
Sukta 2.4
Gṛtsamada (traditional for RV 2.4)
Agni (Jātavedas)
Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಅಗ್ನಿ ಜಾತವೇದಸನನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ “ಕುಲಗಳ ಅತಿಥಿ”ಯಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ; ಮಿತ್ರನಂತೆ ಸ್ಥಿರ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹನಾಗಿ, ಮಾನವರ ನಡುವೆ ವಾಸಿಸಲು ಯೋಗ್ಯನಾದ ದಿವ್ಯ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿಯ ಬಹುವರ್ಣದ ಕಾಂತಿ ಮತ್ತು ಯೌವನವನ್ನು ಪುನಃಪುನಃ ನವೀಕರಿಸುವ ಅವನ ವೈಪರೀತ್ಯವನ್ನು ಇದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕ ಗೃತ್ಸಮದರು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಏಳಲಿ; ವೀರಬಲ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವಶಕ್ತಿಯ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
हुवे वः सुद्योत्मानं सुवृक्तिं विशामग्निमतिथिं सुप्रयसम् । मित्र इव यो दिधिषाय्यो भूद्देव आदेवे जने जातवेदाः ॥
ನಾನು ನಿಮಗೆ ಸುಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ—ಸುಉಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು, ಜನಗಳ ಅತಿಥಿ, ದಾನಸಮೃದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು. ಮಿತ್ರನಂತೆ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಬೇಕಾದವನಾಗಿ ಅವನು ಆಗುತ್ತಾನೆ; ಇನ್ನೂ ದೇವಸಮಾನರಾಗದವರ ನಡುವೆ ದೇವನಾಗಿ—ಜಾತವೇದ, ಜನ್ಮದಿಂದಲೇ ಜ್ಞಾನವಂತನು.
Mantra 2
इमं विधन्तो अपां सधस्थे द्वितादधुर्भृगवो विक्ष्वायोः । एष विश्वान्यभ्यस्तु भूमा देवानामग्निररतिर्जीराश्वः ॥
ಈ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ವಿಧಿಕಾರರು ಅಪಾಂ ಸಧಸ್ಥದಲ್ಲಿ (ಜಲಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಸನದಲ್ಲಿ) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಭೃಗುಗಳು ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತ ಜನಗಳ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ, ವೇಗಾಶ್ವಗಳಿರುವ ಈ ಅಗ್ನಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ವಿಶಾಲ ಭೂಮಿಯಂತೆ ಆಧಾರವಾಗಲಿ; ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರ-ಆಶ್ರಯವಾಗಲಿ.
Mantra 3
अग्निं देवासो मानुषीषु विक्षु प्रियं धुः क्षेष्यन्तो न मित्रम् । स दीदयदुशतीरूर्म्या आ दक्षाय्यो यो दास्वते दम आ ॥
ದೇವತೆಗಳು ಮಾನವ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು—ತಮ್ಮ ಪ್ರಿಯನನ್ನು—ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಮಿತ್ರನಂತೆ ಸ್ನೇಹಿತನನ್ನು ಪೋಷಿಸುವಂತೆ. ಅವನು ಉತ್ಸುಕ ಆನಂದದ ಅಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ; ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದವನು ದಾತನ ಬಳಿಗೆ, ಗೃಹಕ್ಕೆ, ಬರುತ್ತಾನೆ.
Mantra 4
अस्य रण्वा स्वस्येव पुष्टिः संदृष्टिरस्य हियानस्य दक्षोः । वि यो भरिभ्रदोषधीषु जिह्वामत्यो न रथ्यो दोधवीति वारान् ॥
ಅಸ್ಯ ರಣ್ವಾ ಸ್ವಸ್ಯೇವ ಪುಷ್ಟಿಃ—ಅವನ ಆನಂದವು ತನ್ನದೇ ಪೋಷಣೆಯಂತೆ; ವೇಗವಾಗಿ ಧಾವಿಸುವವನ ದಕ್ಷತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುವವನು ಔಷಧಿಗಳ ನಡುವೆ ತನ್ನ ಜಿಹ್ವೆಯನ್ನು ಹರಡುತ್ತಾನೆ; ರಥದ ಅಶ್ವದಂತೆ ಅವನು ಆವರಣಗಳನ್ನು ಝಾಡಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಾನೆ.
