Adhyaya 45

Verse 1

भीष्म उवाच । इदानीं श्रोतुमिच्छामि हिरण्यकशिपोर्वधम् । नरसिंहस्य माहात्म्यं तथा पापविनाशनम्

ഭീഷ്മൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ വധവും, ശ്രീനരസിംഹന്റെ മഹാത്മ്യവും, പാപനാശവും കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । पुरा कृतयुगे राजन्हिरण्यकशिपुः प्रभुः । दैत्यानामादिपुरुषश्चकार सुमहत्तपः

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ! പുരാതന കൃതയുഗത്തിൽ ദൈത്യരുടെ ആദിപുരുഷനായ ശക്തിമാൻ ഹിരണ്യകശിപു അതിമഹത്തായ തപസ്സ് ചെയ്തു।

Verse 3

दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च । जलवासी समभवत्स्नानमौनधृतव्रतः

പതിനായിരം വർഷവും, കൂടാതെ പത്തു നൂറു വർഷവും, അവൻ ജലത്തിൽ വസിച്ചു—സ്നാനനിയമങ്ങളിലും മൗനവ്രതത്തിലും दृഢനായി।

Verse 4

वृतः शमदमाभ्यां च ब्रह्मचर्येण चैव हि । ब्रह्मा प्रीतोऽभवत्तस्य तपसा नियमेन च

ശമദമങ്ങളാൽ സംയമിതനായി, ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, തപസ്സും നിയമാനുഷ്ഠാനവും കൊണ്ട് അവൻ ബ്രഹ്മദേവനെ പ്രസന്നനാക്കി।

Verse 5

ततः स्वयंभूर्भगवान्स्वयमागत्य तत्र हि । विमानेनार्कवर्णेन हंसयुक्तेन भास्वता

അപ്പോൾ സ്വയംഭൂ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മദേവൻ സ്വയം അവിടെ എത്തി—സൂര്യവർണ്ണവും ദീപ്തിയുമുള്ള, ഹംസയുക്തമായ വിമാനം കയറി।

Verse 6

आदित्यैर्वसुभिः साध्यैर्मरुद्भिर्दैवतैस्सह । रुद्रैर्विश्वसहायैश्च यक्षराक्षसपन्नगैः

ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, സാധ്യന്മാർ, മരുത്തുകൾ—സകല ദേവഗണങ്ങളോടും കൂടി; കൂടാതെ രുദ്രന്മാർ, വിശ്വത്തെ താങ്ങുന്ന ശക്തികൾ, യക്ഷർ, രാക്ഷസർ, പന്നഗർ (നാഗവർഗം) എന്നിവരോടും കൂടി।

Verse 7

दिग्भिश्चैव विदिग्भिश्च नदीभिः सागरैस्तथा । नक्षत्रैश्च मुहूर्तैश्च खचरैश्च महाग्रहैः

ദിക്കുകളും ഉപദിക്കുകളും വഴി, നദികളും സമുദ്രങ്ങളും വഴിയും; നക്ഷത്രങ്ങളും മുഹൂർത്തങ്ങളും വഴി, കൂടാതെ ആകാശചാരികളായ ജ്യോതിഷ്കങ്ങളും മഹാഗ്രഹങ്ങളും വഴിയും।

Verse 8

देवैर्ब्रह्मर्षिभिः सार्द्धं सिद्धैः सप्तर्षिभिस्तथा । राजर्षिभिः पुण्यकृद्भिर्गंधर्वाप्सरसांगणैः

ദേവന്മാരോടൊപ്പം, ബ്രഹ്മർഷികളോടൊപ്പം; സിദ്ധന്മാരും സപ്തർഷികളും കൂടെ; രാജർഷികൾ, പുണ്യകർമ്മം ചെയ്യുന്നവർ, ഗന്ധർവ-അപ്സരാഗണങ്ങൾ എന്നിവരോടൊപ്പം।

Verse 9

चराचरगुरुः श्रीमान्वृतः सर्वैर्दिवौकसैः । ब्रह्मा ब्रह्मविदां श्रेष्ठो दैत्यं वचनमब्रवीत्

ചരാചരങ്ങളുടെ ഗുരുവായ ശ്രീമാൻ ബ്രഹ്മാ—സകല ദിവൗകസുകളും (സ്വർഗ്ഗവാസികൾ) വന്ദിച്ചവൻ, ബ്രഹ്മവിദ്യാവിദഗ്ധരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—ആ ദൈത്യനോടു ഈ വചനങ്ങൾ അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 10

प्रीतोस्मि तव भक्तस्य तपसाऽनेन सुव्रत । वरं वरय भद्रं ते यथेष्टं काममाप्नुहि

ഹേ സുവ്രതാ! ഈ തപസ്സിനാൽ നിന്റെ ഭക്തിയിൽ ഞാൻ പ്രസന്നനാകുന്നു. വരം ചോദിക്ക; നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ; നിനക്കിഷ്ടമായ ആഗ്രഹം പ്രാപിക്ക.

Verse 11

हिरण्यकशिपुरुवाच । न देवासुरगंधर्वा न यक्षोरगराक्षसाः । न मानुषाः पिशाचाश्च हन्युर्मां देवसत्तम

ഹിരണ്യകശിപു പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവോത്തമാ! ദേവന്മാരോ, അസുര-ഗന്ധർവരോ, യക്ഷ-നാഗ-രാക്ഷസരോ, മനുഷ്യരോ, പിശാചുകളോ—ആരും എന്നെ വധിക്കുവാൻ കഴിയില്ല।

Verse 12

ऋषयो मानवाः शापैर्न शपेयुः पितामह । यदि मे भगवान्प्रीतो वर एष वृतो मया

ഹേ പിതാമഹാ! ഭഗവാൻ എന്നിൽ പ്രസന്നനാകുന്നുവെങ്കിൽ, ഞാൻ ഈ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു—ഋഷികളും മനുഷ്യരും അവരുടെ ശാപങ്ങളാൽ ആരെയും ശപിക്കാനാകരുത്।

Verse 13

न शस्त्रेण न चास्त्रेण गिरिणा पादपेन वा । न शुष्केण न चार्द्रेण न स्याच्चान्येन मे वधः

എന്റെ മരണം ശസ്ത്രത്താലുമല്ല, അസ്ത്രത്താലുമല്ല; പർവ്വതത്താലുമല്ല, വൃക്ഷത്താലുമല്ല; ഉണങ്ങിയതാലുമല്ല, നനഞ്ഞതാലുമല്ല—മറ്റൊന്നാലും അല്ല।

Verse 14

भवेयमहमेवार्कः सोमो वायुर्हुताशनः । सलिलं चांतरिक्षं च नक्षत्राणि दिशो दश

ഞാൻ തന്നേ സൂര്യനും ചന്ദ്രനും വായുവും അഗ്നിയും ആകട്ടെ; ജലവും ആകാശവും നക്ഷത്രങ്ങളും പത്തു ദിക്കുകളും ഞാനേ ആകട്ടെ।

Verse 15

अहं क्रोधश्च कामश्च वरुणो वासवो यमः । धनदश्च धनाध्यक्षो यक्षः किंपुरुषाधिपः

ഞാൻ ക്രോധവും കാമവും തന്നേ; ഞാൻ വരുണൻ, വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ), യമൻ; ഞാൻ ധനദൻ (കുബേരൻ), ധനാധ്യക്ഷൻ, യക്ഷൻ, കിംപുരുഷാധിപതിയും ആകുന്നു।

Verse 16

ब्रह्मोवाच । एष दिव्यो वरस्तात मया दत्तस्तवाद्भुतः । सर्वकामप्रदो वत्स प्राप्स्यसि त्वं न संशयः

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—വത്സാ, ഞാൻ നിനക്കു ഈ അത്ഭുതമായ ദിവ്യ വരം ദത്തമാക്കി. ഇത് സർവകാമപ്രദം; നീ സംശയമില്ലാതെ അതു പ്രാപിക്കും।

Verse 17

एवमुक्त्वा स भगवान्जगामाकाशमेव हि । वैराजं ब्रह्मसदनं ब्रह्मर्षिगणसेवितम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ ഭഗവാൻ ആകാശമാർഗ്ഗം പ്രാപിച്ചു; ബ്രഹ്മർഷിഗണങ്ങൾ സേവിക്കുന്ന വൈരാജ ബ്രഹ്മസദനം—ബ്രഹ്മലോകം—അവിടെ എത്തി।

Verse 18

ततो देवाश्च गंधर्वा ऋषिभिः सह चारणाः । वरप्रदानं श्रुत्वैवं पितामहमुपस्थिताः

അതിനുശേഷം ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ചാരണന്മാരും—ഋഷികളോടൊപ്പം—വരപ്രദാനം കേട്ട് പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി।

Verse 19

देवा ऊचुः । वरप्रदानाद्भगवन्वधिष्यति स नोऽसुरः । तत्प्रसादश्च भगवन्वधोप्यस्य विचिंत्यताम्

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ, വരദാനത്തിന്റെ ഫലമായി ആ അസുരൻ ഞങ്ങളെ വധിക്കും. അതിനാൽ പ്രഭോ, അവന്റെ വധോപായവും നിങ്ങളുടെ പ്രസാദത്തിന്റെ (വരമര്യാദയുടെ) സംരക്ഷണവും ചിന്തിക്കണമേ।

Verse 20

भगवान्सर्वभूतानामादिकर्त्ता स्वयंप्रभुः । स्रष्टा च हव्यकव्यानामव्यक्तप्रकृतिः परः

ഭഗവാൻ സർവഭൂതങ്ങളുടെ ആദികർത്താവ്, സ്വയംപ്രഭു, സ്വതന്ത്രൻ. ഹവ്യ-കവ്യങ്ങൾ—ദേവർക്കും പിതൃകൾക്കും അർപ്പണം—ഇവയുടെ സ്രഷ്ടാവും അവൻ തന്നേ; അവൻ പരമൻ, അവന്റെ പ്രകൃതി അവ്യക്തം।

Verse 21

सर्वलोकहितं वाक्यं श्रुत्वा देवः प्रजापतिः । आश्वासयामास तदा सुशीतैर्वचनांबुभिः

സകലലോകഹിതമായ വാക്കുകൾ ശ്രവിച്ച ദേവൻ പ്രജാപതി അപ്പോൾ ശീതളവും ആശ്വാസകരവും ആയ വചനാമൃതജലങ്ങളാൽ അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു।

Verse 22

अवश्यं त्रिदशानेन प्राप्तव्यं तपसः फलं । तपसोऽन्तेऽस्य भगवान्वधं विष्णुः करिष्यति

നിശ്ചയമായും ഈ ത്രിദശദേവനാൽ തപസ്സിന്റെ ഫലം ലഭിക്കും; അവന്റെ തപസ്സിന്റെ അവസാനം ഭഗവാൻ വിഷ്ണു അവനെ വധിക്കും।

Verse 23

तच्छ्रुत्वा विबुधा वाक्यं सर्वे पंकजजाननात् । स्वानि स्थानानि दिव्यानि विप्रजग्मुर्मुदान्विताः

പദ്മമുഖനായവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് എല്ലാ ദേവന്മാരും ആനന്ദപരവശരായി തങ്ങളുടെ ദിവ്യവാസസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു।

Verse 24

लब्धमात्रे वरे सोथ प्रजास्सर्वा अबाधत । हिरण्यकशिपुर्दैत्यो वरदानेन गर्वितः

വരം ലഭിച്ച ഉടനെ അവൻ സകല പ്രജകളെയും പീഡിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി; വരദാനത്തിന്റെ ഗർവത്തിൽ വീർപ്പുമുട്ടിയ ദൈത്യൻ ഹിരണ്യകശിപു।

Verse 25

आश्रमेषु महाभागान्मुनीन्वै शंसितव्रतान् । सत्यधर्मपरान्दान्तान्धर्षयामास दानवः

ആശ്രമങ്ങളിൽ ആ ദാനവൻ മഹാഭാഗ മുനിമാരെ—പ്രശംസിതവ്രതധാരികൾ, സത്യധർമ്മനിഷ്ഠർ, ദമനശീലർ—പീഡിപ്പിച്ചു।

Verse 26

देवांस्त्रिभुवनस्थांश्च पराजित्य महासुरः । त्रैलोक्यं वशमानीय स्वर्गे वसति दानवः

ത്രിഭുവനത്തിലുമുള്ള ദേവന്മാരെ ജയിച്ച ആ മഹാസുരൻ ത്രൈലോക്യവും വശപ്പെടുത്തി, ആ ദാനവൻ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുവാൻ തുടങ്ങി।

