Adhyaya 50
Purva BhagaAdhyaya 5021 Verses

Adhyaya 50

Adhyaya 50 — देवपुर्यः, पुराणि, आयतनानि च; श्रीकण्ठाधिपत्य-प्रतिपादनम्

បន្តការពិពណ៌នាចក្រវាឡរបស់សូតា ជំពូកនេះរាយនាមកំពូលភ្នំពិសិដ្ឋ និងបុរី/ទីលំនៅដែលពាក់ព័ន្ធសម្រាប់ពួកដៃត្យៈ ដានវៈ រាក្សសៈ យក្សៈ កិន្នរៈ គន្ធರ್ವៈ វិទ្យាធរៈ និងនាគៈ ហើយបញ្ជាក់អ្នកស្នាក់នៅទេវៈដូចជា គរុឌៈ នីលលោហិតៈ គុបេរៈ គុហៈ និងសប្តរឥសី។ បន្ទាប់មកវាប្រែទៅជាទស្សនៈធម៌ថា អាយតនាទាំងនេះមានសូម្បីលើភ្នំព្រំដែន (maryādā-parvata) ក៏ដោយ ប៉ុន្តែទាំងអស់ស្ថិតក្រោមអធិបតីភាពរបស់ «ស្រីកណ្ណ្ឋ»។ អត្ថបទណែនាំអំពីអ្នកគ្រប់គ្រងចក្រវាឡ (aṇḍa-pālakāḥ) ដូចចក្រវર્તិន និងបង្ហាញទៅកាន់វិទ្យេឝ្វរៈជាគោលការណ៍ខ្ពស់ជាង។ ចុងក្រោយបញ្ជាក់ថា សកលលោកចល និងអចល រហូតដល់ កាលាគ្និ-ឝិវៈ ស្ថិតក្នុងការគ្រប់គ្រងរបស់ស្រីកណ្ណ្ឋ ដើម្បីបើកចំហសន្ទរកថាបន្ទាប់អំពីភ្នំព្រំដែន និងអធិបតីភាពសកលរបស់ឝិវៈ។

Shlokas

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे एकोनपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच शितान्तशिखरे शक्रः पारिजातवने शुभे तस्य प्राच्यां कुमुदाद्रिकूटो ऽसौ बहुविस्तरः

ដូច្នេះ ក្នុង «លិង្គមហាបុរាណ» ដ៏គួរគោរព ផ្នែកបឋម (ពួរវភាគ) ចំពោះជំពូកទី៤៩ បានចាប់ផ្តើម។ សូតាបាននិយាយថា៖ លើកំពូលឈ្មោះ «សិតាន្ត» ព្រះឥន្ទ្រ (សក្រហ) ស្ថិតនៅក្នុងព្រៃប៉ារីជាតដ៏មង្គល ហើយខាងកើតរបស់វាមានកំពូលភ្នំ «កុមុដាទ្រី» លាតសន្ធឹងធំទូលាយ។

Verse 2

अष्टौ पुराण्युदीर्णानि दानवानां द्विजोत्तमाः सुवर्णकोटरे पुण्ये राक्षसानां महात्मनाम्

ឱ ព្រះទ្វិជោត្តមៈ បុរាណចំនួនប្រាំបី ត្រូវបានប្រកាសក្នុងចំណោមពួកដានវៈ នៅក្នុង «រូងមាស» ដ៏បរិសុទ្ធ សម្រាប់ពួករាក្សសមហាត្មា ដើម្បីឲ្យធម៌ត្រូវបានចងចាំ និងឲ្យខ្សែពាសៈនៃអវិជ្ជា ត្រូវបានបន្ធូរចេញក្រោមព្រះបតិ (ព្រះអម្ចាស់)។

Verse 3

नीलकानां पुराण्याहुर् अष्टषष्टिर्द्विजोत्तमाः महानीले ऽपि शैलेन्द्रे पुराणि दश पञ्च च

ឱ ព្រះទ្វិជោត្តមៈ ពួកគេនិយាយថា ពួកនីលកណ្ណៈ មានបុរាណបុរាណចំនួន៦៨។ ហើយលើភ្នំធំ «មហានីល» ផងដែរ មានបុរាណចំនួន១៥។

Verse 4

हयाननानां मुख्यानां किन्नराणां च सुव्रताः वेणुसौधे महाशैले विद्याधरपुरत्रयम्

ឱ អ្នកមានវ្រតដ៏ប្រសើរៈ លើភ្នំធំឈ្មោះ «វេណុសៅធ» មានទីក្រុងវិទ្យាធរ ចំនួនបី—ជាកម្មសិទ្ធិរបស់ពួកមានមុខសេះដ៏ឧត្តម និងពួកកិន្នរ—តម្រៀបស្ថិតក្នុងសកលលោកដែលព្រះសិវៈបានរៀបចំដោយលំដាប់។