Mantra 5
आ यन्मे अभ्वं वनदः पनन्तोशिग्भ्यो नामिमीत वर्णम् । स चित्रेण चिकिते रंसु भासा जुजुर्वाँ यो मुहुरा युवा भूत् ॥
ನನಗಾಗಿ, ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾ ಸಂಚರಿಸುವವರು—ಉತ್ಸುಕ ಜ್ವಾಲೆಗಳಂತೆ—ವಿಶಾಲತೆಯನ್ನೂ ವರ್ಣವನ್ನೂ ಅಳೆಯುವಾಗ, ಅವನು ಚಿತ್ರವರ್ಣದ ಭಾಸೆಯಿಂದ ರಂಸು ಆಗಿ ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ; ಜುಜುರ್ವಾನ್ ಆದರೂ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಯುವನಾಗುತ್ತಾನೆ.
Mantra 6
आ यो वना तातृषाणो न भाति वार्ण पथा रथ्येव स्वानीत् । कृष्णाध्वा तपू रण्वश्चिकेत द्यौरिव स्मयमानो नभोभिः ॥
ತೃಷಿತನಾಗಿ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸದವನು ಕೂಡ, ರಥಮಾರ್ಗದಂತೆ ಇರುವ ಪಥದಲ್ಲಿ—ತನ್ನದೇ ಸ್ವರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾ—ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಕೃಷ್ಣ ಅಧ್ವದಲ್ಲಿ ಅವನ ತಪಸ್ಸು ರಣ್ವವನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತದೆ; ಮೇಘಗಳಿಂದ ನಗುವ ದ್ಯೌರಿವ ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 7
स यो व्यस्थादभि दक्षदुर्वीं पशुर्नैति स्वयुरगोपाः । अग्निः शोचिष्माँ अतसान्युष्णन्कृष्णव्यथिरस्वदयन्न भूम ॥
ಯಾರು (ಅಗ್ನಿ) ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ನಿಂತು ವಿಶಾಲ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ದಹಿಸುತ್ತಾನೋ—ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪಶುವೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ಸ್ವಯಂ ಚಲಿಸುವುದೂ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಿಲ್ಲದದ್ದೂ. ಅಗ್ನಿ, ಜ್ವಾಲಾಮಯ, ತಂತುಗಳನ್ನು ತಪಿಸುತ್ತಾ, ಕಪ್ಪಾದ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನೂ ರಸವಾಗಿಸುವನು; ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಿಹಿತನಕ್ಕೆ ರೂಪಿಸುವನು.
Mantra 8
नू ते पूर्वस्यावसो अधीतौ तृतीये विदथे मन्म शंसि । अस्मे अग्ने संयद्वीरं बृहन्तं क्षुमन्तं वाजं स्वपत्यं रयिं दाः ॥
ಈಗ ನಿನ್ನ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಹಾಯದ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ, ಮೂರನೆಯ ವಿದಥದಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ಮಂತ್ರ-ಮನಸ್ಸನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ನಮಗೆ ಏಕತ್ರಿತ ವೀರಸಮೂಹವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು—ವಿಶಾಲವಾದ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು; ವಾಜ (ವಿಜಯಪೂರ್ಣತೆಯ ಬಲ) ಜೊತೆಗೆ ಸುಪತ್ಯ (ಸುಶಾಸನ/ಉತ್ತಮ ಅಧಿಪತ್ಯ) ಮತ್ತು ರಯಿ—ಅಂತರಂಗ ಧನಸಂಪತ್ತಿಯನ್ನು—ಕೊಡು.
Mantra 9
त्वया यथा गृत्समदासो अग्ने गुहा वन्वन्त उपराँ अभि ष्युः । सुवीरासो अभिमातिषाहः स्मत्सूरिभ्यो गृणते तद्वयो धाः ॥
ನಿನ್ನಿಂದ, ಹೇ ಅಗ್ನಿ, ಗೃತ್ಸಮದರು ಗುಹ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಯತ್ನಿಸಿ ಮೇಲಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಏರಿದಂತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ನಾವು ಸುವೀರರಾಗೋಣ, ಅಭಿಮಾತಿ-ಸಾಹ (ವೈರದ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವವರು) ಆಗೋಣ; ಸ್ತುತಿಸುವ ಸೂರಿಗಳಿಗಾಗಿ ನಮಗೆ ಆ ವಯಃ—ಜೀವನಬಲದ ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಿ—ಸ್ಥಾಪಿಸು.
The hymn is addressed to Agni, especially in the form Jātavedas—Agni as the one who knows all births and carries offerings to the gods.
Because the sacrificial fire is welcomed into every household and clan like an honored guest; once kindled, he presides over the rite and mediates between humans and the devas.
It asks that through Agni the worshippers gain heroic strength, overcome hostile pressures, and receive vayas—vital growth, nourishment, and flourishing for those who praise.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.