
Sukta 2.9
Gṛtsamada (Bhārgava)
Triṣṭubh
ಆರು ಋಚೆಗಳ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತೋತ್ರವಾದ ಈ ಸೂಕ್ತವು, ಯಜ್ಞಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಸನಾರೂಢನಾಗಿ ಯಜಮಾನರೊಳಗೆ ತನ್ನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದ ಹೋತೃನಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನಾರೂಢನಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿ, ವಿಧಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಜ್ಞಕರ್ತನಾಗಿ, ಅಪಾಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಜೀವಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಧನವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
नि होता होतृषदने विदानस्त्वेषो दीदिवाँ असदत्सुदक्षः । अदब्धव्रतप्रमतिर्वसिष्ठः सहस्रम्भरः शुचिजिह्वो अग्निः ॥
ಹೋತನು ಹೋತೃಸದನದಲ್ಲಿ—ಯಥಾವಿಧಿ ತಿಳಿದವನು—ಕುಳಿತನು; ತೀವ್ರ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಸುಧಕ್ಷ. ಅದೆಬ್ಬಧವ್ರತ, ನಿಶ್ಚಿತ ವಿವೇಕವಂತನಾದ ವಸಿಷ್ಠನು—ಶುಚಿಜಿಹ್ವನಾದ ಅಗ್ನಿ, ಸಹಸ್ರಂಭರ (ಸಾವಿರ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತರುವವನು)—ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 2
त्वं दूतस्त्वमु नः परस्पास्त्वं वस्य आ वृषभ प्रणेता । अग्ने तोकस्य नस्तने तनूनामप्रयुच्छन्दीद्यद्बोधि गोपाः ॥
ನೀನು ದೂತನು; ನೀನೇ ನಮ್ಮ ಪರಸ್ಪಾ—ದೂರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವವನು; ನೀನೇ, ಬಲದ ವೃಷಭನೇ, ಉತ್ತಮದ ಕಡೆಗೆ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಣೇತನು. ಅಗ್ನೇ, ನಮ್ಮ ತೋಕ (ಸಂತಾನ)ಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ತನೂಗಳ (ಅಸ್ತಿತ್ವದ) ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕಾಗಿ, ಅಪ್ರಯುಚ್ಛನ್—ಅಚ್ಯುತವಾಗಿ—ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ದೀಪ್ತನಾಗಿ, ಗೋಪನಾಗಿ ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಜಾಗೃತನಾಗು.
Mantra 3
विधेम ते परमे जन्मन्नग्ने विधेम स्तोमैरवरे सधस्थे । यस्माद्योनेरुदारिथा यजे तं प्र त्वे हवींषि जुहुरे समिद्धे ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ನಿನ್ನ ಪರಮ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾವು ನಿನಗೆ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸೋಣ; ಅವರ ಸಧಸ್ಥದಲ್ಲಿ—ಪ್ರಕಟನೆಯ ಕೆಳ ಆಸನದಲ್ಲಿ—ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಆರಾಧಿಸೋಣ. ಯಾವ ಯೋನಿಯಿಂದ ನೀನು ಊರ್ಧ್ವವಾಗಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದ್ದೀಯೋ, ಅದಕ್ಕೇ ನಾವು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಸಮಿದ್ಧನಾಗುವಾಗ, ಹವಿಸ್ಸುಗಳು ನಿನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಮುಂದಾಗಿ ಸುರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.
Mantra 4
अग्ने यजस्व हविषा यजीयाञ्छ्रुष्टी देष्णमभि गृणीहि राधः । त्वं ह्यसि रयिपती रयीणां त्वं शुक्रस्य वचसो मनोता ॥
ಓ ಅಗ್ನೇ, ಹವಿಸ್ಸಿನಿಂದ ಯಜಿಸು; ಓ ಯಜ್ಞಾರ್ಹರಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಯಜ್ಞಾರ್ಹನೇ, ಶ್ರುಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೇಷ್ಣ—ದಾನವನ್ನು—ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ರಾಧಃ—ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು—ಅಭಿ ಗೃಣೀಹಿ, ದೃಢಪಡಿಸು. ಏಕೆಂದರೆ ನೀನು ರಯಿಪತಿ, ಸಂಪತ್ತಿನ ಅಧಿಪತಿ; ನೀನು ಶುಕ್ರ ವಚನದ ಮನೋಥಾ—ಚಿಂತಕನೂ ಸಾಧಕನೂ—ಆಗಿದ್ದೀಯೆ.