Verse 27

यदा वरमदोत्सिक्तश्चोदितः कालधर्मिणा । यज्ञियानकरोद्दैत्यानयज्ञीयांश्च दैवतान्

വരങ്ങളുടെ ഗർവമദത്തിൽ മത്തനായി, കാലധർമ്മത്തിന്റെ പ്രേരണയാൽ ചോദിതനായി, അവൻ ദൈത്യരെ യജ്ഞയോഗ്യരാക്കി, ദേവന്മാരെ അയോഗ്യരാക്കി മാറ്റി।

Verse 28

तथा दैत्याश्च साध्याश्च विश्वे च वसवस्तथा । रुद्रा देवगणा यक्षा देवद्विजमहर्षयः

അതുപോലെ ദൈത്യരും സാധ്യരും, വിശ്വേദേവരും വസുക്കളും; രുദ്രന്മാർ, ദേവഗണങ്ങൾ, യക്ഷന്മാർ, ദേവജന്യ ഋഷി-മഹർഷിമാരും (അവിടെ) ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 29

शरण्यं शरणं विष्णुमुपतस्थुर्महाबलम् । देवदेवं यज्ञमयं वासुदेवं सनातनम्

അവർ എല്ലാവരും ശരണ്യനായ മഹാബലൻ വിഷ്ണുവിനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു—ദേവദേവനും യജ്ഞമയനും സനാതനനുമായ വാസുദേവനെ സമീപിച്ചു।

Verse 30

देवा ऊचुः । नारायण महाभाग देवास्त्वां शरणं गताः । त्रायस्व जहि दैत्येंद्रं हिरण्यकशिपुं प्रभो

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗ നാരായണാ! ഞങ്ങൾ ദേവന്മാർ നിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു. പ്രഭോ, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ; ദൈത്യേന്ദ്രൻ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ വധിക്കണമേ।

Verse 31

त्वं हि नः परमोदाता त्वं हि नः परमो गुरुः । त्वं हि नः परमो देवो ब्रह्मादीनां सुरोत्तमः

നീ തന്നെയാണ് ഞങ്ങളുടെ പരമ ദാതാവ്; നീ തന്നെയാണ് ഞങ്ങളുടെ പരമ ഗുരു. നീ തന്നെയാണ് ഞങ്ങളുടെ പരമ ദേവൻ—ബ്രഹ്മാദികളിലും നീ ദേവോത്തമൻ.

Verse 32

विष्णुरुवाच । भयं त्यजद्ध्वममरा अभयं वो ददाम्यहम् । तथैव त्रिदिवं देवाः प्रतिपद्यत माचिरम्

വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ അമരന്മാരേ, ഭയം ഉപേക്ഷിക്കുവിൻ; ഞാൻ നിങ്ങളെ അഭയമാക്കുന്നു. അതിനാൽ ഹേ ദേവന്മാരേ, വൈകാതെ ത്രിദിവം (സ്വർഗ്ഗം) വീണ്ടും പ്രാപിക്കുവിൻ.

Verse 33

एनं हि सगणं दैत्यं वरदानेन गर्वितम् । अवध्यममरेंद्राणां दानवेंद्रं निहन्म्यहम्

വരദാനത്താൽ ഗർവിതനായ, അനുചരസഹിതനായ ആ ദൈത്യനെ—ദാനവേന്ദ്രനെ—അമരേന്ദ്രന്മാർക്കും അവധ്യനെന്നു കരുതപ്പെടുന്നവനെ, ഞാൻ തന്നെ നിഹനിക്കും.

Verse 34

एवमुक्त्वा तु भगवान्विश्वपो विष्णुरव्ययः । हिरण्यकशिपुस्थानं जगाम हरिरीश्वरः

ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്ത ശേഷം, അവ്യയനും വിശ്വരക്ഷകനുമായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു—ഹരി, പരമേശ്വരൻ—ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ വാസസ്ഥാനത്തേക്ക് പോയി.

Verse 35

तेजसा भास्काराकारः शशीकांत्येव चापरः । नरस्य कृत्वार्धतनुं सिंहस्यार्द्धतनुं तथा

തേജസ്സിൽ അദ്ദേഹം സൂര്യസദൃശ രൂപം ധരിച്ചു; മറ്റൊരു വശത്ത് ചന്ദ്രകാന്തിപോലെ പ്രകാശിച്ചു; മനുഷ്യന്റെ അർദ്ധദേഹംയും സിംഹത്തിന്റെ അർദ്ധദേഹംയും അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 36

नारसिंहेन वपुषा पाणिं संगृह्य पाणिना । ततो ददर्श विस्तीर्णां दिव्यां रम्यां मनोरमाम्

നരസിംഹരൂപം ധരിച്ചു അദ്ദേഹം തന്റെ കൈയിൽ അവളുടെ കൈ പിടിച്ചു; തുടർന്ന് അദ്ദേഹം വിശാലമായ, ദിവ്യമായ, രമണീയമായ, അത്യന്തം മനോഹരമായ ദൃശ്യം/ലോകം ദർശിച്ചു।

Verse 37

सर्वकामयुतां शुभ्रां हिरण्यकशिपोः सभाम् । विस्तीर्णां योजनशतं शतमध्यर्द्धमायताम्

അവൻ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ശുഭ്രവും ദീപ്തിമാനുമായ, സർവകാമസമ്പന്നമായ സഭാമണ്ഡപം കണ്ടു—അത് വീതിയിൽ നൂറ് യോജനയും നീളത്തിൽ നൂറ്റിയമ്പത് യോജനയും ആയിരുന്നു।

Verse 38

वैहायसीं कामगमां पंचयोजनमुच्छ्रिताम् । जराशोकक्षमापेतां निष्प्रकम्प्यां शिवां सुखाम्

അത് ആകാശഗാമി, ഇഷ്ടാനുസരണം സഞ്ചരിക്കുന്ന, അഞ്ചു യോജന ഉയരം—ജര, ശോകം, ക്ഷീണം എന്നിവ ഇല്ലാത്ത—അകമ്പിതം, ശിവമംഗളം, സുഖമയം ആയിരുന്നു।

Verse 39

वेश्मासनवतीं रम्यां ज्वलंतीमिव तेजसा । अंतःसलिलसंयुक्तां विहितां विश्वकर्मणा

ആ രമണീയ നിർമ്മിതി മന്ദിരങ്ങളും ആസനങ്ങളും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു, തേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ; അകത്ത് ജലസൗകര്യത്തോടെ, വിശ്വകർമ്മാവാണ് അതിനെ നിർമ്മിച്ചത്।

Verse 40

दिव्यवर्णमयैर्वृक्षैः फलपुष्पप्रदैर्युताम् । नीलपीतासितश्यामैः श्वेतैर्लोहितकैरपि

അത് ദിവ്യവർണ്ണങ്ങളുള്ള വൃക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; അവ ഫലവും പുഷ്പവും നൽകുന്നവ—നീല, പീത, അസിത-ശ്യാമ, ശ്വേത, ലോഹിത വർണ്ണങ്ങളുമായിരുന്നു।

Verse 41

अवदातैस्तथा गुल्मै रक्तमंजरिधारिभिः । सिताभ्रघनसंकाशां प्लवंतीं च ददर्श सः

അപ്പോൾ അവൻ അവളെ കണ്ടു—പ്രകാശമുള്ള വെളുത്ത കുറ്റിച്ചെടികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ചുവന്ന മഞ്ജരിഗുച്ചങ്ങൾ ധരിച്ചവ. അവൾ വെളുത്ത മേഘഘനത്തെപ്പോലെ, ഒഴുകിത്തേങ്ങുന്നവളായി തോന്നി.

Verse 42

रश्मिमती स्वभावेन दिव्यगंधमनोरमा । सुसुखा न च दुःखा सा न शीता न च घर्मदा

രശ്മിമതി സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ ദിവ്യസുഗന്ധത്തോടെ മനോഹരയാണ്. അവൾ അത്യന്തം സുഖദായിനി—ദുഃഖകരിയല്ല, ശീതകരിയല്ല, ഘർമദായിനിയുമല്ല.

Verse 43

न क्षुत्पिपासे ग्लानिं वा प्राप्यतां प्राप्नुवंति ते । नानरूपैरुपकृता सुचित्रैश्च सुभास्वरैः

അവർക്ക് വിശപ്പോ ദാഹമോ ഉണ്ടാകില്ല; ക്ഷീണവും വരികയില്ല. അനേകരീതിയിൽ അവർ പരിചരിക്കപ്പെടുന്നു—അദ്ഭുതവും വൈവിധ്യമാർന്നതും ദീപ്തവുമായ ക്രമീകരണങ്ങളാൽ.

Verse 44

अतिचंद्रातिसूर्याति शिखिकान्ति स्वयंप्रभा । दीप्यते नाकपृष्ठस्था भासयंती विभासुरा

അവൾ ചന്ദ്രനെയും സൂര്യനെയും അതിക്രമിക്കുന്ന ദീപ്തിയോടെ, അഗ്നികാന്തിപോലെ, സ്വയംപ്രഭയാണ്. സ്വർഗ്ഗപൃഷ്ഠത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, വിഭാസുരയായി ദിക്കുകളെല്ലാം പ്രകാശിപ്പിച്ച് ദീപ്തിക്കുന്നു.

Verse 45

सर्वे चकाशिरे तस्यां मुदिताश्चैव मानुषाः । रसवच्च प्रभूतं च भक्ष्यभोज्यान्नमुत्तमं

ആ സ്ഥലത്ത് എല്ലാ മനുഷ്യരും ആനന്ദത്തോടെ ദീപ്തരായി തോന്നി. അവിടെ ഉത്തമമായ ആഹാരം സമൃദ്ധമായിരുന്നു—രസപൂർണ്ണവും രുചികരവുമായ ഭക്ഷ്യഭോജ്യ അന്നങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞത്.

Verse 46

पुण्यगंधास्रजश्चापि नित्यकालफला द्रुमाः । उष्णे शीतानि तोयानि शीते चोष्णानि संति वै

അവിടെ പുണ്യസുഗന്ധമുള്ള മാലകളും ഉണ്ട്; എല്ലാ കാലത്തും ഫലം തരുന്ന വൃക്ഷങ്ങളും ഉണ്ട്. ചൂടിൽ ജലം ശീതളവും, തണുപ്പിൽ അതേ ജലം ഉഷ്ണവുമാകുന്നു.

