Sahitya-shastra
The Science of Poetics
Literary theory covering rasa, alamkara (figures of speech), riti (literary styles), dhvani (suggestion), and the aesthetics of Sanskrit literature.
Adhyayas in Sahitya-shastra
Adhyaya 336
Chapter 336 — काव्यादिलक्षणम् (Definitions of Poetry and Related Arts)
ພຣະອັກນິເລີ່ມອະທິບາຍສາຫິຕະ-ສາດສະຕຣາຢ່າງເປັນລະບົບ ໂດຍກຳນົດອົງປະກອບພື້ນຖານຂອງວາງມະຍະ (ການສະແດງອອກທາງຖ້ອຍຄຳ): ທະວະນິ (ສຽງ), ວັນນະ (ໜ່ວຍສຽງ/ພະຍັນຊະນະ), ປະທະ (ຄຳ), ແລະ ວາກະຍະ (ປະໂຫຍກ)។ ພຣະອົງແຍກ “ຊາສະຕຣາ” ແລະ “ອິຕິຫາສະ” ຕາມຈຸດເນັ້ນການສື່ຄວາມ—ຮູບຖ້ອຍຄຳ ກັບ ຄວາມໝາຍທີ່ຕົກຜົນແນ່ນອນ—ແລ້ວວາງກອບກະວີດ້ວຍອະພິທາ (ຄວາມໝາຍຕົງ) ເປັນຫົວໃຈ ພ້ອມກ່າວວ່າ ຄວາມຮູ້ແທ້, ພະລັງກະວີ, ແລະປັນຍາວິນິດໄສ ເປັນສິ່ງຫາຍາກ. ຈາກພື້ນຖານພາສາ (ການຜັນຮູບ, ການກຳນົດຂອບເຂດປະໂຫຍກ) ຈຶ່ງເຂົ້າສູ່ສາດສະຕຣາການປະເມີນ: ກາວຍະຕ້ອງມີອະລັງກາຣ, ມີຄຸນ, ແລະປອດຈາກໂທສະ ໂດຍອ້າງອີງທັງເວດ ແລະ ໂລກ (ການໃຊ້ງານ). ພຣະອົງຈັດປະເພດການປະພັນຕາມລະດັບພາສາ ແລະຮູບແບບ (ຮ້ອຍແກ້ວ, ຮ້ອຍກອນ, ປະສົມ) ພ້ອມລາຍລະອຽດສະໄຕລ໌ຮ້ອຍແກ້ວ ແລະ 5 ປະເພດກະວີຮ້ອຍແກ້ວ: ākhyāyikā, kathā, khaṇḍakathā, parikathā, kathānikā. ຊ່ວງທ້າຍແນະນຳສັນທະ (ແມັດຣິກ) ແລະຮູບແບບຮ້ອຍກອນສຳຄັນ ຈົນສຸດທ້າຍດ້ວຍລັກສະນະມະຫາກາວຍະ: ມະຫາກາວຍະອຸດົມດ້ວຍ rīti ແລະ rasa ໂດຍປະກາດວ່າ “rasa” ແມ່ນຊີວິດຂອງກະວີ ແມ່ນແມ່ນວ່າຄວາມປະດິດຖ້ອຍຄຳຈະເດັ່ນກໍຕາມ—ເປັນການປະສານຝີມືທາງເທັກນິກກັບເປົ້າໝາຍດ້ານສຸນທຣະຍະ-ຈິດວິນຍານ.
