The First Part
ពួវ៌ភាគ (Purva Bhaga) នៃលិង្គបុរាណ ជាផ្នែកដំបូងដែលបើកទ្វារទៅកាន់អាថ៌កំបាំងនៃការបង្កើតលោក និងដើមកំណើតនៃលិង្គ—និមិត្តរូបដ៏បរិសុទ្ធនៃព្រះសិវៈ។ វាពិពណ៌នាពីការកើតមាននៃសកលលោក ការរៀបចំធាតុ និងច្បាប់ធម្មជាតិ ដោយបង្ហាញថាព្រះសិវៈជាមូលដ្ឋាននៃការកើតឡើង ការរក្សា និងការលាយលង់។ ក្នុងការពិពណ៌នាដើមកំណើតលិង្គ បុរាណបង្ហាញលិង្គជាសញ្ញានៃព្រះសិវៈដែលលើសលប់ទម្រង់ និងពាក្យពេចន៍។ វាបង្រៀនថាការគោរពលិង្គមិនមែនជាការគោរពវត្ថុទេ ប៉ុន្តែជាការគោរពចំពោះសច្ចៈអស្ចារ្យដែលស្ថិតនៅក្នុងសត្វទាំងអស់ និងលើសពីសត្វទាំងអស់។ ផ្នែកនេះក៏ផ្តោតលើវិធីបូជានិងពិធីការសិវៈ ដូចជា អភិសេក (ស្រោចទឹកបរិសុទ្ធ) ការថ្វាយផ្កា ក្លិនធូប ភ្លើងបូជា និងមន្ត។ វាបញ្ជាក់ពីសុចរិតភាព ការសម្អាតខ្លួន និងចិត្តស្មោះ ដើម្បីឲ្យពិធីក្លាយជាផ្លូវនាំទៅកាន់ភក្តី និងការយល់ដឹង។ ដោយសរុប ពួវ៌ភាគបង្រៀនថា ការយល់ដឹងអំពីការបង្កើត និងការគោរពលិង្គជាមួយនឹងពិធីត្រឹមត្រូវ នាំឲ្យចិត្តស្ងប់ សេចក្តីគោរពជ្រាលជ្រៅ និងព្រះគុណរបស់ព្រះសិវៈ។ វាជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការអានបន្តទៅកាន់អត្ថន័យជ្រៅនៃលិង្គបុរាណ។
नैमिषारण्ये सूतागमनम् — लिङ्गमाहात्म्यभूमिका तथा शब्दब्रह्म-ओङ्कार-लिङ्गतत्त्वम्
ជំពូកនេះពណ៌នាព្រះនារ៉ដ បន្ទាប់ពីបូជាលិង្គនៅទីសក្ការៈនានា បានមកដល់ព្រៃនៃមិសារ៉ណ្យ។ ឥសីនៃមិសារ៉ណ្យគោរពទទួល ហើយឃើញសូត រោមហರ್ಷណ សិស្សវ្យាស ក៏សូមឲ្យប្រាប់ពុរាណសំហិតាដែលមានលិង្គមាហាត្ម្យ។ សូតនមស្ការ ទេវតាត្រី និងវ្យាស ហើយដាក់មូលដ្ឋានទស្សនៈលិង្គតត្ត្វៈ៖ ‘សព្ទព្រហ្ម’ ជាអោង្ការ មានវេទាង្គសមន្វិត លើសពីប្រធាន-បុរស; ក្នុងគុណត្រី សត្ត្វៈជាវិស្ណុ រជសៈជាហិរ៉ណ្យគರ್ಭ តមសៈជាកាលរុទ្រ និងក្នុងនិរគុណ ជាមហេស្វរ។ បុព្វកថានេះបង្កើតមូលដ្ឋានសម្រាប់រឿងលិង្គោទ្ភវ សೃષ્ટិ-សંહાર និងវិធីបូជាលិង្គនៅជំពូកបន្ទាប់។
ईशानकल्पवृत्तान्तः तथा लैङ्गपुराणस्य संक्षेप-सूची
សូត្រាបង្ហាញ «លិង្គបុរាណ» ជាមហាបុរាណដ៏ឧត្តម ដែលព្រះព្រហ្មបានគ្រោងទុកក្នុងទំនាក់ទំនងនឹង ឥសានកល្បៈ ហើយព្រះវ្យាសបានសង្ខេបដើម្បីឲ្យមនុស្សអាចទទួលបាន។ គាត់បញ្ជាក់ពីទំហំអត្ថបទ ហើយរៀបរាប់បញ្ជីប្រធានបទធំៗ៖ ប្រភេទសೃષ્ટិ (ប្រាធានិក/ប្រាក្រឹត/វೈក្រឹត), ពងកកសកល និងស្រទាប់គម្រប, មុខងារទេវតាតាមគុណ, ប្រាជាបតិសರ್ಗ, ការលើកដីឡើង, ការគណនាថ្ងៃ-យប់ និងអាយុកាលព្រះព្រហ្ម, មាត្រដ្ឋានយುಗ-កល្បៈ និងគ្រោងធម៌។ បន្ទាប់មកលើកសរសើរព្រះសិវៈ៖ លិង្គោទ្ភវៈកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់, ភាពឧត្តមនៃលិង្គមూర్తិ, វារាណសី និងទីសក្ការៈផ្សេងៗ, បាសុបតយោគ, បញ្ចាក្សរ, និងប្រព័ន្ធពិធី-សីលធម៌ (ស្រាទ្ធ, ទាន, ប្រាយស្ចិត្ត, ច្បាប់អាហារ)។ រឿងព្រេងដូចជា ដក្ស, វ្រឹត្រ, ដធីចិ, ជាលន្ធរ, និងការបំផ្លាញវង្សយាទវរបស់ក្រឹෂ್ಣ ត្រូវដាក់ជាគំរូនៃរបៀបសកល និងព្រះគុណ។ ចុងក្រោយមានផលស្រុតិ៖ ការដឹង និងបង្រៀនសង្ខេបនេះនាំឲ្យសុទ្ធសាធ និងឡើងទៅលោកខ្ពស់ៗ ដើម្បីត្រៀមចូលរឿង និងអនុវត្តលម្អិតនៅអធ្យាយបន្ទាប់។
अलिङ्ग-लिङ्ग-निरूपणं तथा प्राकृत-सृष्टिवर्णनम्
សូត្រពន្យល់ថា ព្រះសិវៈជា «អលិង្គ»—អមើលឃើញ គ្មានគុណលក្ខណៈ មិនរលាយ—ខណៈពិភពនាម-រូបជា «លិង្គ» សញ្ញាបង្ហាញរបស់ព្រះសិវៈ ដែលកើតពីអមើលឃើញតាមមាយា។ បន្ទាប់មកលោកពិពណ៌នាសೃષ્ટិដើម៖ ព្រះសិវៈបញ្ចេញទស្សនៈ ឲ្យប្រក្រឹតិសៃវីសកម្ម; ពីនោះកើតមហត់ អហង្គារ តន្មាត្រា និងមហាភូត ៥ (អាកាស វាយុ អគ្គិ អាបៈ ព្រឹថិវី) ជាមួយគុណអារម្មណ៍។ អង្គចំណេះដឹង អង្គសកម្ម និងមនស កើតឡើង រហូតដល់ពងលោក (អណ្ឌ) មានស្រទាប់គ្របជាបន្តបន្ទាប់។ មានពងលោករាប់មិនអស់ មួយៗមាន ព្រះប្រាមា ព្រះវិស្ណុ និងភវៈ ដំណើរការនៅក្នុង; តែមហេស្វរតែមួយគត់ជាអ្នកធ្វើចុងក្រោយនៃការបង្កើត ការរក្សា និងការលាយបាត់ តាមគុណៈ។ ជំពូកនេះដាក់មូលដ្ឋានឲ្យសាសនាសៃវៈ៖ ពហុភាពជាការបង្ហាញរបស់ព្រះសិវៈ និងឯកភាពជាការលើសលប់របស់ព្រះសិវៈ។
Adhyaya 4: अहोरात्र-युग-मन्वन्तर-कल्पमान तथा प्रलयान्ते सृष्ट्युपक्रमः
សូត្រពន្យល់ថា «ថ្ងៃ» របស់ព្រះបង្កើតជាពេលបង្ហាញសកលលោក និង «យប់» ជាពេលលាយរលាយ (ពាក្យប្រៀបធៀប មិនមែនវដ្តថ្ងៃយប់ពិត)។ បន្ទាប់មកបង្ហាញកាលវិភាគពេលវេលាជាជាន់ៗ៖ ឯកតាមនុស្សពីនិមេសៈដល់មុហូរតៈ, ពេលវេលាបិត្រ (ថ្ងៃយប់ និងឆ្នាំរបស់ពួកគេ), និងពេលវេលាទេវតា (អយនៈជាថ្ងៃយប់) រហូតដល់យុគៈ ក្រឹតា ត្រេតា ទ្វាបរ កលិ ជាមួយសន្ធ្យា, ចតុរយុគៈ, មន្វន្តរ និងកល្បៈ (១,០០០ ចតុរយុគៈ)។ វារំលឹកថាវិការទាំងអស់ត្រូវដកហូតតាមព្រះបញ្ជាព្រះសិវៈ; ពេលគុណៈស្មើគ្នាកើតប្រាល័យ, ពេលមិនស្មើគ្នាកើតសೃಷ್ಟិ—ព្រះសិវៈជាហេតុចុងក្រោយ។ ចុងក្រោយពិពណ៌នាប្រាល័យ និងកំណើតថ្មី៖ ព្រះប្រហ្មដេកក្នុងទឹក, ភ្ញាក់ឡើងរៀបចំបង្កើតម្តងទៀត; ផែនដីត្រូវស្ដារឡើងវិញ (រូបវរាហៈ) ដើម្បីបើកផ្លូវទៅជំពូកបន្ទាប់។
अविद्या-पञ्चक, नवसर्ग-क्रमः, प्रजापति-प्रसवः (Vibhaga 1, Adhyaya 5)
សូត្រាប្រាប់ថា ពេលស្វយಂಭូ (ព្រះព្រហ្មា) មានបំណងបង្កើត ស្រមោលអវិជ្ជា៥កើតឡើង—តមស, មោហ, មហាមោហ, តាមិស្រ, អន្ធ—ធ្វើឲ្យសೃષ્ટិដំបូងជាសೃષ્ટិមូលដ្ឋាន ប៉ុន្តែមិនផ្តល់ផលវិញ្ញាណ។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាលំដាប់សರ್ಗ (ប្រក្រឹត និងវៃក្រឹត) ពីធាតុ អង្គសញ្ញា និងអារម្មណ៍ ទៅដល់សૃષ્ટិទេវ មនុស្ស និងកុមារ ដើម្បីបង្ហាញការចូលរូបនៃចិត្ត។ ព្រះព្រហ្មាបង្កើតកុមារ និងប្រជាបតិធំៗ ហើយបន្តទៅវង្ស: កូនៗរបស់សតរូបា អាពាហ៍ពិពាហ៍របស់អាគូតិ និងប្រសូតិ និងកូនស្រីរបស់ទក្ខដែលផ្តល់ឲ្យធម្ម និងឥសីផ្សេងៗ។ សតីត្រូវបង្ហាញជាកូនកើតពីចិត្តដែលពាក់ព័ន្ធនឹងព្រះសិវៈ ហើយព្រះព្រហ្មាបញ្ជាទក្ខឲ្យប្រគល់នាងដល់រុទ្រ ដោយណែនាំរូបរាងច្រើនរបស់រុទ្រ និងនិមិត្តសញ្ញាប្រុស/ស្រី (strī-liṅga/puṁ-liṅga) ដែលនាំទៅទស្សនៈលិង្គក្រោយៗ។ ចុងក្រោយរៀបរាប់កូនចៅរបស់ធម្ម និងឥសី ដើម្បីបន្តទៅជំពូកបន្ទាប់ដែលផ្តោតលើរុទ្រ វ្រត និងការគោរពដើម្បីមុក្ខ។
अग्नित्रय-पितृवंश-रुद्रसृष्टि-वैराग्योपदेशः
សូត្រពន្យល់អំពីអគ្គីបីរូបសំខាន់—បវមាន (Pavamāna), បាវក (Pāvaka), និង សុចិ (Śuci)—ការបែងចែក និងពូជពង្សរបស់ពួកគេ ដោយលើកសរសើរតួនាទីក្នុងយជ្ញា។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាពីបិត្ដរ (Pitṛs) ដូចជា អគ្និស្វាត្ត (Agniṣvātta) និង បរហិសដ (Barhiṣad) និងសាយវង្សល្បីៗ រួមទាំង មេណា និងកូនចៅ ដើម្បីបង្ហាញការបន្តបន្ទាប់នៃលោក និងមនុស្សតាមខ្សែពិធី។ រឿងបន្តទៅកណ្តាលសៃវៈ៖ សតីក្លាយជា បារវតី ហើយ រុទ្រ (នីលលោហិត) បញ្ចេញរុទ្រច្រើនគ្របដណ្តប់លោក ១៤។ ព្រហ្មា សរសើររុទ្រអមតៈបរិសុទ្ធ ហើយសុំឲ្យបង្កើតសត្វមានមរណភាព; ព្រះសិវៈថ្លែងថាមិនទទួលសភាពបង្កើតបែបនោះ ទើបព្រហ្មាបង្កើតលោកដែលជាប់ចាស់-ស្លាប់។ ចុងក្រោយបង្រៀនថា ព្រះសិវៈស្ថិតជាស្ថាណុ (ភាពស្ងៀម) ការមុក្ខសម្រេចដោយយោគវិទ្យា និងវៃរាគ្យជាបន្តបន្ទាប់; ការជ្រកកោនសង្ករ រំដោះសូម្បីអ្នកមានបាបពីនរក និងបើកសំណួរបន្ទាប់អំពីអ្នកធ្លាក់នរកដោយកម្មអ្វី។
प्रसाद-ज्ञान-योग-मोक्षक्रमः तथा व्यास-रुद्रावतार-मन्वन्तर-परम्परा
សូត្រាបង្ហាញ «រាហស្យ» អំពីមហិមាបុរាណរបស់សង្ករៈ៖ ទោះយោគីមានអष्टសាធនៈ ដូចជា ប្រាណាយាម និងគុណធម៌មេត្តាករុណា កម្មនៅតែបណ្ដាលឲ្យទៅស្វರ್ಗ ឬនរក។ ចំណុចសម្រេចគឺលំដាប់ «ប្រាសាទ → ជ្ញាន → យោគ → មោក្ស» ដែលបង្ហាញថាព្រះសិវៈប្រទានព្រះគុណជាមូលហេតុនៃការលោះ។ ឥសីសួរថា ព្រះសិវៈដែលឥតគំនិត (ចិន្តារះិត) ប្រទានប្រាសាទដូចម្តេច និងកើតឡើងពេលណានៅលើផ្លូវយោគ។ រោមហរីសណៈឆ្លើយតាមបន្ទាត់ពូជ និងកាលចក្រកោស्मिक ដោយរាយនាមអវតារវ្យាសក្នុងទ្វាបរៗ និងអវតាររុទ្រាជាគ្រូយោគក្នុងកលិយុគ ព្រមទាំងសិស្សក្នុងគ្រប់វដ្ត (សರ್ವាវर्तេសុ)។ ជំពូកនេះក៏រាយនាមមន្វន្តរ ក្នុងវរាហកល្ប ហើយបញ្ចប់ដោយកំណត់សត្វទាំងអស់ជា «បសុ» និងព្រះសិវៈជា បសុបតិ ដាក់បង្ហាញបាសុបតយោគ ជាវិធីដែលរុទ្រាប្រកាស ដើម្បីទទួលអំណាចខ្ពស់ទាប និងចុងក្រោយមោក្ស។
Adhyaya 8: Yogasthanas, Ashtanga Yoga, Pranayama-Siddhi, and Shiva-Dhyana leading to Samadhi
សូត្រពណ៌នាយោគស្ថាននៅក្នុងរាងកាយ (ជុំវិញផ្ចិត បំពង់ក និងចន្លោះចិញ្ចើម) ហើយកំណត់ “យោគ” ជាការទទួលបានចំណេះដឹងអាត្មាដោយចិត្តផ្តោតតែមួយ ដែលអាស្រ័យលើព្រះសិវៈប្រសាទ។ គាត់ស្មើ “យោគ” នឹងស្ថាននិર્વាណរបស់មហេស្វរ និងថាបាបត្រូវបានដុតដោយជ្ញាន និងការគ្រប់គ្រងអារម្មណ៍។ បន្ទាប់មកបង្រៀនអष्टាង្គយោគៈ យម និយម អាសន ប្រាណាយាម ប្រត្យាហារ ធារណា ធ្យាន សមាធិ ដោយលម្អិតអំពីយម/និយម (អហിംសា សត្យ អស្តេយ្យ ព្រហ្មចរិយ អបរិគ្រះ; សោច តបស ទាន ស្វាធ្យាយ វ្រត ឧបវាស មោន ស្នាន ជាដើម)។ ផ្នែកធំស្តីពីប្រាណាយាម៖ ចំនួនម៉ាត្រា កម្រិត សញ្ញា និងការស្ងប់ស្ងាត់នៃវាយុ និងពុទ្ធិ នាំទៅសាន្តិ–ប្រសាន្តិ–ទីប្តិ–ប្រសាទ។ ចុងក្រោយជាធ្យានសៃវៈ៖ សមាធិលើ “អោម” ដូចអណ្តាតភ្លើងបរិសុទ្ធ មណ្ឌល/ផ្កាឈូក ដាក់ព្រះសិវៈក្នុងបេះដូង ផ្ចិត និងចន្លោះចិញ្ចើម ហើយធ្យានលើព្រះសិវៈជាព្រះព្រហ្មនិរគុណ មិនអាចពិពណ៌នា មិនកើត។ វាបង្កើតមូលដ្ឋានសីលធម៌ សរីរវិទ្យា និងសមាធិ សម្រាប់ការសម្រេចព្រះសិវៈយ៉ាងមាំមួន។
योगान्तरायाः, औपसर्गिकसिद्धयः, परवैराग्येन शैवप्रसादः
សូត្រាបរិយាយអំពី យោគាន्तरាយៈ ១០ ដែលរំខានយោគី ចាប់ពីភាពខ្ជិល ដល់ការចង់របស់អារម្មណ៍ ហើយពន្យល់មូលហេតុខាងក្នុង ដូចជា សង្ស័យចំពោះចំណេះដឹង ចិត្តមិនស្ថិតស្ថេរ បាត់ជំនឿលើសាធនា ការយល់ឃើញភាន់ច្រឡំ និងទុក្ខបីប្រភេទ (អាធ្យាត್ಮಿಕ អាធិភೌતિક អាធិदैវិក)។ បន្ទាប់មក ពិពណ៌នាអំពី ឧបសರ್ಗៈ បន្ទាប់ពីឧបសគ្គស្ងប់ ដោយមានបទពិសោធន៍សិទ្ធិជាបន្តបន្ទាប់ ដូចជា ប្រាតិភា (ដឹងដោយអន្តរជ្ញា) ស្រាវណៈ (ស្តាប់លើសធម្មតា) ទស្សនៈ (និមិត្ត/វិស័យ) អាស្វាទ/វេទនា (រសជាតិ និងការស្គាល់ប៉ះពាល់ល្អិត) និងការដឹងក្លិនទេវៈ រហូតដល់អៃશ્વર્યធាតុជាច្រើនលើលោកៈផ្សេងៗ។ សិទ្ធិទាំងនេះមិនមែនចុងក្រោយទេ ត្រូវបោះបង់ ដោយសម្យម និងវៃរាគ្យៈខ្ពស់ ទោះដល់ពិភពព្រះព្រហ្ម។ នៅពេលយោគីបោះបង់អំណាច ស្ងប់ចិត្ត មហាទេវៈប្រទានប្រាសាទ ឲ្យធម៌ ជ្ញាន អៃશ્વર્ય វៃរាគ្យ និងអបវರ್ಗៈ បើកផ្លូវទៅការតាំងខ្លួនក្នុងបាសុបតយោគ។
आचार्य-धर्मलक्षण-श्रद्धाभक्तिप्राधान्यं तथा लिङ्गे ध्यान-पूजाविधानसंकेतः (Adhyaya 10)
បន្តសេចក្តីបង្រៀនសៃវៈ សូត្រាបញ្ជាក់គុណធម៌របស់ទ្វិជៈ និងសាធុ៖ ការគ្រប់គ្រងខ្លួន សច្ចៈ មិនលោភ និងជំនាញស្រុតិ–ស្ម្រឹតិ ហើយថា ព្រះមហេស្វរ ពេញព្រះហឫទ័យនៅទីដែលកិច្ចស្រោត និងស្មារត មិនផ្ទុយគ្នា។ ជំពូកនេះកំណត់ធម៌/អធម៌តាមសកម្មភាព និងផល បង្ហាញអាចារ្យជាអ្នកអនុវត្ត និងបង្រៀនចរិត ដកន័យសាស្ត្រ និងពន្យល់សាធុភាពតាមអាស្រាមទាំង៤៖ ព្រហ្មចរិយៈ កិច្ចគ្រហស្ថ តបសវានប្រស្ថ និងយោគយតិ។ វិន័យដូច អហിംសា មេត្តា ទាន សមៈ វៃរាគ្យ សន្យាស និងជ្ញាន ជាអ្នកបរិសុទ្ធ ប៉ុន្តែចំណុចកំពូលគឺ ភក្តិដែលមានស្រទ្ធា លើសការប្រាយស្ចិត និងតបសយូរ។ នៅវារាណសី (អវិមុកត) ទេវីសួររបៀបធ្វើឲ្យមហាទេវពេញព្រះហឫទ័យ; ព្រះសិវៈរំលឹកសំណួរព្រះព្រហ្មា ហើយឆ្លើយថា ព្រះអង្គ “វស្យ” ដោយស្រទ្ធា ត្រូវធ្វើធ្យានក្នុងលិង្គ និងបូជាទ្រង់ក្នុងរូបបញ្ចាស្យ ដើម្បីបើកផ្លូវទៅមុខសាសនាវិធីលិង្គ-ឧបាសនា ដឹកនាំទៅមោក្ស។
Brahmā’s Yogic Vision of Sadyōjāta in the Śvetalohita Kalpa
ព្រះឥសីសួរថា ព្រះព្រហ្មបានឃើញមហេស្វរៈជាសទ្យោជាត និងជាវាមទេវ អឃោរ ឥសាន ដូចម្តេច។ សូត្រាបញ្ជាក់ថា នៅកល្បៈ Śvetalohita ព្រះព្រហ្មចូលសមាធិខ្ពស់ (parama-dhyāna) ហើយឃើញរូបភ្លឺរលោងមានសិខា គឺ Śvetalohita Kumāra។ ព្រះព្រហ្មយកទស្សនៈនោះចូលក្នុងចិត្តជាព្រះឥស្វរៈមានរូបព្រហ្ម ហើយជ្រាលជ្រៅក្នុង dhyāna-yoga រហូតដល់បូជាសទ្យោជាតដោយក្តីគោរព។ ពីខាងព្រះព្រហ្មកើតមានអ្នកបម្រើពណ៌ស និងសិស្ស Sunanda, Nandana, Viśvananda, Upanandana ជាសញ្ញានៃក្រុមសៃវៈកំពុងលេចឡើង និងការបន្តបង្រៀន។ មហាមុនីឈ្មោះ Śveta លេចឡើង ហើយពីគាត់ Hara ត្រូវបាននិយាយថាបង្ហាញ/កើតឡើង បញ្ជាក់ការបង្ហាញខ្លួនរបស់សិវៈតាមចិត្តបរិសុទ្ធ។ មុនីទាំងអស់សម្របខ្លួនដោយភក្តិខ្លាំង សរសើរព្រះប្រហ្មន៍អនន្តជាមហេស្វរៈ។ ចុងបញ្ចប់មានពាក្យសន្យាសង្គ្រោះ៖ អ្នកទ្វិជៈដែលជ្រកកោន Viśvēśvara អនុវត្ត prāṇāyāma និងផ្តោតចិត្តលើប្រហ្មន៍ នឹងគ្មានបាប ភ្លឺរលោង ហើយឆ្ពោះលើស Viṣṇuloka ទៅ Rudraloka ដើម្បីបន្តវចនាអំពីភក្តិសៃវៈ។
रक्तकल्पे वामदेवदर्शनं चतुर्कुमारोत्पत्तिः
សូត្រាប្រាប់ «រក្តកល្ប»៖ ព្រះព្រហ្មចង់បានកូនប្រុស ក៏ធ្វើសមាធិជ្រាលជ្រៅ ហើយឃើញកុមាររស្មីពណ៌ក្រហម តាមការសមាធិខ្ពស់ទទួលស្គាល់ថា មហាទេវៈ (វាមទេវ)។ ព្រហ្មសរសើរ និងកោតបង្គំ ព្រះសិវៈប្រាប់ថា ទស្សនៈនេះកើតពីភក្តិ និងកម្លាំងសមាធិ ហើយដោយការខិតខំជាបន្តបន្ទាប់តាមកល្ប ព្រហ្មនឹងដឹងថា សិវៈជាអ្នកទ្រទ្រង់ពិភពលោកពិត។ ពីការជួបសៃវៈនេះ កើតកុមារ៤រូបបរិសុទ្ធ ដូចព្រហ្ម—វិរាជ, វិបាហុ, វិឝោក, វិឝ្វភាវន—ស្លៀកពណ៌ក្រហម និងលាបសញ្ញាបរិសុទ្ធ ឧទ្ទិសដល់ព្រហ្មភាព និងគោលវាមទេវ។ បន្ទាប់ពីពាន់ឆ្នាំ ពួកគេបង្រៀនធម្មពេញលេញ ដើម្បីសុខសាន្តលោក និងសិស្ស ហើយរលាយចូលរុទ្រៈវិញ បង្ហាញការមុក្សៈដោយចូលទៅក្នុងអមរភាព។ ចុងជំពូកផ្តល់ការធានា៖ ទ្វិជៈដែលភ្ជាប់ខ្លួននឹងវាមទេវ ឃើញមហាទេវៈដោយភក្តិ នឹងក្លាយជាព្រហ្មចារីគ្មានបាប និងទៅរុទ្រលោក ដែលពិបាកត្រឡប់—បើកទៅវគ្គបន្ទាប់អំពីសាធនាសៃវៈជាប់លាប់ និងផលវិបាកកោស्मिक-វិញ្ញាណ។
पीतवासा-कल्पः, माहेश्वरी-दर्शनम्, रौद्री-गायत्री, महायोगेन अपुनर्भवः
សូត្រពិពណ៌នាកល្បៈទី៣១ «ពិតវាសា»។ ព្រះព្រហ្មចង់បានពូជពង្ស សមាធិឃើញយុវទេវតាភ្លឺរលោងពាក់ពណ៌លឿង។ បន្ទាប់មកព្រះព្រហ្មបង្រួមចិត្ត សុំជ្រកកោនព្រះអម្ចាស់សកល ហើយបានទស្សនាមហេស្វរីកំពូលកើតចេញពីមហេស្វរៈ។ ព្រះនាងមានរូបរាងច្រើនទម្រង់ (ជើង៤ មុខ៤ ដៃ៤ ទ្រូង៤ ជាដើម) បង្ហាញអំណាចគ្រប់ទិស។ មហាទេវៈសរសើរនាងជា mati, smriti, buddhi (ចិត្ត ការចងចាំ បញ្ញា) ហើយបញ្ជាឲ្យនាងពាសពេញសកលលោកដោយយោគៈ ដាក់ពិភពលោកក្នុងរបៀបធម៌ និងក្លាយជា រុទ្រានី ដើម្បីសុខមង្គលព្រះព្រាហ្មណ៍ និងធម៌។ ដោយការណែនាំរបស់ព្រះសិវៈ ព្រះព្រហ្មសមាធិលើ រោទ្រី-គាយត្រី តាមជបៈ និងការចុះចាញ់ ទទួលបានយោគៈទេវៈ ចំណេះដឹង អធិបតេយ្យ និងវិរាគៈ។ ពីចំហៀងព្រះព្រហ្ម កុមារៈភ្លឺរលោងកើតឡើង បង្រៀនមហាយោគៈ ហើយចុងក្រោយចូលរួមក្នុងមហេស្វរៈ។ អ្នកសមាធិមានវិន័យក៏បោះបង់បាប ក្លាយជាបរិសុទ្ធ ចូលទៅកាន់រុទ្រៈ លើសកំណើតវិញ។
अघोरस्य प्रादुर्भावः कुमारकचतुष्टयं च योगमार्गः