Verse 47

पुष्पिताग्रान्महाशाखान्प्रवालांकुरधारिणः । लतावितानसंछन्नान्कल्पानैक्षिष्ठ स प्रभुः

ആ പ്രഭു കല്പവൃക്ഷങ്ങളെ ദർശിച്ചു—വലിയ ശാഖകളോടുകൂടിയ, അഗ്രഭാഗങ്ങളിൽ പുഷ്പിതമായ, പ്രവാളസമാനമായ কোমല അങ്കുരങ്ങളും പുതുമൊട്ടുകളും ധരിച്ച, ലതാവിതാനങ്ങളുടെ ഛായയിൽ മൂടപ്പെട്ടവയെ।

Verse 48

गंधवंति च पुष्पाणि रसवंति फलानि च । तानि शीतानि चोष्णानि तत्रतत्र सरांसि च

അവിടെ സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങളും രസമുള്ള ഫലങ്ങളും ഉണ്ട്; കൂടാതെ പലിടങ്ങളിലും സരോവരങ്ങൾ ഉണ്ട്—ചിലത് ശീതളം, ചിലത് ഉഷ്ണം।

Verse 49

अपश्यद्भूपतीर्थानि सभायां तस्य स प्रभुः । नलिनैः पुंडरीकैश्च शतपत्रैः सुगंधिभिः

ആ പ്രഭു തന്റെ സഭാമണ്ഡപത്തിൽ രാജതീർത്ഥങ്ങളെ കണ്ടു; അവ നീല നലിനങ്ങളും ശ്വേത പുണ്ഡരീകങ്ങളും സുഗന്ധമുള്ള ശതപത്ര പുഷ്പങ്ങളും കൊണ്ട് ശോഭിച്ചിരുന്നു।

Verse 50

रक्तैः कुवलयैश्चैव कल्हारैरुत्पलैस्तथा । नानाश्चर्यसमोपेतैः पुष्पैरन्यैश्च सुप्रियैः

ആ സ്ഥലം രക്ത കുവലയ കമലങ്ങളാലും, കല്ഹാരവും ഉത്പലവും ആയ കമലങ്ങളാലും, കൂടാതെ നാനാവിധ അത്ഭുതഗുണങ്ങളുള്ള മറ്റു അതിപ്രിയ പുഷ്പങ്ങളാലും ശോഭിച്ചു।

Verse 51

कारंडवैश्चक्रवाकैः सारसैः कुररैरपि । विमलस्फटिकाभानि पांडुरच्छदनैर्द्विजैः

കാരണ്ട, ചക്രവാക, സാരസ, കുരര തുടങ്ങിയ പാണ്ഡുരച്ഛദന പക്ഷികളാൽ ആ ദൃശ്യം നിർമല സ്ഫടികംപോലെ ദീപ്തമായി തോന്നി।

Verse 52

बहुहंसोपगीतानि सारसानां रुतानि च । गंधयुक्ता लतास्तत्र पुष्पमंजरिधारिणीः

അവിടെ അനേകം ഹംസങ്ങൾ മധുരഗാനം പാടുകയും, സാരസങ്ങളുടെ കൂജനവും കേൾക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു; സുഗന്ധമുള്ള ലതകൾ പുഷ്പമഞ്ജരികളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 53

दृष्टवान्भगवान्हृष्टः खदिरान्वेतसार्जुनान् । चूतानिम्बानागवृक्षाः कदंबा बकुला धवाः

അവയെ കണ്ട ഭഗവാൻ ഹർഷിച്ചു—ഖദിര, വേതസ, അർജുന; മാവ്, വേപ്പ്, നാഗവൃക്ഷം; കൂടാതെ കടമ്പ, ബകുല, ധവ വൃക്ഷങ്ങൾ കണ്ടു।

Verse 54

प्रियंगवः पाटलाख्याः शाल्मल्यस्स हरिद्रवाः । शालास्तालास्तमालाश्च चंपकाश्च मनोरमाः

അവിടെ പ്രിയംഗു, പാടല എന്നു പേരുള്ളവ, ശാല്മലി, ഹരിദ്രവ; കൂടാതെ ശാല, താല, തമാല, മനോഹര ചമ്പക വൃക്ഷങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 55

तथैवान्ये व्यराजंत सभायां पुष्पिता द्रुमाः । एलाक कुभकंकोल लवली कर्णपूरकाः

അതുപോലെ സഭാമണ്ഡപത്തിൽ മറ്റു പുഷ്പിത വൃക്ഷങ്ങളും വിരാജിച്ചു—ഏലാ (ഏലക്ക), കുഭക, കങ്കോല, ലവലീ, കർണപൂരക।

Verse 56

मधुकाः कोविदाराश्च बहुतालसमुच्छ्रयाः । अंजनाशोकपर्णासा बहवश्चित्रका द्रुमाः

അവിടെ മധൂകവും കോവിദാരവും എന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; കൂടാതെ അനേകം ഉയർന്ന താളവൃക്ഷങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുപോലെ അഞ്ജന, ഘനപത്ര അശോകം, നാനാവിധ വർണവൃക്ഷങ്ങളും ധാരാളം ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 57

वरुणाश्च पलाशाश्चा पनसास्सह चंदनैः । नीलास्सुमनसश्चैव नीपाश्चाश्वत्थतिंदुकाः

അവിടെ വരുണ, പലാശ, പനസ (ചക്ക) വൃക്ഷങ്ങൾ ചന്ദനത്തോടുകൂടി ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ നീലപുഷ്പി, സുമനസ (സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങൾ), നീപ, അശ്വത്ഥം, തിന്ദുകം എന്നീ വൃക്ഷങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 58

पारिजाताश्च तरवो मल्लिका भद्रदारवः । अटरूषाः पीलूकाश्च तथा चैवैलवालुकाः

അവിടെ പാരിജാത വൃക്ഷങ്ങൾ, മല്ലിക (മുല്ല)യും ഭദ്രദാരവ (ശുഭ കാഷ്ഠവൃക്ഷങ്ങൾ)യും ഉണ്ടായിരുന്നു. അറ്റരൂഷാ സസ്യങ്ങൾ, പീലൂ വൃക്ഷങ്ങൾ, കൂടാതെ ഇൽവല പ്രദേശത്തിലെ മണൽപ്പരപ്പുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 59

मंदारकाः कुरवका पुन्नागाः कुटजास्तथा । रक्ताः कुरवकाश्चैव नीलाश्चागरुभिः सह

അവിടെ മന്ദാര, കുരവക, പുന്നാഗ, കുടജ വൃക്ഷങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ രക്തവർണ്ണ കുരവകങ്ങൾ, നീലവർണ്ണ പുഷ്പങ്ങൾ, അഗരു (അഗർവുഡ്) എന്നിവയും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 60

किंशुकाश्चैव भव्याश्च दाडिमा बीजपूरकाः । कालेयका दुकूलाश्च हिंगवस्तैलवर्त्तिकाः

അവിടെ കിംശുക, ഭവ്യ, ദാഡിമം (മാതളം)യും ബീജപൂരകം (സിട്രൺ)യും ഉണ്ടായിരുന്നു. കൂടാതെ കാലേയകം (സുഗന്ധദ്രവ്യം), ദുകൂലം (സൂക്ഷ്മവസ്ത്രം), ഹിംഗു, ദീപങ്ങൾക്ക് എണ്ണവർത്തികളും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 61

खर्जूरा नालिकेराश्च हरीतक मधूककाः । सप्तपर्णाश्च बिल्वाश्च सयावाश्च शरावताः

അവിടെ ഖർജൂരവും നാളികേരവും; ഹരീതകിയും മധൂകവും; സപ്തപർണവും ബിൽവവും; കൂടാതെ സയാവയും ശരാവതയും—ഇവയെല്ലാം എണ്ണിപ്പറഞ്ഞു.

Verse 62

असनाश्च तमालाश्च नानागुल्मसमावृताः । लताश्च विविधाकाराः पुष्पपत्रफलोपगाः

അവിടെ അസനവും തമാലവും ആയ വൃക്ഷങ്ങൾ പലവിധ ഗുല്മങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; കൂടാതെ വിവിധ രൂപങ്ങളുള്ള ലതകൾ പുഷ്പം, ഇല, ഫലം എന്നിവയോടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 63

एते चान्ये च बहवस्तत्र काननजा द्रुमाः । नानापुष्पफलोपेता व्यराजंत समंततः

ഇവയും മറ്റും അനേകം കാനനജന്യ വൃക്ഷങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു; നാനാവിധ പുഷ്പഫലങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായി അവ ചുറ്റുമെങ്ങും ദീപ്തമായി വിരാജിച്ചു.

Verse 64

चकोराः शतपत्राश्च मत्तकोकिलशारिकाः । पुष्पितान्पुष्पिताग्रांश्च संपतंति महाद्रुमान्

ചകോരവും ശതപത്രപക്ഷികളും, മത്തമായ കോകില-ശാരികകളും പുഷ്പിതവും പുഷ്പശിഖരങ്ങളുമുള്ള മഹാവൃക്ഷങ്ങളിലേക്കു പറന്നിറങ്ങുമായിരുന്നു.

Verse 65

रक्तपीतारुणास्तत्र पादपाग्रगताः खगाः । परस्परमवैक्षंत प्रहृष्टा जीवजीविकाः

അവിടെ ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, അരുണ വർണ്ണങ്ങളുള്ള പക്ഷികൾ വൃക്ഷശിഖരങ്ങളിൽ ഇരുന്നിരുന്നു; സ്വന്തം ജീവികയിൽ തൃപ്തരായി, ഹർഷത്തോടെ അവർ പരസ്പരം നോക്കി നിന്നു.

Verse 66

तस्यां सभायां दैत्येंद्रो हिरण्यकशिपुस्तदा । आसीन आसने चित्रे दशनल्वे प्रमाणतः

ആ സഭാമണ്ഡപത്തിൽ ദൈത്യാധിപൻ ഹിരണ്യകശിപു അന്ന് പത്ത് ഹസ്തപ്രമാണമുള്ള ഭംഗിയാർന്ന അലങ്കൃത സിംഹാസനത്തിൽ ആസീനനായിരുന്നു।

Verse 67

दिवाकरनिभे दिव्ये दिव्यास्तरणसंस्तृते । हिरण्यकशिपुर्दैत्य आस्ते ज्वलितकुंडलः

സൂര്യനുപോലെ ദീപ്തമായ ആ ദിവ്യസഭാഗൃഹത്തിൽ, ദിവ്യ ആസ്തരണങ്ങളാൽ വിരിച്ചിടപ്പെട്ടിടത്ത്, ജ്വലിക്കുന്ന കുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ച ദൈത്യൻ ഹിരണ്യകശിപു ആസീനനായി ഇരുന്നു।

Verse 68

उपचेरुर्महादैत्या हिरण्यकशिपुं तदा । दिव्यतालानि गीतानि जगुर्गंधर्वसत्तमाः

അപ്പോൾ മഹാദൈത്യർ ഹിരണ്യകശിപുവിനെ സേവിക്കാനായി സമീപിച്ചു; ശ്രേഷ്ഠ ഗന്ധർവർ ദിവ്യ താളങ്ങളിൽ ചേരുന്ന ദിവ്യഗീതങ്ങൾ ആലപിച്ചു।

Verse 69

विश्वाची सहजन्या च प्रम्लोचेति च पूजिता । दिव्याथ सौरभेयी च समीची पुंजिकस्थला

വിശ്വാചീ, സഹജന്യാ, പൂജിതയായ പ്രമ്ലോചാ; അതുപോലെ ദിവ്യാ, സൗരഭേയീ, സമീചീ, പുഞ്ജികസ്ഥലാ।

Verse 70

मिश्रकेशी च रंभा च चित्रभा श्रुतिविभ्रमा । चारुनेत्रा घृताची च मेनका चोर्वशी तथा

മിശ്രകേശീയും രംഭയും, ചിത്രഭയും ശ്രുതിവിഭ്രമയും; ചാരുനേത്രാ, ഘൃതാചീ, കൂടാതെ മേനകയും ഊർവശിയും।

Verse 71

एतास्सहस्रशश्चान्या नृत्यगीतविशारदाः । उपातिष्ठंत राजानं हिरण्यकशिपुं प्रभुम्

നൃത്തഗാനങ്ങളിൽ നിപുണരായ മറ്റും ആയിരക്കണക്കിന് സ്ത്രീകൾ പ്രഭുവായ രാജാവ് ഹിരണ്യകശിപുവിനെ സേവിച്ചു സമീപിച്ചു നിന്നു.

Verse 72

उपासते दितेः पुत्राः सर्वे लब्धवरास्तथा । बलिर्विरोचनस्तत्र नरकः पृथिवीसुतः

ദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ എല്ലാവരും വരം ലഭിച്ചവരായി അവനെ ഉപാസിച്ചു; അവിടെ ബലി, വിരോചനൻ, ഭൂമിപുത്രൻ നരകനും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 73

प्रह्लादो विप्रचित्तिश्च गविष्ठश्च महासुरः । सुरहन्ता दुःखकर्ता समनास्सुमतिस्तथा

പ്രഹ്ലാദൻ, വിപ്രചിത്തി, മഹാസുരൻ ഗവിഷ്ഠൻ; കൂടാതെ സുരഹന്താ, ദുഃഖകർത്താ, സമനാ, സുമതിയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 74

घटोदरो महापार्श्वः क्रथनः पिठरस्तथा । विश्वरूपस्वरूपश्च विश्वकायो महाबलः

അവൻ ഘടോദരൻ, മഹാപാർശ്വൻ, ക്രഥനൻ, പിഠരൻ; സ്വഭാവത്തിൽ വിശ്വരൂപൻ, വിശ്വകായൻ, മഹാബലവാൻ.

Verse 75

दशग्रीवश्च वाली च मेघवासा महासुरः । घटाभो विटरूपश्च ज्वलनश्चेंद्रतापनः

ദശഗ്രീവൻ (രാവണൻ), വാലി, മഹാസുരൻ മേഘവാസാ; കൂടാതെ ഘടാഭൻ, വിറ്റരൂപൻ, ജ്വലനൻ, ഇന്ദ്രതാപനൻ—ഇവരും പേരോടെ പറയുന്നു.

Verse 76

दैत्यदानवसंघास्ते सर्वे ज्वलितकुंडलाः । स्रग्विणो वर्मिणः सर्वे सर्वे च चरितव्रताः

ആ ദൈത്യ-ദാനവസംഘങ്ങൾ എല്ലാം ജ്വലിക്കുന്ന കുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ചിരുന്നു. എല്ലാവരും മാലാധാരികളും കവചധാരികളും, ഏറ്റെടുത്ത വ്രതങ്ങളിൽ അചഞ്ചലരുമായിരുന്നു।

Verse 77

सर्वे लब्धवराः शूरास्सर्वे विहितमृत्यवः । एते चान्ये च बहवो हिरण्यकशिपुं प्रभुम्

എല്ലാവരും വരപ്രാപ്തരായ വീരന്മാർ; എല്ലാവരുടെയും മരണം വിധിച്ച നിബന്ധനകളാൽ മാത്രമേ സംഭവിക്കുകയുള്ളൂ. ഇവരും മറ്റും അനേകരും തങ്ങളുടെ പ്രഭു ഹിരണ്യകശിപുവിനെ സേവിച്ചു ഉപാസിച്ചു।

Verse 78

उपासते महात्मानं सर्वे दिव्यपरिच्छदाः । विमानैर्विविधाकारैर्भ्राजमानैरिवाग्निभिः

ദിവ്യ വസ്ത്രാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അവർ എല്ലാവരും ആ മഹാത്മാവിനെ ഉപാസിച്ചു—വിവിധാകാര വിമാനം കയറി വന്ന്, അഗ്നിപോലെ ദീപ്തരായി।

Verse 79

महेन्द्रवपुषः सर्वे विचित्रांगदबाहवः । भूषितांगा दितेः पुत्रास्तमुपासत सर्वतः

ദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ എല്ലാവരും മഹേന്ദ്രസദൃശമായ ദേഹവൈഭവമുള്ളവർ; അവരുടെ ഭുജങ്ങളിൽ വിചിത്ര അങ്കദങ്ങൾ തിളങ്ങി, ശരീരമൊട്ടാകെ ആഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിതമായിരുന്നു. അവർ അവനെ എല്ലാദിക്കിലും നിന്ന് ഉപാസിച്ചു।

Verse 80

ऐश्वर्यं दैत्यसिंहस्य यथा तस्य महात्मनः । न श्रुतं नैव दृष्टं च कस्यापि भुवनत्रये

ആ മഹാത്മാവായ ‘ദൈത്യസിംഹ’ന്റെ ഐശ്വര്യം അത്തരംതന്നെയായിരുന്നു; ത്രിഭുവനത്തിൽ അതുപോലെയുള്ളത് ആരും കേട്ടതുമില്ല, കണ്ടതുമില്ല।

Verse 81

रजतकनकचित्रवेदिकायां परिकृतरत्नविचित्रवीथिकायाम् । स ददर्श मृगाधिपः सभायां सुरुचिर जालगवाक्षशोभितायाम्

വെള്ളിയും സ്വർണ്ണവും പതിപ്പിച്ച ചിത്രവേദികകളോടും, നാനാവിധ രത്നങ്ങളാൽ വിചിത്രമായി അലങ്കരിച്ച വീഥികളോടും കൂടിയ ആ സഭയിൽ മൃഗാധിപൻ അത്യന്തം മനോഹരമായ സഭാമണ്ഡപം കണ്ടു; അത് രമ്യമായ ജാലകവാക്ഷങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചിരുന്നു।

Verse 82

कनकवलयहारभूषितांगं दितितनयं स मृगाधिपो ददर्श । दिवसकरकरप्रभं ज्वलंतं दितिजसहस्रशतैर्निषेव्यमाणम्

മൃഗാധിപൻ ദിതിയുടെ പുത്രനെ കണ്ടു—അവന്റെ അവയവങ്ങൾ സ്വർണ്ണവളകളും ഹാരങ്ങളും കൊണ്ട് ഭൂഷിതമായിരുന്നു; സൂര്യകിരണപ്രഭപോലെ ജ്വലിച്ചു, നൂറുകണക്കിന് ദാനവന്മാർ അവനെ സേവിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 83

ततो दृष्ट्वा महाभागं कालचक्रमिवागतम् । नारसिंहवपुश्छन्नं भस्मच्छन्नमिवानलम्

അനന്തരം ആ മഹാഭാഗനെ കണ്ടപ്പോൾ—കാലചക്രം തന്നെ പ്രത്യക്ഷമായതുപോലെ—നരസിംഹവപുസ്സാൽ ആവൃതനായി, ഭസ്മം മൂടിയ അഗ്നിപോലെ അദ്ദേഹം തോന്നി।

Verse 84

हिरण्यकशिपोः पुत्रः प्रह्लादो नाम वीर्यवान् । दिव्येन वपुषा सिंहमपश्यद्देवमागतम्

ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ വീര്യവാനായ പുത്രൻ പ്രഹ്ലാദൻ, ദിവ്യവപുസ്സോടെ സിംഹരൂപത്തിൽ എത്തിയ ദേവനെ ദർശിച്ചു।

Verse 85

तं दृष्ट्वा रुक्मशैलाभमपूर्वां तनुमाश्रितम् । विस्मिता दानवाः सर्वे हिरण्यकशिपुश्च सः

അവനെ കണ്ടപ്പോൾ—സ്വർണ്ണപർവ്വതംപോലെ ദീപ്തനായി, അപൂർവമായ ദേഹം ആശ്രയിച്ചവനായി—എല്ലാ ദാനവരും വിസ്മയിച്ചു; ഹിരണ്യകശിപുവും അതുപോലെ അമ്പരന്നു।

Verse 86

प्रह्लाद उवाच । महाराज महाबाहो दैत्यानामादिसंभव । न श्रुतं नैव मे दृष्टं नारसिंहमिदं वपुः

പ്രഹ്ലാദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാരാജാ, മഹാബാഹോ, ദൈത്യന്മാരുടെ ആദിസംഭവാ! ഈ നരസിംഹവപുസ്സ് ഞാൻ ഒരിക്കലും കേട്ടിട്ടില്ല, കണ്ടിട്ടുമില്ല.

Verse 87

अव्यक्तं परमं दिव्यं किमिदं रूपमागतम् । दैत्यांतकरणं घोरं शंसतीव मनो मम

അവ്യക്തവും പരമവും ദിവ്യവും ആയ—ഇത് ഏതു രൂപമാണ് പ്രത്യക്ഷമായത്? ഇത് ദൈത്യന്മാരുടെ അന്തം വരുത്തുന്ന ഭീകരശക്തിയെന്ന് എന്റെ മനസ്സ് മുൻകൂട്ടി സൂചിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.

Verse 88

अस्य देवाः शरीरस्थाः सागराः सरितस्तथा । हिमवान्पारियात्रश्च ये चान्ये कुलपर्वताः

അവന്റെ ശരീരത്തിനുള്ളിൽ ദേവന്മാർ അധിവസിക്കുന്നു; സമുദ്രങ്ങളും നദികളും; കൂടാതെ ഹിമവാൻ, പാരിയാത്രം എന്നിവയും മറ്റു കുലപർവ്വതങ്ങളും (അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു).

Verse 89

चंद्रमास्सहनक्षत्रैरादित्या रश्मिभिः सह । धनदो वरुणश्चैव यमः शक्रः शचीपतिः

ചന്ദ്രൻ നക്ഷത്രങ്ങളോടുകൂടെ, ആദിത്യന്മാർ കിരണങ്ങളോടുകൂടെ; കൂടാതെ ധനദ കുബേരൻ, വരുണൻ, യമൻ, ശക്രൻ—ശചീപതി ഇന്ദ്രനും (അവിടെ) ഉണ്ട്.

Verse 90

मरुतो देवगंधर्वा ऋषयश्च तपोधनाः । नागा यक्षाः पिशाचाश्च राक्षसा भीमविक्रमाः

മരുതുകൾ, ദിവ്യ ഗന്ധർവന്മാർ, തപോധനരായ ഋഷിമാർ; കൂടാതെ നാഗങ്ങൾ, യക്ഷങ്ങൾ, പിശാചുകൾ, ഭീമവിക്രമരായ രാക്ഷസന്മാരും (അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു).

Verse 91

ब्रह्मा देवाः पशुपतिर्ललाटस्था भ्रमंति हि । स्थावराणि च सर्वाणि जंगमानि तथैव च

ബ്രഹ്മാവും ദേവഗണങ്ങളും ലലാടസ്ഥനായ പശുപതിയും നിത്യമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; അതുപോലെ എല്ലാ ജീവികളും—സ്ഥാവരവും ജംഗമവും—സഞ്ചരിക്കുന്നു।

Verse 92

भवांश्च सहितोस्माभिः सर्वैर्दैत्यगणैर्वृतः । विमानशतसंकीर्णा सर्वा या भवतः सभा

നിങ്ങളും ഞങ്ങളോടൊപ്പം ഉണ്ടായി, എല്ലാ ദൈത്യഗണങ്ങളാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; നിങ്ങളുടെ മുഴുവൻ സഭ നൂറുകണക്കിന് വിമാനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞുകിടക്കുന്നു।

Verse 93

सर्वं त्रिभुवनं राजन्लोकधर्मश्च शाश्वतः । दृश्यते नरसिंहेस्मिंस्तथेदं निखिलं जगत्

ഹേ രാജാവേ, ഈ നരസിംഹനിൽ സമഗ്ര ത്രിഭുവനവും ലോകധർമ്മത്തിന്റെ ശാശ്വത ക്രമവും ദൃശ്യമാകുന്നു; അതുപോലെ ഈ മുഴുവൻ ജഗത്തും ഇതിലേ തന്നെ പ്രത്യക്ഷമാണ്।

Verse 94

प्रजापतिश्चात्र मनुर्महात्मा ग्रहाश्च योगाश्च मही नभश्च । उत्पातकालश्च धृतिर्मतिश्च रतिश्च सत्यं च तपो दमश्च

ഇവിടെ പ്രജാപതിയും മഹാത്മാവായ മനുവും, ഗ്രഹങ്ങളും യോഗങ്ങളും, ഭൂമിയും ആകാശവും; ഉത്പാതകാലവും, ധൃതിയും മതിയും; രതി, സത്യം, തപസ്സ്, ദമം—ഇവയൊക്കെയും ദൃശ്യമാകുന്നു।

Verse 95

सनत्कुमारश्च महानुभावो विश्वे च देवा ॠषयश्च सर्वे । क्रोधश्च कामश्च तथैव हर्षो दर्पश्च मोहः पितरश्च सर्वे

മഹാനുഭാവനായ സനത്കുമാരൻ, വിശ്വേദേവന്മാർ, എല്ലാ ഋഷിമാരും; കൂടാതെ ക്രോധം, കാമം, ഹർഷം; ദർപ്പം, മോഹം, എല്ലാ പിതൃഗണങ്ങളും—ഇവയൊക്കെയും ഇവിടെ ഉൾക്കൊള്ളപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 96

प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा हिरण्यकशिपुः प्रभुः । उवाच दानवान्सर्वान्गणांश्च सगणाधिपः

പ്രഹ്ലാദന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രവിച്ച പ്രഭു ഹിരണ്യകശിപു, നേതാക്കളോടുകൂടിയ എല്ലാ ദാനവഗണങ്ങളെയും സമവേത സംഘങ്ങളെയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു പറഞ്ഞു।

Verse 97

मृगेंद्रो गृह्यतामेष अपूर्वां तनुमास्थितः । यदि वा संशयः कश्चिद्वध्यतां वनगोचरः

“ഈ മൃഗേന്ദ്രനെ പിടിക്കൂ—ഇവൻ അപൂർവമായ ദേഹം ധരിച്ചിരിക്കുന്നു. ആര്ക്കെങ്കിലും സംശയം ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഈ വനചരനെ വധിക്കൂ।”

Verse 98

ते दानवगणास्सर्वे मृगेंद्रं भीमविक्रमम् । परिक्षिपंतो मुदितास्त्रासयामासुरोजसा

ആ ദാനവഗണങ്ങൾ എല്ലാം ആനന്ദത്തോടെ ഭീമവിക്രമനായ മൃഗേന്ദ്ര-സിംഹത്തെ ചുറ്റിനിന്ന്, തങ്ങളുടെ ബലത്തോടെ അവനെ ഭീതിപ്പെടുത്താൻ തുടങ്ങി।