Adhyaya 337
Nāṭaka-nirūpaṇam (Exposition of Drama / Dramatic Genres and Plot-Structure)
ພຣະອັກນິເລີ່ມອະທິບາຍນາດຍະ (nāṭya) ຢ່າງເປັນລະບົບ ໂດຍລຽນລຳດັບປະເພດລະຄອນ ແລະຮູບແບບການສະແດງ-ວັນນະຄະດີທີ່ຍອມຮັບ (rūpaka ແລະຮູບແບບທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ) ເພື່ອວາງອະນຸກົມວິຊາລະຄອນໃນຖານະ śāstra. ຈາກນັ້ນພຣະອົງແຍກການນຳໃຊ້ lakṣaṇā (ນັຍຊີ້ນຳ) ແລະກົດລະຄອນລະຫວ່າງທົ່ວໄປກັບສະເພາະ ພ້ອມຊີ້ວ່າອົງປະກອບບາງຢ່າງມີຢູ່ໃນລະຄອນທຸກຊະນິດ—rasa, bhāva, vibhāva–anubhāva, abhinaya, aṅka ແລະການດຳເນີນເລື່ອງ (sthiti). ພຣະອົງອະທິບາຍ pūrvaraṅga ເປັນພື້ນຖານພິທີການສະແດງ ລວມທັງ nāndī, ການຄຳນັບ ແລະຄຳອວຍພອນ, ການແນະນຳ sūtradhāra ຢ່າງເປັນທາງການ ພ້ອມການສັນລະເສີນສາຍຕະກູນ ແລະຄວາມສາມາດຜູ້ແຕ່ງ. ຕໍ່ມາກຳນົດວິທີເປີດເລື່ອງ (āmukha/prastāvanā, pravṛttaka, kathodghāta, prayoga, prayogātiśaya) ແລະວາງ itivṛtta (ໂຄງເລື່ອງ) ເປັນ “ຮ່າງກາຍ” ຂອງລະຄອນ ແບ່ງເປັນ siddha (ດັ້ງເດີມ) ແລະ utprekṣita (ກະວີສ້າງ). ທ້າຍສຸດລາຍລະອຽດສະຖາປັດຕະຍະກຳໂຄງເລື່ອງດ້ວຍ arthaprakṛti 5 ແລະ sandhi 5 ເນັ້ນຄວາມຈຳເປັນຂອງການກຳນົດເວລາ ແລະສະຖານທີ່ໃຫ້ຊັດເຈນເພື່ອໃຫ້ເລື່ອງດຳເນີນຢ່າງກົງກັນ।
Adhyaya 338
Chapter 338 — शृङ्गारादिरसनिरूपणम् (Exposition of the Rasas beginning with Śṛṅgāra)
ພຣະອັກນິເລີ່ມບົດນີ້ໂດຍວາງສຸນທຣະສາດໄວ້ໃນພື້ນຖານແຫ່ງເມຕາຟິຊິກ: ພຣະພຣະຫມັນອະມະຕະແມ່ນແສງສະຕິອັນດຽວ ແລະຄວາມປິຕິດັ່ງເດີມຂອງພຣະອົງປາກົດເປັນ rasa (ລົດຊາດສຸນທຣະ). ຈາກການແປງສະພາບດັ່ງເດີມ (ahaṅkāra ແລະ abhimāna) ເມັດອາລົມ rati ສຸກງອມເປັນ Śṛṅgāra ເມື່ອມີສະພາບຊົ່ວຄາວ ແລະປັດໃຈການສະແດງອຸປະຖຳ. ບົດນີ້ຈັດແຜນທີ່ການເກີດຂອງ rasa: Śṛṅgāra, Hāsya, Raudra, Vīra, Karuṇa, Adbhuta, Bhayānaka, Vībhatsa ແລະກ່າວເຖິງບົດບາດຂອງ Śānta; ຍ້ຳວ່າກະວີທີ່ບໍ່ມີ rasa