
Sukta 2.31
Gṛtsamada (Bhārgava)
Mitra-Varuṇa (with collective invocation of Ādityas, Rudras, Vasus)
Triṣṭubh
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ವರುಣರನ್ನು ಋತದ ಸ್ಥಿರೀಕರಣಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿಯೂ ಸರಿಯಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವರಾಗಿಯೂ ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಯಜಮಾನನ ಯಾತ್ರೆಯ “ರಥ”ವನ್ನು ಧಾರಣೆಮಾಡಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವಂತೆ, ಆದಿತ್ಯರು, ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ವಸುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು ವಿಶ್ವದೇವರ ವಿಸ್ತೃತ ಆವಾಹನವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿ—ತ್ವಷ್ಟೃ, ಇಳಾ, ಭಗ, ದ್ಯಾವಾ-ರೋದಸೀ, ಪೂಷನ್, ಪುರಂಧಿ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನರು—ಎಂಬ ಎಲ್ಲ ಸಹಾಯಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಯಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಸನವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕವಿ ತನ್ನ ವಚನಗಳನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತ ಸ್ತುತಿರಥದಂತೆ “ರೂಪಿಸಿ”, ಶ್ರವಸ್ (ಕೀರ್ತಿ/ಪ್ರೇರಿತ ಶ್ರವಣ), ವಾಜ (ವೀರ್ಯ/ಬಲ) ಮತ್ತು ಧೀತಿ (ಪ್ರಕಾಶಿತ ಚಿಂತನೆ)ಗಳನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾನೆ.
Mantra 1
अस्माकं मित्रावरुणावतं रथमादित्यै रुद्रैर्वसुभिः सचाभुवा । प्र यद्वयो न पप्तन्वस्मनस्परि श्रवस्यवो हृषीवन्तो वनर्षदः ॥
ಹೇ ಮಿತ್ರ-ವರುಣರೇ! ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಯಾತ್ರೆಯ ರಥವನ್ನು ಧರಿಸಿರಿ—ಏಕಸಮ್ಮತವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಆದಿತ್ಯರು, ರುದ್ರರು ಮತ್ತು ವಸುಗಳೊಂದಿಗೆ. ನಮ್ಮ ಶ್ರವಸ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ತಮ್ಮ ಗೂಡಿನ ಸುತ್ತ ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ ಹಾರಿಬಂದು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯುವಾಗ, ಅವು ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯ ಆನಂದದಿಂದ ಹರ್ಷಿಸಿ ವಿಶಾಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಸನಗ್ರಹಣ ಮಾಡಲಿ.
Mantra 2
अध स्मा न उदवता सजोषसो रथं देवासो अभि विक्षु वाजयुम् । यदाशवः पद्याभिस्तित्रतो रजः पृथिव्याः सानौ जङ्घनन्त पाणिभिः ॥
ಅಥ ನಿಜವಾಗಿ, ಹೇ ದೇವರೆ, ಏಕಮನಸ್ಕರೇ, ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಕುಲಗಳ ನಡುವೆ ಬಲದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಜಯಿಸುವ ರಥವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿರಿ. ವೇಗಶಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲಿನ ಧೂಳನ್ನು ದಾಟುವಾಗ, ಕೈಗಳಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊಡೆದು—ಯಾತ್ರೆಯ ವಿಜಯಕ್ಕಾಗಿ ದಾರಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 3
उत स्य न इन्द्रो विश्वचर्षणिर्दिवः शर्धेन मारुतेन सुक्रतुः । अनु नु स्थात्यवृकाभिरूतिभी रथं महे सनये वाजसातये ॥
ಮತ್ತು ಇಂದ್ರನು ಸಹ—ಸರ್ವಜನಹಿತಕಾರಿ, ಶುಭಕ್ರತು—ದಿವ್ಯ ಮರುತಗಣದೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ, ನಮ್ಮನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ನಿಂತಿರುತ್ತಾನೆ; ದ್ರೋಹವಿಲ್ಲದ ರಕ್ಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ. ಮಹಾ ಜಯಕ್ಕಾಗಿ, ಬಲದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಅವನು ರಥವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 4
उत स्य देवो भुवनस्य सक्षणिस्त्वष्टा ग्नाभिः सजोषा जूजुवद्रथम् । इळा भगो बृहद्दिवोत रोदसी पूषा पुरंधिरश्विनावधा पती ॥
ಮತ್ತು ಆ ದೇವ ತ್ವಷ್ಟೃ—ಭುವನದ ಆಧಾರ, ಲೋಕಧಾರಕ—ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಗಳ (ಗ್ನಾಭಿ:) ಜೊತೆ, ಏಕಸುರವಾಗಿ, ರಥವನ್ನು ಚಲನೆಗೆ ತರುತ್ತಾನೆ. ಇಳಾ, ಭಗ, ವಿಶಾಲ ದ್ಯೌ ಮತ್ತು ರೋದಸಿ (ಎರಡು ಲೋಕಗಳು), ಪೂಷನ್ ಮತ್ತು ಪುರಂಧಿ, ಹಾಗೆಯೇ ಅಶ್ವಿನೌ—ಈ ಇಬ್ಬರು ಪತಿಗಳು—ಈ ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಗಳು ನಮ್ಮ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಗಮನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲಿ.
Mantra 5
उत त्ये देवी सुभगे मिथूदृशोषासानक्ता जगतामपीजुवा । स्तुषे यद्वां पृथिवि नव्यसा वचः स्थातुश्च वयस्त्रिवया उपस्तिरे ॥
ಮತ್ತೆ ಆ ಎರಡು ದೇವಿಯರು—ಸುಭಗೆಯಾದ, ಒಂದೇ ದೃಷ್ಟಿಯ ಜೋಡಿ—ಉಷಸ್ಸು ಮತ್ತು ನಕ್ತಾ (ರಾತ್ರಿ), ಚಲಿಸುವ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುವವರು; ಹೇ ಪೃಥಿವಿ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೊಸ ವಚನದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುವಾಗ, ಸ್ಥಾವರ ಸತ್ತ್ವವೂ ತ್ರಿವಿಧ ಜೀವನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ನಿನ್ನ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಉಪಸ್ತರ (ಶಯನೆ/ಆಧಾರ)ವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಹಾಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
Mantra 6
उत वः शंसमुशिजामिव श्मस्यहिर्बुध्न्योऽज एकपादुत । त्रित ऋभुक्षाः सविता चनो दधेऽपां नपादाशुहेमा धिया शमि ॥
ಮತ್ತೆ ನಾನು ನಿಮ್ಮ ಶಂಸ (ಸ್ತುತಿ-ವಚನ)ವನ್ನು ಉಶಿಜರು (ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಯಜ್ಞಪುರೋಹಿತರು) ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತೇನೆ: ಅಹಿ ಬುಧ್ನ್ಯ—ಬುಧ್ನದ ಅಹಿ; ಅಜ—ಅಜನ್ಮ; ಏಕಪಾದ; ಹಾಗೆಯೇ ತ್ರಿತ, ಋಭುಕ್ಷಾನ್ ಮತ್ತು ಸವಿತೃ—ಅವರು ಅದನ್ನು ನಮಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಮತ್ತು ಅಪಾಂ ನಪಾತ—ಆಶು-ಹೇಮ (ವೇಗವಂತ-ಸುವರ್ಣ), ಧಿಯಾದಲ್ಲಿ ಶಮಿ (ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಯಥಾಸ್ಥಾಪನೆ)ಯನ್ನು ತರುತ್ತಾನೆ.
Mantra 7
एता वो वश्म्युद्यता यजत्रा अतक्षन्नायवो नव्यसे सम् । श्रवस्यवो वाजं चकानाः सप्तिर्न रथ्यो अह धीतिमश्याः ॥
ಹೇ ಯಜತ್ರ (ಪೂಜ್ಯ) ಶಕ್ತಿಗಳೇ, ಈ ವಚನಗಳನ್ನು ನಾನು ನಿಮಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಿ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ; ಋಷಿಗಳು ಅವನ್ನು ನವ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸುಸಮ್ಮತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರವಸ್ಯ (ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುವ)ವರಾಗಿ, ವಾಜ (ಬಲ-ಸಮೃದ್ಧಿ)ವನ್ನು ಕೋರಿಕೊಂಡು, ನಾವು ಧೀತಿ (ಪ್ರೇರಿತ ಚಿಂತನೆ)ಯನ್ನು ಪಡೆಯೋಣ—ಯಾತ್ರಾಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವೇಗಿಸುವ, ರಥಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ, ಸುಯೋಜಿತ ಅಶ್ವದಂತೆ.
The primary deities are Mitra and Varuṇa. The hymn also calls in allied groups—Ādityas, Rudras, and Vasus—and names other supportive powers like Tvaṣṭṛ, Pūṣan, Bhaga, Dyāvā-Rodasī, and the Aśvins.
The chariot is a ritual and life-journey symbol: the sacrifice must move forward in a straight, protected, well-yoked way. Asking the gods to uphold or set the chariot in motion means asking for orderly progress, safety, and successful completion.
It asks for śravas (renown/inspired hearing), vāja (vigor and winning strength), and dhīti (clear, illumined thought). The closing verse presents the hymn itself as carefully crafted so these attainments can be reached.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.