
Upamanyu’s Tapas, Shiva’s Indra-Form Test, and the Bestowal of Kshiroda and Gaṇapatya
ព្រះឥសីសួរ សូតា អំពីរបៀបដែល ឧបមន្យូ ទទួលបាន ព្រះគណបត្យ និងពរ “សមុទ្រទឹកដោះ”។ សូតា រៀបរាប់ថា កាលនៅក្មេង គាត់ប្រាថ្នាទឹកដោះ ហើយម្តាយប្រាប់ថា សេចក្តីសម្បូរបែបពឹងផ្អែកលើការគោរពបូជា មហាទេវៈ និងព្រះគុណបច្ចុប្បន្នរបស់ទ្រង់។ ដូច្នេះ ឧបមន្យូ ធ្វើតបស្យាខ្លាំងនៅហិមាល័យ ធ្វើឲ្យលោកធាតុកក្រើក។ វិស្ណុ ដឹងហេតុ ហើយទៅជួប ព្រះសិវៈ; ព្រះសិវៈ ចង់ប្រទានពរ តែសាកល្បងជាមុន ដោយបង្ហាញខ្លួនជាព្រះឥន្ទ្រា។ ក្នុងរូបឥន្ទ្រា ទ្រង់ផ្តល់ពរ ប៉ុន្តែបញ្ចុះបញ្ចូលឲ្យបោះបង់ រុទ្រ; ឧបមន្យូ ច្រៀងបញ្ចក្សរី ស្គាល់ការបោកបញ្ឆោត និងប្រកាសថា ការនិន្ទាព្រះសិវៈ ជាបាបធ្ងន់។ ពេលគាត់ត្រៀមប្រើអថរវាស្ត្រ ព្រះសិវៈ ទប់ស្កាត់ បង្ហាញរូបពិត និងបង្កើតសមុទ្រទឹកដោះ និងអាហារច្រើន។ ព្រះសិវៈ និងបារវតី ទទួលគាត់ដូចកូន ប្រទានអមតៈ គណបត្យអចិន្ត្រៃយ៍ យោគៃស្វរ្យ និងព្រះវិទ្យាព្រហ្ម។ ចុងក្រោយ ព្រះសិវៈ លះបាត់ បន្ទាប់ពីបំពេញសំណូមពររបស់អ្នកស្រឡាញ់ឥតរអាក់រអួល សម្រាប់សទ្ធាមាំមួន និងការស្ថិតនៅជានិច្ចរបស់ទេវតា—បង្ហាញថា ភក្តិ ទុំទៅជាចំណេះដឹង និងមោក្ស។
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे शिवताण्डवकथनं नाम षडधिकशततमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः पुरोपमन्युना सूत गाणपत्यं महेश्वरात् क्षीरार्णवः कथं लब्धो वक्तुमर्हसि सांप्रतम्
ដូច្នេះ ក្នុង «ស្រីលិង្គមហាបុរាណ» ភាគបូរវៈ ចាប់ផ្តើមជំពូកទី១០៧ មាននាមថា «ការពិពណ៌នាអំពីរបាំតाण्डវៈរបស់ព្រះសិវៈ»។ ព្រះឥសីទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ «ឱ សូតា! កាលពីមុន ក្សីរារណវៈ (សមុទ្រទឹកដោះ) បានទទួលស្ថានភាពជាគណបតិពីព្រះមហេស្វរៈ ដោយរបៀបណា? សូមពន្យល់ឲ្យយើងឥឡូវនេះ»។
Verse 2
सूत उवाच एवं कालीम् उपालभ्य गते देवे त्रियंबके उपमन्युः समभ्यर्च्य तपसा लब्धवान्फलम्
សូតាបាននិយាយថា៖ ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីបានបន្ទោសព្រះកាលី ហើយពេលព្រះត្រ្យំបក (សិវៈ) បានចាកចេញ អុបមន្យុបានបូជាដោយគោរព ហើយដោយតបស្យា បានទទួលផល។
Verse 3
उपमन्युरिति ख्यातो मुनिश् च द्विजसत्तमाः कुमार इव तेजस्वी क्रीडमानो यदृच्छया
គេមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះថា ឧបមន្យុ—មុនីដ៏ឧត្តមក្នុងចំណោមទ្វិជជន—ភ្លឺរលោងដូចកុមារវ័យក្មេង ដើរលេងនិងកម្សាន្តតាមចិត្តដោយសេរី។
Verse 4
कदाचित् क्षीरम् अल्पं च पीतवान् मातुलाश्रमे ईर्ष्यया मातुलसुतो ह्य् अपिबत् क्षीरम् उत्तमम्
ម្តងមួយ នៅអាស្រមរបស់ពូខាងម្តាយ គាត់បានផឹកទឹកដោះគោតែបន្តិចប៉ុណ្ណោះ; តែបុត្ររបស់ពូនោះ ដោយអារម្មណ៍ច嫉嫉 បានផឹកទឹកដោះល្អបំផុតទៅវិញ។ ដូច្នេះ ចិត្តបាសុដែលត្រូវប៉ាសៈចងដោយការច嫉嫉 បែរចេញពីអាហារសាត្វិក ហើយធ្លាក់ចូលក្នុងការចង់កាន់កាប់។
Verse 5