ແມ່ນຈືດຊືດ ແລະນັກກະວີເປັນຜູ້ສ້າງໂລກກະວີ. ມັນຕັ້ງຫຼັກວ່າ rasa ແລະ bhāva ແຍກກັນບໍ່ໄດ້ ແລະຈັດປະເພດ sthāyin ແລະ vyabhicārin ຫຼາຍຢ່າງ ພ້ອມນິຍາມສັ້ນໆ ແລະອາການທາງກາຍ/ໃຈ. ທ້າຍສຸດແນະນຳເຄື່ອງມືນາຏະສາດ: vibhāva (ālambana/uddīpana), anubhāva, ປະເພດ nāyaka ແລະຜູ້ຊ່ວຍ, ພ້ອມສະຫຼຸບການແບ່ງ vāgārambha ແລະສາມປະການ rīti, vṛtti, pravṛtti ເປັນຫົວໃຈຂອງການສື່ສານກະວີທີ່ມີປະສິດທິຜົນ។
Adhyaya 339
Rīti-nirūpaṇam (Explanation of Poetic Style)
ສືບຕໍ່ຫຼັກສູດອະລັງກາຣ (ວິຊາກະວີ), ພຣະອັກນິຍ້າຍຈາກທິດສະດີ rasa ໄປສູ່ rīti ໂດຍຖືວ່າ “ສະໄຕລ໌” ເປັນອົງປະກອບທາງຮູບແບບຂອງ vāk-vidyā (ວິທະຍາສາດແຫ່ງຖ້ອຍຄໍາ). ທ່ານແບ່ງ rīti ເປັນ 4 ແນວຕາມພູມິພາກ/ເນື້ອຜ້າ: Pāñcālī, Gauḍī (Gauḍadeśīyā), Vaidarbhī, Lāṭī ໂດຍກໍານົດຈາກຄວາມໜາແນ່ນຂອງອະລັງການ (upacāra), ການເຊື່ອມປະໂຫຍກ (sandarbha), ແລະການຂະຫຍາຍໂຄງສ້າງ (vighraha). ຕໍ່ມາຈາກສະໄຕລ໌ກະວີໄປສູ່ vṛtti ຂອງນາດະຍະ, ອະທິບາຍ 4 ແນວການກະທໍາ: Bhāratī, Ārabhaṭī, Kauśikī, Sāttvatī ເພື່ອປະສານທິດສະດີ kāvya ກັບຫຼັກ nāṭya. Bhāratī ເນັ້ນຖ້ອຍຄໍາ ແລະການເວົ້າທີ່ເປັນທໍາມະຊາດ ຜູກພັນກັບປະເພນີຂອງ Bharata; ບົດນີ້ຍັງລະບຸອົງປະກອບ ແລະຮູບແບບລະຄອນທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ (ເຊັ່ນ vīthī ແລະ prahasana) ພ້ອມບັນຊີ vīthī-aṅga. ທ້າຍສຸດ prahasana ຖືກນິຍາມເປັນລະຄອນຕະຫຼົກແບບ farce, ແລະ Ārabhaṭī ໂດດເດັ່ນດ້ວຍຉາກພະລັງງານ (ເວດມົນ, ສົງຄາມ) ແລະການເຄື່ອນໄຫວໄວໃນເທດສະດງ, ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າເຕັກນິກສຸນທຣະຍະຮັບໃຊ້ການແສດງອອກຢ່າງມີວິໄນໃນວັດທະນະທໍາແຫ່ງທຳມະ.
Adhyaya 340
Chapter 340 — नृत्यादावङ्गकर्मनिरूपणम् (Explanation of Bodily Actions in Dance and Performance)
