Opening the text

Sukta 2.1
Gṛtsamada (Bhārgava)
Agni
Gāyatrī (RV 2.1 is predominantly gāyatrī)
ಋಗ್ವೇದ 2.1ರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸರ್ವಜನ್ಯ, ಸದಾ ಶುದ್ಧನಾದ ಅಗ್ನಿಯಾಗಿ ಆವಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ—ಅವನು ದಿವ್ಯದ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ, ಜಲಗಳಿಂದಲೂ, ಕಲ್ಲು, ಮರ, ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಿಂದಲೂ ಉದ್ಭವಿಸುವವನು; ಮಾನವನ ಗೃಹದಲ್ಲಿಯೂ ಹೃದಯದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಲ್ಪಡುವವನು. ಸ್ತೋತ್ರವು ಅಗ್ನಿಯ ಅನೇಕ ಸಂಬಂಧರೂಪಗಳನ್ನು—ತಂದೆ, ಸಹೋದರ, ಪುತ್ರ, ಮತ್ತು ಮಿತ್ರ—ಪ್ರಶಂಸಿಸಿ, ಆರಾಧಕರನ್ನೂ ಯಜಮಾನರನ್ನೂ ಸಮೃದ್ಧಿ, ರಕ್ಷಣೆ, ಮತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ “ವಿಶಾಲ” (ಬೃಹತ್) ವಾಕ್ಯಪ್ರಕಟನೆಯ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸುವಂತೆ ಅವನನ್ನು ಬೇಡುತ್ತದೆ.
Mantra 1
त्वमग्ने द्युभिस्त्वमाशुशुक्षणिस्त्वमद्भ्यस्त्वमश्मनस्परि । त्वं वनेभ्यस्त्वमोषधीभ्यस्त्वं नृणां नृपते जायसे शुचिः ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ನೀನು ದ್ಯುತಿಮಯ ಉನ್ನತಗಳಿಂದ ಜನಿಸುತ್ತೀ; ನೀನು ಶೀಘ್ರ ಪ್ರಜ್ವಲಕನು; ನೀನು ಜಲಗಳಿಂದಲೂ, ಕಲ್ಲಿನಿಂದಲೂ ಜನಿಸುತ್ತೀ. ನೀನು ವನಗಳಿಂದಲೂ, ಔಷಧಿಗಳಿಂದಲೂ ಜನಿಸುತ್ತೀ; ಓ ನೃಪತಿ—ಮನುಷ್ಯರ ಅಧಿಪತೇ—ನೀನು ಶುಚಿಯಾದ, ಪವಿತ್ರ ಜ್ವಾಲೆಯಾಗಿ—ನಮ್ಮೊಳಗೆ—ಜನಿಸುತ್ತೀ.
Mantra 2
तवाग्ने होत्रं तव पोत्रमृत्वियं तव नेष्ट्रं त्वमग्निदृतायतः । तव प्रशास्त्रं त्वमध्वरीयसि ब्रह्मा चासि गृहपतिश्च नो दमे ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ನಿನ್ನದೇ ಹೋತ್ರ (ಆಹ್ವಾನ-ವಾಣಿ), ನಿನ್ನದೇ ಪೋತ್ರ (ಪವಿತ್ರೀಕರಣದ ರಕ್ಷಕ) ಋತ್ವಿಜ್ಯ; ನಿನ್ನದೇ ನೇಷ್ಟ್ರ (ಯಾತ್ರೆಯ ನಾಯಕತ್ವ); ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿದೀಪಕ ನೀನೇ. ನಿನ್ನದೇ ಪ್ರಶಾಸ್ತ್ರ (ನಿಯಾಮಕ ವಚನ); ನೀನು ಅಧ್ವರ್ಯುವಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವೆ; ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸಹ, ನಮ್ಮ ದಮೆ (ಗೃಹದಲ್ಲಿ) ಗೃಹಪತিও ಹೌದು.
Mantra 3
त्वमग्न इन्द्रो वृषभः सतामसि त्वं विष्णुरुरुगायो नमस्यः । त्वं ब्रह्मा रयिविद्ब्रह्मणस्पते त्वं विधर्तः सचसे पुरंध्या ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ನೀನು ಇಂದ್ರನೇ—ಸತಾಂ (ಪ್ರಕಾಶಮಯರ) ವೃಷಭ; ನೀನು ವಿಷ್ಣುವೇ—ಉರುಗಾಯ, ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುವ, ನಮಸ್ಕಾರಾರ್ಹ. ನೀನು ಬ್ರಹ್ಮಾ—ರಯಿ (ಸಮೃದ್ಧಿ) ಯನ್ನು ಅರಿತು ನೀಡುವವ, ಬ್ರಹ್ಮಣಸ್ಪತಿ; ಓ ವಿಧರ್ತಾ, ನೀನು ಪುರಂಧ್ಯಾ (ವಿವೇಕಬುದ್ಧಿಯ ಪೂರ್ಣತೆ) ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಗಮಿಸುತ್ತೀ.