पीत्वा स्थितं यथाकामं दृष्ट्वा प्रोवाच मातरम् मातर्मातर्महाभागे मम देहि तपस्विनि
ក្រោយពេលផឹកហើយនៅស្ងៀមតាមចិត្ត គាត់បានមើលទៅម្តាយ ហើយនិយាយថា៖ «ម៉ែៗ អើយ—នារីតបស្វិនីដ៏មានភាគល្អ—សូមប្រទានឲ្យខ្ញុំ; សូមឲ្យអ្វីដែលខ្ញុំសុំ»។
Verse 6
गव्यं क्षीरम् अतिस्वादु नाल्पमुष्णं नमाम्यहम् सूत उवाच उपलालितैवं पुत्रेण पुत्रम् आलिङ्ग्य सादरम्
«ទឹកដោះគោ—ផ្អែមល្ហែមយ៉ាងខ្លាំង ហើយមិនក្តៅពេក—ខ្ញុំសូមគោរពនមស្ការ»។ សូត្រាបាននិយាយថា៖ ដូច្នេះ ព្រះបិតា ដែលត្រូវកូនលួងលោមបែបនេះ បានអោបកូនដោយក្តីស្រឡាញ់គោរព។
Verse 7
दुःखिता विललापार्ता स्मृत्वा नैर्धन्यमात्मनः स्मृत्वा स्मृत्वा पुनः क्षीरम् उपमन्युरपि द्विजाः देहि देहीति तामाह रोदमानो महाद्युतिः
នាងទុក្ខព្រួយ បានយំរំលែកដោយការឈឺចាប់ ដោយនឹកឃើញភាពក្រីក្ររបស់ខ្លួន។ ហើយឧបមន្យុ ក្មេងទ្វិជដ៏ភ្លឺរលោង ក៏នឹកទឹកដោះម្តងហើយម្តងទៀត ហើយយំស្រែកទៅនាងថា៖ «ឲ្យខ្ញុំ! ឲ្យខ្ញុំ!»
Verse 8
उञ्छवृत्त्यार्जितान् बीजान् स्वयं पिष्ट्वा च सा तदा बीजपिष्टं तदालोड्य तोयेन कलभाषिणी
នាង—សំឡេងផ្អែម—យកគ្រាប់ធញ្ញដែលរកបានដោយអុញ្ឆវ្រឹត្តិ (ការរើសសំណល់) មកកិនដោយដៃខ្លួនឯង ហើយលាយម្សៅនោះជាមួយទឹក ដើម្បីរៀបចំជាអាហារបូជានិងចិញ្ចឹម ជាអធិស្ឋានតបតាមតបស្យា សម្របតាមព្រះបតិ (ព្រះសិវៈ)។
Verse 9
ऐह्येहि मम पुत्रेति सामपूर्वं ततः सुतम् आलिङ्ग्यादाय दुःखार्ता प्रददौ कृत्रिमं पयः
នាងហៅថា «មក មក កូនអើយ» ហើយដំបូងនាងលួងលោមគាត់ដោយពាក្យទន់ភ្លន់; បន្ទាប់មក នាងឱបកូនយកមកក្នុងដៃ ហើយម្តាយដែលរងទុក្ខបានផ្តល់ទឹកដោះដែលរៀបចំជំនួស។
Verse 10
पीत्वा च कृत्रिमं क्षीरं मात्रा दत्तं द्विजोत्तमाः नैतत्क्षीरमिति प्राह मातरं चातिविह्वलः
ឱ ព្រះទ្វិជោត្តម! ក្រោយពេលផឹកទឹកដោះជំនួសដែលម្តាយផ្តល់ គាត់ក៏រំខានចិត្តយ៉ាងខ្លាំង ហើយនិយាយទៅម្តាយថា «នេះមិនមែនទឹកដោះទេ»។
Verse 11
दुःखिता सा तदा प्राह सम्प्रेक्ष्याघ्राय मूर्धनि संमार्ज्य नेत्रे पुत्रस्य कराभ्यां कमलायते
នាងទុក្ខសោកនៅពេលនោះបាននិយាយ—មើលកូនយ៉ាងជិត ស្រមោលក្លិនក្បាលកូន ហើយប្រើដៃទាំងពីរជូតភ្នែកកូន ឲ្យបើកដូចផ្កាឈូក។
Verse 12
तटिनी रत्नपूर्णास्ते स्वर्गपातालगोचराः भाग्यहीना न पश्यन्ति भक्तिहीनाश् च ये शिवे
ទន្លេទាំងនោះពោរពេញដោយរតនៈ ហើយអាចទៅដល់បានទាំងស្វರ್ಗ និងបាតាល; តែអ្នកគ្មានភាគ្យមិនបានឃើញវាទេ—គឺអ្នកដែលខ្វះភក្តីចំពោះព្រះសិវៈ។
Verse 13
राज्यं स्वर्गं च मोक्षं च भोजनं क्षीरसंभवम् न लभन्ते प्रियाण्येषां नो तुष्यति सदा भवः
ពួកគេមិនទទួលបានរាជ្យ សួគ៌ ឬមោក្សៈ ទោះបីជាអាហារដែលកើតពីទឹកដោះគោក៏ដោយ។ សម្រាប់មនុស្សទាំងនោះ មិនមានអ្វីជាទីស្រឡាញ់ដែលបានទេ ហើយភវៈ (ព្រះសិវៈ) មិនដែលពេញព្រះហឫទ័យចំពោះពួកគេឡើយ។
Verse 14
भवप्रसादजं सर्वं नान्यदेवप्रसादजम् अन्यदेवेषु निरता दुःखार्ता विभ्रमन्ति च