Verse 99

सिंहनादं विमुच्याथ नरसिंहो महाबलः । बभंज तां सभां सर्वां व्यादितास्य इवांतकः

അപ്പോൾ മഹാബലനായ നരസിംഹൻ സിംഹനാദം മുഴക്കി, ആ മുഴുവൻ സഭാമണ്ഡപവും തകർത്തു—വായ് പിളർത്തിയ അന്തകൻ (മരണം) പോലെ।

Verse 100

सभायां भज्यमानायां हिरण्यकशिपुः स्वयम् । चिक्षेपास्त्राणि सिंहस्य रोषव्याकुललोचनः

സഭ തകർന്നുകൊണ്ടിരിക്കെ, കോപത്തിൽ കലങ്ങിയ കണ്ണുകളോടെ ഹിരണ്യകശിപു സ്വയം ആ സിംഹത്തിന്മേൽ ആയുധങ്ങൾ എറിഞ്ഞു।

Verse 101

सर्वास्त्राणामथ श्रेष्ठं दंडमस्त्रं सुदारुणम् । कालचक्रं तथा घोरं विष्णुचक्रं तथापरं

അപ്പോൾ അവൻ സർവ്വാസ്ത്രങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ അത്യന്തം ഭയങ്കര ദണ്ഡാസ്ത്രം, ഘോര കാലചക്രം, കൂടാതെ പരമ വിഷ്ണുചക്രവും വിവരിച്ചു।

Verse 102

पैतामहं महात्युग्रं त्रैलोक्यनिर्मितं महत् । विचित्रामशनिं चैव शुष्काद्रं चाशनिद्वयम्

ഞാൻ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അത്യുഗ്രവും മഹത്തുമായ, ത്രൈലോക്യത്തിനായി നിർമ്മിതമായ വിശാലാസ്ത്രത്തെയും; അത്ഭുത വജ്രം, ‘ശുഷ്കാദ്രം’ എന്നും വജ്രദ്വയവും കണ്ടു।

Verse 103

रौद्रं तथोग्रशूलं च कंकालं मुसलं तथा । अस्त्रं ब्रह्मशिरश्चैव ब्राह्ममस्त्रं तथैव च

റൗദ്രാസ്ത്രം, ഉഗ്രശൂലം (ഭയങ്കര ത്രിശൂലം), കങ്കാലം, മുസലം; കൂടാതെ ‘ബ്രഹ്മശിരസ്’ എന്ന അസ്ത്രവും ബ്രാഹ്മാസ്ത്രവും ഉണ്ട്।

Verse 104

नारायणास्त्रमैंद्रं च आग्नेयं शैशिरं तथा । वायव्यं मथनं चैव कपालमथ किंकरम्

നാരായണാസ്ത്രം, ഐന്ദ്രാസ്ത്രം, ആഗ്നേയാസ്ത്രം, ശൈശിരാസ്ത്രം; വായവ്യാസ്ത്രം, മഥനാസ്ത്രം, കപാലാസ്ത്രം, കൂടാതെ കിങ്കരാസ്ത്രവും ഉണ്ട്।

Verse 105

तथा प्रतिहतां शक्तिं क्रौंचमस्त्रं तथैव च । मोहनं शोषणं चैव संतापनविलापने

അതുപോലെ പ്രതിഹത ‘ശക്തി’ എന്ന ക്ഷിപണാസ്ത്രവും, ക്രൗഞ്ചാസ്ത്രവും; പിന്നെ മോഹനം, ശോഷണം, സന്താപനം, വിലാപനം വരുത്തുന്ന ശക്തികളും ഉണ്ട്।

Verse 106

कंपनं शातनं चैव महास्त्रं चैव रोधनम् । कालमुद्गरमक्षोभ्यं तापनं च महाबलम्

കമ്പന, ശാതന, മഹാസ്ത്രം, രോധനം; കാലമുദ്ഗരം, അക്ഷോഭ്യം, താപനം—ഇവയൊക്കെയും മഹാബലമുള്ള ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളാണ്.

Verse 107

संवर्तनं मोहनं च तथा मायाधरं वरम् । गान्धर्वमस्त्रं दयितमसिरत्नं च नंदकम्

അവൻ സംവർത്തനം, മോഹനം, അതുപോലെ ശ്രേഷ്ഠമായ മായാധരവും; പ്രിയമായ ഗാന്ധർവാസ്ത്രവും രത്നസമമായ നന്ദകഖഡ്ഗവും കൈക്കൊണ്ടു.

Verse 108

प्रस्वापनं प्रमथनं वारुणं चास्त्रमुत्तमम् । अस्त्रं पाशुपतं चैव यस्या प्रतिहता गतिः

പ്രസ്വാപനം, പ്രമഥനം, ഉത്തമമായ വാരുണാസ്ത്രം, പാശുപതാസ്ത്രം വരെ—അവളുടെ (സമക്ഷത്തിൽ) അവയുടെ ഗതി പ്രതിഹതമായി നിർഫലമായി.

Verse 109

एतान्यस्त्राणि दिव्यानि हिरण्यकशिपुस्तदा । असृजन्नरसिंहस्य दीप्तस्याग्नेरिवाहुतिम्

അപ്പോൾ ഹിരണ്യകശിപു ഈ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളെ നരസിംഹനിലേക്കു എറിഞ്ഞു—ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ ആഹുതി അർപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 110

अस्त्रैः प्रज्वलितैः सिंहमावृणोदसुरोत्तमः । विवस्वान्घर्मसमये हिमवंतमिवांशुभिः

ജ്വലിക്കുന്ന അസ്ത്രങ്ങളാൽ അസുരോത്തമൻ സിംഹത്തെ പൊതിഞ്ഞു—ഘർമ്മകാലത്ത് സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ഹിമവന്തത്തെ മൂടുന്നതുപോലെ.

Verse 111

स ह्यमर्षानिलोद्भूतो दैत्यानां सैन्यसागरः । क्षणेनाप्लावयत्सर्वं मैनाकमिव सागरः

ക്രോധവായുവിൽ നിന്നുയർന്ന ദൈത്യരുടെ സമുദ്രസമാന സൈന്യം ക്ഷണത്തിൽ എല്ലാം പ്രളയമായി മൂടി; സാഗരം മൈനാകപർവ്വതത്തെ മൂടുന്നതുപോലെ।

Verse 112

प्रासैः पाशैश्च खड्गैश्च गदाभिर्मुसलैस्तथा । वज्रैरशनिभिश्चैव बहुशाखैर्महाद्रुमैः

അവർ പ്രാസങ്ങളും പാശങ്ങളും, ഖഡ്ഗങ്ങളും, ഗദകളും മുസലങ്ങളും; വജ്രങ്ങളും അശനി-മിന്നലും, കൂടാതെ അനേകം ശാഖകളുള്ള മഹാവൃക്ഷങ്ങളും കൊണ്ട് (ആക്രമിച്ചു)।

Verse 113

मुद्गरैः कूटपाशैश्च शिलोलूखलपर्वतैः । शतघ्नीभिश्च दीप्ताभिर्दंडैरपि सुदारुणैः

അവർ മുദ്ഗരങ്ങൾ, കൂറ്റപാശങ്ങൾ, ശിലകൾ, ഉലൂഖലങ്ങൾ, പർവ്വതങ്ങൾ; കൂടാതെ ദീപ്തമായ ശതഘ്നി ആയുധങ്ങളും അത്യന്തം ക്രൂരമായ ദണ്ഡങ്ങളും കൊണ്ടും (പ്രഹരിച്ചു)।

Verse 114

ते दानवाः पाशगृहीतहस्ता महेंद्रतुल्याशनितुल्य वेगाः । समंततोभ्युद्यतबाहुकायाः स्थिताः सशीर्षा इव नागपोताः

ആ ദാനവർ കൈകളിൽ പാശം പിടിച്ച്, മഹേന്ദ്രസമ പരാക്രമവും വജ്രസമ വേഗവും ഉള്ളവർ; എല്ലാടവും ഭുജങ്ങൾ ഉയർത്തി നിന്നു—ഫണം ഉയർത്തിയ നാഗകുഞ്ഞുങ്ങളെപ്പോലെ।

Verse 115

सुवर्णमालाकुलभूषितांगाः सुतीक्ष्णदंष्ट्राकुलवक्त्रगर्ताः । स्फुरत्प्रभास्ते च सशृंगदेहाश्चीनांशुका भांति यथैव हंसाः

അവരുടെ ദേഹങ്ങൾ സ്വർണമാലകളാൽ സമൃദ്ധമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; മുഖഗർഭങ്ങൾ അതിതീക്ഷ്ണ ദംഷ്ട്രകളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു. മിന്നുന്ന പ്രഭയാൽ അവർ ദീപ്തരായി; ശൃംഗയുക്ത ദേഹങ്ങളിൽ ചീനാംശുകം ധരിച്ചു, അവർ സത്യമായും ഹംസങ്ങളെപ്പോലെ തോന്നി।

Verse 116

सोसृजद्दानवो मायामग्निं वायुं समीरितम् । तमिंद्रस्तोयदैः सार्धं सहस्राक्षो महाद्युतिः

അപ്പോൾ ദാനവൻ മായയെ സൃഷ്ടിച്ച് അഗ്നിയെയും വായുവിനെയും ഉഗ്രമാക്കി. സഹസ്രാക്ഷനും മഹാദ്യുതിയുമായ ഇന്ദ്രൻ മഴവഹിക്കുന്ന മേഘങ്ങളോടൊപ്പം അതിനെ പ്രതിരോധിച്ചു.

Verse 117

महता तोयवर्षेण शमयमास पावकम् । तस्यां प्रतिहतायां तु मायायां युधि दानवः

മഹാ ജലവർഷംകൊണ്ട് അവൻ അഗ്നിയെ ശമിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ യുദ്ധത്തിൽ ആ മായ തടയപ്പെട്ടപ്പോൾ ദാനവൻ പിന്നെയും…

Verse 118

असृजद्घोरसंकाशं तमस्तीव्रं समंततः । तमसा संवृते लोके दैत्येष्वात्तायुधेषु च

അവൻ എല്ലാടവും ഭീകരരൂപമുള്ള തീവ്രമായ അന്ധകാരം പടർത്തി. ആ തമസ്സാൽ ലോകം മൂടപ്പെട്ടപ്പോൾ ദൈത്യരും ആയുധങ്ങൾ ഉയർത്തി നിന്നു.

Verse 119

स्वतेजसा परिवृतो दिवाकर इवोद्गतः । त्रिशिखां भ्रुकुटीमस्य ददृशुर्दानवा रणे

സ്വതേജസ്സാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവനായി അവൻ സൂര്യനുപോലെ ഉദിച്ചു. യുദ്ധത്തിൽ ദാനവർ അവന്റെ ത്രിശിഖാസമാനമായ ഭ്രൂകുടി കണ്ടു.