សូត្រាប្រាប់អំពីកល្បមុន៖ បន្ទាប់ពីស្វយម្ភូពណ៌លឿងចាកចេញ កល្បថ្មីចាប់ផ្តើម។ ក្នុងឯកាណវៈ ព្រះព្រហ្មចង់បង្កើតសត្វលោក តែធ្លាក់ក្នុងការព្រួយបារម្ភ និងសមាធិ។ ពីធ្យានរបស់ទ្រង់ កើតមានទេវតាក្មេងមួយរូបងងឹតភ្លឺចែងចាំង គឺ អឃោរ/មហេស្វរ ពាក់សម្លៀកបំពាក់ខ្មៅ និងមានតេជៈកើតដោយខ្លួនឯង។ ព្រះព្រហ្មគោរព ហើយដោយប្រាណាយាម និងការផ្តោតចិត្ត ដាក់មហេស្វរក្នុងបេះដូង ដើម្បីស្វែងយល់សច្ចៈរូបព្រហ្ម។ អឃោរបង្ហាញទស្សនាឡើងវិញ ហើយពីចំហៀងទ្រង់ កើតកុមារក ៤ រូប ពណ៌ងងឹតភ្លឺដូចគ្នា។ បន្ទាប់ពីអុបាសនាយោគៈ១,០០០ឆ្នាំទេវៈ ពួកគេបង្រៀនមហាយោគៈដល់សិស្ស។ ដោយយោគៈ អ្នកសម្រេចចូលរួមជាមួយព្រះសិវៈដោយចិត្តតែប៉ុណ្ណោះ ទៅដល់ស្ថានបរិសុទ្ធនិរគុណ ដែលស្មើនឹងព្រះអម្ចាស់សកល។ ចុងក្រោយសន្យាថា អ្នកប្រាជ្ញណាដែលសមាធិលើមហាទេវៈតាមយោគៈនេះ នឹងទៅដល់រុទ្រាអមតៈ ហើយបើកផ្លូវទៅវចនាថ្មីអំពីវិធីសិវោបាសនា និងការសម្រេច។
Aghora-Mantra Japa: Graded Expiations, Pañcagavya Purification, and Homa for Mahāpātaka-Nivṛtti
សូត្រាប្រាប់ថា ក្នុងកល្បដ៏គួរភ័យខ្លាច និងងងឹត ព្រះព្រហ្មសរសើរព្រះសិវៈ; ព្រះសិវៈប្រទានអនុគ្រោះ ហើយប្រកាសថា ក្នុងរូបនេះទ្រង់លាយបំបាត់បាបដោយមិនសង្ស័យ។ ទ្រង់រាយបញ្ជីអំពើខុស—មហាបាតកៈ អុបបាតកៈ និងកំហុសផ្លូវចិត្ត ពាក្យ និងកាយ រួមទាំងមលិនភាពមកពីមរតក ឬដោយចៃដន្យ—ហើយកំណត់អាហ្គោរ-មន្ត្រាជបៈជាឱសថ ដោយកំណត់ចំនួនតាមចេតនា និងរបៀបអាន (មាណស វាចិក ឧបាំសុ)។ មានមាត្រដ្ឋានសម្រាប់បាបដូចជា ប្រាហ្មហត្យា វីរ-ហត្យា ភ្រុណហត្យា មាតೃហត្យា គោហត្យា ក្រឹតឃ្នតា ហិង្សាស្ត្រី សុរាបាន និងសុវර්ណស្តេយៈ រួមទាំងបាបដោយសមាគម។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាពិធី៖ ប្រើ រុទ្រ-គាយត្រី ប្រមូលបញ្ចគវ្យ (ទឹកនោមគោ លាមកគោ ទឹកដោះគោ យ៉ាអួរ ឃ្រីត) និងគុសោទកក្នុងភាជនៈកំណត់ ហើយធ្វើហោមៈដោយឃ្រីត ចារុ សមិធ តិល យវ និងវ្រីហិ; បន្ទាប់ងូត ហើយផឹកល្បាយមុខព្រះសិវៈ និងធ្វើព្រហ្ម-ជបៈ។ ចប់ដោយថា សូម្បីអ្នកប្រព្រឹត្តបាបធ្ងន់ក៏បានបរិសុទ្ធ—ខ្លះភ្លាមៗ ទោះមានកម្មយូរ—ហើយលើកទឹកចិត្តឲ្យជបៈរាល់ថ្ងៃ ដើម្បីបរិសុទ្ធសកល និងបើកចំហទៅកាន់វិន័យសៃវៈជាផ្លូវធម្មតា មិនមែនតែពេលអាសន្ន។
ब्रह्मकृत-ईशानस्तवः तथा विश्वरूपदेवी-प्रकृतिरहस्योपदेशः
សូត្រាបង្ហាញកល្បៈវិશ્વរូបដ៏អស្ចារ្យ៖ បន្ទាប់ពីព្រាល័យ ការបង្កើតចាប់ផ្តើមឡើងវិញ ខណៈព្រះព្រហ្មសមាធិដើម្បីបានពូជពង្ស។ មានការពិពណ៌នាអំពីសារស្វតីទ្រង់វិશ્વរូប ហើយព្រះព្រហ្មបង្វែរចិត្តទៅបូជាព្រះឥសានៈ—ព្រះសិវៈ—ដោយស្តូត្រយូរ សរសើរទ្រង់ជារូបអោំការ និងសាដ្យោជាត វាមទេវ រុទ្រ និងកាល។ គម្ពីរប្រាប់ផលថា សូត្រតែម្តង ឬសូត្រនៅពេលស្រាទ្ធា នាំទៅប្រាហ្មលោក/គតិដ៏ល្អបំផុត។ ព្រះសិវៈពេញព្រះហឫទ័យ ប្រទានពរ; ព្រះព្រហ្មសួរអំពីទេវីវិશ્વរូបអាថ៌កំបាំង—មុខ៤ ជើង៤ ភ្នែកច្រើន ដៃច្រើន—ឈ្មោះ វង្ស អំណាច និងភារកិច្ច។ ព្រះសិវៈបង្ហាញ “អាថ៌កំបាំងនៃមន្តទាំងអស់” ថា ទេវីគឺប្រក្រឹតិ ជាគ្រាប់កំណើតលោក ជាគោ និងគាយត្រីកោស्मिक ហៅថា គោរី មាយា វិទ្យា ហៃមាវតី ជាប់នឹងគុណ/អក្សរ៣២។ ចុងក្រោយនិយាយពីការបញ្ចេញបន្ថែម និងការបូជាយោគវិន័យ ដល់ការចូលរួមក្នុងរុទ្រ ដើម្បីបន្តកថាកំណើតលោក និងសោតេរីយ៉ូឡូជីសៃវៈនៅអធ្យាយបន្ទាប់។
Adhyaya 17: लिङ्गोद्भव—ब्रह्मविष्ण्वहङ्कार-शमनं, ओंकार-प्रादुर्भावः, मन्त्र-तत्त्वं च
សូត្រាបញ្ចប់ការពិពណ៌នាពិភពលោកដោយសរសើរបុណ្យនៃការស្តាប់ និងអាន។ រីឥសីសួរអំពីអាថ៌កំបាំងសៃវៈ៖ លិង្គជាអ្វី លិង្គិនជានរណា ហេតុអ្វីគោរពព្រះសិវៈក្នុងលិង្គ។ ព្រះព្រហ្មពន្យល់ថា ប្រាធានដើមកំណើតហៅថា “លិង្គ” និងព្រះអម្ចាស់អតិបរមាជា “លិង្គិន” ហើយពិពណ៌នាពេលប្រល័យដែលសត្វទាំងអស់រលាយនៅសមុទ្រងងឹត។ ព្រះព្រហ្ម និងព្រះវិស្ណុជជែកអំពីការបង្កើត តែមានលិង្គភ្លើងអស្ចារ្យលេចឡើងបញ្ចប់អហങ്കារ។ ព្រះព្រហ្មក្លាយជាហំសៈស្វែងរកកំពូល ព្រះវិស្ណុក្លាយជាវរាហៈស្វែងរកមូលដ្ឋាន តែទាំងពីរមិនឃើញ ហើយត្រឡប់មកដោយទន់ភ្លន់។ ពីលិង្គកើតសំឡេង “អោម” (A-U-M, នាដ, និងទុរិយៈ) ភ្ជាប់វេដ មន្ត្រ និងកំណើតលោក (ពូជ-យោនី ពងមាស និងលោកជាច្រើន)។ រូបកាយព្រះសិវៈដែលកើតពីព្រះវាចាត្រូវបានផ្គូផ្គងនឹងអក្សរ និងមន្ត្រ (ឫគ-យជុស-សាមន-អថರ್ವ) និងអនុគ្រោះពិធី-ព្យាបាល។ ចុងក្រោយ ព្រះវិស្ណុ និងព្រះព្រហ្មសរសើរព្រះមហេស្វរៈ បង្ហាញថា លិង្គអនន្តកែអហങ്കារ និងការគោរពតាមមន្ត្រ-ចក្ខុវិស័យនាំទៅមោក្ស។
विष्णुरुवाच—एकाक्षर-प्रणव-लिङ्ग-व्याप्ति-शिवस्तोत्रम्
ជំពូកនេះជាស្តូត្របន្ត ដែលវិṣṇុសរសើរ រុទ្រ–សិវៈ ដោយចាប់ផ្តើមពីឯកអក្សរ ប្រṇវ (A-U-M)៖ A ជារុទ្រ/រូបអាត្មា, U ជាអាទិទេវ/រាងវិទ្យា, M ជាគោលការណ៍ទីបី—សិវៈ/បរមាត្មា ភ្លឺដូច សូរ្យ-អគ្គិ-សោម។ បន្ទាប់មកសិវៈត្រូវបានបង្ហាញថាជាព្រះអម្ចាស់នៃរុទ្រាទាំងឡាយ ជាបញ្ចប្រḥមមុខ (សದ್ಯោជាត, វាមទេវ, អឃោរ, ឥសាន) និងជាលិង្គ ឧර්ធ្វ (លើកឡើង/លើសលប់) និងលិង្គិន (អ្នកកាន់សញ្ញា)។ មានបញ្ជីកោស្មូសធំ៖ សិវៈពេញលេញក្នុងភ្លើង ខ្យល់ ទឹក ដី អាកាស និងតន್ಮាត្រ (សំឡេង ការប៉ះ រស ក្លិន) ហើយក៏លើសទម្រង់—អរូប តែសុរូប។ ចុងក្រោយមានផលស្រដី៖ អានឬបង្រៀនដល់ព្រាហ្មណ៍ដឹងវេដា បំផ្លាញបាប និងលើកអ្នកស្រឡាញ់ទៅកាន់ ប្រḥមលោក បើកផ្លូវទៅវគ្គបន្ទាប់ពីសរសើរទៅការអនុវត្ត និងការបកស្រាយធម្មៈ។
Mahādeva’s Boon: Unwavering Bhakti, Tri-functional Cosmos, and the Supratiṣṭhā of Liṅga-Arcā
សូត្រាប្រាប់អំពីការបង្ហាញព្រះមហាទេវៈដ៏មេត្តាករុណា នៅមុខព្រះប្រហ្មា និងព្រះវិṣṇុ៖ ការមើលឃើញព្រះអង្គបំបាត់ភ័យ និងស្តាររបៀបលោក។ ព្រះសិវៈបញ្ជាក់ថា ប្រហ្មា និងវិṣṇុ កើតចេញពីជាយរាងកាយរបស់ព្រះអង្គ ទោះជាអាស្រ័យក៏សំខាន់។ ព្រះវិṣṇុសុំពរ មិនមែនអំណាចទេ ប៉ុន្តែសុំភក្តិអចិន្ត្រៃយ៍ មិនរអាក់រអួល; ព្រះសិវៈប្រទានភក្តិដ៏មាំមួនដល់ទាំងពីរ ហើយបកស្រាយមុខងារកោសមិច៖ សೃគ្គ (បង្កើត), ស្ថិតិ/រក្សា, និងលយ (រលាយ) ខណៈព្រះអង្គជាបរមេឝ្វរៈលើសគុណ។ ព្រះអង្គណែនាំវិṣṇុឲ្យបោះបង់មោហៈ និងការពារប្រហ្មា ព្យាករណ៍ការទទួលស្គាល់នៅបដ្មកល្ប។ បន្ទាប់ពីព្រះសិវៈលាក់ខ្លួន ការគោរពលិង្គ (Liṅga-arcā) ត្រូវបានបង្កើតយ៉ាងមាំមួនទូទាំងលោក; វេទីលិង្គត្រូវសម្គាល់ជាទេវី និងលិង្គជាព្រះសិវៈផ្ទាល់។ ចុងក្រោយសន្យាសង្គ្រោះថា ការអានរឿងលិង្គនៅមុខលិង្គ នាំអ្នកភក្តិទៅសិវតា។
एकार्णव-सृष्टिक्रमः, ब्रह्म-विष्णु-परस्परप्रवेशः, शिवस्य आगमनं च
សូត្រពោលអំពីសមុទ្រឯកាណវមុនសೃષ્ટិ ដែលនារាយណៈសម្រាកលើអនន្តៈ។ ព្រះបាទមកពីផ្ចិតរបស់ទ្រង់ ហើយព្រះព្រហ្ម (បដ្មយោនិ) កើតឡើង។ ព្រហ្មសួរវិស្ណុ ហើយកើតការប្រកួតប្រជែងស្រាលៗ ដោយមាយាបង្កើន៖ វិស្ណុចូលមាត់ព្រហ្ម មើលលោកទាំងឡាយក្នុងខ្លួនព្រហ្ម; បន្ទាប់មក ព្រហ្មចូលពោះវិស្ណុ រកមិនឃើញចុង ប្រែចេញតាមផ្លូវផ្ចិត និងសរសៃផ្កាឈូក។ បន្ទាប់មកសមុទ្រញ័រ ព្រះសិវៈមកដល់ ដ៏គួរខ្លាច ទូលំទូលាយ និងជាមូលហេតុដើម ប្រាប់ថាការញ័រគឺដោយជំហាន និងដង្ហើមរបស់ទ្រង់។ មោទនភាពព្រហ្មត្រូវបានបន្ថយ; វិស្ណុណែនាំឲ្យគោរព ពិពណ៌នាព្រះសិវៈជាមូលហេតុបុរាណ និងជាគ្រាប់ពូជនៃគ្រាប់ពូជ។ ចុងក្រោយបង្ហាញទស្សនៈសៃវៈ៖ ព្រះសិវៈជានិស្កល និងសកល; លិង្គ-បីជដើមភ្ជាប់យោនិ បង្កើតពងហិរណ្យគರ್ಭ ដែលព្រហ្មកើត; បន្ទាប់មានសនកាទិ និងមាយាដំណើរតាមកល្បៈ។ ជំពូកនេះបើកផ្លូវទៅកាន់ស្តូត្រ ប្រាណវ និងការយល់ដឹងត្រឹមត្រូវអំពីអធិការភាពព្រះសិវៈលើតួនាទីកោស्मिक។
ब्रह्मनारायणस्तवः — शिवस्य प्रभवत्व-प्रतिपादनम्
សូត្រពោលថា ព្រះវិෂ್ಣុ ដាក់ព្រះព្រហ្មានៅមុខ ហើយសរសើរព្រះសិវៈដោយនាមវេទ និងគុណនាមបង្ហាញតត្តវៈ។ ចំណុចមូលដ្ឋានគឺ “ប្រភវេ នមៈ” ដោយថាព្រះសិវៈជាមូលហេតុនៃវេទ-ស្ម្រឹតិ យោគ-សាំងខ្យ សೃષ્ટិ-មន្វន្តរ កាលបរិមាណ (ខណៈ-លវ-រដូវ-ខែ) និងធាតុធម្មជាតិ (ទ្វីប សមុទ្រ ភ្នំ ទន្លេ ឱសថ)។ បន្តពិពណ៌នារូបរुद្រៈ អ៊ុក្រ-សន្ត សពេស-និર્વេស ស្ថូល-សូក្ស្ម ទស្សន-អទស្សន និងពណ៌-រូបជាច្រើន ព្រមទាំងអាវុធ កណាធិបត្យ បសុបតិត្វ និងលីឡាមហាកាល-ស្មಶាន។ ចុងក្រោយ បង្ហាញផ្លូវពីរ៖ ដឹងតត្តវៈសិវៈ ដោយធ្យានឲ្យលះខ្សោយ ចូលស្ថាន “អម្រឹត្យុ” និងដោយកម្មសុទ្ធ ទទួលភោគទិវ្យ។ ផលश्रុতি ថា ស្តាប់/កីર્તន/ជប មានបុណ្យស្មើអશ્વមេធ និងជាមធ្យោបាយទៅព្រហ្មលោក បើកផ្លូវទៅបរិបទឧបាសនាសៃវៈបន្ត។
Adhyaya 22 — शिवानुग्रहः, ब्रह्मतपः, एकादशरुद्राः तथा प्राणतत्त्वम्
សូត្រពោលថា ព្រះសិវៈ (ឧមាបតិ ត្រីលោចនៈ) រីករាយចំពោះការសរសើរដោយសច្ចៈ និងភាពទាបទន់ ហើយសួរលេងព្រះព្រហ្ម និងព្រះវិស្ណុ ដែលកើតពីផ្កាឈូក នៅកណ្ដាលទឹកជំនន់កោសល្យដ៏គួរភ័យ។ ដឹងចិត្តខាងក្នុងរបស់ពួកគេ ព្រះសិវៈប្រទានពរ; ព្រះវិស្ណុសុំតែភក្តិមាំមួនចំពោះព្រះសិវៈ ហើយព្រះសិវៈអនុគ្រោះ បញ្ជាក់កិត្តិយសរបស់ព្រះវិស្ណុ តែអធិបតេយ្យស្ថិតក្នុងព្រះគុណព្រះសិវៈ។ បន្ទាប់មក ព្រះសិវៈប្រទានពរដល់ព្រះព្រហ្ម ប៉ះលើគាត់ ហើយអវត្តមាន។ ព្រះព្រហ្មមានអំណាច ធ្វើតបៈខ្លាំងដើម្បីបង្កើតសត្វ; ពេលមិនឃើញផល កំហឹងកើត ទឹកភ្នែកធ្លាក់ ហើយពីទឹកភ្នែកនោះកើតអង្គភាពដូចពស់ដ៏ខ្លាំង—សញ្ញានៃការបង្កើតដែលប្រែប្រួលដោយក្រិធ។ ព្រះព្រហ្មត្រូវកំហឹងគ្រប់គ្រង ដួលសន្លប់ដូចស្លាប់ ហើយពីរាងកាយកើតរុទ្រ ១១ ហៅថា រុទ្រ ព្រោះពួកគេយំ; គម្ពីរស្មើរុទ្រនឹងប្រាណ ដែលមានក្នុងសត្វទាំងអស់។ ព្រះសិវៈ (នីលលោហិត ត្រីសូលិន) ស្ដារប្រាណរបស់ព្រះព្រហ្ម ហើយព្រះព្រហ្មឃើញព្រះអម្ចាស់សព្វទី សួរអំពីសភាពដើមកំណើតរបស់ព្រះសិវៈ ដើម្បីបើកទៅកាន់ទេវកថា និងអន្តរភាវសៃវៈបន្ថែម។
Adhyaya 23: श्वेत-लोहित-पीत-कृष्ण-विश्व-कल्पेषु रुद्रस्वरूप-गायत्री-तत्त्ववर्णनम्
សូត្រាបានពោលអំពីព្រះសិវៈញញឹមបង្រៀនព្រះព្រហ្មា៖ ក្នុងកល្បៈជាបន្តបន្ទាប់ ព្រះសិវៈបង្ហាញរូបពណ៌ផ្សេងៗ—ស្វេត (ស), លោហិត (ក្រហម), ពីត (លឿង), ក្រឹෂ್ಣ (ខ្មៅ)—ហើយគាយត្រី/សាវិត្រីក៏បង្ហាញសម្របសម្រួលជាព្រះព្រហ្មាសំជ្ញិតា។ ដោយតបស្យា និងការទទួលស្គាល់យោគៈ ព្រះសិវៈត្រូវបានដឹងថាជា សದ್ಯោជាត; បន្ទាប់មកតាមទ្រឹស្តី “ខាងឆ្វេង” និងការប្រែពណ៌ ជា វាមទេវ; ហើយក្រោយមក ជា តត្បុរុષ។ ព្រះសិវៈបង្ហាញអង្គៈឃោរ និងសន្យា អឃោរ-សាន្តិ ដល់អ្នកដឹងពិត ហើយបញ្ចប់ដោយ វិស្វរូបៈ ដែលគាយត្រីក្លាយជា វិស្វរូបា និងសរវរូបា។ ជំពូកនេះពង្រីកទៅគំរូចក្រវាឡបួនផ្នែក—ចតុរយុគ, ធម្មបាទបួន, អាស្រាមបួន, និងការបែងចែកវេទ/វេដ្យបួន—ហើយរាយលោកៈចាប់ពី ភូរ ឡើងទៅ ដោយលើកឡើង វិស្ណុលោក និង រុទ្រលោក ជាគោលដៅកម្រដែលមិនត្រឡប់ សម្រាប់ទ្វិជៈមានវិន័យ ឥតអហങ്കារ កាម និងកំហឹង។ ព្រះព្រហ្មាកោតបូជា និងសុំស្ថានខ្ពស់បំផុតសម្រាប់អ្នកដឹងមហេស្វរៈតាមគាយត្រី; ព្រះសិវៈយល់ព្រមថា ចំណេះដឹងនេះនាំទៅ ប្រាហ្ម-សាយុជ្យ។
ध्यानयोगेन रुद्रदर्शनम् — रुद्रावतार-परिवर्तक्रमः, लकुली (कायावतार), पाशुपतयोगः, लिङ्गार्चन-निष्ठा
សូត្រាប្រាប់ពីព្រះព្រហ្មសួរព្រះរុទ្រាដោយក្តីគោរពថា តើពេលណា និងដោយសាធនាអ្វី ទ្វិជាតិអាចឃើញព្រះមហាទេវៈក្នុងរាងកាយជាច្រើន (តនវៈ)។ ព្រះសិវៈឆ្លើយដោយបដិសេធថា តបស្យា វ្រត ទាន ផលទីរថ ក្រតុជាមួយទក្ខិណា ទ្រព្យសម្បត្តិ និងសូម្បីការសិក្សាវេដ មិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ទស្សនៈផ្ទាល់ទេ ហើយបញ្ជាក់ថា «ធ្យាន» ជាមធ្យោបាយសម្រេច។ បន្ទាប់មកទ្រង់ព្យាករណ៍លំដាប់ការបង្ហាញខ្លួនតាមបរិវត្ត/ចុងយុគ ដោយនិយាយជាញឹកញាប់ថា «ខ្ញុំនឹងកើតជា…» និងរាយនាមសិស្សដែលដោយមហេស្វរ-យោគ និងធ្យាន ទៅដល់រុទ្រលោក ហើយត្រឡប់មកវិញកម្រណាស់។ វាចប់នៅរឿងល្បី «លកុលី/កាយាវតារ» ដែលទ្រង់ចូលទៅក្នុងសពដោយយោគមាយា ដើម្បីប្រយោជន៍ព្រះព្រាហ្មណ៍ ហើយកំណត់បាសុបតសិទ្ធ និងសញ្ញារបស់ពួកគេ៖ បាស្មា ការបូជាលិង្គ ជិតេន្ទ្រីយ និងធ្យាននិស្ឋា។ ព្រះសិវៈបង្ហាញបាសុបតយោគថាជាផ្លូវបំភ្លឺជ្ញាន ដើម្បីកាត់បំបែកចំណងសំសារ និងលើកឡើងពីភាពចាំបាច់នៃបញ្ចាក្សរី។ ចុងក្រោយ ព្រះព្រហ្មសួរអំពីព្រះវិស្ណុ; ព្រះសិវៈឆ្លើយថា ទេវតា និងមុនីទទួលតំណែងដោយការបូជាលិង្គ ហើយគ្មានភាពមាំមួនបើគ្មានលិង្គារចនា; បន្ទាប់មកទ្រង់លង់បាត់ ហើយព្រះព្រហ្មបន្តការបង្កើត។
लिङ्गार्चनपूर्वकं स्नानाचमनविधिः (Snana–Achamana as Preparation for Linga-Archana)
ព្រះឥសីសួរ សូត រោមហರ್ಷណា អំពីវិធីបូជា ព្រះមហាទេវ ក្នុងរូបលិង្គ។ សូតបង្ហាញខ្សែបង្រៀនពីព្រះសិវៈបង្រៀនទេវីលើកៃលាស តាមណន្ទី ទៅសនត្កុមារ និងវ្យាស ដើម្បីបញ្ជាក់អធិការកិច្ចពិធី។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាស្នានៈជាការត្រៀមបូជាសិវៈ ដែលបំផ្លាញបាប មាន៣ប្រភេទ៖ វារុណស្នានៈ អគ្នេយស្នានៈ និងមន្ត្រស្នានៈ ហើយធ្វើអភិសេកដោយទឹកបរិសុទ្ធ និងសូត្រមន្ត្រ (រុទ្រ ពញ្ចព្រហ្ម និងបវិត្រក)។ គន្លឹះគោលធម៌គឺ ភាពបរិសុទ្ធខាងក្នុង (ភាវៈ) សំខាន់ជាងគេ; គ្មានវា សូម្បីស្នានៈបរិសុទ្ធក៏មិនបានផល។ ចុងក្រោយមានអាចមនៈ ការស្រូបទឹកជាមួយមន្ត្រ និងប្រទក្សិណា ដើម្បីសម្រួលហിംសា និងបាប បើកផ្លូវទៅលិង្គារចនា។
स्नानविधिः — गायत्र्यावाहन, सूर्यवन्दन, तर्पण, पञ्चमहायज्ञ, भस्मस्नान, मन्त्रस्नान
នន្ទីបង្ហាញលំដាប់សុទ្ធិកម្មប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីត្រៀមចិត្តសម្រាប់បូជាព្រះសិវៈ។ ចាប់ពីអាវាហនគាយត្រី (មាតាវេទ) ថ្វាយ pādya, ācamanīya, arghya បន្ទាប់មក prāṇāyāma និង japa ជាមួយ praṇava តាមចំនួនកំណត់ ហើយបញ្ចប់ដោយការអនុញ្ញាតឲ្យត្រឡប់។ បន្ទាប់ធ្វើ Sūrya-vandana ដោយសូក្តាវេទ និងបរិក្រមា រួចធ្វើ tarpana ជាលំដាប់ដល់ទេវតា ឥសី និងបិត្រ ដោយប្រើផ្កា/ទឹក kuśa-ទឹក និង tila-ទឹក តាមទីតាំង upavīta និងមុទ្រាម្រាមដៃត្រឹមត្រូវ។ បន្ទាប់ពន្យល់ pañca-mahāyajña ហើយលើក brahma-yajña ជាអធិបតី ព្រមទាំងព្រមានអំពើអបុណ្យបើមិនអនុវត្ត។ បញ្ជាក់ brahma-yajña-ācamanam និងការប៉ះសញ្ញាសម្គាល់ដើម្បីគោរពវេទ ពុរាណ អិតិហាស និងកល្ប។ ចុងក្រោយកំណត់ការលាងខាងក្រៅ bhasma-snana ពីហោមត្រឹមត្រូវ ការសំអាងអង្គដោយ pañcabrahma-mantra និង mantra-snana ដោយ Āpo-hiṣṭhā និងមន្ត្រ ṛk/yajus/sāman ដោយសន្និដ្ឋានថា ការអនុវត្តខ្លីតែស្មោះ នាំទៅស្ថានខ្ពស់បំផុត និងជាស្ពានទៅសាធនាសៃវៈជ្រាលជ្រៅ។
लिङ्गार्चनविधिक्रमः—शुद्धि, न्यास, आसनकल्पना, अभिषेक, स्तोत्र-प्रदक्षिणा (Adhyaya 27)