Mantra 4
त्वमग्ने राजा वरुणो धृतव्रतस्त्वं मित्रो भवसि दस्म ईड्यः । त्वमर्यमा सत्पतिर्यस्य सम्भुजं त्वमंशो विदथे देव भाजयुः ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ನೀನು ರಾಜಾ ವರುಣನೇ—ಧೃತವ್ರತ, ವ್ರತಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ; ನೀನು ಮಿತ್ರನಾಗುತ್ತೀ—ದಸ್ಮ, ಈಡ್ಯ, ಸ್ತುತ್ಯರ್ಹ. ನೀನು ಅರ್ಯಮಾ—ಸತ್ಪತಿ, ಸಂಭುಜದ್ (ಸಾಮೂಹಿಕ ಭೋಗ)ವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವ; ಮತ್ತು ನೀನು ಅಂಶ—ವಿದಥದಲ್ಲಿ, ಓ ದೇವ, ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಂಚುವವ, ಯೋಗ್ಯ ಅಂಶವನ್ನು ವಿತರಿಸುವವ.
Mantra 5
त्वमग्ने त्वष्टा विधते सुवीर्यं तव ग्नावो मित्रमहः सजात्यम् । त्वमाशुहेमा ररिषे स्वश्व्यं त्वं नरां शर्धो असि पुरूवसुः ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ನೀನೇ ತ್ವಷ್ಟಾ—ವಿಧಾತ (ಯಜಮಾನ)ನಿಗಾಗಿ ಸು-ವೀರ್ಯ, ವೀರಬಲವನ್ನು ರೂಪಿಸುವವನು. ಮಹಾಮಿತ್ರನೇ, ನಿನ್ನ ಗ್ನಾವಃ (ಸಹಜ ಅಗ್ನಿಗಳು) ಒಂದೇ ಜಾತಿ, ಒಂದೇ ಜನ್ಮದವರು. ನೀನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹಿರಣ್ಯ-ಸಂಪತ್ತನ್ನು ತರುತ್ತೀ; ನೀನು ಸ್ವಶ್ವ್ಯ—ಉತ್ತಮ ಅಶ್ವಬಲ/ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು—ದಾನಮಾಡುತ್ತೀ. ನೀನು ನರರ ಶರ್ಧ (ಸಮೂಹ/ಸೇನೆ); ನೀನು ಪುರುವಸು—ವಿಶಾಲ ಐಶ್ವರ್ಯವಂತನು.
Mantra 6
त्वमग्ने रुद्रो असुरो महो दिवस्त्वं शर्धो मारुतं पृक्ष ईशिषे । त्वं वातैररुणैर्यासि शंगयस्त्वं पूषा विधतः पासि नु त्मना ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ನೀನು ರುದ್ರ—ಮಹಾ ದಿವ್ಯದ ವಿಶಾಲಾಕಾಶದ ಅಸುರ, ಅಧಿಪತಿ. ನೀನು ಮಾರುತ ಶರ್ಧ (ಮರುತಗಳ ದಳ)ವನ್ನು ಆಳುತ್ತೀ, ವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಲಿಷ್ಠ. ನೀನು ಅರುಣ (ರಕ್ತಿಮ) ವಾಯುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತೀ, ಶಂಗಯ—ಶಾಂತಿ/ಕಲ್ಯಾಣ ತರುವವನು. ನೀನು ಪೂಷಾ; ವಿಧಾತ (ಕರ್ಮವನ್ನು ಗೊಳಿಸುವ ಯಜಮಾನ)ನನ್ನು ನೀನು ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಆತ್ಮಬಲದಿಂದ ಕಾಪಾಡುತ್ತೀ.
Mantra 7
त्वमग्ने द्रविणोदा अरंकृते त्वं देवः सविता रत्नधा असि । त्वं भगो नृपते वस्व ईशिषे त्वं पायुर्दमे यस्तेऽविधत् ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ನೀನು ದ್ರವಿಣೋದಾ—ಸಂಪತ್ತಿನ ದಾತ—ಸಿದ್ಧನಾದ (ಅರಂಕೃತ)ವನಿಗೆ. ನೀನು ದೇವ ಸವಿತೃ, ರತ್ನಧಾ—ರತ್ನ/ಧನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವವನು. ಓ ನೃಪತೇ, ನೀನು ಭಗ; ನೀನು ವಸು—ಐಶ್ವರ್ಯ—ಮೇಲೆ ಅಧಿಪತ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತೀ. ಯಾರು ನಿನಗೆ ವಿಧತ (ಸೇವೆ/ಯಜ್ಞ) ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ದಮೆ (ಗೃಹದಲ್ಲಿ) ನೀನು ಪಾಯು—ರಕ್ಷಕ—ಆಗಿದ್ದೀ.
Mantra 8
त्वामग्ने दम आ विश्पतिं विशस्त्वां राजानं सुविदत्रमृञ्जते । त्वं विश्वानि स्वनीक पत्यसे त्वं सहस्राणि शता दश प्रति ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ಗೃಹದಲ್ಲಿ ಜನರು ನಿನ್ನನ್ನು ವಿಶ್ಪತಿ—ಕುಲಾಧಿಪತಿ—ಯಾಗಿ, ಮತ್ತು ಸುವಿದತ್ರ—ಸದುಪದೇಶ/ಸದುಜ್ಞಾನ ನೀಡುವ—ರಾಜನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಓ ಸ್ವನೀಕ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ), ನೀನು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಕಾಶಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಗಣಗಳನ್ನೂ ಆಳುತ್ತೀ; ಸಹಸ್ರ, ಶತ, ದಶ—ಮುಂದೆ ಧಾವಿಸುವ ಚಲನಗಳ ಎದುರು ನೀನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತು ಅವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀ.
Mantra 9
त्वामग्ने पितरमिष्टिभिर्नरस्त्वां भ्रात्राय शम्या तनूरुचम् । त्वं पुत्रो भवसि यस्तेऽविधत्त्वं सखा सुशेवः पास्याधृषः ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ನರರು ಇಷ್ಟಿಗಳಿಂದ (ಯಜ್ಞಾರ್ಪಣಗಳಿಂದ) ನಿನ್ನನ್ನು ಪಿತೃವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ; ಸಹೋದರನಿಗಾಗಿ ನೀನು ಶಮ್ಯಾ—ಹಿತಕರ—ಮತ್ತು ತನೂರುಚ—ದೇಹಪ್ರಕಾಶಮಯ—ಸಹಚರನಾಗುತ್ತೀ. ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದವನಿಗೆ ನೀನು ಪುತ್ರನಾಗುತ್ತೀ; ನೀನು ಸುಶೇವ—ಸುಪ್ರಸನ್ನ ಕೃಪಾವಂತ—ಸಖನಾಗಿದ್ದು, ಅಧೃಷ—ಅಜೇಯ—ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀ.
Mantra 10
त्वमग्न ऋभुराके नमस्यस्त्वं वाजस्य क्षुमतो राय ईशिषे । त्वं वि भास्यनु दक्षि दावने त्वं विशिक्षुरसि यज्ञमातनिः ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ನೀನು ಋಭು—ಕುಶಲ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ—, ಶಿಖರದಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕಾರಾರ್ಹ; ನೀನು ವಾಜ (ಬಲ/ವಿಜಯ)ದ ಕ್ಷುಮತ್—ಸಮೃದ್ಧಿ—ಮತ್ತು ರಾಯ (ಧನ)ದ ಪೂರ್ಣತೆಯ ಅಧಿಪತಿ. ನೀನು ದಕ್ಷ—ಯೋಗ್ಯ—ದಾನದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುತ್ತೀ; ನೀನು ವಿಶಿಕ್ಷು—ವಿವೇಕಿ ಉಪದೇಶಕ—, ಯಜ್ಞವನ್ನು ವಿಶಾಲಗೊಳಿಸುವವನು (ಯಜ್ಞಮಾತನಿ).
Mantra 11
त्वमग्ने अदितिर्देव दाशुषे त्वं होत्रा भारती वर्धसे गिरा । त्वमिळा शतहिमासि दक्षसे त्वं वृत्रहा वसुपते सरस्वती ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ದಾನಮಾಡುವ ಯಜಮಾನನಿಗಾಗಿ ನೀನು ಅದಿತಿ—ವಿಶಾಲ ಮುಕ್ತಿದಾಯಿನಿ; ನೀನು ಹೋತೃವಾಣಿ ಭಾರತಿ, ಸ್ತುತಿಯಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವವಳು. ನೀನು ಇಳಾ—ಶತಧಾರೆ ಪೋಷಣೆ—ದಕ್ಷತೆ (ದಕ್ಷ)ಗಾಗಿ; ನೀನು ವೃತ್ರಹಾ, ವಸುಪತಿ, ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಣೆಯ ಪ್ರವಾಹರೂಪ ಸರಸ್ವತಿ.