Verse 120

ललाटस्थां त्रिकूटस्थां गंगां त्रिपथगामिव । ततः सर्वासु मायासु हतासु दितिनंदनाः

അവൻ ലലാടത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന, ത്രികൂടത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതമായ ഗംഗയെ ത്രിപഥഗയായ നദിപോലെ ദർശിച്ചു. തുടർന്ന് അവരുടെ എല്ലാ മായകളും നശിച്ചതോടെ ദിതിയുടെ പുത്രന്മാർ സംഹരിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 121

हिरण्यकशिपुं दैत्या विषण्णाश्शरणं ययुः । ततः प्रज्वलितः क्रोधात्प्रदहन्निव तेजसा

വിഷണ്ണരായ ദൈത്യർ ശരണം തേടി ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു. അപ്പോൾ അവൻ ക്രോധാഗ്നിയിൽ ജ്വലിച്ച്, തന്റെ തേജസ്സാൽ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നവണ്ണം പ്രകാശിച്ചു।

Verse 122

तस्मिन्क्रुद्धे तु दैत्येंद्रे तमोभूतमभूज्जगत् । आवहः प्रवहश्चैव विवहोथ समीरणः

ദൈത്യേന്ദ്രൻ ക്രുദ്ധനായപ്പോൾ ലോകം മുഴുവൻ തമസ്സാൽ മൂടപ്പെട്ടു. അപ്പോൾ ആവഹ, പ്രവഹ, വിവഹ, സമീരണ എന്നീ കാറ്റുകൾ ഉയർന്ന് വീശിത്തുടങ്ങി।

Verse 123

परावहस्संवहश्च उद्वहश्च महाबलः । तथा परिवहः श्रीमानुत्पातभयशंसिनः

പരാവഹ, സംവഹ, ഉദ്വഹ എന്നീ മഹാബലവാനായ കാറ്റുകളും, കൂടാതെ ശ്രീമാനായ പരിവഹയും ഉയർന്നു; അവൻ ഉപദ്രവങ്ങളുടെ ഭയസൂചനകൾ അറിയിക്കുന്നവൻ।

Verse 124

इत्येवं क्षुभिताः सप्त मरुतो गगनेचराः । ये ग्रहास्सर्वलोकस्य क्षये प्रादुर्भवंति हि

ഇങ്ങനെ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ആ ഏഴ് മരുതുകൾ ക്ഷുബ്ധരായി. ഇവരാണ് ‘ഗ്രഹങ്ങൾ’; സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ക്ഷയകാലത്ത് അവർ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു।

Verse 125

ते सर्वे गगने हृष्टाव्यचरंश्च यथासुखम् । अयोगतश्चाप्यचरद्योगं निशि निशाचरः

അവർ എല്ലാവരും ഹർഷത്തോടെ ആകാശത്തിൽ ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിച്ചു. ആ നിശാചരൻ യോഗ്യനല്ലായിരുന്നിട്ടും, രാത്രിയിൽ യോഗംപോലൊരു ആചരണം നടത്തി।

Verse 126

सग्रहः सह नक्षत्रैस्तारापतिररिंदम । विवर्णतां च भगवान्गतो दिवि दिवाकरः

ഗ്രഹങ്ങളോടും നക്ഷത്രങ്ങളോടും കൂടെ താരാപതി ചന്ദ്രൻ—ഹേ അരിന്ദമ—വിവർണ്ണനായി; ദിവിയിൽ ഭഗവാൻ ദിവാകര സൂര്യനും തന്റെ വർണ്ണതേജസ് നഷ്ടപ്പെടുത്തി।

Verse 127

कृष्णः कबंधश्च तदा लक्ष्यते सुमहान्दिवि । असृजच्चासितां सूर्यो धूमवत्तां विभावसुः

അപ്പോൾ ആകാശത്തിൽ അതിമഹത്തായ കറുത്ത കബന്ധം ദൃശ്യമായി. സൂര്യൻ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ച് പുകപോലെയുള്ള കറുത്ത മൂടൽ പുറപ്പെടുവിച്ചു।

Verse 128

गगनस्थश्च भगवानभीक्ष्णं परिविष्यते । सप्तधूमनिभा घोराः सूर्यादि विसमुत्थिताः

ഗഗനസ്ഥനായ ഭഗവാൻ ആവർത്തിച്ച് ചുറ്റപ്പെടുന്നു; സൂര്യാദി ജ്യോതികളിൽ നിന്ന് പുകപോലെയുള്ള ഏഴ് ഭീകര രൂപങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।

Verse 129

सोमस्य गगनस्थस्य ग्रहास्तिष्ठंति शृंङ्गगाः । वामे च दक्षिणे चैव स्थितौ शुक्रबृहस्पती

ഗഗനത്തിൽ സ്ഥിതനായ സോമൻ (ചന്ദ്രൻ)ന്റെ ശൃംഗങ്ങളിൽ ഗ്രഹങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു; ഇടത്തും വലത്തും യഥാക്രമം ശുക്രനും ബൃഹസ്പതിയും സ്ഥിതരാണ്।

Verse 130

शनैश्चरो लोहितांगो लोहितांगसमद्युतिः । समं समधिरोहंत सर्वे वै गगनेचराः

ശനൈശ്ചരൻ ലോഹിതാംഗനായും അതേ ലാലിമയോടു സമമായ ദ്യുതിയാൽ ദീപ്തനായും നിന്നു; എല്ലാ ഗഗനചര ഗ്രഹങ്ങളും ഒരുമിച്ച് ആകാശത്തിൽ സമമായി ഉയർന്നു।

Verse 131

शृंगाणि शनकैर्घोरा युगांता वर्त्तन ग्रहाः । चंद्रमाश्च सनक्षत्रो ग्रहैः सह तमोनुदः

ക്രമേണ ഭയാനക അപശകുനങ്ങൾ ഉയർന്നു; യുഗാന്തത്തിൽ കാലചക്രത്തിന്റെ ഗതിയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഘോരഗ്രഹങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. നക്ഷത്രങ്ങളോടുകൂടിയ ചന്ദ്രനും ഗ്രഹങ്ങളോടൊപ്പം തമസ്സിനെ അകറ്റുന്ന പ്രകാശകനായി.

Verse 132

चराचरविनाशाय रोहिणीं नाभ्यनंदत । गृहीतो राहुणा चन्द्र उल्काभिरभिहन्यते

ചരാചര നാശത്തിനായി രോഹിണി സന്തോഷിച്ചില്ല. രാഹുവാൽ ഗ്രഹിക്കപ്പെട്ട ചന്ദ്രൻ ഉല്കകളുടെ പ്രഹാരത്തിൽ ആഹതനായി.

Verse 133

उल्काः प्रज्वलिताश्चंद्रे व्यचरंत यथासुखम् । देवानामधिपो देवः सोप्यवर्षत शोणितम्

പ്രജ്വലിത ഉല്കകൾ ചന്ദ്രന്റെ ചുറ്റും ഇഷ്ടംപോലെ സഞ്ചരിച്ചു; ദേവന്മാരുടെ അധിപനായ ദേവനും രക്തവൃഷ്ടി ചെയ്തു.

Verse 134

अपतद्गगनादुल्का विद्युद्रूपा महास्वना । अकाले च द्रुमास्सर्वे पुष्प्यंति च फलंति च

ആകാശത്തിൽ നിന്ന് മിന്നൽരൂപവും മഹാനാദവും ഉള്ള ഉല്ക വീണു; കാലമല്ലാതെയും എല്ലാ വൃക്ഷങ്ങളും പൂത്തു ഫലിച്ചു.

Verse 135

लताश्च सफलाः सर्वा या आहुर्दैत्यनाशिकाः । फले फलान्यजायंत पुष्पे पुष्पं तथैव च

‘ദൈത്യനാശിനികൾ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ആ എല്ലാ ലതകളും സമ്പൂർണ്ണ ഫലവതികളായി; ഫലത്തിൽ നിന്ന് ഫലങ്ങൾ, പുഷ്പത്തിൽ നിന്ന് പുഷ്പങ്ങളും അതുപോലെ ജനിച്ചു.

Verse 136

उन्मीलंति निमीलंति हसंति प्ररुदंति च । विक्रोशंति च गंभीरं धूमायंते ज्वलंति च

അവർ കണ്ണുകൾ തുറന്ന് അടയ്ക്കുന്നു; ചിരിക്കുകയും കരയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഗംഭീര സ്വരത്തിൽ നിലവിളിക്കുന്നു; പുക ഉയർത്തി ജ്വാലപോലെ ജ്വലിക്കുന്നു.

Verse 137

प्रतिमास्सर्वदेवानां कथयंत्यो महद्भयम् । आरण्यैः सह संसृष्टा ग्राम्याश्च मृगपक्षिणः

സകല ദേവന്മാരുടെയും പ്രതിമകൾ മഹാഭയം പ്രഖ്യാപിച്ചു; വന്യജീവികൾ ഗ്രാമ്യജീവികളോടൊപ്പം കലർന്ന്—മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും എല്ലാം—ഒരുമിച്ചു ചേർന്നു.

Verse 138

चुक्रुशुर्भैरवं तत्र मृगयुद्ध उपस्थिते । नद्यश्च प्रतिकूलानि वहंति कलुषोदकाः

അവിടെ മൃഗയുദ്ധം അടുത്തുവന്നപ്പോൾ അവർ ഭയാനകമായി നിലവിളിച്ചു; നദികൾ സ്വാഭാവിക പ്രവാഹത്തിന് വിരുദ്ധമായി, മലിനജലം വഹിച്ച് ഒഴുകി.

Verse 139

न प्राकाशंत च दिशो रक्तरेणुसमाकुलाः । वानस्पत्या न पूज्यंते पूजनार्हाः कथंचन

ചുവന്ന പൊടിയാൽ നിറഞ്ഞതിനാൽ ദിക്കുകൾ പ്രകാശിച്ചില്ല. പൂജാർഹമായ വൃക്ഷങ്ങളും യാതൊരു വിധത്തിലും പൂജിക്കപ്പെട്ടില്ല.

Verse 140

वायुवेगेन हन्यंते भज्यंते प्रणमंति च । तथा च सर्वभूतानां छाया न परिवर्त्तते

വായുവിന്റെ വേഗത്തിൽ അവർ പ്രഹരിക്കപ്പെടുകയും തകർന്നുവീഴുകയും നമിയുകയും ചെയ്യുന്നു; എങ്കിലും സകല ജീവികളുടെയും നിഴൽ മാത്രം മാറുന്നില്ല.

Verse 141

अपरेण गते सूर्ये सलोकानां युगक्षये । तदा हिरण्यकशिपोर्दैत्यस्योपरिवेश्मनः

സൂര്യൻ പടിഞ്ഞാറുദിക്കിലേക്ക് അസ്തമിച്ചപ്പോൾ, ലോകങ്ങളുടെ യുഗക്ഷയം സമീപിച്ച വേളയിൽ, അപ്പോൾ ദൈത്യനായ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ മേൽമാളികയിൽ ആ സംഭവം സംഭവിച്ചു।

Verse 142

भांडागारायुधागारे निविष्टमभवन्मधु । असुराणां विनाशाय सुराणां विजयाय च

മധു ഭാണ്ഡാഗാരത്തിലും ആയുധാഗാരത്തിലും പ്രവേശിച്ച് അവിടെ ഇരുന്നു—അസുരന്മാരുടെ വിനാശത്തിനും ദേവന്മാരുടെ വിജയത്തിനുമായി।

Verse 143

दृश्यंते विविधोत्पाता घोराघोरनिदर्शनाः । एते चान्ये च बहवो घोररूपाः समुत्थिताः

വിവിധവിധത്തിലുള്ള ഉത്പാതങ്ങൾ ദൃശ്യമായി—ഭീകരവും ഭീകരമല്ലാത്ത സൂചനകളുമുള്ളവ; ഇവയും മറ്റും അനേകം ഭയാനകരൂപങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു।

Verse 144

दैत्येंद्रस्य विनाशाय दृश्यंते रणशंसिनः । मेदिन्यां कंपमानायां दैत्येंद्रेण महात्मनः

ദൈത്യേന്ദ്രന്റെ വിനാശത്തിനായി യുദ്ധസൂചക അപശകുനങ്ങൾ ദൃശ്യമായി; ആ മഹാത്മ ദൈത്യേന്ദ്രൻ മുന്നേറിയപ്പോൾ ഭൂമി തന്നെ കുലുങ്ങി।

Verse 145

महीधरा नागगणा निपेतुरमितौजसः । विषज्वालाकुलैर्वक्त्रैर्विमुंचंतो हुताशनम्

അമിതതേജസ്സുള്ള, ഭൂമിയെ ധരിക്കുന്ന നാഗഗണങ്ങൾ വീണുപോയി; വിഷജ്വാലകളാൽ നിറഞ്ഞ വായുകളിൽ നിന്ന് അവർ ഹുതാശനമായ അഗ്നി ഛർദ്ദിച്ചു।

Verse 146

चतुःशीर्षाः पंचशीर्षाः सप्तशीर्षाश्च पन्नगाः । वासुकिस्तक्षकश्चैव कर्कोटकधनंजयौ

നാലുതല, അഞ്ചുതല, ഏഴുതല ഉള്ള പന്നഗങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു; നാഗന്മാരിൽ വാസുകി, തക്ഷകൻ, കൂടാതെ കർക്കോടകൻയും ധനഞ്ജയനും പ്രസിദ്ധരായിരുന്നു।

Verse 147

एलामुखः कालियश्च महापद्मश्च वीर्यवान् । सहस्रशीर्षश्शुद्धांगो हेमतालध्वजः प्रभुः

ഏലാമുഖൻ, കാലിയൻ, വീര്യവാനായ മഹാപദ്മൻ; ശുദ്ധാംഗനായ സഹസ്രശീർഷൻ, കൂടാതെ പ്രഭു ഹേമതാലധ്വജൻ—ഇവയാണ് പേരുകൾ।