សៃលាទិ បង្ហាញលំដាប់ពិធីបូជាលិង្គយ៉ាងខ្លី៖ បន្ទាប់ពីងូតទឹក សាធកចូលកន្លែងបូជា ធ្វើប្រាណាយាម ៣ ដង ហើយសមាធិលើ ត្រ្យំបក ក្នុងរូបបញ្ចវក្ត្រ តុបតែង។ បន្ទាប់មកទទួលទស្សនៈរាងកាយសៃវៈ ធ្វើដេហ-សុទ្ធិ និងមន្ត្រ-ញាស ដោយផ្ដោតលើប្រṇវ និងបញ្ចាក្សរី។ រៀបចំ និងសង្គ្រោះកន្លែងអរចនា និងភាជនៈ (ប្រូក្សណី អរឃ្យ បាទ្យ អាចមនីយ) ដាក់ទឹកត្រជាក់ ចន្ទន៍ ឧសីរ កំព័រ ផ្កា គ្រាប់ធញ្ញ បស្ម។ ស្រមៃអាសនៈផ្កាឈូក ដាក់ក្រឡាចត្រង្គសិទ្ធិ និងទីតាំងកោសមិក បញ្ចប់ជាសិវ-ពីឋិកា; អញ្ជើញ និងបង្កប់ទេវតាដោយមន្ត្រ បញ្ចព្រហ្ម និងរុទ្រ-គាយត្រី។ អភិសេកដោយទឹកក្រអូប បញ្ចគវ្យ ឃី ទឹកឃ្មុំ និងទឹកអំពៅ ក្នុងភាជនៈបរិសុទ្ធ (មាស ប្រាក់ ទង់ដែង ស័ង្ខ ដីឥដ្ឋ)។ រាយសូក្តវេដ និងសៃវៈសម្រាប់ងូតលិង្គ បន្ទាប់មកបូជាវត្ថុ (សំពត់ ឧបវីត គន្ធ ធូប ទីប នៃវេឌ្យ) ប្រាទក្សិណា និងបូជាប្រណាម។ ចុងក្រោយប្រកាសថា បន្ទាប់នឹងបង្រៀនពីបូជាខាងក្នុង ពីបាហ្យទៅអាភ្យន្តរ ដើម្បីឈានទៅការយល់ដឹងនិស្កល សិវ។
आभ्यन्तरध्यान-तत्त्वगणना-चतुर्व्यूहयोगः (Adhyaya 28)
បន្ទាប់ពីវិធីលិង្គាអರ್ಚនា ការប្រាប់បង្រៀនបង្វែរចូលខាងក្នុង៖ សៃលាទីបង្ហាញលំដាប់សមាធិពី bimba គុណៈ និងស្រទាប់នៃអាត្មា ដើម្បីបូជាព្រះមហាទេវៈទាំងនិស្កល និងសកល។ បន្ទាប់មកពន្យល់ផែនទីតត្ត្វៈបែបសាំងខ្យៈ៖ avyākta និងផលបន្ត (mahat, ahaṅkāra, tanmātra, indriya, manas, bhūta) ហើយប្រកាសថាព្រះសិវៈជាតត្ត្វៈទី២៦ ជាអ្នកធ្វើពិតនៃរបៀបលោក។ សនត్కុមារ សួរថាព្រះអម្ចាស់បរិសុទ្ធមិនធ្វើសកម្មភាពអាច “ធ្វើ” ដូចម្តេច; សៃលាទីឆ្លើយតាម kāla និងការយល់ច្រឡំរបស់ចិត្ត ហើយបង្ហាញលោកជាមួរត្យអഷ്ടកៈរបស់សិវៈ (ធាតុ ពន្លឺមេឃ និង yajamāna)។ ចុងក្រោយបង្រៀនសមាធិចតុរវ្យូហៈ រួមទស្សនៈ Rudra/Indra/Soma/Nārāyaṇa ដើម្បីឲ្យឈរជាប់ក្នុងអភាវៈអទ្វ័យ “saivāham/so’ham”។ បញ្ចប់ដោយទទួលស្គាល់អ្នកបូជាខាងក្នុង (ābhyantara-arcaka) ព្រមានកុំរិះគន់ និងដាក់សីលធម៌សម្រាប់ការអនុវត្តសៃវៈ និងមុខមាត់មុក្ខ។
दारुवनलीला—नीललोहितपरीक्षा, ब्रह्मोपदेशः, अतिथिधर्मः, संन्यासक्रमः
សនត್ಕុមារ សួរអំពីអ្វីកើតឡើងនៅដារុវនៈ។ តាមពាក្យសូតៈ សៃលាទីពន្យល់ថា ព្រះឥសាន (នីលលោហិត) ចូលព្រៃទេវតា ក្នុងរូបដិគម្ពរ និងរូបរាងចម្លែក ដើម្បីសាកល្បងការយល់ដឹងរបស់ឥសីអំពីប្រវ្រឹត្តិ និងនិវ្រឹត្តិ។ ស្ត្រីៗត្រូវទាក់ទាញ ខណៈឥសីៗប្រើពាក្យរឹងមាំ មិនស្គាល់មហាទេវៈ ទើបតបស្យារបស់ពួកគេត្រូវរារាំង បង្ហាញគ្រោះថ្នាក់នៃអហങ്കារ និងការវិនិច្ឆ័យខុស។ ពួកឥសីទៅរកព្រះប្រហ្មា តែត្រូវទទួលការស្តីបន្ទោស ហើយប្រហ្មាប្រាប់ថា អ្នកដែលពួកគេបង្ខូចគឺបរមេស្វរៈផ្ទាល់ និងបង្រៀនថា អតិថិ—ទោះស្អាតឬអស្អាត—មិនគួរមើលងាយ។ ប្រហ្មានាំរឿងសុទർശនៈ ដែលការគោរពអតិថិអាចឈ្នះម្រឹត្យុ បង្កើតថា ការស្វាគមន៍ភ្ញៀវគឺជាការបូជាព្រះសិវៈ។ ចុងក្រោយ ប្រហ្មាបង្ហាញលំដាប់សំញាសៈ (សិក្សាវេដៈ កាតព្វកិច្ចគ្រហស្ថ យជ្ញា វិន័យព្រៃ ការលះបង់ពិធី អធិស្ឋានតបស្យា) ដល់សិវសាយុជ្យ និងបញ្ជាក់ថា ភក្តិមាំមួនអាចផ្តល់មោក្សៈភ្លាមៗ។
श्वेतमुनिना कालस्य निग्रहः (मृत्युञ्जय-भक्ति-प्रसादः)
សៃលាទីប្រាប់ដល់ព្រះឥសីទាំងឡាយអំពីព្រះព្រហ្មាដែលនិទានរឿងបរិសុទ្ធរបស់ឥសីស្វេត។ ឥសីចាស់ស្ថិតក្នុងការបូជាលិង្គ និងសូត្ររុទ្រ ត្រូវកាលៈមកសួរអំពីប្រសិទ្ធិភាពពិធីរោទ្រ ហើយអះអាងអំណាចនាំទៅយមលោក។ ស្វេតឆ្លើយដោយសទ្ធាសៃវៈមិនរអាក់រអួលថា រុទ្រស្ថិតក្នុងលិង្គ និងជាមូលដ្ឋាននៃទេវតាទាំងអស់ ដូច្នេះកាលៈគួរចាកចេញ។ កាលៈខឹង ចងគាត់ដោយខ្សែពួរ ហើយចំអកថាទេវតានៅក្នុងលិង្គដូចជាមិនសកម្ម។ ភ្លាមនោះ សដាសិវៈបង្ហាញខ្លួនជាមួយអំបិកា នន្ទិន និងគណៈ ដោយតែសម្លឹងក៏បង្ក្រាប និងសម្លាប់អន្តកៈ ការពារអ្នកបម្រើ។ បន្ទាប់មកបង្រៀនធម៌ថា ត្រូវបូជាម្រឹត្យុញ្ជយ សង្គរ ដើម្បីភុក្តិ និងមុក្តិ មិនត្រឹមតែជជែកទេ ត្រូវសម្របខ្លួន និងស្រឡាញ់ភវៈដោយភក្តិឯកទិស ដើម្បីរួចពីទុក្ខ។ ព្រះព្រហ្មាបញ្ជាក់ថា ភក្តិព្រះសិវៈមិនបានដោយទាន តបស យជ្ញ វេដ ឬយោគតែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែដោយព្រះគុណ (ប្រាសាទ) ជាចម្បង; ភក្តិបាសុបតៈផ្តល់បុរសារថទាំង៤ និងជ័យលើមរណៈ ដូចដាធីចិ ព្រះព្រហ្មា និងស្វេត។
देवदारुवनौकसां प्रति ब्रह्मोपदेशः—लिङ्गलक्षण-प्रतिष्ठा-विधिः, शिवमायारूपदर्शनं, स्तुतिः
សនត្កុមារ សួរអំពីរបៀបដែលព្រះឥសីនៅព្រៃទេវដារុវណ ទទួលបានជ្រកកោនដោយព្រះគុណរបស់ព្រះសិវៈ។ ចម្លើយបង្ហាញព្រះព្រហ្មបង្រៀនថា មហាទេវតែម្ដងជាព្រះអម្ចាស់អតិបរមា ជាម្ចាស់លើទេវតា ឥសី និងបិត្រ; នៅពេលប្រល័យ ព្រះអង្គក្លាយជាកាលៈ ហើយដកសត្វលោកចូលវិញ ហើយដោយតេជៈរបស់ព្រះអង្គ បង្កើតឡើងវិញ។ បន្ទាប់មកពន្យល់វិធីធ្វើ និងប្រតិស្ឋាបនាលិង្គសិវៈ៖ លក្ខណៈ និងរូបរាងត្រឹមត្រូវ (មូល ការេ អង្គុយ៨ អង្គុយ១៦) វេដិកាសមមាត្រ មានច្រកហ្គោមុខី និងប៉ត្តិកាជុំវិញ ជ្រើសវត្ថុសក្ការៈ និងដំឡើងត្រឹមត្រូវ ដាក់កលសៈកណ្ដាល ហើយធ្វើពិធីអភិសេក និងព្រួសទឹកសុទ្ធ។ ឥសីធ្វើតបស្យា និងបូជារយៈពេលមួយឆ្នាំ; នៅនិទាឃរដូវ ព្រះសិវៈមកក្នុងរូបរាងគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល—ពាក់ធូលីផេះ អាក្រាត កាន់ភ្លើង ធ្វើអាកប្បកិរិយាផ្ទុយ—បង្ហាញយោគមាយារបស់ព្រះអង្គ។ ឥសីជាមួយគ្រួសារ សារភាពកំហុសដោយកាយ វាចា មនសា ហើយសរសើររូបសកល និងអធិបតេយ្យរបស់រុទ្រ។ ព្រះសិវៈពេញព្រះហឫទ័យ ប្រទានទិវ្យទស្សនៈឲ្យឃើញរូបពិតមានភ្នែកបី បើកដំណាក់កាលបន្ទាប់ដែលទស្សនៈកើតពីការទាបខ្លួន និងឧបាសនាត្រឹមត្រូវ។
ऋषिकृत-रुद्रस्तुतिः तथा संहाराग्नि-प्रश्नः (Kāma–Krodha–Lobha and the Fire of Dissolution)
ព្រះឥសីទាំងឡាយចាប់ផ្តើមដោយស្តូត្រ រុទ្រា យ៉ាងខ្លាំង សរសើរព្រះសិវៈជា digvāsa អ្នកកាន់ត្រីសូល និងព្រះអម្ចាស់គួរភ័យតែជាមង្គល ដែលជាអរូប សុរូប និងវិશ્વរូប។ ពួកគេបញ្ជាក់ថា ព្រះអង្គជាកំពូលក្នុងសកល—ដូចមេរុក្នុងភ្នំ ចន្ទ្រក្នុងតារា វសិដ្ឋក្នុងឥសី និងអោំការក្នុងវេដា—ហើយអតីតនិងអនាគតទាំងអស់ត្រូវបានឃើញក្នុងព្រះអង្គ។ បន្ទាប់មកពួកគេសួរអំពីកម្លាំងចងចិត្តខាងក្នុង—កាម ក្រិធ លោភ វិសាទ និងមទ—ហើយរំលឹកពេលសំហារធំ ព្រះសិវៈបង្កើតភ្លើងពីលលាដ៍ក្បាល ឲ្យលោកទាំងឡាយត្រូវអណ្តាតភ្លើងព័ទ្ធជុំវិញ និងមានភ្លើងប្លែកៗកើតឡើងជាច្រើន។ សត្វចល និងអចលត្រូវភ្លើងកើតពីព្រះសិវៈដុតឆេះ ដូច្នេះឥសីសូមការពារ និងការណែនាំ។ ចុងក្រោយពួកគេចុះចូលថា មិនអាចដល់ចុងនៃរូបរាងព្រះអង្គក្នុងសត្វ និងការបង្ហាញរាប់មិនអស់បានទេ ហើយបើកផ្លូវទៅវចនាធិប្បាយបន្ទាប់អំពីអត្ថន័យ ការគ្រប់គ្រង និងការលើសលប់នៃថាមពលបំផ្លាញទាំងនេះដោយព្រះបញ្ជា និងព្រះគុណរបស់ព្រះសិវៈ។
Adhyaya 33: Pashupata Conduct, Bhasma-Vrata, and Shiva’s Boon to the Sages
នន្ទីពោលថា មហេស្វរ ពេញព្រះហឫទ័យក្រោយស្តាប់ស្តវៈរបស់ឥសីៗ ហើយប្រកាសផលបុណ្យនៃការអាន ស្តាប់ និងបង្រៀនស្តវៈនោះ ដល់អ្នកសមគួរ ទទួលសិទ្ធិស្មើគណបត្យ។ ព្រះសិវៈបង្ហាញទស្សនៈសೃષ્ટិដោយគោលការណ៍គូ Strīliṅga (ប្រក្រឹតិ) និង Puṁliṅga (បុរស) ដែលកើតពីព្រះអង្គឯង បញ្ជាក់អទ្វ័យសៃវៈក្រោមនិមិត្តសញ្ញាភេទ។ ព្រះអង្គហាមមិនឲ្យសើចចំអក ឬបង្ខូចកេរ្តិ៍ដល់ឌិគ្វាសៈ/យតី ដែលអាចមើលទៅដូចក្មេង ឬឆ្កួត តែជាអ្នកភក្តិព្រះសិវៈ និងនិយាយព្រះព្រហ្ម។ ព្រះអង្គសរសើរព្រះព្រាហ្មណ៍ពាក់ភស្មៈ មានវិន័យ សមាធិ ទប់ស្កាត់វាចា ចិត្ត និងកាយ បូជាមហាទេវៈ ទៅរុទ្រលោក មិនត្រឡប់វិញ។ អ្នកប្រាជ្ញមិនត្រូវរំលោភ ឬប្រមាថអ្នកវ្រតភស្មៈ និងមុន្ឌៈ; គោរពពួកគេគឺគោរពសង្ករៈ ខណៈប្រមាថគឺប្រមាថមហាទេវៈ។ ឥសីៗដោះស្រាយភ័យ និងមោហៈ ធ្វើអភិសេកដោយទឹកបរិសុទ្ធ កុសៈ និងផ្កា ច្រៀងមន្តសម្ងាត់ និងហ៊ុំការ សរសើររួមទាំងអរធនារីស្វរៈ។ ព្រះសិវៈរីករាយ អនុញ្ញាតឲ្យសុំពរ; ឥសីៗសួរអត្ថន័យនៃការលាប/ងូតភស្មៈ ភាពអាក្រាត វាមត្វៈ (ខាងឆ្វេង) ប្រតិលោមតា និងអ្វីគួរបម្រើ ឬគួរជៀសវាង ដើម្បីបើកទៅសិក្សាបន្ទាប់។
Adhyaya 34: भस्ममहात्म्यं—अग्नीषोमात्मक-शिवतत्त्वं तथा पाशुपतव्रतप्रशंसा
ព្រះសិវៈបង្ហាញអត្តសញ្ញាណជាសភាពអគ្គិ–សោម ហើយពន្យល់ពីកំណើត និងអានុភាពបរិសុទ្ធនៃ “ភស្ម” ដែលកើតពីភ្លើងដុតលោកឲ្យក្លាយជាផេះដ៏បរិសុទ្ធបំផុត បំផ្លាញបាបទាំងអស់។ ភស្មត្រូវបានហៅថា “វីរយៈរបស់ខ្ញុំ” ជាតំណាងសិវ-សក្តិ និងប្រើសម្រាប់ការពារ ក្នុងផ្ទះ និងផ្ទះស្ត្រីសម្រាលកូន តាមប្រពៃណី។ អ្នកងូតភស្មនឹងចិត្តបរិសុទ្ធ ឈ្នះកំហឹង និងអារម្មណ៍ ហើយទៅជិតព្រះសិវៈ មិនត្រឡប់កំណើតវិញ។ បន្ទាប់មកសរសើរវ្រតបាសុបត និងយោគៈថាជាអធិក និងបានរៀបចំមុន ហើយបង្រៀនថា ការគ្របដណ្តប់ខាងក្នុង—អត់ធ្មត់ កម្លាំងចិត្ត អហിംសា វៃរាគ្យ និងសមភាពចំពោះកិត្តិយស/អាម៉ាស់—លើសសម្លៀកបំពាក់ខាងក្រៅ។ ការងូតភស្មបីពេលបំផ្លាញបាប នាំទៅកាន់សម្ព័ន្ធជាមួយគណៈសៃវ និងផ្លូវសិទ្ធិ/អម្រឹតភាព។ ចុងក្រោយ ប្រាប់ថា អ្នកតបសសិវភក្តិ ដូចជា ជតិន មុណ្ឌិន អាក្រាត ឬស្លៀកពាក់កខ្វក់ មិនគួរត្រូវនិន្ទា តែគួរគោរពដូចព្រះសិវៈ។
Adhyaya 35 — दधीचि-क्षुप-युद्धम्, भार्गवोपदेशः, मृतसंजीवनी (त्र्यम्बक) मन्त्रः
ឆ្លើយសំណួរសនត្កុមារ សៃលាទិពន្យល់ថា ព្រះរាជបុត្រព្រហ្មា «ក្សុប» ជាមិត្តដធិចិ ប៉ុន្តែដោយវិវាទ «ក្សត្រិយ-ឧត្តម» ទល់នឹង «វិប្រ-ឧត្តម» ក្លាយជាសត្រូវ។ ក្សុបអះអាងខ្លួនជារូបអষ্টលោកបាល ហាមការប្រមាថ; ដធិចិខឹងវាយ តែក្សុបប្រើ «វជ្រ» បោកដធិចិឲ្យដួល។ ដធិចិទុក្ខសោករំលឹកភារគវ (សុក្រចារ្យ) សុក្រមកដោយយោគពល ស្ដាររាងកាយ ហើយបង្រៀន «ម្រឹតសញ្ជីវនី» មន្ត្រត្រ្យម્બក—«ត្រ្យម્બកំ យជាមហេ… សុគន្ធិំ ពុષ્ટិវឌ្ឍនម្…» ដោយសច្ចៈ ស្វាធ្យាយ យោគ ធ្យាន សុំកាត់ខ្សែបាសមរណៈ។ នៅជិតលិង្គ ដោយជប-ហោម-អភិមន្ត្រ-ទឹកបរិភោគ ទទួល «គ្មានភ័យមរណៈ» និង «វជ្រាស្ថិតិ/មិនអាចសម្លាប់»។ ត្រឡប់ទៅសង្គ្រាម វជ្ររបស់ក្សុបមិនអាចបំផ្លាញដធិចិ; ក្សុបឃើញអานุភាពហើយបែរទៅស្រណោះព្រះហរិ (មុកុន្ទ) បើកដំណើររឿងអំពីការពឹងផ្អែករវាងទេវសក្តិ និងទំនាក់ទំនងសៃវ-វៃષ્ણវ។
क्षुपस्य विष्णुदर्शनं, वैष्णवस्तोत्रं, दधीचविवादः, स्थानेश्वरतीर्थमाहात्म्यं
នន្ទីសបន្តរឿង៖ ព្រះរាជា ក្ខុប ដោយការបូជាបានឃើញព្រះវិષ્ણុ (គរុឌធ្វជ) ជាមួយព្រះស្រីភូមិដោយផ្ទាល់ ហើយសរសើរព្រះអង្គជារូបវិશ્વមូរតិ ពិពណ៌នាគោលការណ៍សೃષ્ટិ និងរាងកាយសកល។ ស្តូត្រនេះត្រូវបានប្រកាសថា “បំផ្លាញបាបទាំងអស់”។ បន្ទាប់មក ក្ខុបសុំឲ្យឈ្នះក្នុងសង្គ្រាមលើមហាមុនី ដធីច; ព្រះវិષ્ણុប្រាប់ថាអ្នកភក្តិរុទ្រ មិនអាចបំផ្លាញបាន ទោះយ៉ាងណាក៏អនុញ្ញាតឲ្យព្យាយាម។ ព្រះវិષ્ણុទៅអាស្រាមដធីចជារូបព្រាហ្មណ៍ សុំពរ; ដធីចដឹងជាមុន ហើយបង្ហាញភាពមិនភ័យ។ ចក្រ សុទರ್ಶನ និងអាវុធផ្សេងៗ ព្រមទាំងជំនួយទេវតា និងការបង្កើតរូបច្រើនរបស់ព្រះវិષ્ણុ ក៏មិនបានផល។ ដធីចបង្ហាញក្នុងរាងខ្លួនមានទេវ-រុទ្រកោដិ; ព្រះប្រាមហា (ប្រហ្មា) ទប់ព្រះវិષ્ણុ ហើយព្រះវិષ્ણុគោរពមុនីហើយត្រឡប់។ ក្ខុបសុំអភ័យទោស; ដធីចប្រកាសអំណាចព្រាហ្មណ៍ និងផ្តល់សាប ប្រាប់ពីការបំផ្លាញយជ្ញដក្ខ។ ចុងក្រោយសរសើរតីរថ “ស្ថានេស្វរ” ផ្តល់ផលៈ សិវសាយុជ្យ, ឈ្នះអពម្រឹត្យុ, និងទៅព្រហ្មលោក។
क्षुपदधीचिसंवादः — शिलादतपः, वरसीमा, मेघवाहनकल्पे त्रिदेवसमागमः
សនត្កុមារ សួរ សៃលាទិ ថា តើបានឮ និងបានជួប មហាទេវ–ឧមាបតិ ដោយរបៀបណា។ សៃលាទិ ពណ៌នាអំពីឪពុក គឺ សិលាទៈ ដែលប្រាថ្នាកូន បានធ្វើតបស្យាខ្លាំង; ឥន្ទ្រៈ ពេញចិត្តចង់ប្រទានពរ ប៉ុន្តែ សិលាទៈ សុំកូន “មិនកើតពីយោនី និងមិនស្លាប់”។ ឥន្ទ្រៈ ប្រាប់ថា សូម្បីទេវតាក៏មិនអាចលើសច្បាប់កាលៈ; ព្រះព្រហ្មា មិនលើសកាលៈ ហើយសិវៈក៏មានអាយុកំណត់តាមកាលៈ។ សិលាទៈ រំលឹកពាក្យស្តីពីយោនីផ្សេងៗ (អណ្ឌយោនី/បដ្មយោនី/កើតពីអង្គសិវៈ) ហើយសួរហេតុ។ ដូច្នេះ ឥន្ទ្រៈ និយាយរឿង “មេឃវាហនកល្ប”៖ នារាយណៈ ក្នុងរូបមេឃ ដឹកមហាទេវ; សិវៈ ពេញចិត្ត ប្រទានអ្វីៗសម្រាប់សೃષ્ટិ ជាមួយព្រះព្រហ្មា។ ព្រះព្រហ្មា ឃើញវិષ્ણុដេកយោគនិទ្រា ក្នុងសមុទ្រទឹកដោះ ហើយអង្វរ “សូមលេបខ្ញុំ” ដើម្បីកើតសೃષ્ટិឡើងវិញ; បន្ទាប់មក រុទ្រៈ មកក្នុងរូបអ៊ូក្រៈ ទទួលស្តុតិពីព្រហ្មា–វិષ્ણុ ហើយលាក់ខ្លួន។ រឿងនេះ នឹងនាំទៅកាន់បរិបទការទទួលកូនរបស់សិលាទៈ និងបញ្ជាក់សិវសាសនៈអំពីតត្ត្វសೃષ્ટិដោយព្រះសិវៈ។
ब्रह्मणो वरप्रदानम् — शिवस्य परत्वप्रतिपादनम् तथा वराहेण भूमेः पुनःस्थापनम्
បន្ទាប់ពីព្រះមហេស្វរៈចាកចេញ ព្រះជនារទនៈ (វិෂ្ណុ) សរសើរព្រះសិវៈថាជាព្រះអម្ចាស់សកល និងជាទីពឹងរបស់សត្វលោក ទាំងព្រះព្រហ្ម និងវិෂ្ណុផង។ វិෂ្ណុពន្យល់ថា ខ្លួនជាផ្នែកខាងឆ្វេងរបស់ព្រះសិវៈ និងព្រះព្រហ្មជាផ្នែកខាងស្តាំ ខណៈឥសីខ្លះកំណត់ប្រក្រឹតិ/អវ្យក្តជាប់នឹងវិෂ្ណុ និងបុរុષជាប់នឹងព្រហ្ម ប៉ុន្តែទាំងពីរនៅក្រោមព្រះមហាទេវៈជាមូលហេតុរួម។ តាមព្រះបញ្ជា ព្រះព្រហ្មគោរពរុទ្រៈជាអ្នកប្រទានពរ។ បន្ទាប់មក វិෂ្ណុយករូបវរាហៈ លើកផែនដីពីទឹកជំនន់ ឲ្យតាំងមាំ កែសម្រួលទន្លេ សមុទ្រ និងភូមិសាស្ត្រ ហើយស្ថាបនាពិភពឡើងវិញ។ ព្រះព្រហ្មចាប់ផ្តើមសೃષ્ટិ ដោយបង្កើតកុមារៈទាំងបួន និងឥសីធំៗដោយអំណាចយោគ ព្រមទាំងធម៌ និងអធម៌ ដើម្បីដាក់របៀបសីលធម៌ និងសកល ដែលនាំទៅកាន់ការបង្រៀនសៃវៈអំពីបូជា និងមោក្ខ។
युगधर्मवर्णनम् — चतुर्युग, गुण, धर्मपाद, तथा वार्तोत्पत्ति
សិលាដា បន្ទាប់ពីស្តាប់ព្រះឥន្ទ្រ (សក្រក) បង្រៀនមុនៗ ក៏សួរឡើងវិញអំពីរបៀបដែលព្រះព្រហ្មបានបង្កើតយុគធម៌។ សក្រកពន្យល់ចតុរយុគ—ក្រឹត ត្រេតា ទ្វាបរ កលិ—ភ្ជាប់នឹងគុណៈ និងកំណត់សាធនាធម៌សំខាន់ៗ៖ សមាធិ/ធ្យាន (ក្រឹត), យជ្ញ (ត្រេតា), ភជនាបូជាសុទ្ធ (ទ្វាបរ), និងទាន (កលិ)។ ក្រឹតយុគមានសុខសាន្ត បំពេញដោយខ្លួនឯង ជម្លោះតិច និងវណ្ណាស្រាមមាំមួន។ ពេលត្រេតាចាប់ផ្តើម សម្បូរបែបអាស្រ័យលើភ្លៀង ទន្លេ រុក្ខជាតិ ហើយបន្តទៅកសិកម្ម; កាម និងការកាន់កាប់កើតឡើង នាំទៅវិវាទ អត់ឃ្លាន និងតម្រូវឲ្យមានព្រំដែនការពារ។ ដូច្នេះព្រះព្រហ្មបង្កើតក្សត្រីយ និងពង្រឹងវណ្ណាស្រាម ហើយរៀបចំយជ្ញជាប្រព័ន្ធ (មានការជជែកអំពីហិង្សា និងអហിംសា)។ ទ្វាបរ ធ្វើឲ្យភាពច្របូកច្របល់កើនឡើង—សាខាវេទច្រើនឡើង ប្រពៃណីបុរាណ (បូរាណ) ផ្សេងៗរីកចម្រើន រួមទាំងការបែកសាខានៃលិង្គបូរាណផង; ទុក្ខនាំឲ្យមានវិរាគ្យ សំណួរ និងការកើតឡើងនៃជ្ញាន។ ចុងក្រោយថា ធម៌ថយចុះតាមលំដាប់ ហើយក្នុងកលិយុគស្ទើរតែបាត់ បើកផ្លូវឲ្យពឹងផ្អែកលើមាគ៌ាដែលងាយស្រួល មានភក្តិជាចម្បង សមស្របនឹងព្រះសិវៈ។
Adhyaya 40: Kali-yuga Lakshana, Yuga-sandhyamsha, and the Re-emergence of Dharma
ឥន្ទ្រ (Śakra) ពិពណ៌នាលក្ខណៈកលិយុគៈ៖ ជំងឺ អត់ឃ្លាន រាំងស្ងួត ការមិនទុកចិត្តលើ śruti ការសិក្សាវេទ និងយជ្ញៈធ្លាក់ចុះ ការប្រែប្រួលវណ្ណាអាស្រាម អ្នកគ្រប់គ្រងបំពាន និងកើនឡើងនៃពុតត្បុត ចោរកម្ម និងហិង្សា។ បន្ទាប់មកមានដំណោះស្រាយសៃវៈ៖ ក្នុងកលិយុគៈ មហាទេវ Śaṅkara Nīlalohita បង្ហាញខ្លួនដើម្បីបង្កើត «pratiṣṭhā» នៃធម៌; អ្នកដែលជ្រកកោនព្រះអង្គ ឈ្នះ kali-doṣa និងឈានដល់ស្ថានភាពអធិឧត្តម។ ជំពូកបន្ថែមអំពីយុគសន្ធិ៖ ភាពវឹកវរចុងយុគនាំទៅការសម្អាត កម្លាំងពិន័យ (ភ្ជាប់នឹង Promiti) លេចឡើង និងសហគមន៍សំណល់តិចតួច (kaliśiṣṭa) រស់រាន។ ពួកគេដកខ្លួនទៅព្រៃ រស់នៅតឹងរ៉ឹង បង្កើត nirveda ហើយក្លាយជាគ្រាប់ពូជសម្រាប់ជីវិតក្រឹតយុគៈថ្មី។ សប្តរីសីស្តារឡើងវិញ śrauta-smārta dharma និងវណ្ណាអាស្រាម បង្ហាញវដ្តបន្តក្នុងមន្វន្តរៈ និងការធានាថា ធម៌ផ្អែកលើព្រះសិវៈគាំទ្រផ្លូវទៅមោក្សៈ។
