Sukta 23

Mantra 1

गणानां त्वा गणपतिं हवामहे कविं कवीनामुपमश्रवस्तमम् । ज्येष्ठराजं ब्रह्मणां ब्रह्मणस्पत आ नः शृण्वन्नूतिभिः सीद सादनम् ॥

ಗಣಗಳ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ನಾವು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ—ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿ, ಉಪಮೆಯಿಲ್ಲದ ಅತ್ಯಂತ ಖ್ಯಾತನಾದವನು. ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿ, ಮಂತ್ರಗಳ ಜ್ಯೇಷ್ಠರಾಜ, ಬ್ರಹ್ಮ (ವಾಣಿ) ಯ ಅಧಿಪತಿ; ನಮ್ಮನ್ನು ಕೇಳು, ನಿನ್ನ ಸಹಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದು, ನಮ್ಮ ಅಂತರಂಗ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೋ.

Mantra 2

देवाश्चित्ते असुर्य प्रचेतसो बृहस्पते यज्ञियं भागमानशुः । उस्रा इव सूर्यो ज्योतिषा महो विश्वेषामिज्जनिता ब्रह्मणामसि ॥

ಹೇ ಬೃಹಸ್ಪತೇ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಅಸುರ್ಯ (ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಮಯ) ಪ್ರಚೇತಸೇ! ದೇವತೆಗಳೂ ಸಹ ನಿನ್ನ ಮೂಲಕವೇ ತಮ್ಮ ಯಜ್ಞೀಯ ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಉಷಸ್ಸಿನ ಗೋವುಗಳಂತೆ ಮಹಾ ಜ್ಯೋತಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಂತೆ, ನೀನು ನಿಜಕ್ಕೂ ಎಲ್ಲ ಮಂತ್ರಗಳ ಜನಕ—ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಹ್ಮ (ವಾಣಿ)ಯ ಸೃಜನಮೂಲ.

Mantra 3

आ विबाध्या परिरापस्तमांसि च ज्योतिष्मन्तं रथमृतस्य तिष्ठसि । बृहस्पते भीमममित्रदम्भनं रक्षोहणं गोत्रभिदं स्वर्विदम् ॥

ಆವರಣದ ಅಂಧಕಾರಗಳನ್ನೂ ಶತ್ರು ಒತ್ತಡಗಳನ್ನೂ ತಳ್ಳಿ ಹಾಕಿ, ನೀನು ಋತ (ಸತ್ಯ)ದ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯ ರಥದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರನಾಗಿರುವೆ. ಹೇ ಬೃಹಸ್ಪತೇ, ಭೀಕರ, ಶತ್ರುವಿನ ದಂಭವನ್ನು ಭಂಗಮಾಡುವವ, ರಕ್ಷಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವ, ಗುಹೆ (ಗೋತ್ರ)ಯನ್ನು ಭೇದಿಸುವವ, ಸ್ವರ್ (ಪ್ರಕಾಶಲೋಕ)ವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವ!

Mantra 4

सुनीतिभिर्नयसि त्रायसे जनं यस्तुभ्यं दाशान्न तमंहो अश्नवत् । ब्रह्मद्विषस्तपनो मन्युमीरसि बृहस्पते महि तत्ते महित्वनम् ॥

ಸುನೀತಿಗಳಿಂದ ನೀನು ಮಾನವನನ್ನು ಸರಿದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀ; ನಿನಗೆ ದಾನ ಅರ್ಪಿಸುವವನು ದುಃಖ-ಕ್ಲೇಶಕ್ಕೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮದ್ವೇಷಿಗಳ ಮೇಲೆ ನೀನು ದಹನಶಕ್ತಿ, ಶತ್ರು ಮನ್ಯುವನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು. ಹೇ ಬೃಹಸ್ಪತೇ, ಮಹಾನ್ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆ—ಅತಿಮಹಾನ್ ನಿನ್ನ ಮಹತ್ತ್ವ!

Mantra 5

न तमंहो न दुरितं कुतश्चन नारातयस्तितिरुर्न द्वयाविनः । विश्वा इदस्माद्ध्वरसो वि बाधसे यं सुगोपा रक्षसि ब्रह्मणस्पते ॥

ಓ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತೇ! ನೀನು ಸುಗೋಪನಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವವನನ್ನು ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಅಂಹಃ (ಕ್ಲೇಶ)ವೂ ಅಲ್ಲ, ದುರಿತ (ಪಾಪ-ಅಪಶಕುನ)ವೂ ಅಲ್ಲ, ಶತ್ರು ಆಕ್ರಮಣಕಾರರೂ ಅಲ್ಲ, ದ್ವಿಚಾರಿಗಳೂ (ದ್ವಯಾವಿನಃ) ಮೀರಲಾರರು. ಅವನ ಮೇಲೆ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ವಕ್ರ ಹಿಂಸೆಗಳನ್ನೂ ಉಪದ್ರವಗಳನ್ನೂ ನೀನು ದೂರ ತಳ್ಳುತ್ತೀ—ನೀನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಪಾಡುವ ಅವನನ್ನು, ಓ ವಾಕ್ಯದ ಅಧಿಪತಿ.