Mantra 5
उभयं ते न क्षीयते वसव्यं दिवेदिवे जायमानस्य दस्म । कृधि क्षुमन्तं जरितारमग्ने कृधि पतिं स्वपत्यस्य रायः ॥
ಓ ದಸ್ಮ—ಅದ್ಭುತಕರ್ಮನೆ, ನಿನ್ನ ಉಭಯ ವಸವ್ಯ—ವಸುಸ್ವರೂಪ ಸಂಪತ್ತು—ಕ್ಷಯವಾಗದು, ನೀನು ದಿನೇದಿನೇ ಜನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ. ಓ ಅಗ್ನೇ, ಜರಿತಾರನನ್ನು—ಸ್ತುತಿಕಾರನನ್ನು—ಕ್ಷುಮಂತ, ಶಕ್ತಿವಂತನಾಗಿಸು; ಮತ್ತು ಸ್ವಪತ್ಯಸ್ಯ ರಾಯಃ—ಸುಸಂತಾನ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯ ಅಧಿಪತ್ಯ ನೀಡುವ ಸಂಪತ್ತಿನ—ಪತಿಯಾಗಿಸು.
Mantra 6
सैनानीकेन सुविदत्रो अस्मे यष्टा देवाँ आयजिष्ठः स्वस्ति । अदब्धो गोपा उत नः परस्पा अग्ने द्युमदुत रेवद्दिदीहि ॥
ಹೇ ಸುವಿದತ್ರ (ಸುಸಾಧಕ) ಅಗ್ನಿ! ನಿನ್ನ ಸೇನಾನೀ-ರೂಪದ ಅಗ್ರಗಾಮಿತ್ವದಿಂದ ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಯಷ್ಟಾ ಆಗು—ನಮ್ಮ ಸ್ವಸ್ತಿಿಗಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಯಜಿಸುವವನು. ಅದಬ್ಧನಾಗಿ (ಅಹತವಾಗದೆ) ತೇಜಸ್ಸಿನ ಗೋಪನಾಗಿಯೂ ನಮ್ಮ ಪರಸ್ಪಾ (ದೂರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವವನು) ಆಗಿಯೂ ಇರು. ಹೇ ಅಗ್ನಿ! ದ್ಯುಮತ್ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ) ಮತ್ತು ರೇವತ್ (ಸಮೃದ್ಧಿಯುತ) ಕಿರಣದಿಂದ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ದೀದೀಹಿ—ಪ್ರಕಾಶಿಸು.
Agni is installed: the shining, skillful Hotṛ takes his seat, knowing the right way, and becomes established within the community.
The hymn turns to direct petition—Agni should sacrifice with the offering, listen attentively, and confirm abundance, as lord of riches and fulfiller of the luminous word.
Agni is invoked as the foremost leader and best sacrificer who can effectively worship the gods for svasti, combining ritual mastery with protective power.
The prayer settles into assurance and request: may Agni remain unharmed, guard our lights, protect us from afar, and shine with both radiance and wealth.
śucijihvo agniḥ
अग्ने यजस्व हविषा यजीयाञ्छ्रुष्टी देष्णमभि गृणीहि राधः । त्वं ह्यसि रयिपती रयीणां त्वं शुक्रस्य वचसो मनोता ॥adabdho gopā
It asks Agni to take his rightful seat as the priest of the sacrifice, carry the offering properly, listen to the worshippers, and grant well-being, protection, and abundance.
Hotṛ means the officiating priest who recites and performs the offering. The hymn treats Agni as the divine priest who knows the correct path of the rite and mediates between humans and the gods.
Along with the outer fire on the altar, it points to an inner fire—clarity, will, and discerning intelligence—through which prayer becomes effective and life gains light and strength.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.