत्

ເມື່ອຖືຕໍາແໜ່ງ (ມື/ອາວຸດ) ໄວ້ທີ່ຂີ້ແຂນ ແລະຂ້າງອົກ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ “ດັນດະກະ” (daṇḍaka). ໃນທ່ານັ້ນ ຄວນສະແດງການໃຊ້ໄມ້ທອນ ໂດຍຊີ້ໃຫ້ເຫັນການວາງຕໍາແໜ່ງຕໍ່ເນື່ອງຕາມລໍາດັບ.

Verse 66

स्याद्दण्डसमपक्षाभ्यामतिक्रान्तो दृढः स्मृतः भवेत्स पक्षकक्षाभ्यामतिक्रान्तः प्रदारकः

ຖ້າ (ອັດຕາ/ຈັງຫວະ) ເກີນສອງຢ່າງທີ່ເອີ້ນວ່າ “ດັນດະ” ແລະ “ສະມະປັກສະ” ຈະຖືກຈໍາໄວ້ວ່າ “ດຣິດະ” (dṛḍha) ແມ່ນຊະນິດແຂງ. ຖ້າເກີນ “ປັກສະ” ແລະ “ກັກສາ” ຈະເອີ້ນວ່າ “ປຣະດາຣະກະ” (pradāraka) ແມ່ນຊະນິດສີກຂາດຮຸນແຮງ.

Verse 67

कक्षाभ्याञ्च प्रतिक्रान्तव्यूहो ऽसह्यः स्मृतो यथा कक्षपक्षावधः स्थप्योरस्यैः कान्तश् च खातकः

ຂະບວນທັບທີ່ຖອນກັບ (ຫຼືຫັນກັບ) ໃນຂະນະທີ່ຖືກປົກປ້ອງໂດຍປີກຂ້າງ (kakṣā) ຖືກຈໍາໄວ້ວ່າ “ບໍ່ອາດຈະຈົມຕີໄດ້”. ໃນການຈັດວາງນັ້ນ ຄວນຕັ້ງກອງປົກປ້ອງປີກ (kakṣa-pakṣa) ແລະກອງອົກ/ແກນກາງ; ແລະເຈົ້າໜ້າທີ່ທີ່ເອີ້ນວ່າ Kānta ແລະ Khātaka ກໍຄວນຈັດໃຫ້ຢູ່ຕາມຕໍາແໜ່ງອັນຄວນ.

Verse 68

द्वौ दण्डौ बलयः प्रोक्तो कान्तश् च खातकः दुर्जयश् चतुर्वलयः शत्रोर्बलविमर्दनः

ອາວຸດທີ່ມີໄມ້ທອນສອງອັນ ເອີ້ນວ່າ “Balaya”; ເຊັ່ນດຽວກັນ ຍັງມີຊະນິດທີ່ເອີ້ນວ່າ Kānta ແລະ Khātaka. ຊະນິດທີ່ມີວົງສີ່ຊັ້ນ ເອີ້ນວ່າ “Durjaya” ເປັນຜູ້ບົດຂີ້ກໍາລັງຂອງສັດຕູ.

Verse 69

कक्षपक्षौरस्यैर् भोगो विषयं परिवर्तयन् कोटिभ्यां परिकल्पयेदिति घ , ञ च सर्पचारी गोमूत्रिका शर्कटः शकटाकृतिः

ໂດຍການເຄື່ອນໄຫວຂອງຂ້າງລໍ້ (kakṣa) ປີກ/ຂ້າງ (pakṣa) ແລະ ໜ້າອົກ (uras) ຄວນກະທຳການກວາດຫັນທີ່ຫມຸນແນວປະຈັນໜ້າ; ຈັດໃຫ້ມີປາຍສອງຂ້າງ (koṭi) ເປັນຂອບເຂດ. ນີ້ແມ່ນຊື່ຂະບວນ: ສັຣປະ-ຈາຣີ, ໂກ-ມູຕຣິກາ, ສະຣກະຏະ, ແລະ ສະກະຏາກຣິຕິ।

Verse 70

विपर्ययो ऽमरः प्रोक्तः सर्वशत्रुविमर्दकः स्यात् कक्षपक्षोरस्यानामेकीभावस्तु मण्डलः

«Viparyaya» ຖືກກ່າວວ່າແມ່ນຮູບແບບທີ່ເອີ້ນວ່າ «Amara» ເປັນຜູ້ບີບທຳລາຍສັດຕູທັງປວງ. ແລະການຮວມເປັນໜຶ່ງຂອງຂ້າງລໍ້ (kakṣa) ປີກ/ຂ້າງ (pakṣa) ແລະ ໜ້າອົກ/ດ້ານໜ້າ (uras) ເອີ້ນວ່າ «Maṇḍala» (ວົງລ້ອມ).

Verse 71

चक्रपद्मादयो भेदा मण्डलस्य प्रभेदकाः एवञ्च सर्वतोभद्रो वज्राक्षवरकाकवत्

ຊະນິດຕ່າງໆ ເຊັ່ນ «Cakra» (ລໍ້) ແລະ «Padma» (ດອກບົວ) ແມ່ນປະເພດຍ່ອຍທີ່ແຍກມັນດາລາ. ອີກທັງ «Sarvatobhadra» (ມງຄົດທຸກທິດ) ມັນດາລາ ຄວນຈັດຕາມແບບ «Vajrākṣa» ແລະ «Varakāka».

Verse 72

अर्धचन्द्रश् च शृङ्गाटो ह्य् अचलो नामरूपतः व्यूहा यथासुखं कर्याः शत्रूणां बलवारणाः

ຂະບວນຮົບທີ່ເອີ້ນວ່າ Ardhacandra (ຄື່ງດວງຈັນ), Śṛṅgāṭa (ຮູບຂອງຂອງງ່າ/ລີ່ມສາມຫຼ່ຽມ), ແລະ Acala (ບໍ່ເຄື່ອນ) ທີ່ແຕກຕ່າງຕາມຊື່ແລະຮູບຮ່າງ ຄວນຈັດຕາມຄວາມເໝາະສົມຂອງສະພາບການ ເພື່ອກັ້ນແລະຕ້ານກຳລັງສັດຕູ.

Verse 73

अग्निर् उवाचरामस्तु रावणं हत्वा अयोध्यां प्राप्तवान् द्विज रामोक्तनीत्येन्द्रजितं हतवांल्लक्ष्मणः पुरा

ອັກນິກ່າວວ່າ: ໂອ ທະວິຊະ (ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ) ຫຼັງຈາກຣາມາສັງຫານຣາວະນະ ແລ້ວ ທ່ານໄດ້ກັບເຖິງອະໂຍທະຍາ. ກ່ອນນັ້ນ ລັກສະມະນະໄດ້ສັງຫານອິນທຣະຈິດ ໂດຍປະຕິບັດຕາມນະໂຍບາຍທີ່ຣາມາສອນໄວ້.