Mantra 6

त्वं नो गोपाः पथिकृद्विचक्षणस्तव व्रताय मतिभिर्जरामहे । बृहस्पते यो नो अभि ह्वरो दधे स्वा तं मर्मर्तु दुच्छुना हरस्वती ॥

ನೀನು ನಮ್ಮ ಗೋಪಾ (ರಕ್ಷಕ), ಪಥಿಕೃತ್ (ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾತೃ), ವಿಚಕ್ಷಣ (ಸ್ಪಷ್ಟದರ್ಶಿ); ನಮ್ಮ ಮತಿ (ಚಿಂತನೆ)ಗಳಿಂದ ನಿನ್ನ ವ್ರತ (ಪವಿತ್ರ ನಿಯಮ/ಕರ್ಮವಿಧಿ)ದಲ್ಲಿ ನಾವು ಬೆಳೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ. ಓ ಬೃಹಸ್ಪತೇ! ಯಾರು ನಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ವಕ್ರ ಹಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರನ್ನು ನಿನ್ನದೇ ಬಲವು ಭಯಂಕರ ದುಚ್ಚುನಾ ಮೂಲಕ ನುಚ್ಚುನೂರಾಗಿಸಲಿ—ಓ ಹರಸ್ವತೀ!

Mantra 7

उत वा यो नो मर्चयादनागसोऽरातीवा मर्तः सानुको वृकः । बृहस्पते अप तं वर्तया पथः सुगं नो अस्यै देववीतये कृधि ॥

ಮತ್ತೆ, ದೋಷವಿಲ್ಲದ ನಮ್ಮನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಲು ಯಾವುದೋ ಮರಣ್ಯ—ತೋಳದಂತೆ ಕ್ರೂರ, ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಸರಿಯುವ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಶತ್ರು—ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ಓ ಬೃಹಸ್ಪತೇ! ಅವನನ್ನು ನಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೂರ ತಿರುಗಿಸು. ದೇವಶಕ್ತಿಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಗೆ (ದೇವವೀತಯೇ) ನಮ್ಮ ದಾರಿಯನ್ನು ಸುಗಮವೂ ತೆರೆಯಾದುದಾಗಿಯೂ ಮಾಡು.

Mantra 8

त्रातारं त्वा तनूनां हवामहेऽवस्पर्तरधिवक्तारमस्मयुम् । बृहस्पते देवनिदो नि बर्हय मा दुरेवा उत्तरं सुम्नमुन्नशन् ॥

ಹೇ ಬೃಹಸ್ಪತೇ, ನಮ್ಮ ತನುಗಳ ತ್ರಾತನಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ನಾವು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ—ದೂರ ತಳ್ಳುವವನೇ, ನಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ವಚನ ಹೇಳುವ ಅಧಿವಕ್ತನೇ, ಅಸಮ್ಮೂಢನೇ. ದೇವರ ನಿಂದಕರನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕುಗ್ಗಿಸು; ದುರೆವ (ದುರುದ್ದೇಶಿಗಳು) ನಮ್ಮ ಉನ್ನತ ಸುಮ್ನ (ಮಂಗಳ)ವನ್ನು ತಲುಪದಿರಲಿ.

Mantra 9

त्वया वयं सुवृधा ब्रह्मणस्पते स्पार्हा वसु मनुष्या ददीमहि । या नो दूरे तळितो या अरातयोऽभि सन्ति जम्भया ता अनप्नसः ॥

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತೇ, ಸುವೃದ್ಧನೇ, ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಮಾನವರಿಗೆ ಸ್ಪಾರ್ಹ ವಸು—ಆಕಾಂಕ್ಷಿತ ಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನು—ಪಡೆಯುವೆವು. ದೂರದಿಂದ ಹೊಡೆಯುವವರನ್ನೂ, ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಿಬರುವ ವೈರಗಳನ್ನೂ ಜಂಭಯ—ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡು; ಅವು ಶಕ್ತಿಹೀನವಾಗಿ, ಅನಪ್ನಸ (ಫಲರಹಿತ)ವಾಗಲಿ.