Verse 148

शेषोनंतो महानागो ह्यप्रकंप्यश्च कंपिताः । दीप्यंतेंतर्जलस्थानि पृथिवीविवराणि वै

അനന്ത മഹാനാഗനായ ശേഷൻ സ്വയം അചഞ്ചലനായിട്ടും കമ്പനം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; ജലാന്തർസ്ഥാനമായ ഭൂമിയിലെ വിള്ളലുകളും ഗുഹകളും സത്യമായി ജ്വലിച്ച് ദീപ്തമാകുന്നു।

Verse 149

सप्तदैत्येंद्रकोपेन कंपितानि समंततः । नानातेजोधराश्चापि पातालतलचारिणः

ഏഴ് ദൈത്യേന്ദ്രന്മാരുടെ കോപം മൂലം എല്ലാടവും എല്ലാം കുലുങ്ങി; പാതാളതലത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന, നാനാതേജസ്സു ധരിക്കുന്നവരും വ്യാകുലരായി।

Verse 150

पाताले सहसा क्षुब्धे दुष्प्रकंप्याः प्रकंपिताः । हिरण्यकशिपुर्दैत्यस्तदा संस्पृष्टवान्महीम्

പാതാളം പെട്ടെന്ന് ക്ഷുബ്ധമായപ്പോൾ കുലുങ്ങാത്തവയും കുലുങ്ങി; അപ്പോൾ ദൈത്യൻ ഹിരണ്യകശിപു ഭൂമിയെ സ്പർശിച്ച് അമർത്തി।

Verse 151

संदष्टौष्ठपुटः क्रुद्धो वराह इव पूर्वजः । गंगा भागीरथी चैव कौशिकी सरयूरपि

കോപത്തോടെ അധരങ്ങൾ കുരുക്കിപ്പിടിച്ച ആ പൂർവ്വജൻ വരാഹനെപ്പോലെ തോന്നി; കൂടാതെ ഗംഗ, ഭാഗീരഥി, കൗശികി, സരയൂ എന്നീ നദികളും (അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു).

Verse 152

यमुना चाथ कावेरी कृष्णवेणी च निम्नगा । तुंगभद्रा महावेगा नदी गोदावरी तथा

യമുനയും, കാവേരിയും, കൃഷ്ണവേണിയും, നിമ്നഗാ നദിയും; മഹാവേഗമുള്ള തുങ്ഗഭദ്രയും, അതുപോലെ ഗോദാവരിയും (ഉണ്ടായിരുന്നു).

Verse 153

चर्मण्वती च सिंधुश्च तथा नदनदीपतिः । मेलकप्रभवश्चैव शोणो मणिनिभोदकः

ചർമണ്വതിയും സിന്ധുവും, അതുപോലെ നദ-നദികളുടെ അധിപതി (നദീപതി)യും; മേലകപ്രഭവ നദിയും, മാണിക്യസദൃശമായി തിളങ്ങുന്ന ജലമുള്ള ശോണമും (ഉണ്ടായിരുന്നു).

Verse 154

नर्मदा च शुभस्रोतास्तथा वेत्रवती नदी । गोमती गोकुलाकीर्णा तथा पूर्वा सरस्वती

നർമദാ, ശുഭസ്രോതാ, കൂടാതെ വേത്രവതീ നദി; ഗോകുലം നിറഞ്ഞ ഗോമതിയും, പൂർവ്വകാലത്തെ സരസ്വതിയും (ഉണ്ടായിരുന്നു).

Verse 155

महाकालमहीचैव तमसा पुष्पवाहिनी । जंबूद्वीपं रत्नवच्च सर्वरत्नोपशोभितम्

മഹാകാലവും മഹിയും, പുഷ്പവാഹിനിയായ തമസയും; ജംബൂദ്വീപം രത്നക്കൂട്ടംപോലെ, സർവ്വരത്നങ്ങളാൽ ശോഭിതമായിരുന്നു.

Verse 156

सुवर्णपुटकं चैव सुवर्णाकरमंडितम् । महानदश्च लौहित्यश्शैलः कांचनशोभितः

അവിടെ സുവർണപുടകമെന്ന ദേശം ഉണ്ട്; അത് സ്വർണഖനികളാൽ അലങ്കൃതം. കൂടാതെ മഹാനദാ എന്ന മഹാനദിയും, കാഞ്ചനപ്രഭയിൽ ദീപ്തമായ ലൗഹിത്യപർവ്വതവും ഉണ്ട്.

Verse 157

पत्तनं कोशकाराणां कशं च रजताकरम् । मगधाश्च महाग्रामाः पुण्ड्रा उग्रास्तथैव च

കോഷം നിർമ്മിക്കുന്നവരുടെ പട്ടണം, കശയും—അത് വെള്ളിഖനിയായി പ്രസിദ്ധം; കൂടാതെ മഗധരുടെ മഹാഗ്രാമങ്ങൾ, അതുപോലെ പുണ്ഡ്രരും ഉഗ്രരും എന്ന ജനപദങ്ങളും ഉണ്ട്.

Verse 158

स्रुघ्ना मल्ला विदेहाश्च मालवाः काशि कोसलाः । भवनं वैनतेयस्य दैत्येंद्रेणाभिकंपितम्

സ്രുഘ്ന, മല്ലർ, വിദേഹർ, മാലവർ, കാശി, കോസല—ഇവയെല്ലാം ദൈത്യേന്ദ്രനാൽ കുലുങ്ങി; അതുപോലെ വൈനതേയൻ (ഗരുഡൻ)ന്റെ ഭവനവും വിറച്ചു.

Verse 159

कैलासशिखराकारं यत्कृतं विश्वकर्मणा । रत्नतोयो महाभीमो लौहित्यो नाम सागरः

ലൗഹിത്യം എന്നൊരു സമുദ്രം ഉണ്ട്—കൈലാസശിഖരത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, വിശ്വകർമ്മാവാൽ നിർമ്മിതം; അതിലെ ജലം രത്നസമം ദീപ്തം, അതു മഹാവിശാലവും ഭയങ്കര-ഗംഭീരവുമാണ്.

Verse 160

उदयश्च महाशैल उच्छ्रितः शतयोजनम् । सवर्णवेदिकः श्रीमान्मेघपंक्तिनिषेवितः

ഉദയം എന്ന മഹാശൈലം ഉണ്ട്; അത് ശതയോജന ഉയരത്തിൽ ഉന്നതമാകുന്നു. സമവർണ്ണ വേദികകളാൽ ശോഭിതം, ശ്രീമത്തായതും, മേഘപംക്തികളാൽ നിത്യസേവിതവുമാണ്.

Verse 161

भ्राजमानोर्कसदृशैर्जातरूपमयैर्द्रुमैः । सालैस्तालैस्तमालैश्च कर्णिकारैश्च पुष्पितैः

ആ പ്രദേശം സൂര്യസദൃശമായി ദീപ്തമായി; സ്വർണമയ വൃക്ഷങ്ങളെന്നപോലെ—ശാല, താല, തമാല, പുഷ്പിത കർണികാര വൃക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായിരുന്നു।

Verse 162

अयोमुखश्च विख्यातः सर्वतो धातुमंडितः । तमालवनगंधश्च पर्वतो मलयः शुभः

അയോമുഖ പർവ്വതം പ്രസിദ്ധമാണ്; എല്ലാടവും ധാതുക്കളാൽ മണ്ടിതം. തമാലവനങ്ങളുടെ സുഗന്ധത്തോടെ ശുഭമായ മലയപർവ്വതം പരിമളിക്കുന്നു।

Verse 163

सुराष्ट्राश्च सबाह्लीकाश्शूद्राभीरास्तथैव च । भोजाः पांड्याश्च वंगाश्च कलिंगास्ताम्रलिप्तकाः

സുരാഷ്ട്രർ, ബാഹ്ലീകർ; അതുപോലെ ശൂദ്രരും ആഭീരരും; ഭോജർ, പാണ്ഡ്യർ, വംഗർ, കലിംഗർ, താമ്രലിപ്തനിവാസികളും (ഉണ്ടായിരുന്നു)।

Verse 164

तथैव पौंड्राः शुभ्राश्च वामचूडास्सकेरलाः । क्षोभितास्तेन दैत्येन देवाश्चाप्सरसां गणाः

അതുപോലെ പൗണ്ഡ്രർ, ശുഭ്രർ, വാമചൂഡർ, കേരളർ; ദേവഗണങ്ങളും അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങളും—ആ ദൈത്യനാൽ ക്ഷുബ്ധരായി।

Verse 165

अगस्त्यभवनं चैव यदगस्त्यकृतं पुरा । सिद्धचारणसंघैश्च विप्रकीर्णं मनोहरम्

അഗസ്ത്യന്റെ ആശ്രമവും—പുരാതനകാലത്ത് സ്വയം അഗസ്ത്യൻ നിർമ്മിച്ചതും—മനോഹരമായിരുന്നു; സിദ്ധ-ചാരണ സംഘങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 166

विचित्रनानाविहगं सपुष्पितमहाद्रुमम् । जातरूपमयैः शृंगैरप्सरोगणसेवितम्

അത് അനവധി അത്ഭുതകരമായ നാനാവിധ പക്ഷികളാൽ നിറഞ്ഞതും, പുഷ്പിതമായ മഹാവൃക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, സ്വർണമയ ശിഖരങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചതും, അപ്സരാഗണങ്ങൾ സേവിച്ചതുമായിരുന്നു।

Verse 167

गिरिः पुष्पितकश्चैव लक्ष्मीवान्प्रियदर्शनः । उत्थितः सागरं भित्वा विश्रामश्चंद्रसूर्ययोः

ആ പർവ്വതം പുഷ്പിതവും, ഐശ്വര്യസമ്പന്നവും, ദർശനസുഖകരവുമായിരുന്നു; അത് സമുദ്രം ഭേദിച്ച് ഉയർന്നു ചന്ദ്രസൂര്യന്മാർക്ക് വിശ്രമസ്ഥാനമായി മാറി।

Verse 168

रराज स महाशृंगैर्गगनं विलिखन्निव । चंद्रसूर्यांशुसंकाशैः सागरांबुसमावृतैः

അത് മഹാശിഖരങ്ങളാൽ ആകാശം കുറിയുന്നതുപോലെ ദീപ്തമായി; ചന്ദ്രസൂര്യകിരണങ്ങളെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ച്, സമുദ്രജലങ്ങൾ ചുറ്റും ആവൃതമായിരുന്നു।

Verse 169

विद्युत्त्वान्पर्वतः श्रीमानायतः शतयोजनम् । विद्युतां यत्र संपाता निपात्यंते नगोत्तमे

വിദ്യുത്ത്വാൻ എന്നൊരു ശ്രീമത്തായ പർവ്വതമുണ്ട്; അത് ശതയോജന വ്യാപ്തിയുള്ളതാണ്; ആ ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതത്തിൽ മിന്നലുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ പതിക്കുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു।

Verse 170

ऋषभः पर्वतश्चैव श्रीमानृषभसंस्थितः । कुंजरः पर्वतः श्रीमानगस्त्यस्य गृहं शुभम्

ഋഷഭ എന്നൊരു ശുഭവും ശ്രീമത്തുമായ പർവ്വതമുണ്ട്; അവിടെ ഋഷഭൻ സ്ഥാപിതനായി നിലകൊള്ളുന്നു. കൂടാതെ കുഞ്ജര എന്ന ശ്രീമത്തായ പർവ്വതം അഗസ്ത്യമുനിയുടെ ശുഭമായ വാസസ്ഥലമാണ്।

Verse 171

विमलाख्या च दुर्द्धर्षा सर्पाणां मालती पुरी । तथा भोगवती चापि दैत्येंद्रेणाभिकंपिता

വിമലാഖ്യാ—ദുര്‍ദ്ധര്‍ഷ—എന്നതും സര്‍പ്പങ്ങളുടെ മാലതീപുരിയും, അതുപോലെ ഭോഗവതിയും ദൈത്യേന്ദ്രനാല്‍ കുലുങ്ങിപ്പോയി.