ພຣະອັກນິ ປ່ຽນຈາກການອະທິບາຍອະລັງກາຣ (alaṅkāra) ໄປສູ່ເທັກນິກນາດະຍະ (nāṭya) ໂດຍກຳນົດວ່າ “ອັງກະກັມ” ການສະແດງທາງຮ່າງກາຍ ເກີດຈາກ (1) ປະເພດການເຄື່ອນໄຫວ ແລະ (2) ການກະທຳຂອງອະໄວຍະວະໃຫຍ່ (aṅga) ແລະອະໄວຍະວະຍ່ອຍ (pratyaṅga) ອີງໃສ່ທ່າຍືນຮອງຮັບເບື້ອງຕົ້ນ. ທ່ານລຽນລຳດັບຮູບແບບການສະແດງອັນລະອຽດ ມັກຈັດເຂົ້າກັບ śṛṅgāra ເຊັ່ນ līlā, vilāsa, vicchitti, vibhrama, kilakiñcita, moṭṭāyita, kuṭṭamita, vivvoka, lalita ແລະອະທິບາຍຍ່ອຍເຊັ່ນ kiñcid-vilāsa ກັບ kilakiñcita (ການປະສົມສັນຍາອາລົມ ເຊັ່ນ ຫົວເຮາະ ແລະ ຮ້ອງໄຫ້). ຕໍ່ມາ ຈັດແຜນການສະແດງຕາມອະນາຕະໂມມີ—ຫົວ, ມື, ໜ້າອົກ, ຂ້າງລຳຕົວ, ສະໂພກ/ແອວ, ຂາ, ຝາຕີນ—ແລະແຍກການເຄື່ອນໄຫວທີ່ເກີດເອງອອກຈາກການກະທຳດ້ວຍຄວາມພະຍາຍາມ. ມີບັນຊີເທັກນິກ: ການເຄື່ອນຫົວ 13, ຄິ້ວ 7, ປະເພດສາຍຕາ/dṛṣṭi ຜູກກັບ rasa ແລະ bhāva (ແບ່ງ 36 ແລະ 8), ການເຄື່ອນຕາ/tārakā 9, ດັ່ງ 6, ລົມຫາຍໃຈ 9 ແລະການລະບຸຂໍ້ບົກພ່ອງຂອງໃບໜ້າ/ຄໍ. ທ້າຍສຸດ ແບ່ງມຸດຣາມືເປັນມືດຽວ ແລະມືປະສານ (ມືປະສານ 13 ເຊັ່ນ Añjali, Kapota, Karkaṭa, Svastika) ພ້ອມຕັ້ງຊື່ hasta ຫຼາຍຮູບ (Patāka, Tripatāka, Kartarīmukha ແລະອື່ນໆ) ກ່າວເຖິງຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຂໍ້ຄວາມ ແລະສະຫຼຸບດ້ວຍການຈັດປະເພດການເຄື່ອນລຳຕົວ/ທ້ອງ/ຂ້າງ/ຂາ/ຝາຕີນ ສຳລັບການຟ້ອນແລະລະຄອນ ຊູ້ວ່າສຸນທຣະສີລະປະທາງຮ່າງກາຍເປັນວິທະຍາ śāstra ອັນແນ່ນອນພາຍໃນທຳມະ.
Adhyaya 341
Explanation of Abhinaya and Related Topics (अभिनयादिनिरूपणम्) — Agni Purana, Chapter 341
ພຣະອັກນິອະທິບາຍ «ອະພິນະຍະ» ວ່າເປັນວິທີການຝຶກຝົນຢ່າງມີວິໄນ ເພື່ອໃຫ້ຄວາມໝາຍປາກົດຕໍ່ໜ້າຜູ້ຊົມໂດຍກົງ ແລະແບ່ງເປັນ 4 ພື້ນຖານ: ສາຕຕະວິກ (ອາການທີ່ເກີດຈາກອາລົມແບບບໍ່ຕັ້ງໃຈ), ວາຈິກ (ຄໍາເວົ້າ), ອາງກິກ (ທ່າທາງຮ່າງກາຍ), ອາຮາຣະຍະ (ເຄື່ອງນຸ່ງ/ເຄື່ອງປະດັບ). ຕໍ່ມາພຣະອັກນິກ່າວເຖິງການນໍາ «ຣະສະ» ແລະອົງປະກອບກະວີອື່ນໆ ມາໃຊ້ຢ່າງມີເປົ້າໝາຍ ໂດຍຍ້ໍາວ່າເຈດຕະນາຂອງຜູ້ປະພັນແມ່ນຜູ້ຄວບຄຸມການສື່ຄວາມໝາຍ. ຣະສະສໍາຄັນຖືກຈັດພ້ອມການແບ່ງຍ່ອຍ: ສຣິງຄາຣະ ແບ່ງເປັນການພົບພາ ແລະການພັດພາກ; ວິປຣະລັມພະ ແບ່ງເປັນ ປູຣວານຸຣາກ, ປຣະວາສ, ມານ, ກະຣຸນາຕະມະກ. ຮາສະມີຂັ້ນຂອງຮອຍຍິ້ມ/ຫົວເຮາະ; ແລະກ່າວເຖິງ ກະຣຸນາ, ເຣາດຣະ, ວີຣະ, ພະຍານະກ, ວີພັດສະ ພ້ອມເຫດກໍາເນີດ ແລະອາການທາງກາຍ. ຈາກນັ້ນບົດນີ້ຫັນໄປຫາອະລັງກາຣະຜູ້ປະດັບກະວີ ໂດຍເນັ້ນ «ສັບດາລັງກາຣະ» ແລະລາຍການ/ນິຍາມ ເຊັ່ນ ຈາຍາ (ຮູບແບບເງົາລຽນແບບ), ມຸດຣາ/ເຊຍຍາ, ອຸກຕິ 6 ປະເພດ, ຢຸກຕິ (ການເຊື່ອມຄໍາກັບຄວາມໝາຍຢ່າງຈົ່ງໃຈ), ກຸມພະນາ (ການຖັກທໍອົງປະກອບ), ແລະ ວາໂກວາກຍະ (ບົດສົນທະນາ) ຮວມທັງ ວັກໂຣກຕິ ແລະ ກາກູ. ທັງໝົດສະແດງວິທີສອນແບບຈັດໝວດໝູ່ ເປັນສາສະຕຣາ ທີ່ໂຄງສ້າງແລະເຈດຕະນາຊ່ວຍຮັກສາທັມມະ ແລະຂັດເກົາພະລັງສິລະປະ।
Adhyaya 342
Chapter 342: शब्दालङ्काराः (Verbal/Sound-based Ornaments)
ພຣະອັກນິເປີດການອະທິບາຍເລື່ອງ «ສັບດາລັງກາຣ» ໂດຍນິຍາມ «ອະນຸປຣາສ» ວ່າເປັນການກັບຄືນຂອງໜ່ວຍສຽງຢ່າງມີແບບແຜນໃນຄໍາແລະປະໂຫຍກ ແລະເຕືອນວ່າການປະດັບຄວນພອດດີ ບໍ່ຄວນເກີນ. ຕໍ່ມາຈັດປະເພດການເດັ່ນຂອງສຽງດຽວເປັນ 5 ວຣິຕຕິ—ມະທຸຣ, ລະລິຕ, ປຣໂອດ, ພັດຣ, ປະຣຸຊ—ພ້ອມຂໍ້ຈໍາກັດຕາມກຸ່ມພະຍັນຊະນະ, ຜົນຂອງພະຍັນຊະນະປະສົມ, ແລະອະນຸສະວາຣ/ວິສັກຄະທີ່ເຮັດໃຫ້ສຽງແຂງ ເພື່ອກໍານົດຄວາມໄພເພາະແລະນ້ໍາໜັກ (ລະຄຸ/ຄຸຣຸ). ບົດນີ້ຂະຫຍາຍໄປສູ່ «ຍະມະກະ» ການຊໍ້າຫຼາຍໜ່ວຍ ແຍກເປັນ ອະວຽປະຕະ (ຕິດກັນ) ແລະ ວຽປະຕະ (ແຍກຫ່າງ) ພ້ອມລຽງປະເພດຫຼັກໆຈົນເຖິງແບບ 10 ຊັ້ນ ແລະອະນຸປະເພດ. ຕໍ່ມາສໍາຫຼວດ «ຈິຕຣະກາວຍະ» ໃນສັງຄົມ (ຄໍາຖາມ, ປິດສະໜາ, ການຊ່ອນ/ຍ້າຍໂຄງສ້າງ) ອະທິບາຍວ່າການປິດບັງແລະການຍ້າຍຕໍາແໜ່ງກໍ່ໃຫ້ເກີດນັຍສອງ. ທ້າຍສຸດເຂົ້າສູ່ «ບັນທະ» ກະວີຮູບແບບ/ຮູບຮ່າງ ອະທິບາຍຜັງທີ່ຮູ້ຈັກເຊັ່ນ ສະຣະວະໂຕພັດຣ, ຮູບດອກບົວ (ອັມພຸຊ), ຈັກກະ ແລະ ມຸຣະຈະ ພ້ອມກົດການວາງອັກສອນແລະນາມຮຽກ ສະແດງການປະສານຂອງສຽງ, ສັນທະ, ແລະຮູບພາບ ເປັນສິລະປະມີວິໄນໃນທາງທຳມະ.