សេចក្តីសម្រេចទាំងអស់កើតពីព្រះគុណរបស់ភវៈ (ព្រះសិវៈ) មិនមែនពីព្រះគុណរបស់ទេវតាផ្សេងទេ។ អ្នកដែលចិត្តជាប់លាប់លើទេវតាផ្សេងៗ ត្រូវទុក្ខវេទនា ហើយបន្តវង្វេងក្នុងភាពភាន់ច្រឡំ។
Verse 15
क्षीरं तत्र कुतो ऽस्माकं महादेवो न पूजितः पूर्वजन्मनि यद्दत्तं शिवमुद्यम्य वै सुत
«តើនៅទីនោះទឹកដោះគោនឹងមានសម្រាប់យើងដូចម្តេចបាន បុត្រស្រឡាញ់អើយ ពេលដែលក្នុងជាតិមុន មហាទេវៈមិនត្រូវបានបូជាទេ? អ្វីដែលបានឧទ្ទិសនៅពេលនោះ—ដោយលើកយកព្រះសិវៈជាជម្រកពិត ដោយការខិតខំដ៏មុតមាំ បុត្រា—តែវានោះទើបផ្តល់ផលមង្គល»។
Verse 16
तदेव लभ्यं नान्यत्तु विष्णुमुद्यम्य वा प्रभुम् निशम्य वचनं मातुर् उपमन्युर्महाद्युतिः
«តែវានោះប៉ុណ្ណោះដែលគួរទទួលបាន មិនមានអ្វីផ្សេងទេ»។ ដូច្នេះ ដោយសម្រេចចិត្តស្វែងរកព្រះអម្ចាស់ វិស្ណុ អុបមន្យូ អ្នកមានពន្លឺដ៏ធំ បន្ទាប់ពីស្តាប់ពាក្យម្តាយ បានដាក់ការខិតខំទៅកាន់អធិរាជដ៏ខ្ពស់បំផុត។
Verse 17
बालो ऽपि मातरं प्राह प्रणिपत्य तपस्विनीम् त्यज शोकं महाभागे महादेवो ऽस्ति चेत्क्वचित्
សូម្បីតែក្មេងប្រុសក៏បានក្រាបបង្គំ ហើយនិយាយទៅកាន់ម្តាយអ្នកបួសរបស់គាត់ថា៖ «ចូរលះបង់ទុក្ខសោក មហាភាគីអើយ។ ប្រសិនបើមហាទេវៈមាននៅទីណាមែន ទ្រង់ប្រាកដជាស្ថិតនៅ (ហើយអាចការពារ)»។
Verse 18
चिराद्वा ह्यचिराद्वापि क्षीरोदं साधयाम्यहम् सूत उवाच तां प्रणम्यैवमुक्त्वा स तपः कर्तुं प्रचक्रमे
«មិនថាយូរឬឆាប់ ខ្ញុំនឹងសម្រេចក្សីរោទៈ—សមុទ្រទឹកដោះ។» សូតៈបាននិយាយថា៖ ក្រោយពេលគោរពនាង ហើយនិយាយដូច្នេះ គាត់ក៏ចាប់ផ្តើមអនុវត្តតបស្យា (តាបស)។
Verse 19
तमाह माता सुशुभं कुर्विति सुतरां सुतम् अनुज्ञातस्तया तत्र तपस्तेपे सुदुस्तरम्
បន្ទាប់មក មាតាបាននិយាយទៅកូនថា «ចូរធ្វើអ្វីដែលជាមង្គលបំផុត»។ ដោយបានទទួលការអនុញ្ញាតពីនាង គាត់បានអនុវត្តតបស្យាដ៏លំបាកខ្លាំងនៅទីនោះ—វិន័យដ៏មាំមួនសម្រាប់ប្រយោជន៍ខ្ពស់បំផុត ក្នុងផ្លូវភក្តិដល់ព្រះសិវៈ។
Verse 20
हिमवत्पर्वतं प्राप्य वायुभक्षः समाहितः तपसा तस्य विप्रस्य विधूपितमभूज्जगत्
ក្រោយទៅដល់ភ្នំហិមវត់ ព្រះព្រាហ្មណ៍នោះ—រស់ដោយបរិភោគតែខ្យល់ និងមានចិត្តប្រមូលផ្តុំ—បានអនុវត្តតបស្យាដល់ថ្នាក់ដែលដោយអំណាចអស្ចារ្យនៃតាបស នាំឲ្យលោកទាំងមូលរញ្ជួយកក្រើក។
Verse 21
प्रणम्याहुस्तु तत्सर्वे हरये देवसत्तमाः श्रुत्वा तेषां तदा वाक्यं भगवान्पुरुषोत्तमः
ព្រះទេវតាដ៏ប្រសើរទាំងអស់នោះ បានគោរពបង្គំ ហើយនិយាយទៅកាន់ហរិ។ ព្រះអម្ចាស់ដ៏ព្រះពរ—បុរសោត្តម—បានស្តាប់ពាក្យរបស់ពួកគេនៅពេលនោះ។
Verse 22
किमिदं त्विति संचिन्त्य ज्ञात्वा तत्कारणं च सः जगाम मन्दरं तूर्णं महेश्वरदिदृक्षया
ព្រះអម្ចាស់បានគិតថា «នេះជាអ្វីទៅ?» ហើយបានដឹងមូលហេតុរបស់វា។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានទៅភ្នំមន្ទរ៉ា ដោយរហ័ស ដោយប្រាថ្នាចង់ឃើញមហេស្វរៈ—ព្រះសិវៈ ព្រះបតិ ដែលតែមួយគត់អាចបំបាត់បាសៈ (ចំណង) របស់បសុ (ព្រលឹង)។
Verse 23
दृष्ट्वा देवं प्रणम्यैवं प्रोवाचेदं कृताञ्जलिः भगवन् ब्राह्मणः कश्चिद् उपमन्युरितिश्रुतः
ពេលបានឃើញទេវតា គាត់បានក្រាបបង្គំ ហើយប្រណម្យ ដោយដៃប្រណម្យជាប់គ្នា បានទូលថា៖ «ឱ ព្រះភគវាន មានព្រះព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ឈ្មោះ ឧបមន្យុ ដែលល្បីល្បាញតាមប្រពៃណី»។
Verse 24
क्षीरार्थमदहत्सर्वं तपसा तं निवारय एतस्मिन्नन्तरे देवः पिनाकी परमेश्वरः शक्ररूपं समास्थाय गन्तुं चक्रे मतिं तदा
ដោយប្រាថ្នាទឹកដោះ គាត់បានដុតបំផ្លាញអស់ទាំងអស់; សូមទប់ស្កាត់គាត់ដោយតបស្យា។ នៅចន្លោះនោះ ព្រះបរមេឥશ્વរ ព្រះពិនាកី បានយករូបសក្ររ (ឥន្ទ្រ) ហើយសម្រេចចិត្តចេញដំណើរ។
Verse 25
अथ जगाम मुनेस्तु तपोवनं गजवरेण सितेन सदाशिवः सह सुरासुरसिद्धमहोरगैर् अमरराजतनुं स्वयमास्थितः
បន្ទាប់មក សដាសិវៈ បានទៅកាន់ព្រៃតបោវនរបស់មុនី ជិះលើដំរីសស្អាតដ៏អស្ចារ្យ ហើយមានទេវៈ អសុរៈ សិទ្ធៈ និងនាគធំៗអមដំណើរ—ព្រះអង្គផ្ទាល់បានយកព្រះតនូ និងពន្លឺរុងរឿងដូចព្រះរាជាអមរ។
Verse 26
सहैव चारुह्य तदा द्विपं तं प्रगृह्य वालव्यजनं विवस्वान् /* वामेन शच्या सहितं सुरेन्द्रं करेण चान्येन सितातपत्रम्
នៅពេលនោះ វិវស្វាន (ព្រះអាទិត្យ) ក៏ឡើងជិះលើដំរីដ៏ស្រស់ស្អាតនោះ កាន់ពង្រាយកន្ទុយយ៉ាក់ឲ្យរំកិល; ដោយដៃឆ្វេង គាត់បម្រើឥន្ទ្រ ជាមួយសចី ហើយដោយដៃមួយទៀត កាន់ឆ័ត្ររាជស سفید ដើម្បីថ្វាយកិត្តិយសក្នុងព្រះដំណើរទេវតា។
Verse 27
रराज भगवान् सोमः शक्ररूपी सदाशिवः सितातपत्रेण यथा चन्द्रबिंबेन मन्दरः
ព្រះភគវាន សោមៈ រុងរឿងភ្លឺចែងចាំង; សដាសិវៈ ដែលយករូបសក្ររ (ឥន្ទ្រ) ក៏បង្ហាញដូចភ្នំមន្ទរ ដែលត្រូវពន្លឺព្រះចន្ទបំភ្លឺ ហាក់ដូចមានឆ័ត្ររាជស سفید ជាមកុដ។
Verse 28
आस्थायैवं हि शक्रस्य स्वरूपं परमेश्वरः जगामानुग्रहं कर्तुम् उपमन्योस् तदाश्रमम्
ដូច្នេះ ព្រះបរមេស្វរៈ បានទទួលយករូបរាងរបស់សក្រកៈ (ឥន្ទ្រ) ហើយបានទៅកាន់អាស្រមរបស់ឧបមន្យូ ដើម្បីប្រទានព្រះគុណ។
Verse 29
तं दृष्ट्वा परमेशानं शक्ररूपधरं शिवम् प्रणम्य शिरसा प्राह मुनिर्मुनिवराः स्वयम्
ឃើញព្រះបរមេសានៈ—ព្រះសិវៈ—ដែលកាន់រូបសក្រកៈ (ឥន្ទ្រ) នោះ មុនីអ្នកល្អឥតខ្ចោះក្នុងតបស្យា បានកោតគោរពក្បាលចុះ ហើយនិយាយដោយខ្លួនឯង។
Verse 30
पावितश्चाश्रमश्चायं मम देवेश्वरः स्वयम् प्राप्तः शक्रो जगन्नाथो भगवान्भानुना प्रभुः
«អាស្រមនេះរបស់ខ្ញុំបានបរិសុទ្ធហើយ; ព្រះទេវេស្វរៈបានមកដល់ដោយព្រះអង្គឯង។ ឥន្ទ្រាបានមក ហើយក៏មានព្រះម្ចាស់នៃលោកទាំងឡាយ—ព្រះសូរ្យៈ ភគវាន ព្រះអធិបតី—ផងដែរ»។
Verse 31
एवमुक्त्वा स्थितं वीक्ष्य कृताञ्जलिपुटं द्विजम् प्राह गंभीरया वाचा शक्ररूपधरो हरः
និយាយដូច្នេះហើយ ព្រះហរៈដែលកាន់រូបសក្រកៈ (ឥន្ទ្រ) បានមើលទៅកាន់ព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលឈរដោយដៃប្រណម្យ ហើយបានមានព្រះបន្ទូលដោយសំឡេងជ្រៅ និងស្ងប់ស្ងាត់។
Verse 32
तुष्टो ऽस्मि ते वरं ब्रूहि तपसानेन सुव्रत ददामि चेप्सितान् सर्वान् धौम्याग्रज महामते
«ខ្ញុំពេញចិត្តចំពោះអ្នក។ ចូរនិយាយ—ជ្រើសពរ។ ដោយតបស្យានេះ ឱអ្នកមានវ្រតល្អ; ឱបងប្រុសច្បងរបស់ធោម្យៈ អ្នកមានប្រាជ្ញា ខ្ញុំនឹងប្រទានសម្រេចគ្រប់អ្វីដែលអ្នកប្រាថ្នា»។
Verse 33
एवमुक्तस्तदा तेन शक्रेण मुनिसत्तमः वरयामि शिवे भक्तिम् इत्युवाच कृताञ्जलिः
ពេលនោះ ព្រះឥន្ទ្រ (សក្រក) បាននិយាយដូច្នេះ ទេវមុនីដ៏ប្រសើរបំផុត បានបត់ដៃគោរព ហើយឆ្លើយថា៖ «ខ្ញុំសូមជ្រើសយកភក្តិ (bhakti) ចំពោះព្រះសិវៈ»។
Verse 34
ततो निशम्य वचनं मुनेः कुपितवत्प्रभुः प्राह सव्यग्रमीशानः शक्ररूपधरः स्वयम्
បន្ទាប់មក ព្រះអម្ចាស់បានស្តាប់ពាក្យរបស់មុនី ហើយដូចជាមានព្រះកោធ ព្រះឥសានៈផ្ទាល់ ដែលទ្រង់ស្លៀករូបសក្រក បានមានព្រះមុខរំខាន ហើយមានព្រះវាចាដូចជាខឹង។
Verse 35
मां न जानासि देवर्षे देवराजानमीश्वरम् त्रैलोक्याधिपतिं शक्रं सर्वदेवनमस्कृतम्
«ឱ ទេវមុនី អ្នកមិនស្គាល់ខ្ញុំទេឬ? ខ្ញុំគឺសក្រក ព្រះរាជានៃទេវតា ជាព្រះអម្ចាស់ អធិបតីលើត្រៃលោក ដែលទេវទាំងអស់គោរពបូជា»។
Verse 36
मद्भक्तो भव विप्रर्षे मामेवार्चय सर्वदा ददामि सर्वं भद्रं ते त्यज रुद्रं च निर्गुणम्
«ឱ ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ ចូរធ្វើជាអ្នកភក្តិរបស់ខ្ញុំ បូជាខ្ញុំតែមួយជានិច្ច។ ខ្ញុំនឹងប្រទានសុភមង្គលទាំងអស់ដល់អ្នក។ ចូរលះបង់ការយល់ថា រុទ្រៈគ្រាន់តែ និរគុណ (nirguṇa) ហើយគោរពទ្រង់ជាព្រះបតិដ៏អធិឧត្តម ទាំងលើសលប់ និងអាចចូលដល់ដោយបូជា»។
Verse 37
ततः शक्रस्य वचनं श्रुत्वा श्रोत्रविदारणम् उपमन्युरिदं प्राह जपन् पञ्चाक्षरं शुभम्
បន្ទាប់មក ឧបមន្យុ បានស្តាប់ពាក្យរបស់សក្រក ដែលឆក់ត្រចៀកដូចបែក ហើយបានឆ្លើយថា ខណៈដែលទ្រង់បន្តជប៉ា មន្ត្រាប្រាំអក្សរ ដ៏មង្គល—ដាក់ចិត្តលើព្រះសិវៈ ព្រះបតិ ដែលកាត់ផ្តាច់បាស (pāśa) នៃពសុ (paśu) ដែលជាព្រលឹងចងខ្សែ។
Verse 38
मन्ये शक्रस्य रूपेण नूनम् अत्रागतः स्वयम् कर्तुं दैत्याधमः कश्चिद् धर्मविघ्नं च नान्यथा
ខ្ញុំយល់ឃើញថា ពិតជាមានពួក Daitya ដ៏អាក្រក់ណាមួយ បានមកទីនេះដោយក្លែងខ្លួនជា Sakra (Indra) ដោយចេតនារបស់ខ្លួន ដើម្បីបង្កឧបសគ្គដល់ Dharma (ធម៌) តែប៉ុណ្ណោះ ពុំមានហេតុផលអ្វីផ្សេងឡើយ។
Verse 39
त्वयैव कथितं सर्वं भवनिन्दारतेन वै प्रसंगाद्देवदेवस्य निर्गुणत्वं महात्मनः
ពិតមែនហើយ អ្នកបានពោលគ្រប់យ៉ាងដោយខ្លួនឯង ដោយមានបំណងតិះដៀលព្រះ Bhava (ព្រះសិវៈ)។ ប៉ុន្តែ នៅក្នុងការពិភាក្សានោះ អ្នកក៏បានបង្ហាញអំពីសភាវៈ Nirguna (ការគ្មានគុណលក្ខណៈ) នៃព្រះដ៏ប្រសើរ ដែលជាអាទិទេពនៃពួកទេវៈផងដែរ។
Verse 40
बहुनात्र किमुक्तेन मयाद्यानुमितं महत् भवान्तरकृतं पापं श्रुता निन्दा भवस्य तु
តើមានប្រយោជន៍អ្វីក្នុងការនិយាយច្រើននៅទីនេះ? តាំងពីដើមដំបូងមក ខ្ញុំបានដឹងច្បាស់នូវការពិតដ៏ធ្ងន់ធ្ងរមួយ៖ បាបកម្មដែលបានធ្វើនៅក្នុងជាតិមុនបានផ្តល់ផលហើយ ព្រោះការនិន្ទាព្រះ Bhava (ព្រះសិវៈ) ត្រូវបានឮ (និងទទួលយក)។
Verse 41
श्रुत्वा निन्दां भवस्याथ तत्क्षणादेव संत्यजेत् स्वदेहं तं निहत्याशु शिवलोकं स गच्छति
ដោយបានឮការប្រមាថចំពោះព្រះ Bhava (ព្រះសិវៈ) បុគ្គលនោះគួរលះបង់រាងកាយនោះភ្លាមៗ; ដោយបានសម្លាប់រាងកាយរបស់ខ្លួនយ៉ាងឆាប់រហ័ស គេនឹងទៅកាន់ Shivaloka (ឋានរបស់ព្រះសិវៈ)។
Verse 42
यो वाचोत्पाटयेज्जिह्वां शिवनिन्दारतस्य तु त्रिः सप्तकुलमुद्धृत्य शिवलोकं स गच्छति
អ្នកណាដែលដាច់ចិត្តហែកអណ្តាតរបស់អ្នកដែលចូលចិត្តនិន្ទាព្រះសិវៈ ដោយការប្រព្រឹត្តដ៏ម៉ឺងម៉ាត់ អ្នកនោះនឹងជួយសង្គ្រោះវង្សត្រកូលរបស់ខ្លួនចំនួនបីគុណនឹងប្រាំពីរជំនាន់ ហើយទៅកាន់ Shivaloka (ឋានរបស់ព្រះសិវៈ)។
Verse 43
आस्तां तावन्ममेच्छायाः क्षीरं प्रति सुराधमम् निहत्य त्वां शिवास्त्रेण त्यजाम्येतत्कलेवरम्
សូមឲ្យបំណងរបស់ខ្ញុំចំពោះសមុទ្រទឹកដោះស្ងប់ចុះ។ ឱ អ្នកទាបបំផុតក្នុងចំណោមទេវតា! បន្ទាប់ពីខ្ញុំវាយបំផ្លាញអ្នកដោយអាវុធទេវៈ «សិវាស្ត្រ» នៃព្រះសិវៈ ខ្ញុំនឹងបោះបង់កាយនេះ។
Verse 44
पुरा मात्रा तु कथितं तथ्यमेव न संशयः पूर्वजन्मनि चास्माभिर् अपूजित इति प्रभुः
«អ្វីដែលម្តាយខ្ញុំបានប្រាប់ពីមុន គឺពិតប្រាកដ—គ្មានសង្ស័យឡើយ។ ក្នុងជាតិមុន យើងមិនបានបូជាព្រះអម្ចាស់ (បតិ) ទេ; ដូច្នេះហេតុនេះបានកើតឡើង»—អម្ចាស់បាននិយាយ។
Verse 45
एवमुक्त्वा तु तं देवम् उपमन्युरभीतवत् शक्रं चक्रे मतिं हन्तुम् अथर्वास्त्रेण मन्त्रवित्
និយាយដូច្នេះហើយ ឧបមន្យុ—មិនភ័យខ្លាច និងជាអ្នកចេះមន្ត—បានកំណត់ចិត្តបំបាក់បំណងរបស់សក្រ ដោយអាវុធអថರ್ವ (អថર્વាស្ត្រ)។
Verse 46
भस्माधारान्महातेजा भस्ममुष्टिं प्रगृह्य च अथर्वास्त्रं ततस्तस्मै ससर्ज च ननाद च
បន្ទាប់មក អ្នកមានពន្លឺដ៏ខ្លាំង បានកាន់ម្សៅបស្ម (ផេះបរិសុទ្ធ) មួយក្តាប់ពីភាជន៍ផេះ ហើយបញ្ចេញអាវុធអថર્વាស្ត្រ ទៅលើគាត់—ហើយស្រែកគំហុក។
Verse 47
दग्धुं स्वदेहम् आग्नेयीं ध्यात्वा वै धारणां तदा अतिष्ठच्च महातेजाः शुष्केन्धनमिवाव्ययः
បន្ទាប់មក គាត់បានសមាធិលើ «អគ្នេយី ធារណា» ការចងចិត្តភ្លើង ដើម្បីដុតកម្រិតកាយរបស់ខ្លួន; ហើយអ្នកមានពន្លឺដ៏ខ្លាំងបានឈរយ៉ាងមាំមួន ដូចឈើស្ងួតឆេះភ្លើង ប៉ុន្តែខាងក្នុងមិនអស់មិនថយ។
Verse 48
एवं व्यवसिते विप्रे भगवान्भगनेत्रहा वारयामास सौम्येन धारणां तस्य योगिनः
ឱ ព្រាហ្មណ៍, ពេលគាត់បានសម្រេចដូច្នេះ ព្រះអម្ចាស់ដ៏ព្រះពរ—ភគនេត្រហា—បានទប់ស្កាត់យ៉ាងទន់ភ្លន់នូវធារណា (ការផ្តោតចិត្តខាងក្នុង) របស់យោគីនោះ ដោយសេចក្តីមេត្តាស្ងប់ស្ងាត់។
Verse 49
अथर्वास्त्रं तदा तस्य संहृतं चन्द्रकेण तु कालाग्निसदृशं चेदं नियोगान्नन्दिनस् तथा
បន្ទាប់មក អាវុធអថರ್ವៈរបស់គាត់—ទោះស្រដៀងភ្លើងកាលនៅពេលល័យ—ត្រូវបានចន្ទ្រកៈទប់ស្កាត់ និងដកត្រឡប់វិញ តាមព្រះបញ្ជារបស់នន្ទិន; ដូច្នេះ មិស៊ីលដ៏គួរភ័យត្រូវបានស្ងប់ដោយអំណាចសៃវៈ។
Verse 50
स्वरूपमेव भगवान् आस्थाय परमेश्वरः दर्शयामास विप्राय बालेन्दुकृतशेखरम्
ព្រះបរមេស្វរៈដ៏ព្រះពរ បានស្ថិតនៅក្នុងស្វរូបដ៏ពិតរបស់ព្រះអង្គ ហើយបានបង្ហាញខ្លួនដល់ព្រាហ្មណ៍—មហាទេវៈ ដែលមានព្រះចន្ទអឌ្ឍកន្ទុយថ្មីលើកំពូលព្រះកេសា។
Verse 51
स्छ्लरफ़्फ़ेन्लन्द् क्षीरधारासहस्रं च क्षीरोदार्णवमेव च दध्यादेरर्णवं चैव घृतोदार्णवमेव च
មានទន្លេនៃទឹកដោះហូរជាច្រើនពាន់; ហើយមានសមុទ្រទឹកដោះផងដែរ—សមុទ្រទឹកដោះគោជូរ និងវត្ថុដូចៗនោះ ហើយសមុទ្រមាន់តែ (ឃ្រឹត) ផងដែរ។ ដែននោះហាក់ដូចលើសលប់ដោយវត្ថុបូជាមង្គល ដែលថែរក្សាពិធីបូជាបរិសុទ្ធចំពោះបតិ (ព្រះសិវៈ)។
Verse 52
फलार्णवं च बालस्य भक्ष्यभोज्यार्णवं तथा अपूपगिरयश्चैव तथातिष्ठन् समन्ततः
សម្រាប់កុមារទេវៈនោះ មានសមុទ្រផ្លែឈើ សមុទ្រអាហារដែលអាចបរិភោគ និងរីករាយ និងភ្នំនំផ្អែម; ដូច្នេះវាបានឈរព័ទ្ធជុំវិញគ្រប់ទិស ជាអំណោយដ៏សម្បូរបែប—សញ្ញានៃព្រះគុណសិវៈ ដែលបន្ធូរខ្សែបាសៈ និងចិញ្ចឹមបសុឱ្យដើរទៅរកបតិ។
Verse 53
उपमन्युमुवाच सस्मितो भगवान्बन्धुजनैः समावृतम् गिरिजाम् अवलोक्य सस्मितां सघृणं प्रेक्ष्यतु तं तदा घृणी
ឧបមន្យុបាននិយាយ៖ ព្រះអម្ចាស់ដ៏មានព្រះហឫទ័យមេត្តា បានញញឹម ហើយទតឃើញគិរិជា (បារវតី) ដែលព័ទ្ធជុំវិញដោយសាច់ញាតិ។ ឃើញនាងក៏ញញឹមដែរ ព្រះអង្គបានទតនាងដោយភាពទន់ភ្លន់—ព្រះអង្គជាព្រះមេត្តាករុណា។
Verse 54
भुङ्क्ष्व भोगान्यथाकामं बान्धवैः पश्य वत्स मे /* उपमन्यो महाभाग तवांबैषा हि पार्वती
«កូនអើយ ចូររីករាយនឹងសុខសម្បទាដែលសមគួរតាមចិត្តប្រាថ្នា ហើយចូរមើលឃើញវាជាមួយសាច់ញាតិរបស់អ្នក។ ឧបមន្យុ អ្នកមានភាគល្អ—នាងនេះហើយជាមាតារបស់អ្នក ពារវតី»។
Verse 55
मया पुत्रीकृतो ऽस्यद्य दत्तः क्षीरोदधिस् तथा मधुनश्चार्णवश्चैव दध्नश्चार्णव एव च
«ថ្ងៃនេះ ខ្ញុំបានទទួលគាត់ជាកូន ហើយបានប្រទានដល់គាត់សមុទ្រទឹកដោះ; ដូចគ្នានេះដែរ សមុទ្រទឹកឃ្មុំ និងសមុទ្រទឹកដោះគោជូរ (ទឹកដោះក្រឡុក) ផងដែរ»។
Verse 56
आज्योदनार्णवश्चैव फललेह्यार्णवस् तथा अपूपगिरयश्चैव भक्ष्यभोज्यार्णवः पुनः
មានទាំងសមុទ្រអង្ករលាយជាមួយជី (ghee) សមុទ្រផ្លែឈើ និងសមុទ្រអាហារផ្អែមលាប (លេហ្យ) ព្រមទាំងភ្នំនំអបូប (នំសក្ការៈ) ហើយម្តងទៀត មានសមុទ្រអាហារទាំងអស់—អ្វីដែលញ៉ាំបាន និងអាហារចម្អិនសម្រាប់បូជា—បង្ហាញជាផលនៃទាន និងបូជាដ៏មានបុណ្យ។
Verse 57
पिता तव महादेवः पिता वै जगतां मुने माता तव महाभागा जगन्माता न संशयः
ឱ មុនី (ឥសី) អើយ មហាទេវៈជាពុករបស់អ្នក—ពិតជាពុករបស់លោកទាំងអស់។ មាតារបស់អ្នកដ៏មានភាគល្អ គឺជាមាតានៃលោកទាំងមូល; មិនមានសង្ស័យឡើយ។
Verse 58
अमरत्वं मया दत्तं गाणपत्यं च शाश्वतम् वरान्वरय दास्यामि नात्र कार्या विचारणा
«ខ្ញុំបានប្រទានអមរភាព និងស្ថានភាពជាអ្នកក្នុងក្រុមគណៈរបស់ខ្ញុំ ដែលអស់កល្បជានិច្ច។ ចូរជ្រើសពរបន្ថែមទៀត; ខ្ញុំនឹងប្រទាន—មិនចាំបាច់ស្ទាក់ស្ទើរ ឬពិចារណាទេ»។
Verse 59