Mantra 10

त्वया वयमुत्तमं धीमहे वयो बृहस्पते पप्रिणा सस्निना युजा । मा नो दुःशंसो अभिदिप्सुरीशत प्र सुशंसा मतिभिस्तारिषीमहि ॥

ಹೇ ಬೃಹಸ್ಪತೇ, ನಿನ್ನೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಉತ್ತಮ ವಯಃ—ಪ್ರಾಣಬಲದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು—ಧರಿಸುತ್ತೇವೆ; ಪ್ರವಾಹಮಯವೂ ವಿಜಯಶೀಲವೂ ಆದದೊಂದಿಗೇ ಯುಕ್ತರಾಗಿದ್ದೇವೆ. ದುಃಶಂಸ—ನಮ್ಮನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಲು ಬಯಸುವ ದುರ್ವಕ್ತಾ—ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅಧಿಪತ್ಯ ಸಾಧಿಸದಿರಲಿ; ಬದಲಾಗಿ ಸುಶಂಸ ಮತಿ ಗಳಿಂದ ನಾವು ದಾಟಿ ಗಮ್ಯವನ್ನು ತಲುಪೋಣ.

Mantra 11

अनानुदो वृषभो जग्मिराहवं निष्टप्ता शत्रुं पृतनासु सासहिः । असि सत्य ऋणया ब्रह्मणस्पत उग्रस्य चिद्दमिता वीळुहर्षिणः ॥

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿ (ವಾಣಿಯ ಅಧಿಪತಿ), ನೀನು ಅಚಲ ವೃಷಭ; ಅಂತರಂಗ ಯುದ್ಧದ ಆಹ್ವಾನಕ್ಕೆ ನೀನು ಹೊರಟು ಬರುತ್ತೀ. ಪೃತನಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಶತ್ರುವನ್ನು ದಹಿಸಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗುತ್ತೀ. ನೀನು ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪ; ಋಣಯಾ—ಋತಮಾರ್ಗದ ಅನ್ವೇಷಕರ ನಡುವೆ ಸಂಚರಿಸುವವನು. ಉಗ್ರ ಬಲವನ್ನೂ ನೀನು ದಮನಿಸುವೆ, ಹೇ ವೀಳುಹರ್ಷಿಣ—ಶೂರರನ್ನು ಹರ್ಷಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿ.

Mantra 12

अदेवेन मनसा यो रिषण्यति शासामुग्रो मन्यमानो जिघांसति । बृहस्पते मा प्रणक्तस्य नो वधो नि कर्म मन्युं दुरेवस्य शर्धतः ॥

ಯಾರು ಅದೆವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಗ್ರನಾಗಿ, ತಾನು ಮಹಾಬಲವಂತನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಘಾತ ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೋ—ಹೇ ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಅವನ ಪ್ರಹಾರ ನಮ್ಮನ್ನು ತಲುಪದಿರಲಿ. ದುರೆವಸ್ಯ ಮನ್ಯುವನ್ನೂ ಅದರ ಶತ್ರುಸಂಘವನ್ನೂ ನೀನು ಕೆಳಗೆ ಬೀಳಿಸು.

Mantra 13

भरेषु हव्यो नमसोपसद्यो गन्ता वाजेषु सनिता धनंधनम् । विश्वा इदर्यो अभिदिप्स्वो मृधो बृहस्पतिर्वि ववर्हा रथाँ इव ॥

ಭರೇಷು—ಸಮರದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ—ಅವನು ಹವ್ಯ, ನಮಸ್ಕಾರದಿಂದ ಉಪಸದ್ಯ—ಸಮೀಪಿಸಬೇಕಾದವನು. ವಾಜೇಷು ಅವನು ಗಂತಾ—ಬರುವವನು; ಧನಂ-ಧನಮ್—ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಸಂಪತ್ತು ಗೆಲ್ಲುವವನು. ಈರ್ಷ್ಯಾಳು ಆಕ್ರಮಣಕಾರನ ಎಲ್ಲಾ ಮೃಧಗಳನ್ನು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ರಥಗಳು ಅಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿ ದಾಟುವಂತೆ ಚದುರಿಸಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

Mantra 14

तेजिष्ठया तपनी रक्षसस्तप ये त्वा निदे दधिरे दृष्टवीर्यम् । आविस्तत्कृष्व यदसत्त उक्थ्यं बृहस्पते वि परिरापो अर्दय ॥

ಓ ಬೃಹಸ್ಪತೇ! ನಿನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ದಹನತಪದಿಂದ, ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟವೀರ್ಯವು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಂದೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟ ರಕ್ಷಸರನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕು. ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಇನ್ನೂ ಅಸತ್/ಅಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದುದನ್ನು—ಉಕ್ಥ್ಯ (ಸ್ತುತಿಗೀತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ)ವಾದುದನ್ನು—ಪ್ರಕಟಮಾಡು; ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವರಿದು ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಉಪದ್ರವಗಳನ್ನು ಚೂರುಮೂರು ಮಾಡಿ ದೂರ ಓಡಿಸು.