Adhyaya 343
Arthālaṅkāras (Ornaments of Meaning): Definitions, Taxonomy, and the Centrality of Upamā
ຫຼັງຈາກສິ້ນສຸດການອະທິບາຍ śabdālaṅkāra (ອາລັງການດ້ານຖ້ອຍຄຳ) ພຣະອັກນິເລີ່ມບັນຊີຢ່າງເປັນລະບົບຂອງ arthālaṅkāra (ອາລັງການດ້ານຄວາມໝາຍ) ໂດຍກ່າວວ່າ ຄວາມງາມຂອງຄຳທີ່ບໍ່ມີອາລັງການຄວາມໝາຍ ຍ່ອມບໍ່ຊວນຊົມ ເຫມືອນນາງສະຣັສວະຕີທີ່ຂາດເຄື່ອງປະດັບ. ບົດນີ້ວາງ ‘svarūpa/svabhāva’ (ສະພາບແທ້) ເປັນແວ່ນມອງພື້ນຖານ ແລະແຍກເປັນແບບທຳມະຊາດ (sāṃsiddhika) ແລະແບບຕາມເຫດການ (naimittika). ຕໍ່ມາຍົກ sādṛśya (ຄວາມຄ້າຍຄື) ແລະພັດທະນາປະເພດ upamā (ອຸປະມາ) ຢ່າງກວ້າງ—ສັນຍາການປຽບທຽບ, ຮູບສົມາສ/ບໍ່ສົມາສ, ແລະການຂະຫຍາຍວິເຄາະຈົນເຖິງ 18 ຮູບແບບຄວາມຊັດ. ມີອຸປະມາພິເສດຫຼາຍຢ່າງ: ສອງຝ່າຍປຽບກັນ, ກັບດ້ານ, ຈຳກັດ/ບໍ່ຈຳກັດ, ຕັດກັນ, ຫຼາຍຊັ້ນ, ແບບພວງມາລາ, ແປງຮູບ, ອັດສະຈັນ, ລວງຕາ, ສົງໄສ/ແນ່ນອນ, ຄວາມໝາຍທັງປະໂຫຍກ, ປຽບຕົນເອງ, ແລະຄ່ອຍໆເພີ່ມ (gagana-upamā) ພ້ອມ 5 ແນວໃຊ້ (ສັນລະເສີນ, ຕຳນິ, ຈິນຕະນາ, ຄວາມຈິງ, ບາງສ່ວນ). ທ້າຍບົດນິຍາມ rūpaka, sahokti, ອະທິບາຍ arthāntaranyāsa, utprekṣā, atiśaya, viśeṣokti, vibhāvanā ແລະ saṅgatīkaraṇa, virodha ແລະ hetu ເປັນ kāraka/jñāpaka ພ້ອມກ່າວເຖິງ vyāpti.
Adhyaya 344
Chapter 344: Ornaments of Word-and-Meaning (शब्दार्थालङ्काराः)
ພຣະອັກນິສືບຕໍ່ວິຊາສາຫິຕະ-ສາສະຕຣາ ໂດຍກໍານົດ «ອະລັງການ» ທີ່ປະດັບທັງຄໍາ (śabda) ແລະ ຄວາມໝາຍ (artha) ພ້ອມກັນ ເຫມືອນສາຍສ້ອຍສາຍດຽວປະດັບທັງຄໍ ແລະ ອົກ. ພຣະອົງລຽນລໍາດັບຄຸນຄວາມດີໃນການປະພັນ 6 ປະການ: praśasti (ຄວາມດີເລີດໃນການສັນລະເສີນ), kānti (ເສນ່ຫາ/ຄວາມງາມ), aucitya (ຄວາມເໝາະສົມ), saṃkṣepa (ຄວາມກະທັດຮັດ), yāvad-arthatā (ຄວາມພໍດີຕາມຄວາມໝາຍ), ແລະ abhivyakti (ການແຈ້ງຊັດ). Praśasti ແມ່ນຄໍາທີ່ເຮັດໃຫ້ໃຈຜູ້ຟັງອ່ອນລົງ ແບ່ງເປັນການເອີ້ນດ້ວຍຄວາມຮັກ ແລະ ການສັນລະເສີນຢ່າງເປັນທາງການ; kānti ແມ່ນຄວາມກົງກັນຂອງສິ່ງທີ່ກ່າວໄດ້ ແລະ ສິ່ງທີ່ສື່ອອອກ. Aucitya ເກີດເມື່ອ rīti, vṛtti, rasa ເໝາະກັບເນື້ອເລື່ອງ ແລະ ຖ່ວງດຸນຄວາມແຂງແຮງກັບຄວາມອ່ອນໂຍນ. ຕໍ່ມາອະທິບາຍດ້ານເທັກນິກ: abhivyakti ປະກອບດ້ວຍ śruti (ຄວາມໝາຍຕົງ) ແລະ ākṣepa (ຄວາມໝາຍຊີ້ນໍາ), ກ່າວເຖິງ mukhya/upacāra ແລະ lakṣaṇā ທີ່ເກີດຈາກຄວາມສຳພັນ ຄວາມໃກ້ຊິດ ຫຼື ການຕິດຕັ້ງ. ທ້າຍສຸດ ເຊື່ອມ ākṣepa ແລະຮູບພາບທີ່ຄ້າຍຄື (samāsokti, apahnuti, paryāyokta) ກັບ dhvani (ຄວາມໝາຍບັງນອກ) ເພື່ອຊີ້ວ່າ ຄວາມໝາຍທີ່ສະແດງໂດຍນັຍ ແມ່ນແຮງຂັບຂອງກະວີພາບ।
Adhyaya 345
काव्यगुणविवेकः (Examination of the Qualities of Poetry)
ພຣະອັກນີສືບຕໍ່ຫຼັກສູດສາຫິຕະ-ສາດ ໂດຍຍ້າຍຈາກອະລັງກາຣ (alaṅkāra) ໄປສູ່ guṇa ຄຸນນະພາບພື້ນຖານທີ່ເຮັດໃຫ້ກະວີງາມແທ້. ພຣະອົງກ່າວວ່າ ອະລັງກາຣທີ່ຂາດ guṇa ເປັນພາລະ ແລະແຍກ vācya (ຄໍາກ່າວຕົງ) ອອກຈາກ guṇa/doṣa ໂດຍວາງຜົນສຸນທຣະຍະໄວ້ໃນ bhāva. ບົດນີ້ແນະນໍາ chāyā (ອໍຣາກະວີ) ທີ່ເກີດຈາກ guṇa ແບ່ງເປັນ sāmānya (ສາກົນ) ແລະ vaiśeṣika (ຈໍາເພາະ) ແລ້ວຈັດວາງສາກົນຕາມຄໍາ, ຄວາມໝາຍ ຫຼືທັງສອງ. ລາຍງານຄຸນນະພາບຝ່າຍຄໍາ—śleṣa, lālitya, gāmbhīrya, saukumārya, udāratā—ພ້ອມຄວາມຈິງ ແລະຄວາມເໝາະຕາມນິຣຸດຕິ. ຕໍ່ມາກໍານົດຄຸນນະພາບຝ່າຍຄວາມໝາຍ—mādhurya, saṃvidhāna, komalatva, udāratā, prauḍhi, sāmayikatva—ແລະອະທິບາຍ parikara, yukti, ຄວາມໝາຍຕາມບໍລິບົດ, ການຕັ້ງຊື່ທີ່ດີສອງປະການ. ທ້າຍສຸດອະທິບາຍ prasāda, pāka 4 ປະເພດ, sarāga ຈາກການຝຶກ ແລະແບ່ງ “rāga” ເປັນ 3 ສີ ພ້ອມຊີ້ເອົາ vaiśeṣika ດ້ວຍເຄື່ອງໝາຍຈໍາເພາະຂອງຕົນ.