प्रलय-तत्त्वलयः, नीललोहित-रुद्रः, अष्टमूर्तिस्तवः, एवं ब्रह्मणो वैराग्यम्
ឥន្ទ្រាប្រាប់អំពីវដ្តព្រះកាលដ៏ធំ៖ បន្ទាប់ពីកាលយូរ ធាតុ និងតត្ត្វស្ដើងៗរលាយត្រឡប់—ដីលាយក្នុងទឹក ទឹករលាយទៅភ្លើង និងខ្យល់; ឥន្ទ្រិយ និងតន្មាត្រារលាយទៅអហង្គារ បន្ទាប់ទៅមហត ហើយចុងក្រោយទៅអវ្យក្តា។ ពីសិវ-បុរុស ការបង្កើតកើតឡើងវិញ តែពូជកូនចិត្តរបស់ព្រហ្មាមិនកើន ដូច្នេះព្រហ្មាធ្វើតបស្យាខ្លាំងចំពោះឥស។ សិវឆ្លើយតាមរូបបង្ហាញ ដោយរំលេចគំនិតអរធនារីឥស្វរ និងបញ្ជាក់អធិបតេយ្យរបស់សិវលើព្រហ្មា និងហរិ។ ព្រហ្មាចូលសមាធិ ដំឡើងសិវក្នុងផ្កាឈូកបេះដូង ហើយបូជាអមរភាព; ពីការចូលខាងក្នុងនេះ កើតនីឡលោហិត (រូបកាល) ដែលព្រហ្មាសរសើរដោយស្តុតិអष्टមૂર્તિ បញ្ជាក់រុទ្រាជា៨រូបកោស्मिक។ ដោយព្រះគុណនេះ ការបង្កើតបន្ត តែព្រហ្មាឡើងវិញជួបការខកចិត្ត កំហឹង និងកំណើតភូត-ព្រេត; រុទ្រាបង្ហាញ បែងជា១១ ហើយជាមួយសក្តិបង្កើតទេវីជាច្រើន។ សិវស្ដារព្រាណរបស់ព្រហ្មា ប្រកាសខ្លួនជាបរមាត្មា និងម្ចាស់ម៉ាយា ហើយនាំទៅប្រធានបទអំពីភាពកម្រនៃអយោនិជាអមរភាព ដើម្បីបន្តរឿងព្រះគុណ និងមោក្ខ។
Indra’s Account: Shilada’s Tapas and Shiva’s Manifestation as Nandi
សូត្រាប្រាប់គំរូសៃវៈអំពីសិលាដៈដែលមានភក្តីភាពមិនរលត់ចំពោះមហាទេវ។ ដោយតបស្យាយូរអង្វែងដល់ថ្នាក់រាងស្គម និងមានសត្វល្អិតគ្របកាយ គាត់នៅតែសមាធិលើព្រះសិវៈ។ ព្រះសង្ករាបានពេញព្រះហឫទ័យ បង្ហាញព្រះអង្គជាមួយអុមា និងគណៈ សួរគោលបំណង និងប្រទានពរ៖ កូនប្រុសដឹងគ្រប់យ៉ាង ជាម្ចាស់ន័យសាស្ត្រ។ សិលាដៈសុំកូនអយោនិជៈ មិនស្លាប់។ ព្រះសិវៈប្រកាសថា ដោយការគោរពមុន និងចេតនាចក្រវាល ព្រះអង្គនឹងកើតជាកូនសិលាដៈឈ្មោះ នន្ទី ហើយសិលាដៈនឹងជាបិតារបស់បិតាពិភពលោក។ នន្ទីបង្ហាញនៅទីយជ្ញៈដោយរូបសម្បត្តិភ័យខ្លាចតែភ្លឺរលោង (ត្រីនេត្រ ចតុរភុជ កាន់អាវុធ) ឲ្យទេវតា ឥសី និងអំណាចទិវ្យសរសើរ។ សិលាដៈស្តូត្របញ្ជាក់នន្ទីជាអ្នកការពារ និងជាគ្រូពិភពលោក ហើយអញ្ជើញឥសីទាំងឡាយឲ្យឃើញសំណាងរបស់គាត់ បង្កើតស្ពានភក្តីទៅរឿងសៃវៈបន្ទាប់ អំពីព្រះគុណសិវៈចំពោះការគោរពផ្តោត និងភាពបរិសុទ្ធនៃពិធី។
नन्दिकेश्वरोत्पत्तिः — Nandikesvara’s Origin, Shiva’s Boons, and the Rise of Sacred Rivers
នន្ទិកេស្វរា រំលឹកថា បានត្រឡប់ជាមួយឪពុក សិលាទៈ មកអាស្រាម បន្ទាប់ពីគោរពមហេស្វរៈ តែសភាពទេវតារបស់ខ្លួនត្រូវបានបាំងដោយរាងមនុស្ស និងភ្លេចចងចាំសួគ៌។ សិលាទៈធ្វើពិធី និងបង្រៀនវេទសាខាជាច្រើន និងវិជ្ជាជំនួយ។ នៅអាយុ៧ ឆ្នាំ មុនី មិត្រ និង វរុណ មកតាមព្រះសិវៈ ប្រាប់ថា នន្ទិនមានអាយុខ្លី ទោះជាចេះសាស្ត្រទាំងឡាយ ក៏ធ្វើឲ្យសិលាទៈសោកសៅ។ នន្ទិនឃើញស្រមោលមរណៈ ក៏ធ្វើប្រទក្សិណា និងជប រុទ្រៈ សមាធិលើ ត្រ្យំបក ក្នុងផ្កាឈូកបេះដូង; ព្រះសិវៈបង្ហាញខ្លួន បំបាត់ភ័យ និងបង្ហាញការថ្វាយបង្គំពីមុន។ ព្រះអង្គប៉ះពាល់ប្រទានពរ ឲ្យរួចផុតពីចាស់ជរា និងទុក្ខ ហើយតែងតាំងជាមេគណៈជាទីស្រឡាញ់ មានអំណាចយោគៈ។ ព្រះសិវៈបង្កើតទីរថៈពីទឹកជតា (ជតោទកា) ទន្លេបីស្ទ្រីម (ត្រីស្រោតស) វ្រឹសធ្វនិ និងទន្លេមាស (ស្វರ್ಣោទកា/ជំបូនទី) រហូតដល់ បញ្ចនទា ជិត ជប្យេស្វរៈ ដែលស្នាន និងបូជានាំទៅសិវសាយុជ្យ។ ចុងក្រោយ ប្រែទៅកាន់តួនាទីអុមា ក្នុងអភិសេក និងការលើកតម្កើងនន្ទិន ក្នុងគណៈព្រះសិវៈ។
Adhyaya 44: Nandikesvara’s Manifestation and Abhisheka; The Rule of Namaskara in Shiva-Nama
សៃលាទីពណ៌នាថា គ្រាន់តែចងចាំរុទ្រា កណៈរាប់មិនអស់បានបង្ហាញខ្លួន ពន្លឺចែងចាំង មានភ្នែកបី កាន់អាវុធ មកជាមួយតន្ត្រី របាំ និងយានទេវលោក ដូចជាសញ្ញានៃព្រះបញ្ជាជិតមក។ ពួកគេគោរពព្រះសិវៈ និងទេវី ហើយសួរថាត្រូវបំពេញភារកិច្ចអ្វី ដល់ថ្នាក់សន្យាធ្វើការធំៗដូចជាស្ងួតសមុទ្រ ចងឥន្ទ្រ ប្រឈមយម និងបង្ក្រាបដៃត្យ។ ព្រះសិវៈមានព្រះបន្ទូលថា បានហៅពួកគេដើម្បីសុខមង្គលលោក៖ នន្ទីឥស្វរៈ អម្ចាស់ដូចកូន និងជាមេដឹកនាំដែលបានកំណត់ ត្រូវតាំងជាសេនានី។ កណៈរៀបចំអភិសេកយ៉ាងអធិកអធម៖ មណ្ឌបគ្រឿងអលង្ការ អាសនៈមាសដូចមេរុ ជើងទ្រ កលសៈគូ និងភាជនរាប់ពាន់មានទឹកពីទីរថទាំងអស់ ព្រមទាំងសម្លៀកបំពាក់ ក្លិនក្រអូប គ្រឿងអលង្ការ ឆ័ត្រ កង្ហារ និងសញ្ញារាជសម្បត្តិដែលសិប្បករទេវធ្វើ។ ព្រះព្រហ្មធ្វើពិធីមុន បន្ទាប់មកព្រះវិស្ណុ ឥន្ទ្រ និងលោកបាលៈ ខណៈឥសី និងទេវតាសរសើរគណេឥស្វរៈថ្មី; មានការរៀបការពិធីតាមព្រះបញ្ជាព្រហ្មផងដែរ។ ចុងក្រោយជាអប់រំធម៌៖ មិនគួរបញ្ចេញនាមព្រះសិវៈដោយគ្មាននមស្ការ; ចាប់ផ្តើមដោយការសំពះ និងបញ្ចប់ដោយភក្តី ជាវិធីសុវត្ថិ និងនាំទៅសេចក្តីរួចផុត សម្រាប់ច្បាប់ពិធីសៃវៈបន្ត។
Adhyaya 45: Rudra as Sarvatma—Seven Lokas, Seven Talas, and the Cosmic Body of Shiva
បន្តពុರ್ವភាគ ឥសីៗសួរ សូតា ឲ្យពន្យល់អំពីសរវាត្មភាវៈរបស់សង្ករ និងស្វរូបពិតរបស់រុទ្រា លើសពីការយល់ឃើញធម្មតា។ សូតា រៀបរាប់លំដាប់លោកៈ—ភូរ ភូវរ ស្វរ មហស ជន តបស សត្យ—ជាមួយបាតាល និងនរក ដោយថា លោកៈទាំងនេះ និងស្ថានសេឡេស្ទ្យាល់ (គ្រាហៈ ធ្រុវ សប្តឫសិ និងសត្វវីមានិក) ស្ថិតដោយព្រះប្រសាទរបស់សិវៈ។ ព្រះសិវៈជាសមষ্টិរូប សរវាត្មា តែសត្វល្ងង់មិនស្គាល់ដោយមាយា។ គន្លឹះគោលលទ្ធិ៖ ត្រីលោកជារូបកាយរបស់រុទ្រា ដូច្នេះការគោរពសិវៈមុនគេ ទើបមាននិរណ័យអំពីសកលលោក។ បន្ទាប់មក សូតា ពិពណ៌នាតាលៈ៧ (មហាតាល រាសាតាល តាលាតាល សុតាល វីតាល អតាល ជាដើម) ភាពរុងរឿង និងអ្នកស្នាក់នៅ (នាគ ដៃត្យ/អសុរ ព្រះមហាក្សត្របុរាណ) ហើយបញ្ចប់ដោយដាក់បរមេស្វរ ជាមួយអំបា ស្កន្ទ នន្ទិន និងគណៈ ពេញលេញគ្របដណ្តប់តំបន់ទាំងនេះ។
सप्तद्वीप-सप्तसमुद्र-वर्णनम् तथा प्रियव्रतवंश-राज्यविभागः
សូតរោមហರ್ಷណៈពិពណ៌នាអំពីរចនាសម្ព័ន្ធផែនដីជាសប្តទ្វីប (ជម្ពូ, ផ្លក្ស, សាល្មលិ, កុស, ក្រោញ្ច, សាក, ពុស្ករ) និងសមុទ្រសប្តជុំវិញ (ទឹកប្រៃ, ទឹកអំពៅ, សុរា, ឃ្រឹត, ទឹកដោះជូរ, ទឹកដោះ, ទឹកផ្អែម) តាមលំដាប់។ កណ្ដាលភូមិសាស្ត្រនេះមានព្រះសិវៈជាគ្រឹះលោក—“ភវៈរូបទឹក” លេងកម្សាន្តក្នុងសមុទ្រទាំងឡាយ បង្ហាញភាពជាអធារនៃសកល។ នៅពេលនិយាយពីសមុទ្រទឹកដោះ ព្រះហរិស្ថិតក្នុងយោគនិទ្រាដោយបញ្ញាចំណេះដឹងអំពីសិវៈ ហើយការភ្ញាក់-ដេករបស់ទ្រង់ត្រូវបានបកស្រាយថាជាការភ្ញាក់-ដេករបស់លោក; សេចក្តីសន្និដ្ឋានថា សೃષ્ટិ-ស្ថិតិ-លយ ស្ថិតក្រោមព្រះគុណព្រះទេវទេវ។ បន្ទាប់មក ព្រះព្រីយវ្រតចាត់កូនៗ (អាគ្នីធ្រាដិ) ជាអធិបតីទ្វីប កំណត់ឈ្មោះទ្វីប-ប្រទេស-វರ್ಷ និងបែងចែកជនបទក្នុងសាកទ្វីប ក្រោញ្ច កុស សាល្មលិ ផ្លក្ស ជាដើម។ ជំពូកនេះក៏បញ្ជាក់ថា វរណាស្រាមធម៌មានសាមញ្ញភាពក្នុងទ្វីបជាច្រើន ការបូជារុទ្រាជាគោល និងការបង្កើតប្រជាជនដោយទំនាក់ទំនងប្រជាបតិ-រុទ្រា ដើម្បីរៀបចំមូលដ្ឋានសម្រាប់ការពិពណ៌នាភូមិ និងលោកបាតាលនៅជំពូកបន្ទាប់។
जम्बूद्वीपस्य नववर्षविभागः रुद्रस्य अष्टक्षेत्रसन्निधिः नाभि-ऋषभ-भरतकथा
សូតាបន្តពណ៌នាភូវនកោសៈ ព្រះព្រីយវ្រាតាប្រគល់អគ្នីធ្រាជាអធិបតីជម្ពូទ្វីប ហើយរៀបរាប់កូនប្រុស៩នាក់ ដែលបានចែកគ្រប់គ្រងវර්ෂៈនីមួយៗ៖ នាភិ(ហេម), គិំពុរុស(ហេមកូដ), ហរិ(នៃសធ), អិលាវ្រឹត(មេរុកណ្ដាល), រាម្យក(នីឡាស្រិត), ហិរ៉ន្មាន(ស្វេតខាងជើង), គុរុ(ស្រឹង្គវាន), ភទ្រាស្វ(មាល្យវត), កេតុម៉ាល(គន្ធមាទន)។ បន្ទាប់មកលើកឡើងតំបន់សុភមង្គល៨ (លើកលែងអិលាវ្រឹត) ដែលជាសិទ្ធៈដោយធម្មជាតិ មិនពឹងយុគ មិនមានវណ្ណ-អាស្រម ឬភ័យចាស់ស្លាប់ ព្រោះរុទ្រាបង្កើត «អഷ്ടក្សេត្រ» និងស្ថិតជានិច្ចជិតស្និទ្ធដល់ភក្ត។ បន្ទាប់ពីភូមិសាស្ត្រ ទៅកាន់វង្សាវតារ៖ នាភិមានកូនឈ្មោះឥសភៈ ឥសភៈតាំងភរតៈ ហើយបោះបង់លោកដោយជ្ញាន-វៃរាគ្យ សមាធិលើបរមាត្មា និងឈានដល់សៃវបរមបទ បើកផ្លូវទៅរឿងធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃភារតវර්ษ។
मेरुवर्णनम्—प्रमाण, दिग्विभाग, देवपुरी-विमान-निवासाः
សូត្រពិពណ៌នាព្រះមេរុ ជាមហាគិរីនៅកណ្ដាលជម្ពូទ្វីប ដោយវាស់ប្រវែង កម្ពស់ ទទឹង និងរាងដូចចាន; ព្រះមហేశ (សិវៈ) ប៉ះដោយអង្គសុភមង្គលធ្វើឲ្យវាក្លាយជាមាស។ តាមទិសនានា មានពន្លឺរត្នៈផ្សេងៗ និងទីក្រុងទេវៈដូច អមរាវតី ពោរពេញដោយប្រាសាទ ទ្វារធំ តូរ៉ណៈ ស្រះ និងអាងទឹក។ លើកំពូលមានវិមានដូចស្វតិកសុទ្ធ មានសិវៈប្រកបសింహាសន៍ និងលំនៅរបស់ហរិ ពទ្មជ (ព្រះព្រហ្ម) ជាដើម ព្រមទាំងទីក្រុងរបស់ឥន្ទ្រ យម វរុណ និរឋតិ អគ្គិ វាយុ។ នៅទិសឥសាន ក្នុងក្សេត្រព្រះឥស្វរ មានការបូជានិច្ច សិទ្ធេស្វរ និងសនត្កុមារ ជាដើម រួមទាំងក្រុមគណេស្វរ និងក្រុមស្កន្ទ។ បន្ទាប់មកនិយាយពីទន្លេជម្ពូ ដើមជម្ពូ អិលាវૃતវರ್ಷ និងរចនានវវर्षនៃជម្ពូទ្វីប ដែលនឹងពន្យល់លម្អិតបន្ត។
Adhyaya 49: जम्बूद्वीप-मेर्वादि-वर्षपर्वत-वन-सरः-रुद्रक्षेत्र-वर्णनम्
សូត្រពណ៌នាអំពីទំហំជម្ពូទ្វីប និងទំនាក់ទំនងនៃសប្តទ្វីប ព្រមទាំងស្រទាប់លោកាលោក។ ព្រះមេរុត្រូវបានដាក់ជាកណ្ដាលមធ្យមប្រទេស ហើយរៀបរាប់ទីតាំងតាមទិស ទំហំ និងវិសាលភាពនៃភ្នំវರ್ಷបರ್ವត (នីល ស្វេត ស្រឹង្គី ហិមវាន ហេមកូត និષធ ម៉ាល្យវាន គន្ធមादन) និងឈ្មោះវರ್ಷៈ (ភារត កിംបុរុષ ហរិវರ್ಷ អិលាវૃત រំយក ហិរណ្មយ កុរុ)។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាភ្នំសសរនៅជើងមេរុ និងដើមឈើធំៗ (កដំប ជម្ពូ អશ્વត្ថ ន្យಗ್ರោធ) ជាសញ្ញា «ទ្វីបកេតុ»។ មានព្រៃទេវតាទាំងបួនទិស សញ្ញានៃឥશ્વរក്ഷេត្រ និងស្រះអរុណោទ មានស សិតោទ មហាភទ្រ។ ក៏រៀបរាប់ទីលំនៅរបស់ទេវ ឥសី សិទ្ធ នាគ វិદ્યាធរ និងការតាំង «រុទ្រក്ഷេត្រ» ទូទាំងដែន ដើម្បីបង្កើនទស្សនៈទីរថសៃវៈ និងភ្ជាប់ទៅធម៌ទីរថ-ឧបាសនា។
Adhyaya 50 — देवपुर्यः, पुराणि, आयतनानि च; श्रीकण्ठाधिपत्य-प्रतिपादनम्
បន្តការពិពណ៌នាចក្រវាឡរបស់សូតា ជំពូកនេះរាយនាមកំពូលភ្នំពិសិដ្ឋ និងបុរី/ទីលំនៅដែលពាក់ព័ន្ធសម្រាប់ពួកដៃត្យៈ ដានវៈ រាក្សសៈ យក្សៈ កិន្នរៈ គន្ធರ್ವៈ វិទ្យាធរៈ និងនាគៈ ហើយបញ្ជាក់អ្នកស្នាក់នៅទេវៈដូចជា គរុឌៈ នីលលោហិតៈ គុបេរៈ គុហៈ និងសប្តរឥសី។ បន្ទាប់មកវាប្រែទៅជាទស្សនៈធម៌ថា អាយតនាទាំងនេះមានសូម្បីលើភ្នំព្រំដែន (maryādā-parvata) ក៏ដោយ ប៉ុន្តែទាំងអស់ស្ថិតក្រោមអធិបតីភាពរបស់ «ស្រីកណ្ណ្ឋ»។ អត្ថបទណែនាំអំពីអ្នកគ្រប់គ្រងចក្រវាឡ (aṇḍa-pālakāḥ) ដូចចក្រវર્તិន និងបង្ហាញទៅកាន់វិទ្យេឝ្វរៈជាគោលការណ៍ខ្ពស់ជាង។ ចុងក្រោយបញ្ជាក់ថា សកលលោកចល និងអចល រហូតដល់ កាលាគ្និ-ឝិវៈ ស្ថិតក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់ស្រីកណ្ណ្ឋ ដើម្បីបើកចំហសន្ទរកថាបន្ទាប់អំពីភ្នំព្រំដែន និងអធិបតីភាពសកលរបស់ឝិវៈ។
Bhūtavana–Kailāsa–Mandākinī–Rudrapurī: Śiva’s Jeweled Abodes and Perpetual Worship
សូត្រពិពណ៌នាទេវកូដានៅក្នុងមហាកូដាដ៏រុងរឿង ភ្លឺរលោងដោយមាស និងកែវមណី ពោរពេញដោយដើមឈើទេវតា និងទឹកជ្រោះផ្កា។ កណ្ដាលមានភូតវណៈ ជាទីលំនៅនៃភូតគណៈជាច្រើន ដែលមានអាយតនៈរបស់មហាទេវៈតុបតែងភ្លឺចែងចាំង មានទ្វារគ្រីស្តាល់ បល្ល័ង្កកែវមណី និងមណ្ឌបលម្អ។ ព្រះសិវៈត្រូវបានបូជាជានិច្ចដោយប្រមថៈ សិទ្ធៈ ឥសី ទេវៈ គន្ធរវៈ និងព្រះព្រហ្មា ក្នុងសូរតន្ត្រីពិធី និងសូរសូត្រខ្លាំង បង្ហាញជីវិតពិធីបូជាមិនដាច់នៅស្ថានបូជានោះ។ បន្ទាប់មកពង្រីកទៅកាន់កៃលាសា ជាអាណាចក្ររបស់កុបេរៈ ហើយណែនាំមន្ទាគិនី មានផ្កាឈូកមាស និងជំហានកែវមណី មានអប្សរា និងស្ត្រីយក្ស-គន្ធរវៈបម្រើ។ លើច្រាំងមន្ទាគិនី មានទីស្ថានព្រះសិវៈបន្ថែម រួមទាំងរុទ្រពុរី ដែលព្រះសិវៈបង្កើតព្រះអង្គច្រើន និងលេងកីឡាជាមួយអំបា។ ចុងក្រោយ សេចក្តីនិទានធ្វើឲ្យទូលំទូលាយថា អាយតនៈរបស់ព្រះសិវៈមានរាប់មិនអស់ នៅលើទ្វីប ភ្នំ ព្រៃ និងច្រាំងទន្លេគ្រប់ទី កំណត់ទិសទៅកាន់បញ្ជីទីសក្ការៈ និងមុខងារភក្តិនៅបន្ទាប់។
Adhyaya 52: सोमाधारः, पुण्योदानदी, मेरुप्रदक्षिणा, जम्बूद्वीपनववर्षवर्णनम्
បន្តការពិពណ៌នាចក្រវាឡតាមទស្សនៈសៃវៈ សូត្រាប្រាប់ថា ទន្លេមង្គលរាប់មិនអស់កើតពីបឹងៗ ហូរតាមទិសដែលបានកំណត់។ បន្ទាប់មកគាត់ណែនាំ “សោម” ជាសមុទ្រនៅលើអាកាស និងជាប្រភពអម្រឹត ដែលចិញ្ចឹមសត្វលោក និងទេវតា។ ពីសោមកើតទន្លេបុញ្ញោដា ដែលហូរតាមមេឃ ជាមួយនឹងក្រុមតារា ហើយវិលជុំជានិច្ចដូចសោម។ ទន្លេនេះវង់ជុំភ្នំមេរុ ដែលព្រះសិវៈ (ស្រីកណ្ណ្ឋ/សរវ) លេងសប្បាយជាមួយគណៈ ហើយតាមព្រះបញ្ជា ទឹកបានបែកចែក ចុះតាមជួរភ្នំខាងក្នុង រួចចូលសមុទ្រធំ បង្កើតទន្លេរាប់រយរាប់ពាន់លើកោះ ភ្នំ និងវර්ෂៈ។ ជំពូទ្វីបមានវර්ෂៈ៩ ត្រូវបានពិពណ៌នាអំពីពណ៌រូបរាង អាយុកាល អាហារ និងចរិតរបស់អ្នកស្រុក ប្រៀបធៀបតំបន់ដូចទេវតាជាមួយភារតវර්ษៈ ដែលមនុស្សរស់ដោយកម្ម កាតព្វកិច្ចវර්ណ-អាស្រាម និងការស្វែងរកធម្ម-អត្ថ-កាម ដើម្បីស្វರ್ಗ និងអបវರ್ಗ។ ចុងក្រោយរាយនាមដែនភ្នំសំខាន់ៗ និងការស្ថិតសព្វទីរបស់ព្រះសិវៈ បង្ហាញថាពិភពទាំងអស់ស្ថិតក្រោមអធិបតីភាពរបស់ព្រះអង្គ។
भुवनकोशस्वभाववर्णनम् — सप्तद्वीप-पर्वत-लोकविन्यासः तथा यक्ष-उमा-प्रकाशः
សូតាបន្តពណ៌នាភូវនកោស ដោយរាយនាមទ្វីប៧ និងភ្នំកុលៈរបស់វា—ប្លក្ស, សាល្មលី, កុស, ក្រោញ្ច, សាក, និងបុស្ស្ករ—លើកឡើងថា មន្ទារាជាស្ថានសិវៈ។ ព្រះអង្គពណ៌នាភ្នំមនសោត្តរានៅបុស្ស្ករ និងព្រំដែនលោកាលោក ដែលពន្លឺបញ្ចប់ ហើយភាពងងឹតចាប់ផ្តើម។ បន្ទាប់មកឡើងទៅស្រទាប់មហាកាស៖ ខ្យល់៧ ព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ នក្សត្រ គ្រាហៈ ឥសី៧ និងធ្រុវ; រួចទៅលោកខ្ពស់ (មហរលោក ជនលោក តបលោក ព្រហ្មលោក) និងតាលៈ/នរកខាងក្រោម។ គេបញ្ជាក់ថា មានអណ្ឌៈរាប់មិនអស់ មួយៗមានលោក១៤ ទាំងអស់កើតពីមហេស្វរៈ។ ចុងក្រោយ រឿងយក្សាបង្អួតទេវតា; ពេលឧមា ហៃមវតីបង្ហាញ ទើបទេវតាដឹងអម្ចាស់លាក់ខ្លួនក្រោយអំណាចទាំងអស់។ ជំពូកនេះភ្ជាប់ការរៀបរាប់លោកធាតុទៅសិវតត្តវៈ បង្ហាញថា ភក្តិ និងជ್ಞಾನសិវៈជាគន្លឹះនៃអធិបតេយ្យ និងមោក្ខ។
भुवनकोशविन्यासनिर्णयः (ज्योतिर्गति-वृष्टिचक्र-वर्णनम्)
សូត្រាប្រាប់ដល់ឥសីនៅនៃមិឝារណ្យអំពីចលនានៃក្រុមពន្លឺក្នុងពិភពលោក៖ រាយនាមក្សេត្រ និងបុរីទេវតាតាមទិសទាំងឡាយ ហើយពន្យល់ថា ចលនាព្រះអាទិត្យក្នុងទក្សិណាយន៍លឿនដូចព្រួញបាញ់ ខណៈឧត្តរាយន៍យឺតដូចកង់ជាងដី។ កំណត់មាឌមុហូរត្រានៃថ្ងៃ-យប់ ការបង្វិលនក្សត្រ និងការស្ថិតស្ថេរនៃចក្រគ្រោះដោយព្រះគុណធ្រវៈ (ឧត្តានបាទ)។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាព្រះអាទិត្យយកទឹក ការប្រែប្រួលទឹកតាមលំដាប់ព្រះចន្ទ ការបង្កើតពពកដោយសមាសធាតុផ្សែង-ភ្លើង-ខ្យល់ និងប្រភេទភ្លៀង៖ ភ្លៀងប្រយោជន៍ និងភ្លៀងអសុភពីអភិចារ។ ចុងក្រោយប្រកាសព្រះសិវៈជាអធិបតីនៃទឹក និងជាអ្នករៀបចំចលនាដើម្បីប្រយោជន៍លោក ដាក់ដំណើរធម្មជាតិទាំងនេះក្នុងតត្ត្វសៃវៈ។
सूर्यरथ-रचना, ध्रुव-प्रेरणा, मास-गणाः च (Jyotish-chakra: Surya’s Motion and Monthly Retinues)
សូត្រាប្រាប់ដោយភាសាកោស្មវិទ្យាខ្លីៗ អំពីព្រះអាទិត្យធ្វើដំណើរនៅលើមេឃដោយរថកង់តែមួយ៖ រចនាសម្ព័ន្ធកង់ វិមាត្រដែលវាស់បាន និងសេះ៧ក្បាលបង្កើតពីឆន្ទៈវេដៈ។ ចលនាត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយធ្រុវៈជាចំណុចបង្វិលលោក; កាំរស្មី និងខ្សែចងពណ៌នាថាចងយ៉ុក ឲ្យរថបង្វិលជុំ ហើយផ្លូវខាងក្នុង/ខាងក្រៅដែលមើលឃើញ ស្មើនឹងការប្រែរដូវ (ឧត្តរាយណ/ទក្ខិណាយណ)។ បន្ទាប់មកពន្យល់អំពីការគ្រប់គ្រងបរិសុទ្ធ៖ វដ្ត១២ខែត្រូវបានថែរក្សាដោយក្រុមប្តូរវេន—អាទិត្យ/ទេវៈ ឥសី គន្ធរវៈ អប្សរា នាគ ក្រាមណី/យក្ស និងយាទុធាន—ដែលរៀងរាល់ខែបូជា ច្រៀង រាំ ប្រមូលកាំរស្មី ដឹក និងការពារព្រះសូរ្យ ដើម្បីបង្កើនតេជៈរបស់ភាស្ករ។ ចប់ដោយបញ្ជាក់ថាទេវតាស្ថានទាំងនេះកើតឡើងវិញក្នុងមន្វន្តរៈទាំងឡាយ ហើយព្រះអាទិត្យជាមួយសេះពណ៌បៃតងស្រាល និងកង់តែមួយ ឆ្លងកាត់ទ្វីប៧ និងមហាសមុទ្រ ដើម្បីនាំទៅកាន់ការពិភាក្សាពេលវេលា និងតេជៈក្រោមឥស្វរ។
सूर्यरथनिर्णयः (चन्द्रस्य पक्षवृद्धिक्षयविधानम्)
សូត្រាបានពណ៌នាតាមប្រពៃណីវេដ–បុរាណអំពីរូបរាងរថព្រះចន្ទ លក្ខណៈសេះ និងកង់ជាដើម និងលំដាប់កើន–ថយនៃសោមដោយអំណាចពន្លឺព្រះអាទិត្យ។ ក្នុងសុក្លបក្ស កាំរស្មីព្រះអាទិត្យ (ជាពិសេសតាមសុសុម្នា-នាឌី) បំពេញកលាព្រះចន្ទជាបន្តបន្ទាប់ ដល់ពេញបូណ៌មីឃើញមណ្ឌលពេញ។ បន្ទាប់មកក្នុងក្រឹស្នបក្ស ទេវតា បិតរ និងឥសី ផឹកសោមដែលមានសភាពជាទឹក ដូចទឹកឃ្មុំ–សុធា–អម្រឹត; កលាថយរៀងរាល់ថ្ងៃ ហើយនៅអមាវាស្យា កលាដែលនៅសល់បំពេញការត្រេកអររបស់បិតរគណ។ ជាចុងក្រោយ អធ្យាយបង្កើតមូលដ្ឋានធម្មតិថិ ដោយសន្និដ្ឋានថា កើន–ថយនៃបក្សត្រូវចងចាំក្នុង “សោដសី” ហើយបង្ហាញការសម្របសម្រួលទៅកាន់បុណ្យ ស្រាទ្ធ និងវ្រតក្នុងធម៌សិវ។
सोमवर्णनम् (Graha–Ratha–Aśva Varṇana, Dhruva-Nibaddha Gati, Maṇḍala-Pramāṇa, Graha-Arcana)
សូត្រពណ៌នាអំពីរទេះ និងចំនួនសេះរបស់គ្រោះទាំងឡាយ—សោម (ចន្ទ្រ), សុក្រក្រោះ, ភោម, ជីវ (ព្រហស្បតិ៍), មន្ទ (សៅរ៍), ស្វರ್ಭានុ (រាហុ) ជាដើម។ បន្ទាប់មក ប្រាប់ថាគ្រោះ និងតារាទាំងអស់ត្រូវបានចងភ្ជាប់នឹងធ្រុវៈ ហើយវិលជុំដោយខ្សែខ្យល់ដូចកង់ភ្លើង បង្ហាញលំដាប់ចលនានៃព្រហ្មाण्ड។ កំណត់មាត្រដ្ឋានមណ្ឌលព្រះអាទិត្យ–ព្រះចន្ទ, ទីតាំងងងឹតរបស់រាហុ, និងសមាមាត្ររវាងគ្រោះៗ។ ពន្យល់អំពីឧត្តរាយណ–ទក្ខិណាយណ, ពោណិមា–អមាវាស្យា, វិសុវកាល និងការឃើញ/ងងឹតរបស់ព្រះអាទិត្យ–ព្រះចន្ទ។ ចុងក្រោយ បង្ហាញលំដាប់លោកខាងលើ–ខាងក្រោម (អាទិត្យ→ចន្ទ→នក្ខត្រ→ពុធ→សុក្រក្រោះ→អង្គារ/វក្រ/ព្រហស្បតិ៍→សៅរ៍→សប្តឫសិ→ធ្រុវៈ) និងសន្និដ្ឋានថា ព្រហ្មាបានប្រទានពិធីដិក្សាអធិបតីគ្រោះ ហើយគួរធ្វើគ្រោះអರ್ಚនាក្នុងអគ្គិ ដើម្បីសម្រួលគ្រោះពិដា និងបង្កើនវិន័យក្នុងកិច្ចសైవ (លិង្គបូជា/សាន្តិ)។
ग्रहाद्यधिपत्याभिषेकः (Cosmic Consecrations of Lords of Planets and Domains)
ព្រះឥសីទាំងឡាយសួរសូតៈថា ព្រះព្រហ្មា-ប្រជាបតិ ក្នុងការបង្កើតលោក បានអភិសេកតែងតាំងអធិបតីដល់ទេវ និងទៃត្យយ៉ាងដូចម្តេច។ សូតៈឆ្លើយដោយរាយនាមអធិបតីនៃដែននានា៖ ព្រះអាទិត្យជាអធិបតីភព, ព្រះចន្ទអធិបតីនៃនក្ខត្រ និងឱសថ, វរុណៈអធិបតីទឹក, យក្សश्रेष्ठអធិបតីទ្រព្យ, វិស្ណុអធិបតីអាទិត្យទេវ, អគ្គិអធិបតីវសុ, ទក្ខអធិបតីប្រជាបតិ, ឥន្ទ្រៈអធិបតីមរុត, ប្រហ្លាទអធិបតីទៃត្យ-ដានវ, ធម្មៈអធិបតីបិត្រ, និរឋតិអធិបតីអ្នកស៊ីសាច់, រុទ្រៈអធិបតីសត្វ និងភូត, នន្ទីជាមេគណ, វីរភទ្រៈអធិបតីវីរ, ចាមុណ្ឌាអធិបតីមាត្រ, នីលលោហិតអធិបតីរុទ្រ, វិនាយកអធិបតីវិឃ្ន, ឧមាអធិបតីស្ត្រី, សរស្វតីអធិបតីវាចា, ហិមវានអធិបតីភ្នំ, ជាហ្នវីអធិបតីទន្លេ, សមុទ្រជាគំនរទឹក, អស្វត្ថ-ផ្លក្សជាអធិបតីដើមឈើ, ចិត្ររថអធិបតីគន្ធರ್ವ, វាសុកិ-តក្សកអធិបតីនាគ-សព៌, អೈរាវតអធិបតីដំរីទិស, គរុឌអធិបតីសត្វហោះ, ឧច្ចೈះश्रវា ជាស្តេចសេះ, សിംហៈអធិបតីសត្វព្រៃ, វೃಷભអធិបតីគោ, សរភៈអធិបតីម្រឹគ, គុហៈជាមេយោធា, លកុលីសៈអធិបតីស្រុតិ-ស្មૃતિ។ ចុងក្រោយ បង្ហាញថា ព្រះមហេស្វរៈ សង្ករៈ ព្រះមានទង់វೃಷភ ជាសព្វជ្ញក្នុងចតុರ್ಮૂર્તិ ជាអធិបតីលើសគ្រប់អភិសេកទាំងអស់ ដោយព្រះគុណសិវៈ។
Adhyaya 59 — सूर्याद्यभिषेककथनम् (Surya and Related Abhisheka/ Cosmological Determinations)
បន្ទាប់ពីស្តាប់អធ្យាយមុន ព្រះឥសីទាំងឡាយចូលទៅសួរ សូតា រោមហර්ෂណៈ ដោយសង្ស័យថ្មីៗ សូមឲ្យពន្យល់យ៉ាងច្បាស់អំពីដំណើរ និងមុខងាររបស់ពន្លឺមេឃ ជាពិសេស ព្រះអាទិត្យ និងព្រះច័ន្ទ។ សូតាប្រែពីប្រធានបទពិធីទៅកាន់ហេតុផលកោស្មិក ដោយពន្យល់កំណើត និងការបែងចែកអគ្គិ ៣ ប្រភេទ—សូរ្យ (ទេវ/ព្រះអាទិត្យ), បារថិវ (លើដី), និងវារីគರ್ಭ/វૈദ്യុត (ទឹក/អាកាស)—ហើយអគ្គិទាំងនេះចូលគ្នា បំប៉នគ្នាទៅវិញទៅមក។ ព្រះអាទិត្យត្រូវបានពិពណ៌នាថា “ផឹក” ទឹកតាមកាំរស្មី បង្កើតថ្ងៃ-យប់ និងរដូវ (កំដៅ ភ្លៀង ត្រជាក់)។ អធ្យាយនេះរៀបរាប់នាឌី/ផ្លូវកាំរស្មី ប្រភេទកាំរស្មី និងផល (ភ្លៀង ទឹកសន្សើម/សាយ កំដៅ) ហើយភ្ជាប់នាម/អធិបតីព្រះអាទិត្យតាមខែ និងចំនួនកាំរស្មីនីមួយៗ។ ចុងក្រោយ បញ្ជាក់ថា ព្រះច័ន្ទ ភព និងនក្ខត្រ មានមូលដ្ឋានពីព្រះអាទិត្យ និងថា ព្រះអាទិត្យ-ព្រះច័ន្ទជាព្រះនេត្ររបស់ព្រះអម្ចាស់ ដើម្បីត្រៀមភ្ជាប់ទៅនឹងលំដាប់សក្ការៈសៃវ និងហេតុផលពិធីអភិសេកបន្ត។
सूर्यरश्मिस्वरूपकथनम् (Surya-Rashmi Svarupa Kathana)
សូត្រាបង្ហាញដោយសង្ខេបអំពីទេវតាស្វરૂપនៃភពទាំងប្រាំ និងបង្ហាញមូលដ្ឋានអាធិदैវិកនៃប្រព័ន្ធភព–នក្ខត្រ (អគ្គិ–អាទិត្យ, ឧទក–ចន្ទ្រ, ស្កន្ទ–មង្គល, នារាយណ–ពុធ ជាដើម)។ បន្ទាប់មក ទ្រង់កំណត់ថា ព្រះអាទិត្យជាមូលដ្ឋាននៃការគណនាកាលទាំងអស់ ចាប់ពីខណៈ មុហូរត្រ ថ្ងៃ រដូវ យុគ រហូតដល់វដ្តធំៗ; បើគ្មានព្រះអាទិត្យ នឹងមិនមានវិន័យ ពិធីឌីក្សា កិច្ចអហ្និក ការបែងចែករដូវ កំណើតផ្កា ផ្លែ ស្រូវធញ្ញ និងទំនៀមប្រតិបត្តិលោកឡើយ។ ព្រះអាទិត្យត្រូវបានហៅថា «រូបរុទ្រ» និង «ប្រជាបតិទ្វាទសាត្មា» ដើម្បីបង្ហាញអំណាចគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះសិវៈក្នុងតត្ត្វពន្លឺ។ ចុងក្រោយ ព្រះអាទិត្យសហស្ររស្មីមានរស្មីល្អឥតខ្ចោះ៧—សុសុម្នា ហរិកេស វិស្វកರ್ಮា វិស្វវ្យចា សន្នទ្ធ សರ್ವាវಸು ស្វរាត—ជាយោនិភព ដែលបំប៉នភពដូចជា ពុធ សុក្រ មង្គល ព្រហស្បតិ សនៃශ්ចរ ជាដើម ហើយរៀបចំដីគ្រឹះសម្រាប់ការពិភាក្សាជ្យោតិស និងអាធិदैវិកបន្ថែម។
Adhyaya 61 — ग्रह-नक्षत्र-स्थाननिर्णयः (Cosmic Abodes of Luminaries and the Shaiva Order of Time)
សូត្រពន្យល់ថា ព្រះអាទិត្យ ព្រះចន្ទ ភព និងតារា ជា “ទីស្ថាន/គ្រឹហៈ” សម្រាប់អាទិទេវតា តាមមន្វន្តរៈ បង្កើតដោយស្វយម្ភូនៅដើមកល្ប ហើយនៅរហូតដល់ព្រាល័យ។ ជំពូកនេះបកស្រាយនិរុត្តិ (ដូចជា Savitṛ) ពិពណ៌នាស្វ៊ែរព្រះអាទិត្យ និងព្រះចន្ទថាមានធាតុភ្លឺ និងធាតុទឹក ហើយរាយបញ្ជីទីស្ថានភព—អាទិត្យ (សૌរ), ចន្ទ (សោម្យ), សុក្រ (ឝៅក្រ), ព្រហស្បតិ (ព្រហស្បតិ), អង្គារ (លោហិត), សៅរ៍ (ឝនៃឝ្ចរ), ពុធ (ពោធ), និងស្វರ್ಭានុ/រាហុ—ជាមួយពណ៌ កាំរស្មី និងមាត្រដ្ឋានយោជនៈ។ ក៏រៀបរាប់ដើមកំណើតនក្ខត្រសម្រាប់ភពនានា និងពន្យល់ទីស្ថានងងឹត និងចលនារបស់រាហុទាក់ទងនឹងអាទិត្យ-ចន្ទ ដោយភាសាមិថិច-បច្ចេកទេសដូចសូរ្យគ្រាស/ចន្ទគ្រាស។ ចុងក្រោយបង្ហាញទស្សនៈឝೈវៈថា ការរៀបចំជ្យោតិષទាំងមូល ត្រូវបានមហាទេវបង្កើតសម្រាប់របៀបរបបលោក និងការវិនិច្ឆ័យរបស់អ្នកប្រាជ្ញ ដោយអះអាងតាមសាស្រ្ត ការយល់ឃើញ អនុមាន និងការពិនិត្យវិន័យ ដើម្បីត្រៀមទៅសេចក្តីបង្រៀនបន្ទាប់អំពីធម្ម និងមោಕ್ಷក្នុងព្រះសិវៈ។
ग्रहसंख्यावर्णनम् — ध्रुवस्य तपोबलात् ध्रुवस्थानप्राप्तिः
ព្រះឥសីសួរសូតៈថា ដោយព្រះវិෂ្ណុប្រទានព្រះគុណ តើធ្រុវៈបានក្លាយជា “មេឌីនៃគ្រោះ” (កណ្ដាលនៃតារា/ធ្រុវកេន្រ្ត) ដូចម្តេច។ សូតៈនាំរឿងមាកណ្ឌេយៈ៖ ធ្រុវៈកើតពីព្រះរាជឧត្តានបាទ និងភរិយាទាំងពីរ; ត្រូវសុរុចីមើលងាយ ធ្រុវៈសោកសៅ ស្តាប់ដំបូន្មានសុនីតា ហើយចូលព្រៃ។ តាមអនុសាសន៍វិશ્વាមិត្ត ធ្រុវៈសូត្រមន្ត្រ “នមោ’ស្តុ វាសុទេវាយ” ជាមួយប្រណវៈ បរិភោគស្លឹកឈើ ឫស ផ្លែ ធ្វើតបស្យា១ឆ្នាំ; រាក្សស វេតាលា និងឧបសគ្គមិនអាចរំខានបាន។ បន្ទាប់មក ព្រះវិෂ្ណុជិះគរុឌមក ប៉ះស័ង្ខប្រទានជ್ಞಾನ; ធ្រុវៈសរសើរ សុំពរ ព្រះវិෂ្ណុប្រទាន “ធ្រុវស្ថាន”។ ធ្រុវៈជាមួយមាតា ត្រូវដាក់នៅទីនោះដោយទេវៈ គន្ធರ್ವ សិទ្ធ; ផលश्रុតិ៖ ការគោរពវាសុទេវៈ នាំទៅសាលោក្យ/ភាពធ្រុវ។
Adhyaya 63: Daksha’s Progeny, Kashyapa’s Offspring, and the Rishi-Vamshas that Sustain the Worlds
ឆ្លើយតបនឹងព្រះឥសី សូត្រាបានពន្យល់អំពីលំដាប់នៃការបង្កើតជាបន្តបន្ទាប់ ដោយបញ្ជាក់ថាបន្ទាប់ពីទក្ខសៈ ការពង្រីកសត្វលោកក្លាយជាការបង្កើតតាមរយៈមૈថុនី (ការរួមភេទ) ជាចម្បង។ ដោយសារព្រះនារ៉ដៈណែនាំ កូនប្រុសក្រុមដំបូងពីររបស់ទក្ខសៈ (ហារីយស្វៈ និង សាបលៈ) បានចែកចាយទៅមិនត្រឡប់វិញ ទើបទក្ខសៈបង្កើតកូនស្រី៦០នាក់ ហើយប្រគល់ឲ្យ ធម្មៈ កាស្យបៈ សោមៈ អរិស្ដនេមិ កូនប្រុសភ្រឹគុ ក្រឹសាស្វៈ និង អង្គិរាស។ ពីសម្ពន្ធទាំងនេះ កើតមាន វិស្វេទេវៈ សាធ្យៈ មារុតៈ វសុ៨ (មាននាម) និង រុទ្រៈ១១ (មាននាម)។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាអំពីភរិយារបស់កាស្យបៈ និងកូនចៅ៖ អាទិត្យៈ ដៃត្យៈ (ហិរណ្យកសិពុ/ហិរណ្យាក្ស) ដានវៈ បក្សី សត្វ ករុឌៈ/អរុណៈ នាគ (មានមេធំៗ) រាក្សសៈ យក្សៈ គន្ធរវៈ អប្សរាស និងរុក្ខជាតិ។ រឿងរ៉ាវបន្តទៅកាន់វង្សឥសីធំៗ—ពីពុលស្ត្យៈទៅវិស្រវាស និងវង្សរាក្សសៈ; វង្សអត្រី រួមទាំងសោមៈ ដត្តាត្រេយៈ និងទុរវាសា; វង្សវសិષ્ઠៈនាំទៅបារាសរៈ វ្យាសៈ និងសុកៈ—បញ្ចប់ថាវង្សធំទូលាយទាំងនេះពាសពេញលោកទាំងបីដូចកាំរស្មីព្រះអាទិត្យ ដើម្បីបន្តធម៌ និងសេចក្តីសង្គ្រោះតាមព្រះសិវៈ។
देवादिसृष्टिकथनम् (वसिष्ठशोकः, पराशरजन्म, एकलिङ्गपूजा, रुद्रदर्शनम्)
ព្រះឥសីទាំងឡាយសួរសូតៈថា តើកូនវសិષ્ઠ ឈ្មោះ សក្តិ ត្រូវរាក្សសស៊ីដូចម្តេច។ សូតៈពន្យល់ថា រាក្សសផឹកឈាម ត្រូវវិશ્વាមិត្រជំរុញ ក្នុងរឿងកល្មាសបាទ បានបង្កទុក្ខដល់វង្សវសិષ્ઠ ហើយសក្តិជាមួយបងប្អូនត្រូវស៊ី។ វសិષ્ઠ និងអរុន្ធតីសោកស្តាយចង់បោះបង់ជីវិត តែស្នូសា អទೃശ്യន្តី សុំឲ្យរក្សារូបកាយ ដើម្បីឃើញកូនក្នុងផ្ទៃ; ព្រះបារាសរ នៅក្នុងផ្ទៃបង្ហាញវាចារិគ។ ព្រះវិෂ್ಣុ បង្ហាញខ្លួន ប្រាប់វសិષ્ઠឲ្យបោះទុក្ខ ព្រោះកូនក្នុងផ្ទៃជាអ្នកភក្តិរុទ្រ នឹងសង្គ្រោះវង្ស។ ខែទីដប់ បារាសរកើត; អទೃश्यន្តីយំលែកដោយរំលឹកសក្តិ។ បារាសរ បង្កើត «ឯកលិង្គ» ពីធូលី ហើយបូជាព្រះសិវៈដោយមន្ត្រ រុទ្រសូក្ត្រ ទ್ವರិតរុទ្រ នីលរុទ្រ បញ្ចព្រហ្ម លិង្គសូក្ត្រ និងអថರ್ವសិរៈ; ព្រះសិវៈជាមួយអុមា និងគណៈ បង្ហាញទស្សន៍ និងប្រទានឲ្យឃើញបិតា។ បន្ទាប់មក បារាសរ ចង់ដុតវង្សរាក្សស តែវសិષ્ઠបង្រៀនធម៌អភ័យទោស ឲ្យបញ្ឈប់។ ពេលពុលស្ត្យមកដល់ បារាសរ ទទួលពរជាអ្នករៀបរាប់បុរាណ បង្កើតលំហូរប្រពៃណីធម៌-បុរាណក្នុងជំពូកបន្ទាប់។
वासिष्ठकथनम् (आदित्य–सोमवंशवर्णनम् तथा रुद्रसहस्रनाम-प्रशंसा)
នៅព្រៃនៃមិសារ៉ណ្យ ព្រះឥសីសួរ សូត រោមហರ್ಷណៈ ឲ្យពន្យល់សង្ខេបអំពីវង្សអាទិត្យ និងវង្សសោម។ សូតចាប់ពីកស្ស្យប–អទិតិ និងព្រះអាទិត្យ (សូរ្យ) ព្រមទាំងរឿងភរិយាបី សញ្ញា–ឆាយា–ប្រភា។ ព្រោះឆាយាលំអៀងចំពោះកូនៗ យមខឹងវាយឆាយា ហើយត្រូវសាបឲ្យជើងមានវិការ; បន្ទាប់មកនៅគោកರ್ಣ យមបូជាព្រះមហាទេវ ទទួលការលើកសាប បានតំណែងលោកបាល និងអធិបតីលើបិត្រទេវ បង្ហាញព្រះគុណសិវៈក្នុងការតាំងធម៌។ រឿងសញ្ញាជារូបសេះ បង្កើតអશ્વិនីកុមារ និងរឿងទ្វଷ្ដ្រ បង្កើតសុទರ್ಶನចក្រ ដោយព្រះរុទ្រប្រសាទ។ បន្តទៅពូជពង្សវៃវស្វតមនុ ការប្រែភេទរបស់អិឡា/សុദ്യុម្ន និងពូជសោមកើនឡើងតាមពុរូរវា; ហើយរៀបរាប់បន្តវង្សអិક્ષ្វាគុ ដូចជា ម៉ាន្ធាតា–ពុរុកុត្ស។ ចុងក្រោយដោយរឿងតណ្ឌិន សរសើរជប “រុទ្រសហស្រនាម” ថាបានគណបត្យភាព ស្មើផលអશ્વមេធពាន់ និងបំផ្លាញបាបធំៗ ដោយធ្វើជាស្ពានទៅកាន់ស្តូត្រ និងវ្រតសៃវៈបន្ទាប់។
अध्याय 66: इक्ष्वाकुवंश-ऐलवंशप्रवाहः (त्रिशङ्कु-राम-ययात्यादि-प्रकरणम्)
សូត្រ ចាប់ផ្តើមដោយព្រឹត្តិការណ៍ត្រីធន្វា ហើយពោលរឿងសત્યវ្រត (ត្រីសង្គុ) ពីការធ្លាក់ចុះ និងការលើកឡើងវិញ៖ បោះបង់បិតា កំហឹងវសិષ્ઠ ការអភិសេករាជ្យដោយវិશ્વាមិត្រ និងការឡើងសួគ៌ជាមួយរាងកាយ។ បន្ទាប់មក សង្ខេបពង្សអិක්ෂ្វាគុយ៉ាងវែង (ហរិශ්ចន្ទ្រ សಗರ ភគីរថ ទសរថ រាម កុស-លវ) ដោយភ្ជាប់ថា ពួកគេរៀនបាសុបតជ្ញាន បូជាព្រះសិវៈ និងធ្វើយជ្ញតាមវិធី ដើម្បីទៅស្ថានទេវ។ បន្តទៅពង្សអៃលៈ៖ ពុរូរវា នហុស យយាតិ ការបែងចែកកូនចៅរបស់ទេវយានី-សರ್ಮិષ્ઠា និងរឿងជនមេជយៈដែលរទេះខូចដោយសាបគ៌្គ ហើយធ្វើប្រាយស្ចិត្ត និងអશ્વមេធ ដើម្បីសុទ្ធិ។ ចុងក្រោយ បញ្ចប់ដោយវាទធម៌អំពីការអភិសេកពុរូ ជាគ្រឹះសម្រាប់ការពិភាក្សារាជធម៌បន្ត។
ययातिना पूरौ राज्याभिषेकः, दिक्प्रदानं, तृष्णा-वैराग्योपदेशः, वनप्रवेशः च
ជំពូកនេះពិពណ៌នាព្រះយយាតិថ្លែងចំពោះវណ្ណៈទាំងឡាយ និងអ្នកចាស់ទុំ ថា យទុជាកូនច្បងមិនសមនឹងរាជ្យ ព្រោះមិនស្តាប់បង្គាប់ និងមានចរិតផ្ទុយ ខណៈពូរូត្រូវបានសរសើរថា គោរពកាតព្វកិច្ចចំពោះមាតាបិតា។ ដោយយោងពររបស់សុក្រថា កូនដែលស្តាប់បង្គាប់នឹងក្លាយជាអ្នកទទួលរាជ្យ ព្រះយយាតិបានអភិសេកពូរូឡើងសិរីរាជ្យដោយការយល់ព្រមសាធារណៈ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គចែកដែនដីតាមទិស—ទួរវសុទៅអាគ្នេយ៍ យទុទៅទិសខាងត្បូង និងទ្រុហ្យុជាមួយអនុទៅទិសលិច/ជើង—ក្រោយពេលឈ្នះ និងចែកចាយផែនដី។ រឿងបត់ទៅការបង្រៀនធម៌តាមគាថា៖ ក្តីប្រាថ្នាមិនចប់ដោយការរីករាយទេ វាកើនដូចភ្លើងបានបន្ថែមខ្លាញ់។ ព្រះអង្គបង្ហាញសញ្ញានៃការសម្រេចព្រហ្ម—មិនបង្កអន្តរាយក្នុងគំនិត ពាក្យ និងអំពើ គ្មានស្អប់ និងគ្មានភ័យ—ហើយប្រៀបធៀបភាពចាស់របស់រាងកាយនឹងក្តីប្រាថ្នាដែលមិនចាស់។ ចុងក្រោយ ព្រះយយាតិចូលព្រៃជាមួយព្រះមហេសី ធ្វើតបស្យានៅភ្រឹគុទុង្គ ទទួលសួគ៌ ហើយអត្ថបទបញ្ជាក់ថា ការស្តាប់/សូត្ររឿងនេះនាំឲ្យសុទ្ធសាធ និងបានលើកតម្កើងក្នុងសិវលោក។
यदुवंश-प्रवचनम्: हैहय-क्रोष्टु-वंशविस्तारः (कृतवीर्यार्जुनादि, ज्यामघ-विदर्भ-शात्वत-पर्यन्तम्)
សូត្រាប្រកាសបម្លែងពីបរិបទយយាតិ ទៅកាន់ការពន្យល់វង្សយទុ ដោយរៀបរាប់វង្សាវលីយ៉ាងសង្ខេបតែជាប់លំដាប់។ ស្ទ្រីមហៃហយ តាម សហស្រជិត → សតជិត → ហៃហយ និងពូជបន្ត រហូតដល់ ការតវីរយ អរជុន ដែលល្បីដោយដៃពាន់ និងអធិបតេយ្យ។ បន្ទាប់មករាយនាមកូនចៅ និងកុលសម្ព័ន្ធ (វីទីហោត្រ, ភោជ, អវន្តី, សូរាសេន, តាល-ជង្គ) បញ្ជាក់ថា ឈ្មោះជាតិ-រដ្ឋកើតពីបុព្វបុរស។ សាខាក្រូស្តុ ត្រូវបានណែនាំថា ជាវង្សដែលព្រះវិស្ណុ នឹងអវតារជាមោទនភាពនៃវ្រឹស្ណិកុល។ បន្ទាប់មានខ្សែវង្សតាម សសបិន្ទុ ដែលលេចធ្លោដោយយជ្ញអશ્વមេធ និងទានដ៏ធំ ហើយទៅដល់ ជ្យាមឃៈ ដែលត្រូវនិរទេសទៅជិតទន្លេនರ್ಮទា; ភរិយា សៃប្យា មានកូនយឺត បង្កើតវង្សវិទರ್ಭ។ ចុងក្រោយភ្ជាប់ទៅសត្វត/សាត្វតកុល និងមានផលស្រទី៖ អាន ឬស្តាប់វង្សជ្យាមឃៈ នាំសួគ៌ សម្បត្តិ និងសុខមង្គល។
वंशानुवर्णनम् — सात्वतवंशः, स्यमन्तक-प्रसङ्गः, कृष्णावतारः, शिवप्रसादः (पाशुपतयोगः)
សូត្រាបានចាប់ផ្តើមពណ៌នាវង្សសាត្វតៈតាមលំដាប់កូនបួន (ភជន, ភ្រាជមាន, ទេវាវૃធ, អន្ធក) ដោយលម្អិត។ លើកតម្កើងកេរ្តិ៍ឈ្មោះទេវាវૃធ និងសរសើរបព្រហ្មបាប្រុ បន្ទាប់មករៀបរាប់វង្សវ្រឹෂ್ಣិ–សិនិ–ស្វផល្ក–អក្រૂર និងបញ្ចាក់ព្រឹត្តិការណ៍សត្រាជិត–ព្រះអាទិត្យ–មណិស្យមន្តក–ប្រសេន–ការប្រមាញ់។ រួចវង្សបន្តដល់អាហុក–អុគ្រាសេន–ទេវក–វសុទេវ–ទេវគី–រោហិណី; ការអវតាររបស់រាម–ក្រឹષ્ણ, ភ័យកংস, យោគនិទ្រា–កೌសិកី, វសុទេវប្តូរកូន, ការសម្លាប់កংস, កូនចៅក្រឹષ્ણ និងទំនាក់ទំនងរុក្មិណី–ជាម្បវតី។ ចំណុចសៃវៈគឺ ក្រឹષ્ણធ្វើតបស្យា ដើម្បីបានកូនពីជាម្បវតី ទៅអាស្រាមវ្យាឃ្របាទ ទទួលទិक्षाបាសុបតយោគ ព្រះរុទ្រប្រទានពរ ហើយបានសាម្ប។ ចុងក្រោយពណ៌នាការបញ្ចប់វ្រឹષ್ಣិកុល នៅប្រភាស ក្រឹષ્ણលះដេហៈដោយល្បិចជរាវ្យាធ និងផលស្រួលថា អានឬស្តាប់នាំទៅលោកវៃષ્ણវ។
Adhyaya 70: आदिसर्गः—महत्-अहङ्कार-तन्मात्रा-भूतसृष्टिः, ब्रह्माण्डावरणम्, प्रजासर्गः, त्रिमूर्ति-शैवाधिष्ठानम्
ដោយការជំរុញពីឥសីទាំងឡាយ សូតាបកស្រាយអាទិសರ್ಗៈដែលមុននេះមិនបានបង្ហាញពេញលេញ។ គាត់ដាក់មហាទេវៈ (ព្រះសិវៈ) ឲ្យលើសប្រក្រឹតិ និងបុរុស ហើយពន្យល់ការបង្ហាញពីអវ្យក្តទៅមហត (មនស/បុទ្ធិ/សំវិទ) និងមុខងារ។ ពីអហង្គារៈដែលរជសគ្រប់គ្រង កើតស្ទ្រីមបង្កើតបី៖ តាមសៈបង្កើតតន្មាត្រា និងមហាភូតតាមលំដាប់ អាកាស→វាយុ→តេជស→អាបស→ព្រឹថិវី; សាត្វិក (វៃការិក) បង្កើតឥន្ទ្រិយ និងចិត្ត។ បរិយាយការលាយចូលគ្នារបស់ធាតុ កំណើតពងក្រពើលោក (ប្រាហ្មាណ្ឌ) និងស្រទាប់គម្របជាច្រើន ហើយដាក់រូបសិវៈនៅគ្រប់កម្រិត។ ត្រីមូរតិត្រូវបានបញ្ចូលថាជាការបញ្ចេញពីមហាទេវៈ បន្តទៅកាល្ប/មន្វន្តរៈ ការលើកដីដោយវរាហៈ និងប្រាជាសರ್ಗៈរបស់ព្រះប្រាមា៖ ទេវៈ អសុរៈ ពិត្រៈ មនុស្ស យក្ស-រាក្សស នាគ គន្ធರ್ವ សត្វ និងរចនាសម្ព័ន្ធពិធី។ ចប់ដោយការបង្កើតរុទ្រៈ ភាពមាំមួនរបស់សិវៈ (ស្ថាណុ) អរធនារីឥស្វរៈ និងការសូត្រឈ្មោះទេវីដើម្បីការពារ និងបុណ្យ—បញ្ចប់កូស្មូសជាមួយសេចក្តីសន្យាសង្គ្រោះតាមសៃវៈ។
Adhyaya 71: पुरत्रयवृत्तान्तः—ब्रह्मवरदानम्, मयकृतत्रिपुर-निर्माणम्, विष्णुमाया-धर्मविघ्नः, शिवस्तुति, त्रिपुरदाहोपक्रमः
ពួកឥសីបានសាកសួរ Suta អំពីការដុតបំផ្លាញ Tripura ។ កូនប្រុសរបស់ Tarakasura ទទួលបានពរពីព្រះព្រហ្មថា ពួកគេអាចស្លាប់បានតែដោយសារព្រួញមួយដើមប៉ុណ្ណោះ នៅពេលដែលទីក្រុងទាំងបីរបស់ពួកគេតម្រង់ជួរគ្នា។ Maya បានសាងសង់ទីក្រុងមាស ប្រាក់ និងដែក។ ពួកអសុរានៅតែមិនអាចយកឈ្នះបាន ដោយសារតែការគោរពដ៏ខ្ជាប់ខ្ជួនចំពោះព្រះសិវៈ។ ព្រះវិស្ណុបានបង្កើតការបំភាន់ដើម្បីបង្វែរពួកគេចេញពីធម៌។ នៅពេលដែលពួកគេបោះបង់ការគោរពបូជាព្រះសិវៈ ពួកទេវតាបានសរសើរតម្កើងព្រះមហានិទេព ហើយព្រះអង្គបានរៀបចំរាជរថ និងព្រួញដើម្បីកម្ទេចទីក្រុងទាំងនោះ។
Adhyaya 72 — Puradāha: Rudra’s Cosmic Chariot, Pāśupata-Vrata, and Brahmā’s Shiva-Stuti
សូត្រពោលថា ដើម្បីបំផ្លាញត្រីបុរៈ វិស្វកម្មាស្ថាបនារថទេវៈ ដែលអង្គធាតុនានាត្រូវបានសម្គាល់ជាសកលលោក—ព្រះអាទិត្យ និងព្រះចន្ទជាកង់ រដូវ និងឯកតាពេលវេលាជាផ្នែក ភ្នំ និងមហាសមុទ្រជាគាំទ្រ—ធ្វើឲ្យរថក្លាយជាពិភពសញ្ញា។ ព្រះសិវៈឡើងរថក្នុងសរសើរពីឥសី អប្សរា និងគណៈ; គណេសៈដំបូងបង្កឧបសគ្គ រហូតទទួលវិនាយកបូជា បង្ហាញថា មុនពិធីធំៗត្រូវបូជាវិនាយក។ ទេវតាខ្លាចពាក្យ «បសុត្វ» របស់រុទ្រ ប៉ុន្តែព្រះសិវៈប្រាប់ថា បាសុបតវ្រត បំបែកចំណង និងរំដោះសត្វលោក។ ទោះអាចដុតត្រីបុរៈជាផេះដោយមើលតែម្តង ក៏ព្រះអង្គធ្វើដោយធ្នូ និងអាវុធបាសុបតជាលីឡា។ ប្រាហ្មាសូត្រស្តូត្រវែង រួមអង្គារៈ បញ្ចប្រាហ្មរូប យោគពីប្រត្យាហារដល់សមាធិ និងតត្ត្វលិង្គ/អលិង្គ។ ព្រះសិវៈពេញព្រះហឫទ័យ ប្រទានពរ៖ ប្រាហ្មាជាសារថី វិស្ណុជាយាន; ចប់ដោយផលស្រុតិ សន្យាការបរិសុទ្ធ ជ័យជម្នះ និងសម្បត្តិ ដល់អ្នកស្តាប់។
Adhyaya 73 — त्रिपुरदाहे ब्रह्मस्तवः (Brahmā’s Hymn in the Context of Tripura’s Burning)
សូត្រាប្រាប់ថា បន្ទាប់ពីមហាទេវៈដុតត្រីបុរៈក្នុងពេលតែមួយភ្លែត ព្រះព្រហ្មបាននិយាយទៅកាន់ឥន្ទ្រ និងទេវតាទាំងអស់ថា ដៃត្យៈ តារាកាក្សៈ កមលាក្សៈ វិទ្យុន្មាលី ជាដើម វិនាសព្រោះបោះបង់ភក្តីចំពោះ ព្រះសិវៈជារូបលិង្គ ហើយពឹងផ្អែកលើមាយា។ ព្រះព្រហ្មប្រកាសថា ការបូជាលិង្គជាកាតព្វកិច្ចអស់កល្បជានិច្ច ពិភពលោកត្រូវបានលិង្គពាសពេញ ហើយអ្វីៗទាំងអស់ស្ថិតនៅក្នុងវា។ ទ្រង់រាយនាមសត្វលោកគ្រប់ភព—ទេវៈ អសុរៈ យក្សៈ សិទ្ធៈ បិត្រៈ មុនី រាក្សសៈ—ដែលទទួលសិទ្ធិដោយលិង្គារចនា។ បន្ទាប់មកព្រះព្រហ្មបង្រៀនសាធនៈ៖ ស្ថានភាព ‘បសុ’ និងការលើសវាតាមវិន័យបាសុបតៈ ការសម្អាតដោយប្រាណាយាមផ្អែកលើប្រṇវៈ តត្តវសុទ្ធិ (គុណៈ អហង្គារៈ តន្មាត្រៈ ភូតៈ ឥន្ទ្រិយៈ) និងការពាក់បស្មៈ។ ទ្រង់សន្និដ្ឋានថា ការចងចាំ និងបូជាព្រះសិវៈជានិច្ច ការពារពីបាប និងផ្តល់ទាំងសុខលោកីយ៍ និងស្ថានភាពទេវៈ; បន្ទាប់មកឥន្ទ្រ និងទេវតាបូជាព្រះសិវៈជាបាសុបតៈ ដោយលាបផេះលើកាយ។
Vibhaga 1, Adhyaya 74 — ब्रह्मप्रोक्तलिङ्गार्चनविधिः (Materials, Classes, and Fruits of Linga-Worship)
ក្នុងសូតសំវាទ ជំពូកនេះបង្ហាញវិធីបូជាលិង្គៈពិសេស។ វិស្វកម្មតាមព្រះព្រហ្ម បង្កើតលិង្គៈតាមសិទ្ធិរបស់ទេវតា៖ ព្រះវិស្ណុ—លិង្គៈឥន្ទ្រនីល, ឥន្ទ្រ—បដ្មរាគ, វរុណ—ស្វាដិក, សោម—មៅក្តិក, ដៃត្យ—ដែក, មាតា—ខ្សាច់, រុទ្រ—ផេះ, មុនី—កុសាហ្គ្រ។ បន្ទាប់មកចាត់ “លិង្គៈ៦ប្រភេទ” (ថ្ម, រតនៈ, លោហៈ, ឈើ, ដី, បណ្តោះអាសន្ន) និងពណ៌នាផលបុណ្យនីមួយៗ។ សមាធិថា មូលមានព្រះព្រហ្ម កណ្ដាលព្រះវិស្ណុ លើព្រះរុទ្រ លើសទៀតសដាសិវៈជាព្រណវ; វេទិកាជាទេវីមហា ត្រីគុណ។ ការតាំងលិង្គៈផ្តល់ផលធំ និងបញ្ចប់ដោយបែងចែកសកល/និស្កល៖ អ្នកសាធកបូជារូបសកល យោគីសមាធិនិស្កល។
Adhyaya 75: Nishkala–Sakala Shiva, Twofold Linga, and the Supremacy of Dhyana-Yajna
ឆ្លើយសំណួររបស់ឥសីថា ព្រះសិវៈដែលអសកល (គ្មានផ្នែក) ហេតុអ្វីបង្ហាញជាសកល (មានផ្នែក) សូត្រាបង្ហាញទស្សនៈចម្រុះតែស្របគ្នាអំពីជ្ញានៈ៖ ការយល់ដឹងផ្អែកលើប្រាណវៈ (អូម) ការយល់ដឹងគ្មានកំហុស និងភាពបរិសុទ្ធនិរវិកល្បៈដែលភ្លឺដោយគ្រូ។ មោក្ខៈពាក់ព័ន្ធនឹងជ្ញានៈ បំពេញដោយព្រះគុណ (ប្រាសាទ) និងរឹងមាំដោយយោគៈ។ បន្ទាប់មកមានការប្រៀបធៀបរាងកាយសកលរបស់សិវៈ (មេឃជាក្បាល ព្រះអាទិត្យ–ព្រះច័ន្ទ–ភ្លើងជាភ្នែក ទិសជាត្រចៀក ជាដើម) ដើម្បីភ្ជាប់ឯកភាពមេតាហ្វីសិកជាមួយការស្រមៃបូជាភក្តិ។ វាបង្រៀនលំដាប់យជ្ញៈ៖ កម្មយជ្ញៈ < តបោយជ្ញៈ < ជបយជ្ញៈ < ធ្យានយជ្ញៈ ដែលធ្វើឲ្យឃើញសិវៈនៅជិត។ វាផ្សែងចែកលិង្គក្រៅដ៏ធំសម្រាប់អ្នកពិធី និងលិង្គក្នុងដ៏ល្អិតសម្រាប់ជ្ញានី ព្រមទាំងព្រមានកុំប៉ាន់ស្មានតែខាងក្រៅដោយគ្មានការយល់ដឹងខាងក្នុង។ ចុងក្រោយ វាសម្របសម្រួលឯកភាព/ពហុភាព៖ អ្វីដែលឃើញទាំងអស់គឺសិវៈ ភាពខុសគ្នាគ្រាន់តែការលេចឡើង ហើយ “រាងកាយបីប្រភេទ” (និષ្កល សកល-និષ្កល សកល) នាំអ្នកស្វែងរកពីបូជារូបទៅអទ្វ័យក្នុងសមាធិ ដើម្បីចូលទៅកាន់វចនាថ្មីអំពីទម្រង់បូជា និងទស្សនៈយោគៈក្នុងយន្ត្រ។
स्वेच्छाविग्रहसंभव-प्रतिष्ठाफलवर्णनम् (विविधशिवमूर्तिप्रतिष्ठा, लोक-फल, शिवसायुज्य)
សូតាបន្តពិភាក្សាអំពីព្រះសិវៈក្នុងភាគដើម ដោយបម្លែងពីទ្រឹស្តីទៅពិធីសាស្ត្រអនុវត្ត៖ ពិពណ៌នាផលបុណ្យនៃការប្រតិស្ឋាប្រភេទរូបព្រះសិវៈដែលបង្ហាញដោយខ្លួនឯង ដោយភក្តិ និងវិធីវិន័យ។ ចាប់ពីការប្រតិស្ឋារូបស្កន្ទ-ឧមា-សហិតា មានព្រះវិមានសួគ៌ ការសុខសាន្តក្នុងលោកជាច្រើន និងចុងក្រោយបានមោក្ខ។ បន្ទាប់មកមានសមាធិចក្រវាឡដែលរាងកាយព្រះសិវៈជាមាត្រដ្ឋាននៃតត្តវៈ និងធាតុ—ប្រក្រឹតិ បុទ្ធិ អហង្គារ តន្មាត្រា ឥន្ទ្រីយ និងបញ្ចភូត—បង្ហាញការបង្កើតជាលីឡារបស់ព្រះសិវៈ។ ជំពូកបន្តដោយវិន័យរូបមន្តជាច្រើន (នន្ទិន-សហិតា រូបអាក្រាតពណ៌សកាន់កបាល រូបកាចសាហាវការពារ អរធនារីឥશ્વរៈ លកុលីឥશ્વរៈជាគ្រូ រូបលាបផេះ និងកាន់ក្បាលឆ្អឹង) ហើយដាក់មូលដ្ឋានលើមន្ត្រា ជាពិសេស “oṁ namo nīlakaṇṭhāya”។ ចុងក្រោយបង្ហាញរូបជាអធិទេវកថា-ពិធីសាស្ត្រ—ជាលន្ធរាន្តក និងត្រីបុរាន្តក—និងចក្រវាឡលិង្គដែលដាក់ព្រះព្រហ្ម និងព្រះវិស្ណុ ហើយបញ្ចប់ដោយការបញ្ជាក់ថា ការប្រតិស្ឋាត្រឹមត្រូវនាំទៅសិវលោក និងសិវសាយុជ្យ។
Shivamurti–Pratishtha Phala: Shivalaya-Nirmana, Kshetra-Mahatmya, Tirtha-Snana, and Mandala-Vidhi
ព្រះឥសីសួរ សូតា អំពីបុណ្យផលនៃការប្រតិស្ឋាបនាលិង្គ និងផលនៃការសាងសង់វិហារព្រះសិវៈ ចាប់ពីដីឥដ្ឋដល់អលង្ការ។ សូតាប្រាប់ថា ភក្តិលើសសម្ភារៈ៖ ទោះជាវិហារសាមញ្ញ និងបូជាធម្មតា ក៏នាំទៅរុទ្រលោក; វិមានធំៗដូចកៃលាស/មន្ទារ/មេរុ ឲ្យសុខសួគ៌ខ្ពស់ ហើយចុងក្រោយនាំទៅជ្ញានយោគ និងភាពជិតស្និទ្ធនឹងព្រះសិវៈ។ អធ្យាយលើកសរសើររចនាបថវិហារច្រើន (នាគរ, ដ្រាវិឌ, កេសរ) និងផ្តល់បុណ្យពិសេសដល់ការជួសជុលអគារខូច និងសេវាកម្មក្នុងវិហារ។ បន្ទាប់មកកំណត់លក្ខណៈសិវក្សេត្រ និងរាយនាមទីសក្ការៈដែលស្លាប់នៅទីនោះបានមោក្សៈ; ហើយបង្ហាញជាន់ថ្នាក់បុណ្យសម្រាប់ទស្សនា ប៉ះពាល់ ប្រាដក្សិណា និងស្នាន/អភិសេកាដែលកាន់តែមានអានុភាព។ ចុងក្រោយបង្ហាញវិធីបូជាមណ្ឌល—ផ្កាឈូក និងសឌអស្រ—ដាក់ប្រក្រឹតិ គុណ ភូត ឥន្ទ្រីយ និងធាតុខាងក្នុង (អហង្គារ បុទ្ធិ អាត្មាន) ក្នុងរូបធរណីវិទ្យាពិធី; ហើយសន្និដ្ឋានថា ការបូជាព្រះសិវៈទាំងបង្ហាញ–មិនបង្ហាញ ជាវិធីមោក្សៈខ្ពស់បំផុត និងនាំទៅពិធី “សរវកាមារថសាធន” បន្ត។
उपलेपनादिकथनम् (Vastraputa-jala, Ahimsa, and Conduct in Shiva Worship)
សូត្រាបាននិយាយថា ក្នុងក្សេត្រព្រះសិវៈ កិច្ចអុបលេបន៍ ប្រោះទឹក និងស្នាន/អភិសេក ត្រូវធ្វើដោយទឹក “វស្ត្រពូត” គឺទឹកដែលចម្រោះតាមក្រណាត់ បើមិនដូច្នោះទេ សិទ្ធិផលមិនកើតឡើង។ ព្រោះទឹកមិនស្អាតអាចមានសត្វល្អិតតូចៗ បង្កបាប ដូច្នេះកិច្ចទេវកម្មគួរធ្វើដោយទឹកស្អាត។ ក្នុងជីវិតគ្រួសារ ការសម្អាត កិន បុក ប្រមូលទឹក ជាដើម អាចមានហិង្សា ដូច្នេះបានបញ្ជាក់ថា “អហിംសា ជាធម៌ខ្ពស់បំផុត”; ផលរបស់អ្នកមិនហិង្សា ត្រូវបានសរសើរថា លើសផលអ្នកចេះវេទជាច្រើនកោដិ។ ក្នុងព្រះសិវបូជា ការកាត់ផ្កាសម្រាប់ព្រះសិវៈ ត្រូវបានអនុញ្ញាតជាករណីលើកលែង ប៉ុន្តែហិង្សាដែលហាមឃាត់ត្រូវជៀសវាង ជាពិសេសសម្រាប់សន្យាសី និងព្រាហ្មណ៍វាទី។ ក៏មានការបែងចែកចំពោះបាសណ្ឌិន (អ្នកប្រព្រឹត្តក្រៅវេទ) ហើយបញ្ចប់ដោយបង្ហាញថា សូម្បីតែការស្នាក់នៅក្នុងសត្សង្គ ក៏អាចនាំឲ្យបានរុទ្រលោក ដោយការអរចនាព្រះមហេស្វរៈ។
Adhyaya 79 — Bhakti-Mahima and Linga-Archana-Vidhi (Condensed Ritual Sequence)
ព្រះឥសីសួរថា មនុស្សអាយុខ្លី និងសមត្ថភាពកំណត់ អាចបូជាព្រះមហាទេវបានដូចម្តេច ខណៈទេវតាក៏លំបាកឃើញព្រះអង្គដោយតបសយូរ។ សូតឆ្លើយថា ការព្រួយបារម្ភត្រឹមត្រូវ ប៉ុន្តែព្រះសិវៈអាចចូលដល់ និង “ឃើញ” បានដោយស្រទ្ធា ហើយប្រទានផលតាមសភាពចិត្តអ្នកបូជា។ អត្ថបទប្រៀបធៀបការបូជាមិនបរិសុទ្ធ ឬមានចេតនាខុស ជាមួយផលទាបៗ បន្ទាប់មកបង្ហាញវិធីលិង្គបូជាជាដំណាក់កាល៖ សម្អាតលិង្គ និងអាសនៈ អញ្ជើញទេវតា ថ្វាយអរឃ្យ និងឧបចារៈ ធ្វើអភិសេកដោយទឹកបរិសុទ្ធ តុបតែងដោយចន្ទន៍ និងផ្កា (ពិសេសស្លឹកបិល្វ) ថ្វាយធូប និងនៃវេឌ្យជាច្រើន បញ្ចប់ដោយប្រទក្សិណា និងនមស្ការញឹកញាប់ ហើយសម្រួលដោយមន្ត្របូជាបញ្ចព្រហ្មរូប (ឥសាន តត្បុរុស/បុរុស អឃោរ វាមទេវ សទ្យោជាត)។ ចុងក្រោយពន្យល់ថា ការមើល ការស្តាប់ ការអនុមោទនា ឬថ្វាយចង្កៀងខ្លាញ់គោ ជាពិសេសខែការត្តិកា នាំទៅលោកឧត្តម និងចុងក្រោយសិវសាយុជ្យ។ ជំពូកនេះភ្ជាប់ទ្រឹស្តីភក្តិទៅកាន់ពិធីប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីបន្តការណែនាំសិវៈនៅជំពូកបន្ទាប់។
शिवार्चनविधिः — देवतानां पाशुपतव्रतप्राप्तिः तथा पशुपाशविमोक्षणम् (अध्याय ८०)
ព្រះឥសីសួរសូតៈថា ព្រះទេវតាដូចម្តេចបានឃើញព្រះបសុបតិ ហើយបោះបង់ “ភាពជាសត្វ” ដើម្បីរួចផុតពីខ្សែចងបសុ? សូតៈឆ្លើយថា កាលពីបុរាណ ព្រះទេវតាជាមួយព្រះព្រហ្ម និងព្រះហរិ (ជិះគ្រុឌ) ទៅតំបន់មេរុ–កៃលាស។ ពិពណ៌នាមេរុ និងទីក្រុងទិវ្យរបស់ព្រះសិវៈ រួចពួកទេវតាចូលសិវធាម ដែលតុបតែងដោយជញ្ជាំងកែវរតនៈ វិមាន ការរាំច្រៀងអប្សរា វិហារគណេស និងស្រះទឹក។ នៅទ្វារវិមានព្រះបរមេស្វរ ពួកគេឃើញនន្ទី (កូនសិលាទ) ក្រាបសំពះ ហើយសុំឲ្យបានទស្សនាព្រះមហេស្វរ ដើម្បីរួចពីបសុបាស។ នន្ទីបង្ហាញអាថ៌កំបាំងវ្រតបាសុបតៈ—ធ្វើវ្រតនេះមិនមានភាពជាសត្វទេ; ប្រតិបត្តិ ១២ ថ្ងៃ/ខែ/ឆ្នាំ នឹងរួចពីខ្សែចង។ នន្ទីនាំទៅជួបព្រះសម្ភូ; ព្រះមហេស្វរបរិសុទ្ធភាពជាសត្វរបស់ពួកគេ ហើយបង្រៀនវ្រតបាសុបតៈដោយផ្ទាល់។ ព្រះភវៈជាមួយអម្ពា ប្រទានព្រះគុណ ឲ្យពួកទេវតាក្លាយជាបាសុបត; ក្រោយ ១២ ឆ្នាំ ពួកគេរួចខ្សែចង ហើយត្រឡប់ទៅទីស្ថានរបស់ខ្លួន។ ជំពូកនេះកំណត់លំដាប់បូជាព្រះសិវៈ ការទទួលទិក្សា និងព្រះប្រសាទ ហើយបញ្ជាក់វ្រតជាមធ្យោបាយទៅមុខ្ស។
Pāśupata-vrata Māhātmya: Dvādaśa-Liṅga Mahāvrata, Month-wise Dravya, and Pūjā-krama
ព្រះឥសីសួរអំពីវ្រតបាសុបតលិង្គបុរាណ ដែលដោះស្រាយសត្វពីចំណង។ សូត្រាប្រាប់ពាក្យបង្រៀនខ្លីរបស់នន្ទី ដែលមានមូលដ្ឋានពីការប្រាប់ដល់សនត್ಕុមារៈ ហើយសរសើរវ្រតនេះថាលើសពិធីយជ្ញវេដធំៗ ផ្តល់សុខសម្បទាលោកិយ និងមោក្ស។ បន្ទាប់មកពិពណ៌នាក្រមបូជា៖ រៀបចំលិង្គតូច ងូតទឹក ដាក់លើបដ្មាសនៈ (ល្អបំផុតមាសប្រកបគ្រឿងមណី) បូជាស្លឹកបិល្វា ផ្កាឈូក និងផ្កាផ្សេងៗជាមួយគាយត្រី ព្រមទាំងគន្ធ ធូប ទីប និងនីរាជន។ ការបូជាទិសទាំងឡាយភ្ជាប់នឹងមន្ត្រាប្រាំមុខរបស់ព្រះសិវៈ (ឥសាន តត្បុរុષ/បុរុષ អឃោរ វាមទេវ សദ്യោជាត) ហើយបន្តដោយនైవេទ្យ ដូចជា បាយស និងមហាចរុ និងឧបហារដ៏ធម៌។ កំណត់តារាងតាមខែសម្រាប់សម្ភារៈលិង្គ (វជ្រ មរកត មោគ្តិក នីល បទ្មរាគ គោមេដ ប្រវាល វៃឌូរ្យ បុស្សបរាគ សូរ្យកាន្ត សផាតិក) និងជំនួសងាយៗ (ប្រាក់ ស្ពាន់/ដែក ថ្ម ឈើ ដីឥដ្ឋ)។ មានសីលធម៌ ការអត់អាហារថ្ងៃពោន/អមាវាស្យា ទានចុងឆ្នាំ (ទានគោ បញ្ចេញគោឈ្មោល) និងដំឡើងឬបរិច្ចាគលិង្គដែលបានបូជា។ ចុងក្រោយសន្យាថាបានសិវលោក និងសិទ្ធិដែលប្រាថ្នា ហើយបន្តទៅស្តូត្រ និងវិធីសាស្ត្រសៃវៈបន្ថែម។
अध्याय ८२ — व्यपोहनस्तवः (पापव्यपोहन-स्तोत्रम्)
ក្នុងប្រពៃណីនៃព្រៃនៃមិឋិសារ៉ណ្យ សូត្រាបង្ហាញភាពមានអធិការណ៍បន្តបន្ទាប់នៃ «វ្យបោហនស្តវៈ»៖ កុមារៈបានស្តាប់ពីមាត់នន្ទិន ហើយប្រាប់វ្យាសៈ បន្ទាប់មកសូត្រាបាននិយាយឡើងវិញ។ នៅដើមស្តូត្រ គេធ្វើសមាធិលើព្រះសិវៈជាព្រះអាត្មាអតិបរមា ជារូបបញ្ចវក្ត្រ–បញ្ចព្រហ្ម សព្វវ្យាបក ស្ងប់ស្ងាត់ និងជាចំណេះដឹង ហើយអធិស្ឋានសុំបំផ្លាញបាប។ បន្ទាប់មក ប្រកាសនាមរូបជាច្រើនរបស់ទេវី (ដាក្សាយណី ឧមា គោរី កៅសិកី ជាដើម) និងក្រុមគ្រួសារព្រះសិវៈ (នន្ទី ភ្រឹង្គី ស្កន្ទ វីរភទ្រ មាតೃគណ) ជា «មណ្ឌលអ្នកភក្តិព្រះសិវៈ»។ បន្តទៀត ប្រាប់ថា អាទិត្យ វាយុតត្ត្វ សិទ្ធ យក្ស នាគ វិទ្យាធរ ឥសី បិត្រ អប្សរា ក្រោះ រាសី នក្សត្រ និងភូត-ប្រមថាទាំងអស់ សុទ្ធតែឧទ្ទិសក្នុងការបូជាព្រះសិវៈ ដើម្បីបង្កើតសិវភក្តិជាកវចការពាររួមទាំងលោក-តត្ត្វ-ទេវតា។ ចុងក្រោយ បញ្ជាក់វិធីអាន/ស្តាប់រៀងរាល់ខែ និងផលៈ ការសម្រេចបំណង បំបាត់រោគភ័យ ការពារមរណៈមិនទាន់ពេល និងសូម្បីមហាបាបីក៏បានបរិសុទ្ធ—ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការអនុវត្តបូជាព្រះសិវៈបន្តទៅ។
व्यपोहनस्तवनिरूपण-प्रसङ्गे नक्तभोजन-शिवव्रतविधिः (वार्षिक-प्रतिमास-क्रमः)
ឆ្លើយតបនឹងព្រះឥសីដែលបានស្តាប់ វ្យបោហនស្តវ ដ៏មានបុណ្យ ហើយសុំវ្រតៈពាក់ព័ន្ធនឹងលិង្គទានា សូតាបានចាប់ផ្តើមពន្យល់វិធីអនុវត្តវ្រតៈព្រះសិវៈ ដែលនន្ទិនបានបង្រៀន ហើយវ្យាសាបានបន្តបញ្ជូន។ ស្នូលគឺ “នក្តភោជន” បរិភោគតែពេលយប់ ជាមួយការបូជានៅថ្ងៃអෂ្ដមី និងចតុរទសី ក្នុងទាំងពីរពាក់កណ្តាលខែ ហើយបញ្ចប់ដោយការផ្តល់អាហារដល់ព្រាហ្មណ៍នៅចុងឆ្នាំ។ អត្ថបទរៀបចំណាត់ថ្នាក់របៀបរស់ (ភិក្សា អយាចិត នក្តម) និងសរសើរអាហារពេលយប់ថា “ឧត្តម” ព្រមទាំងតបស្យាដូចជា ដេកលើដី កិច្ចភ្លើង ស្នាន និងអាហារប្រភេទហវិស។ បន្ទាប់មកបង្ហាញវដ្តវ្រតៈប្រចាំខែពី បុស្ស្យ ដល់ មារគសីរ្ស ដោយកំណត់បូជាផ្សេងៗ (អាហារប្រភេទអណ្ណ ឃ្រឹត ក្សីរ) អភិសេកនៅពូរណិមា និងទានា ជាពិសេសគោគូពណ៌ផ្សេងៗ ដែលភ្ជាប់ទៅផលលោកា (អគ្និ យម ចន្ទ្រ និរឋតិ វរុណ វាយុ យក្ស ឥសាន សូរ្យ សោម)។ ចុងក្រោយសង្ខេបសីលវត្ដ និងបញ្ជាក់ថា ការអនុវត្តវដ្តប្រចាំឆ្នាំនេះ (តាមលំដាប់ ឬបញ្ច្រាស) នាំទៅសិវសាយុជ្យ និងជ្ញានយោគ ដើម្បីបន្តទៅការពន្យល់វ្រតៈ/បូជាបន្ទាប់។
Adhyaya 84: शिवव्रतकथनम् (Uma–Maheshvara Vrata, Shula-dana, and Month-wise Ekabhakta Vrata)
សូត្រាប្រាប់ព្រះឥស្វរៈបានបង្រៀនវ្រតសម្រាប់សុខសាន្តសត្វលោក។ ជំពូកនេះកំណត់និយមនៅថ្ងៃពេញចន្ទ (Purnima) ថ្ងៃអមាវាស្យា (Amavasya) ថ្ងៃអഷ്ടមី និងចតុរទសី៖ អាហារពេលយប់/អត់ឃ្លាន ការទទួលហវិស្ស្យ និងបូជាព្រះភវៈ។ ចុងឆ្នាំត្រូវធ្វើរូបអុមា–មហេស្វរៈដ៏រុងរឿង (មាស/ប្រាក់/ស្ពាន់តាមសមត្ថភាព) ដំឡើង បំបៅព្រាហ្មណ៍ ប្រគេនទក្ខិណា ហើយអនុវត្តពិធីប្រគេនវ្រតនៅរុទ្រាល័យដោយកិត្តិយសរាជ (ឆត្រ ចាមរា)។ សម្រាប់ស្ត្រីមានវិន័យព្រហ្មចារី និងអត់ឃ្លានតាមកាល; ផលគឺសារូប្យ និងសាយុជ្យជាមួយភវានី/សិវៈ; បុរសក៏បានរុទ្រ-សាយុជ្យ។ បន្ទាប់មកបង្រៀន «សូល-ទាន»៖ រៀបចំ និងប្រគេនត្រីសូល បូជាផ្កាឈូក និងអំណោយដល់ព្រាហ្មណ៍ ជាការប្រាយស្ចិតដ៏ខ្លាំង។ ចុងក្រោយមានលំដាប់ខែពីមារគសិរីសៈដល់ការតិកៈ ដោយប្រគេននិមិត្តរូបផ្សេងៗ (គោឈ្មោល សូល រទេះ រូបបដិមា គំរូកៃលាស លិង្គមూర్తិមានសញ្ញាព្រហ្មា-វិෂ್ಣុ ផ្ទះ ភ្នំស្រូវ/ល្ង) ហើយបញ្ចប់ដោយ «មហាមេរុ-វ្រត» និងការរៀបចំរូបសញ្ញាលម្អិត ព្រមទាំងការបញ្ជាក់សិវៈសន្យាឲ្យមោក្ស។
उमामहेश्वरव्रतं—पञ्चाक्षरमन्त्रस्य माहात्म्यं, न्यासः, जपविधिः, सदाचारः, विनियोगः
សូត្រាបើកថា ក្នុងវ្រតទាំងអស់ ការបូជាអុមាបតិ (ឧមាមហេស្វរ) ដោយមន្ត្របញ្ចాక్షរ «ណមះ សិវាយ» ជាវ្រតដ៏អធិក និងជបៈជាវិធីប្រាកដសម្រាប់បញ្ចប់វ្រត។ ព្រះឥសីសួរអំពីអានុភាព និងវិធីប្រើ; សូត្រានិយាយពីព្រះសិវៈបង្រៀនពារវតីថា នៅពេលប្រល័យ សកលលោករលាយ ប៉ុន្តែវេទ និងសាស្ត្រ ត្រូវបានការពារនៅក្នុងបញ្ចाक्षរ។ ព្រះសិវៈពន្យល់ទំនាក់ទំនងសញ្ញា–អត្ថន័យ សរសើរមន្ត្រនេះថា អក្សរតិចអត្ថធំ ជាសារវេទ និងផ្តល់មោក្ស។ បន្ទាប់មកបង្ហាញអង្គមន្ត្រ (ឥសី ចន្ទស ទេវតា បីជ/សក្តិ) ការចងក្រងស្វរ-វណ្ណ-ស្ថានសម្រាប់អក្សរនីមួយៗ និងន្យាសលម្អិត (ឧត្បត្តិ–ស្ថិតិ–សំហារ; ករ/ដេហ/អង្គ) រួមទាំងទិគ្ពន្ធន និងឆដង្គន្យាស។ ក៏កំណត់ការចូលទៅរកគ្រូ ដក្សិណា វិន័យទទួលទិក្សា ចំនួនបុរៈស្ចរណា ប្រាណាយាម ទីកន្លែងជបៈ និងគុណគុណផល មាលា និងរបៀបជបៈ (វាចិក/ឧបាំសុ/មានស)។ ចុងក្រោយបញ្ជាក់សទាចារ អាហារ និងសុចរិត ភក្តិចំពោះគ្រូ និងវិនិយោគតាមបំណង (សុខភាព អាយុវែង សន្តិ ការបំបាត់គ្រោះគ្រាន់/គ្រោះភព) ហើយសន្និដ្ឋានថា ការស្តាប់ ឬបង្រៀនវិធីនេះ នាំទៅស្ថានខ្ពស់បំផុត។
ध्यानयज्ञः, संसार-विष-निरूपणम्, पाशुपतयोगः, परा-अपरा विद्या, चतुर्वस्था-विचारः (अध्यायः ८६)
តាមសំណើរបស់ឥសីទាំងឡាយ សូតាបានបញ្ជូនព្រះបន្ទូលព្រះសិវៈថា “ពុល” ពិតគឺសំសារៈ ដែលត្រូវបានចិញ្ចឹមដោយអវិជ្ជា កាមនា និងការចាប់កំណើតតាមកម្ម។ អធ្យាយនេះពិពណ៌នាទុក្ខថាជាសកល៖ ក្នុងជីវិតក្នុងផ្ទៃមាតា ដំណាក់កាលមនុស្ស សត្វ ការប្រកួតប្រជែងនយោបាយ ការប្រកួតប្រជែងនៅទេវលោក ហើយសូម្បីសួគ៌ក៏មិនអចិន្ត្រៃយ៍ ដើម្បីបង្កើតវៃរាគ្យ។ បន្ទាប់មកបង្ហាញផ្លូវចេញ៖ បាសុបតវ្រត និងយោគៈដោយគាំទ្រដោយបញ្ចអត្ថជ្ញានា ដែលជ្ញានាតែមួយដុតបាប និងកាត់ផ្តាច់កម្ម។ បង្ហាញបារា/អបារា វិទ្យា ហើយចូលទៅកាន់យោគៈខាងក្នុង៖ ផ្កាឈូកបេះដូង នាឌី និងប្រាណា និងស្ថានភាពបួន (ជាគ្រិត ស្វប្ន សុសុប្តិ ទុរិយ) ដល់ព្រះសិវៈជាទុរិយាតីត និងអន្តរយាមិន។ សមាធិបានលម្អិតជាមួយសីលធម៌ (អហിംសា សត្យៈ ព្រហ្មចរិយៈ អបរិគ្រៈ) និងការសមាធិធាតុ-ទេវតា (ភូតតត្តវៈភ្ជាប់នឹងរូបព្រះសិវៈ)។ ចុងក្រោយបញ្ជាក់ថា ជ្ញានា-ធ្យានា ជាឱសថតែមួយសម្រាប់សំសារៈ និងសន្យាប្រាហ្មសាយុជ្យៈដល់អ្នកសិក្សា ឬស្តាប់ធម៌នេះ ដើម្បីត្រៀមចូលទៅកាន់ប្រតិបត្តិឝైవៈ និងការសមាធិផ្អែកលើមន្ត្រ ក្នុងបរិបទបញ្ចាក្សរ។
Adhyaya 87 — Saṃsāra-viṣa-kathana: Ājñā-śakti, Māyā-bandha, and Mokṣa by Prasāda
សូត្រាប្រាប់ថា ព្រះឥសីទាំងឡាយ បន្ទាប់ពីស្តាប់ធម៌មុន បានកោតខ្លាចតែមានភក្តី បូជាក្រាបចំពោះ ព្រះសិវៈ ពីណាគិន។ ពេលសួរអំពីរបៀបដែល មហាទេវ “លេងល្បែង” ជាមួយ ហិមវតី ព្រះសិវៈបង្ហាញធម៌ល្អិត៖ សម្រាប់ជីវៈមានកាយ ការចងពាក់ និងការលោះ ត្រូវបានទទួលបទពិសោធក្រោម ម៉ាយា និងកម្ម ប៉ុន្តែ អាត្មាពិតប្រាកដ មិនត្រូវចងទេ។ ព្រះអង្គបញ្ជាក់ថា គោលការណ៍ដឹង (វិទ្យា/ស្រុតិ-ស្ម្រឹតិ និងអំណាចមាំមួន) មានមូលដ្ឋាននៅក្នុងព្រះអង្គ ហើយណែនាំ “អាជ្ញា” ជាថាមពលទេវៈអស់កល្ប ជាបញ្ចវក្ត្រា ដែលស្របពេញសកលលោក និងចាប់ផ្តើមចលនាទៅរកមោក្ខ។ បន្ទាប់មក ភវានី ដកម៉ាយា ចេញ ប្រោសឥសីឲ្យរួច ហើយអត្ថបទបញ្ជាក់ថា អុមា និង សង្គរ មិនខុសគ្នានៅសច្ចៈចុងក្រោយ។ មោក្ខត្រូវប្រកាសថា ទទួលបានភ្លាមៗដោយព្រះគុណព្រះអម្ចាស់ សម្រាប់សត្វទាំងអស់ មិនគិតអាយុ ឬប្រភេទកំណើត ព្រោះ សិវៈតែមួយគត់ ជាព្រះអម្ចាស់សកល ដែលបង្កទាំងការចង និងការលោះ។ ចុងក្រោយ សិទ្ធៈសរសើរ រុទ្រៈ ជាសកលលោកពហុរូប ហើយទទួលសាយុជ្យ ដោយព្រះគុណ អំបិកា ដើម្បីបន្តទៅកាន់សោតេរីយ៉ូឡូជី និងភក្តីសៃវៈ។
मुनिमोहशमनम् (Pāśupata-yoga, Siddhis, Puruṣa-darśana, Saṃsāra, and Prāṇa-Rudra Pañcāhutī)
ព្រះឥសីសួរ សូតា អំពីរបៀបដែលយោគីទទួលបានអណិមា និងសិទ្ធិផ្សេងៗ។ សូតាបង្រៀនបាសុបតយោគដ៏កម្រចំនួនប្រាំ៖ ការធ្វើចិត្តឲ្យនឹង, ការសមាធិលើអាសនៈផ្កាឈូក, និងការធ្វើធ្យានលើឧមាបតិ ជាមួយសក្តិ/រុទ្រ ក្នុងរចនាសម្ព័ន្ធផ្សេងៗ ដើម្បីឈានទៅចំណេះដឹងអស្ចារ្យ។ គាត់រាយអష్టសិទ្ធិ ហើយបញ្ជាក់ថាសិទ្ធិកើតពីយោគ មិនមែនពីពិធីជាច្រើនតែប៉ុណ្ណោះ។ បន្ទាប់មកអធ្យាយបង្វែរទៅគោលដៅខ្ពស់—អបវರ್ಗ និងសិវសាយុជ្យ—ពណ៌នាពុរុសៈថាស្រាលល្អិត សព្វគ្រប់ លើសអារម្មណ៍ និងត្រូវដឹងដោយយោគទស្សនៈ។ ផ្នែកធម៌-កម្មវែងពិពណ៌នាកំណើត ការលូតលាស់ក្នុងផ្ទៃ កំណើត នរក និងការកើតឡើងវិញជាថ្នាក់ៗ ដាស់តឿនឲ្យធ្យានជាឱសថចំពោះភ័យសំសារ។ ចុងក្រោយបង្ហាញការបូជាខាងក្នុង៖ អាហុតិប្រាំដល់ប្រាណ អបាណ វ្យាន ឧដាន និងសមាន ដោយសម្គាល់រុទ្រជាប្រាណ និងភ្លើងបេះដូង (វៃស្វានរ)។ វគ្គបញ្ចប់សរសើរការអនុវត្តសៃវៈពាក់ផេះ និងការអាន/ស្តាប់ ជាផ្លូវទៅស្ថានភាពអតិបរមា និងភ្ជាប់ទៅសាធនាសៃវៈបន្ទាប់។
Adhyaya 89: शौचाचारलक्षणम् — सदाचार, भैक्ष्यचर्या, प्रायश्चित्त, द्रव्यशुद्धि, आशौच-निर्णय
សូតាបន្តបង្រៀនដោយកំណត់ន័យ «សោច» និង «សទាចារ» ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ជីវិតយោគ និងសៃវៈ។ ចាប់ពីវិន័យខាងក្នុង—សមភាពចំពោះកិត្តិយស/អាម៉ាស់, យម-និយម, សច្ចៈ និងភាពបរិសុទ្ធនៃចិត្ត—ទៅកាន់អាកប្បកិរិយាអស្កេត៖ ភិក្ខាចារ្យ (ដើរទទួលបិណ្ឌបាត) និងអាហារដែលគាំទ្រសិទ្ធិ និងស្ថេរភាព។ បន្ទាប់មកបញ្ជាក់គ្រូវន្ទនា និងអ្វីដែលហាមនៅជិតគ្រូ, ហើយដាក់ព្រាយស្ចិត្តជាថ្នាក់ៗ (ពិសេសជបៈប្រṇវ) សម្រាប់កំហុសដូចជា ទ្រង់ទ្រាយប្រឆាំងទេវតា និងគ្រូ។ បន្តដោយសៀវភៅដ្រាវ្យ-សុទ្ធិ៖ វិធីសម្អាតទឹក ក្រណាត់ លោហៈ ភាជនៈ និងវត្ថុផ្ទះ/ពិធី, រួមទាំងការសម្អាតឡើងវិញក្រោយញ៉ាំ ដេក ស្ពឹក ឬប៉ះពាល់អសុច។ ផ្នែកចុងកំណត់រយៈអសោច (សូតក/ព្រេត) តាមសាច់ញាតិ និងវර්ណៈ, និងច្បាប់លម្អិតសម្រាប់រដូវរបស់ស្ត្រី—ការប្រព្រឹត្ត ការជៀសវាង និងការគណនាថ្ងៃសម្រាប់ការកំណើត។ ចប់ដោយសរសើរការស្តាប់/បង្រៀនសទាចារ ជាបុណ្យនាំទៅប្រហ្មលោក និងបង្ហាញថាសុទ្ធិ-ធម្មយោគសៃវៈជាផ្លូវបន្ត។
यतिप्रायश्चित्तविधानम् (Ascetic Atonements and Discipline)
សូត្រាបង្ហាញព្រះសិវៈប្រកាសព្រាយស្ចិត្តសម្រាប់យតិ ដោយបង្រៀនថាបាបមានបី—កើតពីពាក្យ ចិត្ត និងកាយ—ហើយចងក្រងជីវិតលោកិយជានិច្ច។ យោគៈត្រូវលើកឡើងជាអំណាចខ្ពស់បំផុតសម្រាប់អ្នកប្រុងប្រយ័ត្ន ដោយអ្នកប្រាជ្ញឈ្នះអវិទ្យា និងឈានដល់ស្ថានភាពអធិម។ បន្ទាប់មកមានវិន័យសង្ឃសម្រាប់ភិក្ខុ៖ វ្រត និងឧបវ្រត ព្រមទាំងព្រាយស្ចិត្តតាមកម្រិតសម្រាប់ការល្មើសនីមួយៗ។ ការចូលរួមផ្លូវកាមដោយតណ្ហា ត្រូវធ្វើសាន្តបនៈជាមួយប្រាណាយាម បន្ទាប់មកក្រឹច្ឆ្រ; សង្កត់ធ្ងន់លើការសម្អាតជាបន្តបន្ទាប់ និងត្រឡប់ទៅជីវិតអាស្រាមមានវិន័យ។ ព្រមានអំពីការកុហក និងថ្កោលទោសការលួចជាអធម្មធ្ងន់ ស្មើហិង្សា ព្រោះទ្រព្យពាក់ព័ន្ធនឹងដង្ហើមជីវិត។ កំហុសធ្ងន់ត្រូវធ្វើចន្ទ្រាយណៈយូរពេល។ អហിംសា ក្នុងកាយ វាចា និងមនៈ ជាគន្លឹះ; បើប៉ះពាល់សត្វតូចដោយចៃដន្យ ត្រូវក្រឹច្ឆ្រាទិក្រឹច្ឆ្រ ឬចន្ទ្រាយណៈ។ ការបញ្ចេញពេលយប់ និងពេលថ្ងៃមានវិធានប្រាណាយាម និងអាហារអត់ខុសគ្នា។ រាយបញ្ជីអាហារហាម និងណែនាំប្រាជាបត្យ-ក្រឹច្ឆ្រ សម្រាប់ការបំពាន។ ចុងក្រោយ យតិស្អាតក្លាយស្មើចំពោះដីកំបោរ និងមាស គិតល្អចំពោះសត្វទាំងអស់ ហើយឈានដល់ទីលំនៅអនន្តក្រៅការកើតឡើងវិញ ដើម្បីបន្តវិន័យសៃវៈជាមូលដ្ឋាននៃការយល់ដឹងខ្ពស់។
अध्याय 91: अरिष्ट-लक्षण, मृत्यु-संस्कार, पाशुपत-धारणा तथा ओङ्कार-उपासना
សូត្រពោលថា ឥឡូវនឹងពន្យល់ «អរិष्ट» គឺសញ្ញាពិសេសដែលយោគីដឹងថាមរណភាពជិតមក។ ដំបូងរៀបរាប់អពសកុនខាងមេឃ និងការមើលឃើញ (មិនឃើញ អរុន្ធតី-ធ្រុវ, ឃើញនក្សត្រពេលថ្ងៃ, ផ្លេកបន្ទោរគ្មានពពក), ការប្រែប្រួលស្រមោល, ក្លិនរាងកាយ, ការខ្សោយអិន្ទ្រិយ, ស្គមឬធាត់ភ្លាមៗ និងសុបិនអសុភ (នាំទៅទិសត្បូង, ស្ត្រីអសុភ, ធ្លាក់ក្នុងរណ្តៅ, បុរសខ្មៅកាន់អាវុធ) ដើម្បីបញ្ជាក់រយៈពេលអាយុកាលកំពុងខ្សោយ។ បន្ទាប់មកផ្តល់ «ឧបាយ»៖ ពេលកាលមកដល់ អ្នកប្រាជ្ញលះទុក្ខ សម្អាតខ្លួន អង្គុយទីស្ងប់ស្មើ ដោយនមស្ការមហేశ్వర គ្រប់គ្រងអិន្ទ្រិយ ដូចភ្លើងគ្មានខ្យល់ ហើយធ្វើសុក្ល-ធ្យាន។ បន្តពន្យល់អោង្គារ-យោគៈ ត្រីមាត្រា អ-ឧ-ម, ព្លុតមាត្រា និងអមាត្រ «សិវបទ» ដោយប្រៀបប្រណវជាធ្នូ អាត្មាជាព្រួញ គោលដៅគឺ ប្រហ្ម/សិវបទ។ ចុងក្រោយនាំទៅការចងចាំសៃវៈ៖ នៅវេលាមរណៈ ធ្វើធ្យានប្រណវ នមស្ការរុទ្រ និងផ្លូវមុក្ខតាមក్షេត្រដូច អវិមុកត/ស្រីបರ್ವត ដោយសន្យាសិវសាយុជ្យ។
अविमुक्तक्षेत्रमाहात्म्य — काशी-वाराणसी में मोक्ष, लिङ्ग-तीर्थ-मानचित्र, और उपासना-विधि
ព្រះឥសីសួរ សូតា អំពីមហិមា អវិមុកត (កាសី-វារាណសី)។ សូតា រំលឹកការមកដល់របស់ព្រះសិវៈជាមួយព្រះបារវតី និងការបង្ហាញ អវិមុកតេស្វរៈ ព្រមទាំងពិពណ៌នាសួនទេវតា និងបរិយាកាសបរិសុទ្ធ។ ព្រះសិវៈបង្រៀនសម្ងាត់នៃក្សេត្រៈថា អវិមុកតជានគរអនន្តរបស់ទ្រង់ លើសទីរថធំៗទាំងឡាយ ព្រោះអ្នកស្លាប់ក្នុងព្រំដែនបរិសុទ្ធនេះ ទទួលមោក្សៈដោយប្រាកដ ទោះជាមនុស្សលោកិយ ឬមិនប្រកាន់ធម្មក៏ដោយ។ បន្ទាប់មកមានបញ្ជីលិង្គ និងទីរថសំខាន់ៗ (ដូចជា Goprekshaka, Hiranyagarbha, Swarlineshvara, Sangameshvara, Madhyameshvara, Shukreshvara, Vyaghreshvara, Jambukeshvara, Shaileshvara) និងផលសង្គ្រោះរបស់វា។ ទ្រង់កំណត់វិធីបូជា៖ អភិសេក និងមហាស្នាន បិល្វា ផ្កា នៃវេឌ្យា ជាការថ្វាយអាហារ ជាគារណា ប្រាដក្សិណា និងជបៈ រុទ្របីជ និងបញ្ចាក្សរៈ ដោយសន្យា សិវ-សាយុជ្យ។ ចុងក្រោយ ព្រះបារវតីបូជា ហើយសូតាប្រាប់ផលស្រដី បន្តទៅការអនុវត្តសៃវៈផ្អែកលើក្សេត្រ និងបុណ្យ។
अन्धकानुग्रहः—शूलारोपणं, रुद्रस्मरण-फलम्, तथा गाणपत्य-प्रदानम् (अध्याय 93)
ព្រះឥសីសួរថា អន្ធក ដែលត្រូវបានបង្ក្រាបនៅចារុកន្ទរ នៃភ្នំមន្ទរ បានទទួល “គាណបត្យ” ពីព្រះមហេស្វរ ដូចម្តេច។ សូត្រពន្យល់ថា អន្ធកបានទទួលពរពីព្រះព្រហ្ម ឲ្យមិនអាចសម្លាប់បាន ហើយឈ្នះត្រៃលោក ធ្វើឲ្យឥន្ទ្រភ័យ។ ព្រះទេវតានាំដោយនារាយណ៍ ទៅសុំជ្រកកោននៅមន្ទរ ហើយអង្វរព្រះសិវៈ។ ព្រះសិវៈជាមួយគណេស្វរ ទៅប្រឈមមុខ បំផ្លាញអសុរ និងចាក់អន្ធកដោយត្រីសូល។ នៅលើចុងសូល អន្ធកមានចិត្តសាត្វវិក កើតការចងចាំរុទ្រ និងសរសើរព្រះសិវៈ។ នីលលោហិតដ៏មេត្តា សួរអំពីពរ; អន្ធកសុំ “សទ្ធាដ៏កម្ររក”។ ព្រះសិវៈប្រទានសទ្ធា និងស្ថានៈ “គាណបត្យ” ហើយទេវតាជាសាក្សី។ កថានេះបង្ហាញថា ការបំផ្លាញមិនសំខាន់ដូចព្រះអនុគ្រោះ ដែលបម្លែងអ្នកជ្រកកោនតាមផ្លូវភក្តិ។
अन्धक-हिरण्याक्ष-प्रसङ्गः, वराहावतारः, दंष्ट्राभूषणं च
ព្រះឥសីសួរអំពីបីប្រការ៖ ហិរ៉ណ្យាក្សៈជាឪពុកអន្ធកៈ ការស្លាប់ដោយព្រះវិષ્ણុ និងហេតុអ្វីដងស្ត្រវរាហៈក្លាយជាគ្រឿងអលង្ការរបស់ព្រះមហាទេវ។ សូត្រាពន្យល់ថា ហិរ៉ណ្យាក្សៈបងប្អូនហិរ៉ណ្យកសិពុ ឈ្នះទេវតា ចងភូមិទេវី ហើយអូសផែនដីចុះរាសាតល។ ទេវតាទូលសុំ ព្រះវិષ્ણុអវតារជាយជ្ញ-វរាហៈ សម្លាប់ដៃត្យដោយចុងដងស្ត្រ ហើយលើកភូមិទេវីឡើងស្ដារលំដាប់លោក។ ព្រះព្រហ្ម និងទេវតាសរសើរវរាហៈជាអ្នកគាំទ្រពិភពលោក។ បន្ទាប់ពីព្រះវិષ્ણុចាកទៅ ផែនដីទុកដងស្ត្រដោយសារទម្ងន់; ព្រះសិវៈ(ភវៈ)ឃើញដោយចៃដន្យ យកមកពាក់លើទ្រូងជាភូសណៈ បង្ហាញលីឡាសង្គ្រោះ និងបើកទៅកាន់វចនាអំពីសញ្ញាសិវៈសម្រាប់មុក្ដិ និងភក្តិ។
Varaha-Pradurbhava Context: Prahlada’s Bhakti, Narasimha’s Ugra-Form, and Shiva’s Sharabha Intervention
ពួកឥសីសួរព្រះសូតអំពីការសម្លាប់ហិរណ្យកសិបុ។ ព្រះសូតរៀបរាប់អំពីភក្តីភាពរបស់ប្រហ្លាទចំពោះព្រះវិស្ណុ ដែលធ្វើឱ្យហិរណ្យកសិបុខឹងសម្បារ។ ព្រះវិស្ណុបានបែងភាគជានរសិង្ហហើយសម្លាប់យក្សនោះ ប៉ុន្តែកំហឹងរបស់ទ្រង់បានធ្វើឱ្យកក្រើកលោក។ ព្រះព្រហ្មនិងពួកទេវតាបានទៅសុំជំនួយពីព្រះសិវៈ។ ព្រះសិវៈបានបែងភាគជាសរភៈដើម្បីបង្ក្រាបនរសិង្ហ និងស្តារសន្តិភាពឡើងវិញ។ ការសូត្រធម៌នេះនាំទៅដល់រុទ្រលោក។
अध्याय ९६: शरभ-प्रादुर्भावः, नृसिंह-दर्पशमनम्, विष्णोः शिवस्तुतिः, फलश्रुति
ព្រះឥសីសួរសូតៈថា ហេតុអ្វីព្រះមហាទេវៈបានទ្រង់រូបដ៏សាហាវឈ្មោះ «សរភ»។ សូតៈពន្យល់ថា ព្រះទេវតាសូមអង្វរ ព្រះសិវៈដើម្បីបន្ធូរភ្លើងតេជៈនរសിംហៈ ទ្រង់ចាត់វីរភទ្រ និងបង្ហាញរូបភៃរវៈ។ វីរភទ្ររំលឹកលំដាប់អវតារ ដើម្បីសម្រួលនរសിംហៈ ប៉ុន្តែនរសിംហៈដោយអហង្គារ ប្រកាសសន្យាបំផ្លាញ។ ដូច្នេះ តេជៈព្រះសិវៈបង្ហាញជារូបសរភ បំបាក់កម្លាំងនរសിംហៈដោយការវាយស្លាប។ ព្រះវិស្ណុស្ថិតក្រោមអំណាច សរសើរព្រះសិវៈដោយនាម ១០៨ និងអធិស្ឋានឲ្យបំបាត់អវិជ្ជា និងអហង្គារ។ ទេវតាក៏សរសើរសដាសិវៈជាបរតត្ត្វៈ។ ចុងក្រោយបញ្ជាក់ផលធំ នៃការអាន/ស្តាប់—បំបាត់ឧបសគ្គ ជំងឺស្ងប់ សន្តិភាព និងពន្លឺចំណេះដឹងសិវៈ។
शरभप्रादुर्भावो नाम षण्णवतितमोऽध्यायः (जलन्धरविमर्दनम्)
នៅព្រៃនៃមិឋារ៉ញ្ញៈ ព្រះឥសីសួរ សូតៈថា ព្រះហរៈជតាមោលិ ដែលបានយកភគនេត្រ តើបានសម្លាប់ជលន្ធរ ដូចម្តេច? សូតៈពណ៌នាថា ជលន្ធរ កើតពីវង់ទឹក មានតបស្យាខ្លាំង ឈ្នះទេវៈ គន្ធರ್ವ យក្ស រាក្សស និងសូម្បីព្រះព្រហ្មា ហើយទៅប្រយុទ្ធនឹងព្រះវិષ્ણុ។ ក្នុងសង្គ្រាមយូរ គេបានបង្ក្រាបវិષ્ણុ ហើយប្រកាសប្រឆាំងព្រះសង្ករ ថា “អជិត”។ ព្រះសិវៈ ដើម្បីរក្សាព្រះវចនៈព្រហ្មា និងការពារពិភពលោក ទទួលសង្គ្រាម ជាមួយនន្ទី និងគណៈ។ ជលន្ធរ អួតអាងអំណាច—បង្ក្រាបឥន្ទ្រា រារាំងគង្គា ចងគរុឌ និងលួចស្ត្រី។ ព្រះសិវៈ ដុតរថរបស់គេដោយភ្លើងពីភ្នែក ហើយដោយម្រាមជើងធំ បង្កើតចក្រពីសមុទ្រ ហៅដៃត្យមកប្រយុទ្ធ។ ជលន្ធរ លើកដៃចង់កាន់ចក្រ ដូចសុទರ್ಶನ តែត្រូវចក្រនោះកាត់ជាពីរ ដួលស្លាប់; ឈាមរបស់គេ តាមព្រះបញ្ជារុទ្រ ក្លាយជាសាច់ ដូច “រទកកុណ្ឌ”។ ទេវៈអបអរសាទរជ័យ; អ្នកអាន ស្តាប់ ឬឲ្យគេស្តាប់ “ជលន្ធរវិមર્દន” នេះ នឹងទទួលគណបត្យសិទ្ធិ និងព្រះអនុគ្រោះពីព្រះសិវៈ។
देवैर्विष्णोः शरणागमनम्—शिवलिङ्गस्थापनं, शिवसहस्रनामस्तवः, सुदर्शनचक्रप्रदानं च
ព្រះឥសីសួរ សូតា ថា ព្រះវិស្ណុទទួលសុទರ್ಶನចក្រពីមហេស្វរៈដូចម្តេច។ សូតាប្រាប់ថា ដៃត្យៈបំផ្លាញសត្វលោក; ទេវតាដែលចាញ់ទៅសុំជ្រកកោនព្រះវិស្ណុ ហើយសរសើរគាត់ជាអ្នកការពារតែមួយ។ ព្រះវិស្ណុប្រាប់ថា ការបំផ្លាញជលន្ធរ ត្រូវការរថាង្គដ៏គួរភ័យ ដែលត្រីបុរារី (ព្រះសិវៈ) បង្កើត ហើយទៅជួបមហាទេវ។ លើកំពូលហិមាល័យដ៏បរិសុទ្ធ ព្រះវិស្ណុដំឡើងលិង្គអស្ចារ្យ (វិශ්វកម្មបង្កើត) ធ្វើអភិសេកដោយក្លិនក្រអូប និងបូជាផ្សេងៗ បំពេញអគ្និហោត្រ ដោយនាមភវាទ្យ និងសូត្រសិវសហស្រនាមយ៉ាងវែង។ ព្រះសិវៈសាកល្បងដោយលាក់ផ្កាឈូកមួយ; ព្រះវិស្ណុមិនចង់បំបែកវ្រតៈនៃការបូជាពេញលេញ ទាញភ្នែកខ្លួនជំនួសផ្កាខ្វះ ហើយទទួលនាម បទ្មាក្ស។ ព្រះសិវៈបង្ហាញរূপភ្លើងដ៏គួរភ័យ បន្ទាប់មកស្ងប់ និងប្រទានសុទർശនចក្រ ភ្លឺដូចព្រះអាទិត្យ ព្រមទាំងបង្រៀនថា អសាន្តិ និងការអត់ទោសខុសកន្លែងក្នុងសង្គ្រាម បំផ្លាញធម៌។ ព្រះសិវៈប្រទានពរ ទស្សន៍ទាយកិត្តិយសព្រះវិស្ណុ និងសុខសន្តិភាពតាមអុម៉ា/ហៃមវតី។ ចុងក្រោយមានផលស្រដីថា ការស្តាប់/សូត្រសហស្រនាម និងបូជានាំមកបុណ្យធំដូចយជ្ញា និងឈានទៅបរមាគតិ។
विष्णुचक्रलाभो नाम (अर्धनारीश्वर-तत्त्वं, सती-पार्वती-सम्भवः, दक्षयज्ञविनाशः)
ព្រះឥសីសុំឲ្យសូត្រាពន្យល់អំពីកំណើតនៃទេវី និងភាពសុចរិតមាំមួន៖ នាងក្លាយជា សតី ដូចម្តេច យជ្ញរបស់ទក្ខៈត្រូវបំផ្លាញដូចម្តេច និងនាងត្រូវប្រគល់ដល់ សម្ភូ ដូចម្តេច។ សូត្រាបញ្ជាក់ខ្សែបន្តបង្រៀន (ព្រហ្មា→ដណ្ឌិន→វ្យាស→សូត្រា) ហើយដាក់មូលដ្ឋានកោស្មូស៖ លិង្គគឺព្រះភគវាន ជាពន្លឺជ្យោតិសលើសតាមស៍; ពេលភ្ជាប់នឹងវេទី វាបង្ហាញជា អರ್ಧនារីឥស្វរ—សិវៈ-សក្តិជាភាពតែមួយ។ ពីឯកភាពនេះ ព្រហ្មាត្រូវកើត ហើយរុទ្រាបង្រៀនជ្ញាន បង្ហាញថាការបង្កើតដំណើរក្រោមចិត្តសិវៈអធិបតេយ្យ។ បន្ទាប់មកមានវិបត្តិធម៌-ទេវវិទ្យា៖ ទក្ខៈអួតអាង មើលងាយឧមាបតិ; សតីដុតខ្លួនដោយយោគ; កើតឡើងវិញជា បារវតី ដោយតបស; ហើយកំហឹងសិវៈនាំទៅការបំផ្លាញយជ្ញទក្ខៈភ្លាមៗ។ ជំពូកនេះផ្លាស់ពីមេតាភីសិក (លិង្គ/អರ್ಧនារីឥស្វរ) ទៅការរិះគន់យជ្ញទទេ ដើម្បីត្រៀមសន្ទនាបន្ទាប់អំពីផលវិបាកនៃការប្រមាថទេវៈ ការស្ដាររបៀប និងអាទិភាពភក្តិ-ជ្ញានលើពិធីបុណ្យប៉ុណ្ណោះ។
दक्षयज्ञध्वंसः—वीरभद्रप्रेषणं, देवविष्ण्वोः पराजयः, पुनरनुग्रहः
ព្រះឥសីសួរសូតៈថា បន្ទាប់ពីពាក្យដធីចៈ មហេស្វរៈជាមួយព្រះវិෂ្ណុ “ឈ្នះ” ហើយហេតុអ្វីបានចូលរួមយជ្ញ? សូតៈពណ៌នាព្រឹត្តិការណ៍យជ្ញរបស់ទក្ខៈ៖ រុទ្រៈដុតទេវតា និងមុនីជាច្រើន ហើយតាមព្រះបរមេស្ឋិន (ព្រះព្រហ្ម) វីរភទ្រៈត្រូវបានផ្ញើ។ វីរភទ្រៈជាមួយរោមជគណៈចូលកណខល បំផ្លាញវេទិកាយជ្ញ និងយូបៈ បំបាក់អង្គទេវតា (ដកភ្នែកភគៈ បំបាក់ធ្មេញពូសន់ ជាដើម) ហើយផ្តួលឥន្ទ្រៈ អគ្និៈ យមៈ។ មានសង្គ្រាមដ៏សាហាវជាមួយព្រះវិෂ្ណុ; កម្លាំងយោគៈរបស់ព្រះវិෂ្ណុ និងចក្រៈត្រូវបានទប់ស្កាត់។ យជ្ញរត់ជារូបម្រឹគៈ ទក្ខៈត្រូវកាត់ក្បាល និងដុតក្នុងអគ្និៈ។ បន្ទាប់មកព្រះព្រហ្មអង្វរ ដើម្បីសម្រួលកំហឹង; ព្រះសិវៈលេចឡើងលើវាយុជាមួយទង់គោ និងគណៈ ប្រទានរាងកាយវិញដល់ទេវតាដែលស្លាប់ ដាក់ក្បាលទក្ខៈវិញ ប្រទានពរ; ទក្ខៈសរសើរ ហើយទទួលស្ថានភាពជាគណបត្យៈ។ ជំពូកនេះបង្ហាញការសុទ្ធិធម៌យជ្ញ ការស្តារទេវតា និងផ្លូវសៃវៈដែលផ្អែកលើព្រះអនុគ្រោះរបស់សិវៈ។
अध्याय १०१: हैमवती-तपः, तारकवंश-उत्पातः, स्कन्द-प्रत्याशा, मदनदहनम्
ព្រះឥសីសួរអំពីការកើតឡើងវិញរបស់សតី—ដូចម្តេចដែលនាងក្លាយជា ហៃមវតី (ឧមា/បារវតី) កូនស្រីហិមវត និងបានព្រះសិវៈជាស្វាមី។ សូត្រពណ៌នាថា ព្រះនាងចូលស្នាក់ក្នុងរាងមេណា ហើយកើតដោយសេចក្តីប្រាថ្នាផ្ទាល់; ហិមវតធ្វើពិធីសំស្ការ។ នៅអាយុ១២ឆ្នាំ នាងចាប់ផ្តើមតបស្យាជាមួយប្អូនស្រីៗ; វ្រតតបស្យាត្រូវបានបង្ហាញតាមនាម អបរណា, ឯកបរណា, ឯកបាតលា ជាដើម ហើយបង្ហាញថា ដោយភក្តិមួយចិត្ត ព្រះសិវៈងាយប្រទានព្រះគុណ។ ពេលនោះ តារៈអសុរ ទទួលពរព្រះព្រហ្មដោយតបស្យា ហើយឈ្នះសូម្បីព្រះវិෂ్ణុ; ទេវតាភ័យរត់ទៅរកព្រះព្រហស្បតិ។ ព្រះព្រហ្មបញ្ជាក់ថា ព្រះស្កន្ទនឹងកើតពីសមាគម ឧមា-សិវៈ ហើយជាអ្នកសម្លាប់តារៈ។ ដើម្បីបំពេញកិច្ចទេវតា ឥន្ទ្រាបញ្ជា កាមទេវ ឲ្យបង្កើតសមាគមនោះ; កាមទេវជាមួយរតី និងវសន្ត ចូលទៅអាស្រាមព្រះសិវៈ ប៉ុន្តែត្រូវភ្លើងភ្នែកទីបីដុតឲ្យរលាយ។ ព្រះសិវៈអនុគ្រោះរតីថា កាមទេវនឹងនៅអមូរត ហើយពេលក្រោយនឹងបានកំណើតជាកូន ក្នុងបរិបទព្រះវិષ્ણុ (វាសុទេវ)។ ជំពូកនេះដាក់មូលដ្ឋានសម្រាប់តបស្យាបារវតី កំណើតស្កន្ទ និងការសម្លាប់តារៈ ហើយបង្ហាញវៃរាគ្យ និងអៃશ્વរ្យរបស់ព្រះសិវៈតាមរឿងកាមដហន។
मदनदाहः — पार्वतीतपः, स्वयंवरलीला, देवस्तम्भनं, दिव्यचक्षुर्दानम्
សូត្រាប្រាប់ថា តបស្យារបស់ពារវតីធ្វើឲ្យព្រះសិវៈពេញព្រះហឫទ័យ។ ព្រះប្រាម៉ាអញ្ជើញមកអាស្រម សូមឲ្យនាងបញ្ឈប់ការតបស្យាដ៏ក្តៅគគុក ហើយបញ្ជាក់ថាព្រះសិវៈនឹងជ្រើសនាងដោយខ្លួនឯង។ ព្រះសិវៈមកក្នុងរូបទ្វិជៈ បន្ធូរចិត្តនាង និងសន្យានឹងបង្ហាញខ្លួនក្នុងស្វយំវរ។ ហិមាល័យប្រកាសស្វយំវរ; ទេវតា ឥសី គន្ធರ್ವ យក្ស នាគ និងតត្តវៈសកលមកប្រមូលផ្តុំ។ ពារវតីអង្គុយតុបតែង; ព្រះសិវៈក្លាយជាកុមារ ដេកលើភ្លៅនាង បង្កឲ្យទេវតាសង្ស័យ និងវាយប្រហារ។ ឥន្ទ្រ អគ្គិ យម វរុណ វាយុ សោម កុបេរ ឦសាន រុទ្រ អាទិត្យ វសុ និងវិស្ណុជាមួយចក្រ ត្រូវបាន “ស្តម្ភិត” ដោយល្បែងរបស់ព្រះសិវៈ; ពូសានបាត់ធ្មេញដោយព្រះទស្សនៈ។ ព្រះប្រាម៉ារកឃើញសច្ចៈ សរសើរព្រះសិវៈជាមូលដ្ឋាននៃពុទ្ធិ/អហង្គារ និងជាប្រភពប្រាម៉ា-វិស្ណុ និងប្រក្រឹតិ/ទេវី ហើយសុំអភ័យទោសសម្រាប់ទេវតាដែលវង្វេង។ ព្រះសិវៈដោះលែងពួកគេ បង្ហាញរូបទេវដ៏អស្ចារ្យ ប្រទានទិវ្យចក្ខុឲ្យឃើញព្រះអង្គ ហើយទទួលការបូជាផ្កា ស្គរ ស្តូត្រ និងមាលាពារវតី បន្តទៅកាន់សហពិធីដ៏បរិសុទ្ធ និងការបញ្ជាក់អធិការកិច្ចរបស់ព្រះសិវៈលើសកលលោក។
उमास्वयंवरः / भवोद्वाहः, गणसमागमः, अविमुक्तक्षेत्रमाहात्म्यम्, तथा विनायक-उत्पत्तिसूचना
សូត្រពោលថា ព្រះព្រហ្ម ដាក់ដៃសំពះ សូមព្រះមហាទេវ ចាប់ផ្តើមពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍។ ព្រះសិវៈយល់ព្រម ហើយព្រះព្រហ្មបង្កើតទីក្រុងអលង្ការដ៏ទេវីសម្រាប់ពិធី។ ក្បួនដង្ហែធំមហាសាលមកដល់ មានមាតា និងភរិយាទេវតា នាគ គរុឌ យក្ស គន្ធព្វ គិន្នរ សមុទ្រ ភ្នំ ពពក ខែ ឆ្នាំ វេទ មន្ត្រ យជ្ញ និងអប្សរាជាច្រើន បង្ហាញថា វាជាព្រឹត្តិការណ៍កោស्मिक។ គណេស្វរ និងគណៈជាច្រើនប្រមូលផ្តុំ ដោយសញ្ញាសៃវៈ ដូចជា ជតា ចន្ទអឌ្ឍ ត្រីនេត្រ និងនីលកណ្ហ។ ព្រះវិស្ណុនាំគិរិជាដែលតុបតែងចូលទីក្រុង ហើយថ្លែងថា ព្រះព្រហ្ម និងព្រះវិស្ណុ កើតពីជ្រុងទាំងពីររបស់រុទ្រ និងលោកស្ថិតក្នុងរូបរុទ្រ។ ព្រះព្រហ្មធ្វើជាព្រះបូជាចារ្យ មានអគ្គិ និងមន្ត្រវេទ ការប្រទក្សិណា និងបូជាផ្សេងៗ រួចភ្ជាប់គូទេវៈតាមពិធី។ បន្ទាប់មក ព្រះសិវៈជាមួយគណៈ និងនន្ទិន ទៅកាន់វារាណសីទេវៈ (អវិមុកត)។ ពារវតីសួរអំពីមហិមា; ព្រះសិវៈប្រាប់ថា អវិមុកតផ្តល់មោក្សៈ លុបបាប និងអ្នកស្លាប់បានសេចក្តីមិនត្រឡប់។ ទ្រង់បង្ហាញសួនបរិសុទ្ធដែលគណេស (គជវក្ត្រ វិនាយក) បង្ហាញ ដើម្បីរារាំងអសុរ និងធានាឲ្យទេវតាសម្រេចបំណងដោយគ្មានឧបសគ្គ។
Vighneshvara-Prashna and Deva-Krita Shiva-Stava (Adhyaya 104)
ព្រះឥសីសួរ សូតា អំពីកំណើត វិនាយក/គណេឝវរ មុខដំរី និងហេតុអ្វីអំណាចលើឧបសគ្គធំ។ សូតាពណ៌នាពេលវេលាកូស्मिकដែលទេវតា (ឥន្ទ្រ និងឧបេន្ទ្រ) ចង់រក្សាធម្ម ដោយទប់ស្កាត់ការរំខានពីទៃត្យ។ «វិឃ្ន» ត្រូវបានបកស្រាយថាជាអ្នកគ្រប់គ្រងផលកម្ម មិនមែនសំណាងអាក្រក់តែប៉ុណ្ណោះ; ដើម្បីឲ្យទេវតា អវិឃ្ន និងមនុស្សបានបុត្រ និងសិទ្ធិកម្ម ត្រូវសរសើរ ព្រះឝិវ និងបង្កើត គណប/វិឃ្នេឝ។ ទេវតាច្រៀងស្តវៈធំ សម្គាល់ព្រះឝិវជាកាល កាលាគ្និ-រុទ្រ អោំការ វេដៈ បញ្ចាក្សរ និងអតីតគុណ។ ចប់ដោយផលស្រដីថា អ្នកអាន ឬបង្រៀនស្តវៈនេះដោយភក្តិ ទទួលស្ថានខ្ពស់បំផុត ហើយបន្តទៅការលេចចេញនៃវិឃ្នេឝវរ។
Devas Praise Śiva; Gaṇeśa Manifests as Vighneśvara and Receives the Primacy of Worship
សូត្រាប្រាប់ថា ព្រះទេវតាទាំងឡាយចូលទៅគោរពព្រះសិវៈ (ពិនាកធ្រិក មហេស្វរ) ហើយទទួលបានព្រះទស្សនៈប្រកបដោយមេត្តា និងពរ។ ពួកទេវតាសុំឲ្យមានអំណាចរារាំងអ្នកដែលបំផ្លាញទេវតា និងរំខានកិច្ចសក្ការៈ។ ព្រះសិវៈបង្ហាញរូបជា គណេស្វរ/វិនាយក; ទេវតា និងគណៈទាំងឡាយបាច់ផ្កា និងសរសើរព្រះអង្គមុខដំរី។ គណេសៈក្មេងភ្លឺរលោងបង្ហាញឡើង ត្រូវបានព្រះសិវៈ និងអំបិកា គោរព។ ព្រះសិវៈប្រគល់ភារកិច្ចសកលឲ្យគណេសៈ៖ រារាំងអំពើអធម៌ យជ្ញាខូច ការបង្រៀន/រៀនមិនត្រឹមត្រូវ និងអ្នកធ្លាក់ពីធម៌ ខណៈការពារអ្នកបូជាទាំងអស់។ ជំពូកនេះបញ្ជាក់អធិបតេយ្យលើវិឃ្នៈ និងអាទិភាពនៃការបូជាគណេសៈ៖ មិនបូជាមុន កិច្ចស្រោត ស្មារត និងកិច្ចលោកីយ៍មិនសម្រេច; បូជាមុន នាំជោគជ័យ និងកិត្តិយស ហើយបង្កើតលំដាប់ពិធីសៃវៈសម្រាប់ការបូជាលិង្គឲ្យមានផល។
विनायकोत्पत्तिः / ताण्डव-प्रसङ्गः (दारुक-वधः, काली-उत्पत्तिः, क्षेत्रपालोत्पत्तिः)
ព្រះឥសីសួរហេតុដែលព្រះសំបូ (សិវៈ) ចាប់ផ្តើមរាំ និងចង់ស្តាប់ព្រឹត្តិការណ៍ពាក់ព័ន្ធនឹងបងប្រុសរបស់ស្កន្ទៈ។ សូត្រពណ៌នាអសុរដារុកៈ ដែលបានអំណាចពីតបស្យា ហើយបង្កទុក្ខដល់ទេវតា និងព្រះព្រាហ្មណ៍។ ព្រះព្រហ្មជាដើមទៅសុំជំនួយពីឧមាបតិ ដើម្បីសម្លាប់ដារុកៈ។ ព្រះសិវៈអធិស្ឋានដល់គិរីជៈ; នាងចូលទៅក្នុងព្រះកាយព្រះសិវៈ ក្លាយជាថាមពលដ៏កាច។ ព្រះសិវៈបង្កើតកាលី (កាលកណ្ឍី) ពីភ្នែកទីបី; កាលីសម្លាប់ដារុកៈ ប៉ុន្តែកំហឹងធ្វើឲ្យលោកសកលរញ្ជួយ។ ព្រះសិវៈបង្ហាញខ្លួនជាកុមារយំក្នុងស្មសាន; ទេវីបំបៅទឹកដោះ បន្ធូរកំហឹងនាង។ កុមារនោះក្លាយជាខេត្របាល (អ្នកការពារក្សេត្រ) ហើយបានបញ្ជាក់អष्टមূর্তি។ ចុងក្រោយ ព្រះសិវៈរាំតाण्डវនៅពេលសន្ធ្យា ជាមួយព្រេតគណ; ទេវីផឹកអម្រឹតនៃរបាំ ហើយសុខចិត្ត។ ទេវតានមស្ការកាលី និងបារវតី; ព្រឹត្តិការណ៍នេះបង្កមូលហេតុសម្រាប់ការពន្យល់បន្ទាប់អំពីវិនាយក និងប្រពៃណីទេវតារក្សា។
Upamanyu’s Tapas, Shiva’s Indra-Form Test, and the Bestowal of Kshiroda and Gaṇapatya
ព្រះឥសីសួរ សូតា អំពីរបៀបដែល ឧបមន្យូ ទទួលបាន ព្រះគណបត្យ និងពរ “សមុទ្រទឹកដោះ”។ សូតា រៀបរាប់ថា កាលនៅក្មេង គាត់ប្រាថ្នាទឹកដោះ ហើយម្តាយប្រាប់ថា សេចក្តីសម្បូរបែបពឹងផ្អែកលើការគោរពបូជា មហាទេវៈ និងព្រះគុណបច្ចុប្បន្នរបស់ទ្រង់។ ដូច្នេះ ឧបមន្យូ ធ្វើតបស្យាខ្លាំងនៅហិមាល័យ ធ្វើឲ្យលោកធាតុកក្រើក។ វិស្ណុ ដឹងហេតុ ហើយទៅជួប ព្រះសិវៈ; ព្រះសិវៈ ចង់ប្រទានពរ តែសាកល្បងជាមុន ដោយបង្ហាញខ្លួនជាព្រះឥន្ទ្រា។ ក្នុងរូបឥន្ទ្រា ទ្រង់ផ្តល់ពរ ប៉ុន្តែបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យបោះបង់ រុទ្រ; ឧបមន្យូ ច្រៀងបញ្ចក្សរី ស្គាល់ការបោកបញ្ឆោត និងប្រកាសថា ការនិន្ទាព្រះសិវៈ ជាបាបធ្ងន់។ ពេលគាត់ត្រៀមប្រើអថរវាស្ត្រ ព្រះសិវៈ ទប់ស្កាត់ បង្ហាញរូបពិត និងបង្កើតសមុទ្រទឹកដោះ និងអាហារច្រើន។ ព្រះសិវៈ និងបារវតី ទទួលគាត់ដូចកូន ប្រទានអមតៈ គណបត្យអចិន្ត្រៃយ៍ យោគៃស្វរ្យ និងព្រះវិទ្យាព្រហ្ម។ ចុងក្រោយ ព្រះសិវៈ លះបាត់ បន្ទាប់ពីបំពេញសំណូមពររបស់អ្នកស្រឡាញ់ឥតរអាក់រអួល សម្រាប់សទ្ធាមាំមួន និងការស្ថិតនៅជានិច្ចរបស់ទេវតា—បង្ហាញថា ភក្តិ ទុំទៅជាចំណេះដឹង និងមោក្ស។
उपमन्युना कृष्णाय पाशुपतज्ञान-प्रदानम् तथा दानविधि-फलश्रुतिः
ព្រះឥសីទាំងឡាយសួរ សូតា អំពីរបៀបដែលព្រះក្រឹષ્ણ ទោះមានសិទ្ធិធ្វើការដោយងាយ ក៏ទទួលបានចំណេះដឹងទេវីយៈ «បាសុបត» និងវ្រតបាសុបត។ សូតាពន្យល់ថា វាសុទេវៈ ចុះមកដោយឆន្ទៈផ្ទាល់ តែបង្ហាញការសម្អាតរាងកាយដូចមនុស្ស ហើយទៅជួបឥសី ឧបមន្យុ ដោយគោរព—កោតក្បាល និងដើរវង់ជុំ។ ដោយតែការមើលរបស់ឥសី កខ្វក់ទាំងរាងកាយ និងកម្មរបស់ក្រឹષ્ણត្រូវបានបំផ្លាញ; ឧបមន្យុ ដែលភ្លឺរលោង និងលាបផេះ ក្លាយជាអ្នកសម្របសម្រួលអំណាចធាតុ ហើយប្រទាន «ទិវ្យ បាសុបត-ជ្ញាន»។ បន្ទាប់ពីតបស្យា១ឆ្នាំ ក្រឹષ્ણឃើញមហេស្វរ ជាមួយគណៈ និងទទួលពរ កូនប្រុស សាំបា; ព្រះសាស្ត្រាបាសុបតនៅតែសម្របសម្រួលវិញ្ញាណជាមួយព្រះអង្គ។ បន្ទាប់មកមានវិធីទានដើម្បីមោក្ខៈ៖ បរិច្ចាគខ្សែក្រវាត់មាស ដំបងជំនួយ កង្ហារ ឧបករណ៍សរសេរ កាំបិតកោរ/កន្ត្រៃ ភាជនៈ និងលោហៈ តាមសមត្ថភាព ដល់យោគីបាសុបតលាបផេះ។ ផលគឺបំផ្លាញបាប លើកត្រកូល និងឈានដល់ រុទ្រ-បទ; ការអាន/ស្តាប់នាំទៅ វិស្ណុលោក បង្ហាញការភ្ជាប់សៃវៈជាមួយសុទេរីយ៉ូឡូជីបុរាណ។