Mantra 12
त्वमग्ने सुभृत उत्तमं वयस्तव स्पार्हे वर्ण आ संदृशि श्रियः । त्वं वाजः प्रतरणो बृहन्नसि त्वं रयिर्बहुलो विश्वतस्पृथुः ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ಸುಭೃತ—ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನೇ—ನೀನು ಉತ್ತಮ ವಯಃ, ಪರಮ ಜೀವನಬಲ; ನಿನ್ನ ಸ್ಪಾರ್ಹ ವರ್ಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತವೆ. ನೀನು ವಾಜ—ಪಾರಮಾಡಿಸುವ ಮಹಾಶಕ್ತಿ; ನೀನು ರಯಿ—ಬಹುಳ ಸಮೃದ್ಧಿ—ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶಾಲವಾದದು.
Mantra 13
त्वामग्न आदित्यास आस्यं त्वां जिह्वां शुचयश्चक्रिरे कवे । त्वां रातिषाचो अध्वरेषु सश्चिरे त्वे देवा हविरदन्त्याहुतम् ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ಆದಿತ್ಯರು ನಿನ್ನನ್ನು ತಮ್ಮ ಬಾಯಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ; ಓ ಕವಿಯೇ, ಶುಚಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ತಮ್ಮ ನಾಲಿಗೆಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದಾನದ ಸಹಚರರು ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ನಿನ್ನೊಳಗೆ ದೇವರುಗಳು ಅರ್ಪಿತ ಹವಿಸನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 14
त्वे अग्ने विश्वे अमृतासो अद्रुह आसा देवा हविरदन्त्याहुतम् । त्वया मर्तासः स्वदन्त आसुतिं त्वं गर्भो वीरुधां जज्ञिषे शुचिः ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಎಲ್ಲ ಅಮೃತರು (ಅಮರರು) ಮತ್ತು ಅದ್ರುಹ—ದ್ರೋಹವಿಲ್ಲದ—ದೇವರುಗಳು ಅರ್ಪಿಸಲಾದ ಆಹುತಿಹವಿಸನ್ನು ಭೋಜನಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಿನ್ನಿಂದ ಮর্ত್ಯರು ಆಸುತಿ—ಪೀಡಿತ ಸೋಮರಸದ ಮಧುರಾನಂದವನ್ನು—ರುಚಿಸುತ್ತಾರೆ; ಓ ಶುಚಿಯೇ, ನೀನು ವೀರುಧಾಂ—ಅಂಕುರಿಸುವ ಔಷಧಿ-ವನಸ್ಪತಿಗಳ—ಗರ್ಭವಾಗಿ ಜನಿಸುತ್ತೀ.
Mantra 15
त्वं तान्त्सं च प्रति चासि मज्मनाग्ने सुजात प्र च देव रिच्यसे । पृक्षो यदत्र महिना वि ते भुवदनु द्यावापृथिवी रोदसी उभे ॥
ಓ ಸುಜಾತ ಅಗ್ನೇ, ನೀನು ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಒಂದೇ ವೇಳೆ ಸಂಗ್ರಹಿತನೂ ಎದುರಾಗಿ ನಿಂತವನೂ ಆಗಿರುವೆ; ಮತ್ತು ಓ ದೇವಾ, ನೀನು ಪ್ರಮಾಣಾತೀತವಾಗಿ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿಯುವೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಪೃಕ್ಷ—ಪೋಷಕ ಬಲ—ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ, ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವೀ ಎಂಬ ಉಭಯ ರೋದಸೀ—ಎರಡು ಲೋಕಗಳು—ನಿನ್ನ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 16
ये स्तोतृभ्यो गोअग्रामश्वपेशसमग्ने रातिमुपसृजन्ति सूरयः । अस्माञ्च ताँश्च प्र हि नेषि वस्य आ बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ಯಾರು ಸೂರಯಃ—ಜ್ಞಾನಿಗಳು—ಸ್ತೋತೃಗಳಿಗೆ ಗೋಅಗ್ರಾ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಪೇಶಸಂ—ಗೋಗಳ ತೇಜಸ್ಸು, ಕುದುರೆಗಳ ಬಲ ಹೊಂದಿದ—ರಾತಿ (ದಾನ)ವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಅಂತಹ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನೂ ನೀನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹಿತದ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸು. ನಾವು ವಿದಥ—ಸಭೆಯಲ್ಲಿ—ಸುವೀರಾಃ—ವೀರಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರಾಗಿ—‘ಬೃಹತ್’ ಅನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸೋಣ.
It presents Agni as the universal fire—born in many forms in nature and kindled in the home—who purifies, protects, and carries offerings to the gods, guiding people to prosperity and right order.
It poetically describes fire’s many manifestations and sources: lightning in the sky, hidden heat in waters, sparks from stone, and flame produced from wood and plants—showing Agni as present throughout the cosmos.
It is well-suited for beginning a fire offering or a simple lamp/fire prayer: kindle the flame, offer ghee (or a symbolic offering), and recite with the intention that inner clarity and protection arise along with outer worship.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.