Adhyaya 346
Discrimination of the Qualities of Poetry (Kāvya-guṇa-viveka) — Closing Verse/Colophon Transition
ປະໂຫຍກເປີດນີ້ເປັນຈຸດຕໍ່ຂໍ້ຄວາມ: ມັນປິດອັດທະຍາຍກ່ອນວ່າດ້ວຍຄຸນ (guṇa) ຂອງກາວຍະ ແລະເປີດອັດທະຍາຍຕໍ່ໄປວ່າດ້ວຍໂທດ (doṣa) ຂອງກາວຍະ. ໃນການສອນຂອງອັກນິ–ວະສິດຖະ ການຜ່ານນີ້ສະທ້ອນວິທີການຂອງຊາສຕຣາແບບຄູ່: ກ່ອນກໍານົດຄວາມເລີດຂອງກະວີ ແລ້ວຈຶ່ງກໍານົດສິ່ງທີ່ລົບກວນລົດຊາດສຸນທຣະຍະ ແລະການຍອມຮັບຂອງນັກຮຽນຮູ້. ຄໍາລົງທ້າຍຍ້ໍາລໍາດັບຄວາມຮູ້ແບບສາລະບານຂອງປູຣານະ: ທິດສະດີກາວຍະເປັນວິທະຍາທີ່ເຂັ້ມງວດຄຽງຄູ່ວິຊາເຕັກນິກອື່ນໆ, ແລະການຍ້າຍຈາກ guṇa ໄປ doṣa ວາງກະວີເປັນການຝຶກວິໄນທີ່ຖືກກໍາກັບໂດຍໄວຍາກອນ ຂົນທໍານຽມ ແລະຄວາມເຂົ້າໃຈງ່າຍ. ການປະເມີນກະວີຈຶ່ງບໍ່ແມ່ນເລື່ອງຄວາມຮູ້ສຶກສ່ວນຕົວເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ອີງໃສ່ຜູ້ຟັງຜູ້ອ່ານທີ່ຝຶກຝົນ (sabhya), ວິຊາພາສາທີ່ຖືກຕ້ອງ (śabda-śāstra) ແລະການໃຊ້ຕາມຂະແໜງປະເພນີ (samaya) ເພື່ອເຊື່ອມສິລະປະວັນນະຄະດີກັບທຳມະ ແລະການຂັດເກົາຈິດໃຈ.
Adhyaya 347
Chapter 347: One-syllable Appellations (एकाक्षराभिधानम्)
ພຣະອັກນິເລີ່ມອັດຍາຍນີ້ໂດຍປະກາດຈະອະທິບາຍ ekākṣara—ການເອີ້ນຊື່ດ້ວຍພະຍາງດຽວ—ທີ່ສອນຄຽງຄູ່ກັບ Mātr̥kā (ຊຸດອັກສອນສຽງ)។ ຕອນຕົ້ນກຳນົດຄວາມໝາຍ ແລະ ພຣະເທວະຜູ້ກ່ຽວຂ້ອງໃຫ້ແກ່ສະຫຼະ ແລະ ພະຍັນຊະນະ ເປັນດັ່ງພະຈະນານຸກົມສັ້ນໆ ສຳລັບພາສາກະວີ, ການເຂົ້າລະຫັດມັນຕຣາ, ແລະ ການຕີຄວາມໝາຍເຊິ່ງສັນຍາລັກ. ຕໍ່ມາຈຶ່ງຫັນໄປສູ່ການນຳມັນຕຣາໃຊ້ໃນພິທີ: ພະຍາງເມັດ (bīja) ແລະ ສູດສັ້ນໆ ຖືກເຊື່ອມກັບເທວະດາ (ເຊັ່ນ Narasiṃha/Hari ຜ່ານ kṣo) ແລະ ເປົ້າໝາຍການປົກປ້ອງ ແລະ ການປະທານຄວາມຮັ່ງມີ. ບົດຄວາມຍັງລວມການບູຊາແບບພັກຕິ ໂດຍກ່າວນາມ ດຸຣຄາ 9 ອົງ ແລະ ຜູ້ຕິດຕາມ (vaṭuka), ກຳນົດໃຫ້ບູຊາໃນຜັງດອກບົວ, ໃຫ້ມັນຕຣາດຸຣຄາແນວ Gāyatrī ພ້ອມລຳດັບ ṣaḍaṅga-nyāsa, ແລະ ອະທິບາຍມັນຕຣາຮາກຂອງ ຄະເນສະ, ລັກສະນະຮູບພາບ, ພ້ອມນາມເອີ້ນຫຼາຍຢ່າງສຳລັບການບູຊາລົງທ້າຍດ້ວຍ svāhā ແລະ ພິທີໂຮມ. ທ້າຍສຸດມີຂໍ້ກ່າວເຖິງການຈັດວາງມັນຕຣາ ແລະ ຂໍ້ສັງເກດດ້ານໄວຍາກອນທີ່ອ້າງຜ່ານ Kātyāyana ຕອກຢ້ຳວ່າ ຖ້ອຍຄຳສັກສິດເປັນທັງວິທະຍາສາດພາສາ ແລະ ເຕັກໂນໂລຢີແຫ່ງການຫຼຸດພົ້ນ ຕາມແນວອັກນິປຸຣານະ.