Verse 172

महासेनगिरिश्चैव पारियात्रश्च पर्वतः । चक्रवांश्च गिरिश्रेष्ठो वाराहश्चैव पर्वतः

മഹാസേനഗിരിയും പാരിയാത്രപര്‍വ്വതവും ഉണ്ട്; ചക്രവാന്‍—ഗിരിശ്രേഷ്ഠന്‍—എന്നതും വാരാഹപര്‍വ്വതവും കൂടിയുണ്ട്.

Verse 173

प्राग्ज्योतिषपुरं चापि जातरूपमयं शुभम् । यस्मिन्नुवास दुष्टात्मा नरको नाम दानवः

പ്രാഗ്ജ്യോതിഷപുരം എന്ന ശുഭനഗരവും ഉണ്ടായിരുന്നു; അത് സ്വര്‍ണമയം; അവിടെ നരകന്‍ എന്ന ദുഷ്ടാത്മ ദാനവന്‍ വസിച്ചു.

Verse 174

मेघश्च पर्वतश्रेष्ठो मेघगंभीरनिस्स्वनः । षष्टिस्तत्र सहस्राणि पर्वतानां विशांपते

മേഘം എന്ന പര്‍വ്വതം പര്‍വ്വതശ്രേഷ്ഠന്‍; അതിന്റെ നാദം മേഘഗര്‍ജ്ജനപോലെ ഗംഭീരം. അവിടെ, ഹേ ജനാധിപതേ, അറുപതിനായിരം പര്‍വ്വതങ്ങളുണ്ട്.

Verse 175

तरुणादित्यसंकाशो मेरुश्चैव महान्गिरिः । यक्षराक्षसगंधर्वैर्नित्यं सेवितकंदरः

മഹാഗിരിയായ മേരു യുവസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തമാണ്; അതിന്റെ ഗുഹകളും കന്ദരങ്ങളും യക്ഷര്‍, രാക്ഷസര്‍, ഗന്ധര്‍വര്‍ എന്നിവരാല്‍ നിത്യം സേവിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 176

हेमगर्भो महासेनस्तथा मेघसखो गिरिः । कैलासश्चैव शैलेंद्रो दानवेंद्रेण कंपितः

ഹേമഗർഭൻ, മഹാസേനൻ, മേഘസഖൻ എന്ന ഗിരി—പർവ്വതരാജനായ കൈലാസവും കൂടി—ദാനവേന്ദ്രനാൽ കുലുങ്ങിപ്പോയി.

Verse 177

हेमपुष्करसञ्छन्नं तेन वैखानसं सरः । कंपितं मानसं चैव हंसकारंडवाकुलम्

അതുകൊണ്ട് സ്വർണ്ണപദ്മങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട വൈഖാനസ സരോവർ കലങ്ങിപ്പോയി; ഹംസങ്ങളും കാരണ്ഡവ പക്ഷികളും നിറഞ്ഞ മാനസ സരോവർയും കുലുങ്ങി.

Verse 178

त्रिशृंगः पर्वतश्रेष्ठः कुमारी च सरिद्वरा । तुषारचयसंच्छन्नो मंदरश्चापि पर्वतः

ത്രിശൃംഗം പർവ്വതങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠം; കുമാരി നദികളിൽ ഉത്തമം; മന്ദരപർവ്വതവും ഹിമക്കൂമ്പാരങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 179

उशीरबीजश्च गिरिर्भद्रप्रस्थस्तथाद्रिराट् । प्रजापतिगिरिश्चैव तथा पुष्करपर्वतः

ഉശീരബീജൻ എന്ന ഗിരി, ഭദ്രപ്രസ്ഥം, അദ്രിരാട്; അതുപോലെ പ്രജാപതിഗിരിയും പുഷ്കരപർവ്വതവും (ഉണ്ട്).

Verse 180

देवाभः पर्वतश्चैव तथा वै वालुकागिरिः । क्रौंचः सप्तर्षिशैलश्च धूम्रवर्णश्च पर्वतः

ദേവാഭ പർവ്വതവും വാലുകാഗിരിയും; ക്രൗഞ്ചം, സപ്തർഷിശൈലം, ധൂമ്രവർണ്ണം എന്ന പർവ്വതവും (ഉണ്ട്).

Verse 181

एते चान्ये च गिरयो देशा जनपदास्तथा । नद्यः ससागराः सर्वाः दानवेनाभिकंपिताः

ഇവയും മറ്റു അനേകം പർവതങ്ങളും ദേശങ്ങളും ജനപദങ്ങളും; സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടിയ എല്ലാ നദികളും—എല്ലാം ദാനവനാൽ ശക്തമായി കുലുങ്ങിപ്പോയി.

Verse 182

कपिलश्च महीपुत्रो व्याघ्रवांश्च प्रकंपितः । खेचराश्च निशापुत्राः पातालतलवासिनः

ഭൂമിപുത്രനായ കപിലനും വ്യാഘ്രവംശവും കുലുങ്ങി; അതുപോലെ ഖേചരരും നിശാപുത്രരും പാതാളതലവാസികളും വിറച്ചു.

Verse 183

गणस्तथापरो रौद्रो मेघनामांकुशायुधः । ऊर्द्ध्वगो भीमवेगश्च सर्व एतेभिकंपिताः

മറ്റൊരു ഗണവും—രൗദ്രവും ഉഗ്രവും—‘മേഘ’ എന്ന നാമധേയൻ, അങ്കുശം ആയുധമായി ധരിച്ചവൻ; കൂടെ ഊർധ്വഗനും ഭീമവേഗനും—എല്ലാവരും കുലുങ്ങി.

Verse 184

गदी शूली करालश्च हिरण्यकशिपुस्तथा । जीमूतघननिर्घोषो जीमूत इव वेगवान्

ഗദയും ശൂലവും ധരിച്ചു, കരാളരൂപത്തോടെ—ഹിരണ്യകശിപുവിനെപ്പോലെ—ഘനമേഘഗർജ്ജനപോലെ മുഴങ്ങി, മേഘംപോലെ വേഗവാനായിരുന്നു.

Verse 185

देवारिर्दितिजो दृप्तो नृसिंहं समुपाद्रवत् । स तु तेन ततस्तीक्ष्णैर्मृगेंद्रेण महानखैः

ദേവശത്രുവായ ദിതിജൻ, ദർപ്പിത ദാനവൻ നൃസിംഹനെ ആക്രമിച്ചു; എന്നാൽ ആ മൃഗേന്ദ്രൻ തന്റെ തീക്ഷ്ണ മഹാനഖങ്ങളാൽ അവനെ പ്രഹരിച്ചു.

Verse 186

तदोंकारसहायेन विदार्य निहतो युधि । मही च कालश्च शशीनभश्च ग्रहास्स सूर्याश्च दिशश्च सर्वाः

പവിത്ര ‘ഓം’കാരത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ അവൻ ചീന്തപ്പെട്ടു യുദ്ധത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു; അപ്പോൾ ഭൂമി, കാലം, ചന്ദ്രൻ, ആകാശം, ഗ്രഹങ്ങൾ, സൂര്യൻ, എല്ലാ ദിക്കുകളും നടുങ്ങി।

Verse 187

नद्यश्च शैलाश्च महार्णवाश्च गताः प्रसादं दितिपुत्रनाशात् । ततः प्रमुदिता देवा ऋषयश्च तपोधनाः

ദിതിപുത്രന്റെ നാശം മൂലം നദികളും പർവതങ്ങളും മഹാസമുദ്രങ്ങളും ആശ്വാസം പ്രാപിച്ചു; തുടർന്ന് ദേവന്മാരും തപോധനരായ ഋഷിമാരും ആനന്ദിച്ചു।

Verse 188

तुष्टुवुर्नामभिर्दिव्यैरादिदेवं सनातनम् । यत्त्वया विधृतं देव नारसिंहमिदं वपुः

അവർ ദിവ്യനാമങ്ങളാൽ സനാതന ആദിദേവനെ സ്തുതിച്ചു—“ഹേ ദേവാ! ഈ നരസിംഹവപു നീ തന്നെയാണ് ധരിച്ചത്.”

Verse 189

एतदेवार्चयिष्यंति परापरविदो जनाः । ब्रह्मोवाच । भवान्ब्रह्मा च रुद्रश्च महेंद्रो देवसत्तमः

പരവും അപരവും അറിയുന്നവർ ഇതേ ആരാധിക്കും. ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—“നീ തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മാ, നീ തന്നെയാണ് രുദ്രൻ, നീ തന്നെയാണ് മഹേന്ദ്രൻ—ദേവസത്തമാ!”

Verse 190

भवान्कर्त्ता विकर्त्ता च लोकानां प्रभवोऽव्ययः । परां च सिद्धिं च परं च सत्वं परं रहस्यं परमं हविश्च

നീ തന്നെയാണ് സൃഷ്ടികർത്താവും വികർത്താവും (പരിവർത്തക-സംഹാരകൻ); ലോകങ്ങളുടെ അവ്യയ ഉത്ഭവം. നീ തന്നെയാണ് പരമസിദ്ധി, പരമ സത്ത്വ-ശുദ്ധി, പരമ രഹസ്യം, പരമ ഹവിസ് (യജ്ഞാർപ്പണം) കൂടെ।

Verse 191

परं च धर्मं परमं यशश्च त्वामाहुरग्र्यं परमं पुराणम् । परं च सत्यं परमं तपश्च परं पवित्रं परमं च मार्गं

അവർ നിന്നെ പരമധർമ്മവും പരമയശസ്സും എന്നു—അഗ്ര്യമായ പരമപുരാണമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു. നീ തന്നെയാണ് പരമസത്യം, പരമതപസ്സ്, പരമപാവനകൻ, പരമമാർഗം.

Verse 192

परं च यज्ञं परमं च होत्रं त्वामाहुरग्य्रं परमं पुराणम् । परं शरीरं परमं च ब्रह्म परं च योगं परमां च वाणीम्

അവർ നിന്നെ പരമയജ്ഞവും പരമഹോമവും (ആഹുതിയും) എന്നു—അഗ്ര്യമായ പരമപുരാണമെന്നു പറയുന്നു. നീ തന്നെയാണ് പരമശരീരം, പരമബ്രഹ്മം; പരമയോഗവും പരമവാണിയും നീ തന്നെ.

Verse 193

परं रहस्यं परमां गतिं च त्वामाहुरग्य्रं परमं पुराणम् । एवमुक्त्वा तु भगवान्सर्वलोकपितामहः

അവർ നിന്നെ പരമരഹസ്യവും പരമഗതിയും (ലക്ഷ്യവും) എന്നു—അഗ്ര്യമായ പരമപുരാണമെന്നു പറയുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ഭഗവാൻ സർവലോകപിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാ)…

Verse 194

स्तुत्वा नारायणं देवं ब्रह्मलोकं गतः प्रभुः । ततो नदत्सु तूर्येषु नृत्यंतीष्वप्सरःसु च

നാരായണദേവനെ സ്തുതിച്ച് പ്രഭു ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി. തുടർന്ന് തൂര്യങ്ങളുടെ നാദം മുഴങ്ങുകയും അപ്സരസ്സുകൾ നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്തപ്പോൾ…

Verse 195

क्षीरोदस्योत्तरं कूलं जगाम हरिरीश्वरः । नारसिंहं वपुर्देवः स्थापयित्वा सुदीप्तिमान्

ഹരി ഈശ്വരൻ ക്ഷീരസമുദ്രത്തിന്റെ ഉത്തര തീരത്തേക്ക് പോയി. ദേവൻ നരസിംഹവപു സ്ഥാപിച്ച് (ധരിച്ച്) അത്യന്തം ദീപ്തിമാനായി പ്രകാശിച്ചു.

Verse 196

पौराणं रूपमास्थाय प्रययौ गरडध्वजः । अष्टचक्रेण यानेन भूतियुक्तेन भास्वता

പൗരാണിക രൂപം സ്വീകരിച്ച് ഗരുഡധ്വജനായ പ്രഭു പുറപ്പെട്ടു; എട്ടുചക്രങ്ങളുള്ള, ദീപ്തവും ഐശ്വര്യയുക്തവുമായ ദിവ്യയാനത്തിൽ അദ്ദേഹം ആരൂഢനായിരുന്നു।

Verse 197

अव्यक्तप्रकृतिर्देवः स्वस्थानं गतवान्प्रभुः

അവ്യക്ത പ്രകൃതിസ്വരൂപനായ ദേവപ്രഭു തന്റെ സ്വസ്ഥാനമായ സ്വധാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങിപ്പോയി।