एवमुक्त्वा महादेवः कराभ्यामुपगृह्य तम् आघ्राय मूर्धनि विभुर् ददौ देव्यास्तदा भवः
ព្រះមហាទេវៈ—ភវៈ ព្រះអម្ចាស់ពេញសកល—បានមានព្រះបន្ទូលដូច្នេះ ហើយយកគាត់ដោយដៃទាំងពីរ ស្រូបក្លិនយ៉ាងទន់ភ្លន់លើក្បាល ហើយដាក់គាត់លើកំពូលក្បាលនៃព្រះទេវី បង្ហាញព្រះគុណអធិបតេយ្យរបស់សិវៈក្នុងឯកភាព សិវៈ–សក្តិ។
Verse 60
देवी तनयमालोक्य ददौ तस्मै गिरीन्द्रजा योगैश्वर्यं तदा तुष्टा ब्रह्मविद्यां द्विजोत्तमाः
ឱ ព្រះទ្វិជោត្តមៈ ព្រះទេវី—គិរីន្ទ្រជា (បារវតី)—ឃើញកូនរបស់នាង ក៏រីករាយពេញចិត្ត ហើយប្រទានអំណាចអធិការនៃយោគៈ និងព្រះវិទ្យាព្រហ្ម (Brahma-vidyā) ជាចំណេះដឹងដោះលែង ដែលនាំពសុ (paśu) ទៅសេរីភាព ដោយព្រះគុណរបស់បតិ (Pati) ព្រះអម្ចាស់។
Verse 61
सो ऽपि लब्ध्वा वरं तस्याः कुमारत्वं च सर्वदा तुष्टाव च महादेवं हर्षगद्गदया गिरा
គាត់ក៏បានទទួលពរពីនាង—ឲ្យនាងនៅជានារីវ័យក្មេងជានិច្ច—ហើយក៏សរសើរព្រះមហាទេវៈ ដោយសំឡេងញ័រញាប់ដោយសេចក្តីរីករាយ។ ក្នុងទស្សនៈសៃវៈ ពលផលនៃព្រះគុណ (anugraha) បញ្ចប់នៅក្នុងស្តុតិ និងការប្រគល់ខ្លួនចំពោះបតិ (Pati) ព្រះអម្ចាស់ដែលដោះខ្សែបាសៈនៃកម្រិតកំណត់។
Verse 62
वरयामास च तदा वरेण्यं विरजेक्षणम् कृताञ्जलिपुटो भूत्वा प्रणिपत्य पुनः पुनः
បន្ទាប់មក គាត់បានសុំពរពីព្រះអង្គដ៏គួរគោរពបំផុត—ព្រះសិវៈ ព្រះអម្ចាស់មានព្រះនេត្រស្អាតឥតមេរោគ—ដោយដាក់ដៃប្រណម្យជាកញ្ចប់ ហើយកោតក្រាបជាបន្តបន្ទាប់ម្តងហើយម្តងទៀត។
Verse 63
प्रसीद देवदेवेश त्वयि चाव्यभिचारिणी श्रद्धा चैव महादेव सान्निध्यं चैव सर्वदा
សូមព្រះអម្ចាស់នៃទេវទាំងអស់ ទ្រង់មេត្តាប្រោស។ សូមឲ្យសទ្ធាដែលមិនរអាក់រអួលចំពោះព្រះអង្គកើតឡើងក្នុងខ្ញុំ; ហើយឱ មហាទេវា សូមសាន្និធ្យដ៏បរិសុទ្ធ—វត្តមានអចិន្ត្រៃយ៍របស់ព្រះអង្គ—ស្ថិតជាមួយខ្ញុំជានិច្ច។
Verse 64
एवमुक्तस्तदा तेन प्रहसन्निव शङ्करः दत्त्वेप्सितं हि विप्राय तत्रैवान्तरधीयत
ពេលបានឮពាក្យនោះ ព្រះសង្ករ ដូចជាញញឹមស្រាលៗ បានប្រទានពរដែលព្រះព្រាហ្មណ៍ប្រាថ្នា; ហើយនៅទីនោះឯង ព្រះអង្គបានលាក់ខ្លួនបាត់ពីទស្សនៈ—បង្ហាញថា ពតិ (Pati) ប្រទានអនុគ្រោះតាមព្រះឆន្ទៈប៉ុណ្ណោះ មិនជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងរូបរាងណាមួយឡើយ។
It functions as the devotee’s inner refuge and discernment: Upamanyu chants the Panchākṣarī while rejecting inducements to abandon Rudra, demonstrating that mantra-based Shiva-bhakti protects the practitioner against deception and doctrinal deviation.
The text treats Shiva-nindā as a spiritually catastrophic act: hearing or participating in it is portrayed as leading to immediate downfall, while forcefully opposing it is praised as elevating one toward Shiva-loka—underscoring the ethic of guarding sacred speech (vāṇī) in Shaiva practice.