Verse 5

वैकुण्ठे गरुडः श्रीमान् करञ्जे नीललोहितः वसुधारे वसूनां तु निवासः परिकीर्तितः

នៅក្នុងវៃគុណ្ឋៈ មានគរុឌៈដ៏រុងរឿងស្ថិតនៅ; នៅករ៉ញ្ចៈ ព្រះនីលលោហិតៈ (ព្រះសិវៈ ព្រះអម្ចាស់ពណ៌ខៀវនិងក្រហម) ស្នាក់នៅ។ ហើយនៅវសុធារា គេប្រកាសថាជាទីលំនៅរបស់វសុទាំងឡាយ។

Verse 6

रत्नधारे गिरिवरे सप्तर्षीणां महात्मनाम् सप्तस्थानानि पुण्यानि सिद्धावासयुतानि च

លើភ្នំរត្នធារៈដ៏ប្រសើរ មានទីស្ថានបរិសុទ្ធប្រាំពីររបស់សប្តឫសីដ៏មានព្រះចិត្តធំ—ជាទីធម្មយាត្រាបរិសុទ្ធ ហើយភ្ជាប់ជាមួយទីលំនៅរបស់សិទ្ធៈទាំងឡាយ។

Verse 7

महत्प्रजापतेः स्थानम् एकशृङ्गे नगोत्तमे गजशैले तु दुर्गाद्याः सुमेधे वसवस् तथा

លើភ្នំឯកឝೃង្គៈដ៏ប្រសើរ មានអាសនៈដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់របស់ប្រជាបតិ។ លើគជឝೈលៈ មានព្រះទុರ್ಗា និងមាតាទេវីផ្សេងៗស្នាក់នៅ; ហើយលើសុមេធា វសុទាំងឡាយក៏ស្នាក់នៅដូចគ្នា—ដូច្នេះជាទីលំនៅលើកំពូលភ្នំ ដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងរបៀបសក្ការៈក្រោមការគាំទ្ររបស់បតិ (ព្រះសិវៈ)។

Verse 8

आदित्याश् च तथा रुद्राः कृतावासास्तथाश्विनौ अशीतिर्देवपुर्यस्तु हेमकक्षे नगोत्तमे

នៅទីនោះផងដែរ មានអាទិត្យៈទាំងឡាយ និងរុទ្រៈទាំងឡាយ; ដូចគ្នានេះមានក្រឹតាវាសៈ និងអશ્વិនគូ។ នៅហេមកក្ខៈ ជាភ្នំដ៏ប្រសើរបំផុត មានទីក្រុងទេវៈចំនួន៨០។

Verse 9

सुनीले रक्षसां वासाः पञ्चकोटिशतानि च पञ्चकूटे पुराण्यासन् पञ्चकोटिप्रमाणतः

នៅសុនីលៈ មានទីលំនៅរបស់រាក្សសៈទាំងឡាយ ចំនួនប្រាំរយកោដិ។ ហើយលើបញ្ចកូដៈ មានទីលំនៅបុរាណដែលមានទំហំដល់ប្រាំកោដិ។

Verse 10

शतशृङ्गे पुरशतं यक्षाणाममितौजसाम् ताम्राभे काद्रवेयाणां विशाखे तु गुहस्य वै

នៅលើភ្នំ សតសೃង្គ (Śataśṛṅga) មានបុរីមួយរយ របស់យក្ស (Yakṣa) អ្នកមានអំណាចមិនអាចវាស់បាន។ នៅតាម្រាភ (Tāmrābha) មានទីលំនៅរបស់កាដ្រាវេយៈ (Kādraveya) ហើយនៅវិសាខ (Viśākha) ជាស្ថានទីស្នាក់នៅរបស់គុហៈ (Guha/Skanda) ពិតប្រាកដ។

Verse 11

श्वेतोदरे मुनिश्रेष्ठाः सुपर्णस्य महात्मनः पिशाचके कुबेरस्य हरिकूटे हरेर्गृहम्

ឱ មុនីអធិការីដ៏ប្រសើរ នៅស្វេតោទរ (Śvetodara) មានអាសនៈបរិសុទ្ធរបស់សុបរណៈ (Suparṇa/Garuḍa) អ្នកមានព្រះចិត្តធំ។ នៅពិសាចក (Piśācaka) ជាទីស្នាក់នៅរបស់កុបេរ (Kubera) ហើយលើហរិកូត (Hari-kūṭa) មានគេហដ្ឋានរបស់ហរិ (Hari) ដូច្នេះស្ថានទេវៈទាំងនេះត្រូវបានដាក់តាំងក្នុងដែនបរិសុទ្ធរបស់ខ្លួន។

Verse 12

कुमुदे किंनरावासस् त्व् अञ्जने चारणालयः कृष्णे गन्धर्वनिलयः पाण्डुरे पुरसप्तकम्

នៅតំបន់ពណ៌កុមុទ (kumuda) ជាទីលំនៅរបស់កិំន្នរ (Kiṃnara)។ នៅពណ៌អញ្ជន (añjana) ដ៏ងងឹត ជាអាល័យរបស់ចារណ (Cāraṇa)។ នៅពណ៌ក្រឹෂ್ಣ (kṛṣṇa) ជាទីស្នាក់នៅរបស់គន្ធರ್ವ (Gandharva)។ ហើយនៅពណ៌បណ្ឌុរ (pāṇḍura) មានក្រុមបុរីប្រាំពីរ។ ដូច្នេះលោកទាំងឡាយត្រូវបានចែកចាយតាមគុណពន្លឺ ក្រោមព្រះបតិ (Pati) អម្ចាស់ដែលរៀបចំទីតាំងសត្វទាំងអស់។

Verse 13

विद्याधराणां विप्रेन्द्रा विश्वभोगसमन्वितम् सहस्रशिखरे शैले दैत्यानामुग्रकर्मणाम्

ឱ វិប្រេន្រ (ព្រាហ្មណ៍ដ៏ប្រសើរ) លើភ្នំមានកំពូលមួយពាន់ មានដែនដ៏រុងរឿងរបស់វិទ្យាធរ (Vidyādhara) ពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយគ្រប់យ៉ាង—ប៉ុន្តែវាក៏ជាស្ថានទីរបស់ដៃត្យ (Daitya) អ្នកប្រព្រឹត្តកម្មដ៏សាហាវផងដែរ។

Verse 14

पुराणां तु सहस्राणि सप्त शक्रारिणां द्विजाः मुकुटे पन्नगावासः पुष्पकेतौ मुनीश्वराः

ឱ ព្រះសង្ឃទ្វិជៈ (អ្នកកើតពីរដង) ពុរាណៈ (Purāṇa) ត្រូវបានរាប់ជាពាន់ៗ ហើយមានប្រាំពីរដ៏សំខាន់ ត្រូវបានបង្រៀនក្នុងប្រពៃណីដែលប្រឆាំងនឹងឥន្ទ្រ (Śakra)។ ក្នុងចំណោមមុនីអម្ចាស់ មានបណ្ណគាវាស (Pannagāvāsa) អ្នកពាក់ពស់ជាមកុដ និងបុស្សបកេតុ (Puṣpaketu) — នាមទាំងនេះត្រូវបានចងចាំក្នុងវង្សបរិសុទ្ធ ដែលបន្តបង្រៀនសៃវៈ (Śaiva) នេះ។

Verse 15

वैवस्वतस्य सोमस्य वायोर्नागाधिपस्य च तक्षके चैव शैलेन्द्रे चत्वार्यायतनानि च

មានអាយតនៈបរិសុទ្ធបួនផងដែរ—ដែលពាក់ព័ន្ធនឹង វៃវស្វត (យម), សោម, វាយុ និងព្រះអធិបតីនាគ; ហើយក៏មានអាយតនៈទាក់ទងនឹង តក្សក និង សៃលេន្ទ្រ ផង។ ដោយអាសនៈដែលបានបុណ្យសក្ការៈដូចនេះ ភក្តិចំពោះ បតិ (ព្រះសិវៈ) ត្រូវបានបង្កើនឲ្យមាំមួន ហើយ បសុ (វិញ្ញាណចង) ត្រូវបានដឹកនាំទៅរកការលះបង់ពី បាស (ចំណង)។

Verse 16

ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राणां गुहस्य च महात्मनः कुबेरस्य च सोमस्य तथान्येषां महात्मनाम्

នៃ ព្រះព្រហ្មា, ឥន្ទ្រ, វិស្ណុ និង រុទ្រាទាំងឡាយ; នៃ គុហ (ស្កន្ទ) អ្នកមានព្រលឹងធំ; នៃ គុបេរ និង សោម; ហើយដូចគ្នានៃអង្គមានព្រលឹងធំផ្សេងៗទៀត—បានធ្វើការសរសើរ និងអំពាវនាវ ដោយទទួលស្គាល់អធិរាជភាពរបស់ បតិ ព្រះសិវៈ ដែលលើសលប់គ្រប់តួនាទីទេវតា។

Verse 17

सन्त्यायतनमुख्यानि मर्यादापर्वतेष्वपि श्रीकण्ठाद्रिगुहावासी सर्वावासः सहोमया

សូម្បីតែនៅលើភ្នំជាយព្រំដែន ក៏មានអាយតនៈសក្ការៈដ៏ប្រសើរបំផុត។ នៅទីនោះ ក្នុងរូងភ្នំ ស្រីកណ្ណ្ឋ មានព្រះអម្ចាស់—ជាអាវាសនៃអ្វីៗទាំងអស់—ស្នាក់នៅជាមួយ អុមា។ ដោយនេះ បតិ (ព្រះសិវៈ) ត្រូវបានបង្ហាញថា ជាជម្រកខាងក្នុងរបស់ បសុ ទាំងអស់ និងរបស់អាសនៈបរិសុទ្ធទាំងមូល។

Verse 18

श्रीकण्ठस्याधिपत्यं वै सर्वदेवेश्वरस्य च अण्डस्यास्य प्रवृत्तिस्तु श्रीकण्ठेन न संशयः

ពិតប្រាកដណាស់ អធិបតីភាពជាកម្មសិទ្ធិរបស់ ស្រីកណ្ណ្ឋ—ព្រះអម្ចាស់នៃទេវតាទាំងអស់។ ការបន្តពង្រីក និងដំណើរការរបស់សកលលោកនេះ (អណ្ឌ) កើតចេញពី ស្រីកណ្ណ្ឋ—មិនមានសង្ស័យឡើយ។

Verse 19

अनन्तेशादयस्त्वेवं प्रत्येकं चाण्डपालकाः चक्रवर्तिन इत्युक्तास् ततो विद्येश्वरास्त्विह

ដូច្នេះ អនន្តេឝ និងអង្គផ្សេងៗទៀត—ម្នាក់ៗនៅក្នុងវិស័យរបស់ខ្លួន—ជាអ្នកថែរក្សា អណ្ឌ (សកលលោក) ទាំងឡាយ។ ពួកគេត្រូវបានហៅថា «ចក្រវរតិន» អធិរាជសកល; ហេតុនេះ នៅទីនេះ ពួកគេត្រូវបានគេស្គាល់ថា វិទ្យេឝ្វរៈ—ព្រះអម្ចាស់នៃវិទ្យា—ដែលតាំងឡើងដើម្បីគាំទ្ររបៀបរបស់ ព្រះសិវៈ។

Verse 20

श्रीकण्ठाधिष्ठितान्यत्र स्थानानि च समासतः मर्यादापर्वतेष्वद्य शृण्वन्तु प्रवदाम्य् अहम्

ឥឡូវនេះ សូមស្តាប់ ខ្ញុំនឹងប្រកាសដោយសង្ខេបអំពីទីស្ថានបរិសុទ្ធទាំងឡាយ ដែលព្រះស្រីកណ្ណ្ឋ (ព្រះសិវៈ) ទ្រង់អធិស្ឋានគ្រប់គ្រង ជាពិសេសទីតាំងលើភ្នំព្រំដែន—អាសនៈបូជានៃព្រះបតិ ដែលបង្ហាញព្រះសាន្និធ្យ ដើម្បីលើកសង្គ្រោះសត្វចងក្រង (paśu)។

Verse 21

श्रीकण्ठाधिष्ठितं विश्वं चराचरमिदं जगत् कालाग्निशिवपर्यन्तं कथं वक्ष्ये सविस्तरम्

សកលលោកនេះទាំងមូល—ទាំងចលនានិងអចលន—ត្រូវបានព្រះស្រីកណ្ណ្ឋ (ព្រះសិវៈ) ទ្រទ្រង់គាំទ្រ។ រហូតដល់កាលាគ្និសិវៈ (Kālāgni-Śiva) តើខ្ញុំនឹងអាចពណ៌នាឲ្យលម្អិតទាំងស្រុងបានដូចម្តេច?

Frequently Asked Questions

Āyatana indicates a consecrated abode/sanctuary—often mountain-based—where a deity, ṛṣi, or celestial class is established; the chapter uses it to show an ordered network of sacred seats under Śiva’s ultimate authority.

The list could suggest multiple independent powers, but the text resolves this by asserting ‘Śrīkaṇṭha-adhiṣṭhita’ governance: all localized divine jurisdictions are subordinate to Śiva, integrating sacred geography into a single Shaiva metaphysics.

Aṇḍa-pālakāḥ are administrators/guardians of cosmic domains (aṇḍas), described as cakravartin-like rulers; the narrative then signals a transition to Vidyeśvaras as a higher Shaiva category structuring and transcending such cosmic administration.