Mantra 15

बृहस्पते अति यदर्यो अर्हाद्द्युमद्विभाति क्रतुमज्जनेषु । यद्दीदयच्छवस ऋतप्रजात तदस्मासु द्रविणं धेहि चित्रम् ॥

ಓ ಬೃಹಸ್ಪತೇ! ಆರ್ಯ (ಉದಾತ್ತ)ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಮೀರಿ, ದ್ಯುಮತ್ (ಪ್ರಕಾಶಮಾನ)ವಾಗಿ ಜನಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರತು-ಸಹಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವಾಗ—ಓ ಋತಪ್ರಜಾತ, ನಿನ್ನ ಶವಸ (ಬಲ)ದಿಂದ ನೀನು ಅವನನ್ನು ದೀಪ್ತಗೊಳಿಸುವಾಗ—ಆ ಚಿತ್ರ (ಬಹುರೂಪ) ದ್ರವಿಣ, ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಧನವನ್ನು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸು.

Mantra 16

मा नः स्तेनेभ्यो ये अभि द्रुहस्पदे निरामिणो रिपवोऽन्नेषु जागृधुः । आ देवानामोहते वि व्रयो हृदि बृहस्पते न परः साम्नो विदुः ॥

ನಮ್ಮ ಪಾದ (ಆಧಾರ)ದ ವಿರುದ್ಧ ದ್ರೋಹವನ್ನು ಯೋಚಿಸುವ ಆ ಕಳ್ಳರು—ಅನೀರಾಮಿಣ (ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬಾರದ) ಶತ್ರುಗಳು, ಅನ್ನ/ಪೋಷಣೆಗೆ ಲಾಲಸೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಿರುವವರು—ನಮ್ಮನ್ನು ತಲುಪದಿರಲಿ. ಓ ಬೃಹಸ್ಪತೇ! ನೀನು ದೇವರ ರಕ್ಷಣಾಕವಚವನ್ನು ನೇಯುತ್ತೀ; ಹೃದಯದಲ್ಲಿನ ವ್ರಯೋ (ಆವರಣ/ಬಂಧನ)ಗಳನ್ನು ನೀನು ತೆರೆಯುತ್ತೀ—ಸಾಮ್ನದ ಗುಪ್ತ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು (ರಹಸ್ಯ ಸ್ವರಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು) ನಿನ್ನಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಯಾರೂ ತಿಳಿಯರು.

Mantra 17

विश्वेभ्यो हि त्वा भुवनेभ्यस्परि त्वष्टाजनत्साम्नःसाम्नः कविः । स ऋणचिदृणया ब्रह्मणस्पतिर्द्रुहो हन्ता मह ऋतस्य धर्तरि ॥

ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಂದಲೂ, ಎಲ್ಲ ಭುವನಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಿ, ತ್ವಷ್ಟೃನು ನಿನ್ನನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು—ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿ, ಸಾಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮವಾದ ಗಾನ. ಆ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿ ಋಣದಿಂದ ಬಂಧಿತರ ಮಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಋಣಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುವವನು; ದ್ರೋಹವನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ಮಹಾ ಋತದ ಧಾರಕನು.

Mantra 18

तव श्रिये व्यजिहीत पर्वतो गवां गोत्रमुदसृजो यदङ्गिरः । इन्द्रेण युजा तमसा परीवृतं बृहस्पते निरपामौब्जो अर्णवम् ॥

ನಿನ್ನ ಶ್ರೀಯಿಗಾಗಿ ಪರ್ವತವು ಚಿದ್ರವಾಯಿತು; ಹೇ ಅಙ್ಗಿರಸ, ಗೋವಿನ ಗುಪ್ತ ಗೋತ್ರವನ್ನು ನೀನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇಂದ್ರನೊಂದಿಗೆ ಯುಜವಾಗಿ, ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಜಲಗಳಿಂದ ನೀನು ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದೆ—ಹೇ ಬೃಹಸ್ಪತೇ, ಅಡಗಿದ್ದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನೀನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದೆ.

Mantra 19

ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

ಹೇ ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತೇ, ನೀನೇ ಈ ಸೂಕ್ತದ ಯಂತಾ—ಚಾಲಕ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ; ಇದನ್ನು ಅರಿತು ಜಾಗ್ರತವಾಗು, ನಮ್ಮ ತನಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸು. ಯದು ಸರ್ವ ಭದ್ರವೋ ಅದನ್ನು ದೇವರುಗಳು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ; ವಿದಥದಲ್ಲಿ ನಾವು ಬೃಹದ್ವಾಣಿ ನುಡಿದು, ಅಂತರಂಗ ವೀರರಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧರಾಗೋಣ.