
Sukta 2.41
Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Vāyu
Gāyatrī (likely; short 3-pāda structure typical of gāyatrī invites)
ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೇಗಶಾಲಿಯಾದ ಪ್ರಾಣವಾಯುವಾದ ವಾಯುವನ್ನು, ತನ್ನ ಸಾವಿರಶಕ್ತಿಯ ರಥಗಳಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿ ಸೋಮವನ್ನು ಪಾನಮಾಡುವಂತೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಆರಾಧಕರ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಉತ್ಸಾಹಿತವಾಗಿ, ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಯಜ್ಞಕ್ರಮ ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಂಗಳಕ್ಕಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ—ಇಂದ್ರನ ಕೃಪೆಯನ್ನೂ, ಯಜ್ಞಾರ್ಹ (ಯಜ್ಞೀಯ) ದೇವಸಮೂಹವನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಆಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಭೋಗಿಸುವಂತೆ ಕರೆಯುತ್ತದೆ.
Mantra 1
वायो ये ते सहस्रिणो रथासस्तेभिरा गहि । नियुत्वान्त्सोमपीतये ॥
ಹೇ ವಾಯು, ನಿನ್ನ ಸಹಸ್ರಶಕ್ತಿಯ ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಬಾ; ನಿಯುತ್ (ಜೋಡಿಸಲಾದ ದಳಗಳು)ಯೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತನಾಗಿ ಸೋಮಪಾನಕ್ಕಾಗಿ ಬಾ.
Mantra 2
नियुत्वान्वायवा गह्ययं शुक्रो अयामि ते । गन्तासि सुन्वतो गृहम् ॥
ಹೇ ವಾಯು, ನಿಯುತ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾ; ಈ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸೋಮವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ನೀನು ಸೋಮವನ್ನು ಪೀಡಿಸುವವನ ಗೃಹಕ್ಕೆ ಬರುವೆ—ಅರ್ಪಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಆಂತರಿಕ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ.
Mantra 3
शुक्रस्याद्य गवाशिर इन्द्रवायू नियुत्वतः । आ यातं पिबतं नरा ॥
ಇಂದು ಗೋವಿನ ಸಾರದಿಂದ ಮಿಶ್ರಿತವಾದ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸೋಮರಸವನ್ನು—ಹೇ ಇಂದ್ರ-ವಾಯು, ನಿಯುತ್ (ಯುಕ್ತ ರಥದಳ) ಹೊಂದಿರುವವರೇ—ಬನ್ನಿರಿ; ಕುಡಿಯಿರಿ, ಹೇ ಇಬ್ಬರು ವೀರಪುರುಷರೇ.
Mantra 4
अयं वां मित्रावरुणा सुतः सोम ऋतावृधा । ममेदिह श्रुतं हवम् ॥
ಹೇ ಮಿತ್ರ-ವರುಣ, ಋತಾವೃಧಾ (ಋತವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವವರೇ), ನಿಮಗಾಗಿ ಪಿಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಸೋಮವಿದೆ; ಇಲ್ಲಿ ಈಗಲೇ ನನ್ನ ಹವನ್-ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
Mantra 5
राजानावनभिद्रुहा ध्रुवे सदस्युत्तमे । सहस्रस्थूण आसाते ॥
ಎರಡು ರಾಜರು, ದ್ರೋಹರಹಿತರು, ಸಭೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಸನದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಸಹಸ್ರ ಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ಆಧಾರಿತರಾಗಿ ಅವರು ಸ್ಥಿರ ಅಧಿಪತ್ಯವಾಗಿ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ.
Mantra 6
ता सम्राजा घृतासुती आदित्या दानुनस्पती । सचेते अनवह्वरम् ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು ಸಮ್ರಾಟರು—ಘೃತಾಸುತಿ (ಶುದ್ಧ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಧಾರೆ) ಯಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾದ ಆದಿತ್ಯರು, ದಾನುನ್ಸ್ಪತಿ (ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಅಧಿಪತಿಗಳು)—ನೇರವಾದ, ಅಚಲ ಮಾರ್ಗದತ್ತ ಒಂದೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ; ನಮ್ಮ ಗತಿ ವಕ್ರತೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಇರಲಿ.
Mantra 7
गोमदू षु नासत्याश्वावद्यातमश्विना । वर्ती रुद्रा नृपाय्यम् ॥
ಹೇ ನಾಸತ್ಯರೇ, ಹೇ ಅಶ್ವಿನರೇ, ಗೋಮತ್ (ಗೋ-ಸಮೃದ್ಧಿ/ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಜ್ಞಾನ) ಮತ್ತು ಅಶ್ವಾವತ್ (ವೇಗಶಕ್ತಿ) ಸಹಿತ ಬನ್ನಿರಿ; ಹಾಗೆಯೇ ಹೇ ರುದ್ರರೇ, ಮಾನವಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ರಕ್ಷಕ ಮಾರ್ಗವಾದ ವರ್ತಿಯನ್ನೂ ತಂದುಕೊಡಿರಿ.
Mantra 8
न यत्परो नान्तर आदधर्षद्वृषण्वसू । दुःशंसो मर्त्यो रिपुः ॥
ಹೇ ವೃಷಣ್ವಸೂ (ಬಲದ ಮಹಾದಾತ), ಹೊರಗಿನಿಂದಲೂ ಒಳಗಿನಿಂದಲೂ ಯಾವ ಶತ್ರುವೂ ನಿಮಗೆ ಮೀರಲಾರನು; ದುಃಶಂಸನಾದ ಮর্ত್ಯ ರಿಪು—ಕುಮಾತನಾಡುವ ನಶ್ವರ ವೈರಿ—ಜಯಿಸಲಾರನು.
Mantra 9
ता न आ वोळ्हमश्विना रयिं पिशङ्गसंदृशम् । धिष्ण्या वरिवोविदम् ॥
ಹೇ ಅಶ್ವಿನೌ, ನಮಗಾಗಿ ಆ ರಯಿ—ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಸಮೃದ್ಧಿ—ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊಡಿ; ಅದು ಪಿಶಙ್ಗ-ಸಂದೃಶ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವದು. ಹೇ ಧಿಷ್ಣ್ಯೌ, ವರಿವೋ-ವಿದ್—ವಿಶಾಲ ಅವಕಾಶಗಳ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವರೇ—ಅದನ್ನು ನಮಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿರಿ.
Mantra 10
इन्द्रो अङ्ग महद्भयमभी षदप चुच्यवत् । स हि स्थिरो विचर्षणिः ॥
ಇಂದ್ರನು ನಿಜವಾಗಿ ಮಹಾ ಭಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಅದನ್ನು ದೂರ ತಳ್ಳಿದನು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಸ್ಥಿರನು—ವಿಚರ್ಷಣಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿ—ಮಾನವ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಮಿತಿಗಳಾಚೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವವನು.
Mantra 11
इन्द्रश्च मृळयाति नो न नः पश्चादघं नशत् । भद्रं भवाति नः पुरः ॥
ಇಂದ್ರನು ಸಹ ನಮಗೆ ಕೃಪಾಳುವಾಗಿರಲಿ; ನಮ್ಮ ಹಿಂದೆಂದೂ ಯಾವುದೇ ಅಘ—ಪಾಪ/ಅಮಂಗಳ—ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಡಿಯದಿರಲಿ. ನಮ್ಮ ಮುಂದಾಗಿ ಭದ್ರ—ಮಂಗಳ—ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಲಿ.
Mantra 12
इन्द्र आशाभ्यस्परि सर्वाभ्यो अभयं करत् । जेता शत्रून्विचर्षणिः ॥
ಇಂದ್ರನು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಂದಲೂ ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತೆಲ್ಲೆಡೆ ಅಭಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸಲಿ; ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು ಶತ್ರುಬಲಗಳನ್ನು ಜಯಿಸುವವನಾಗಲಿ.
Mantra 13
विश्वे देवास आ गत शृणुता म इमं हवम् । एदं बर्हिर्नि षीदत ॥
ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳೇ, ಬನ್ನಿರಿ; ನನ್ನ ಈ ಹವವನ್ನು (ಆಹ್ವಾನವನ್ನು) ಕೇಳಿರಿ. ಈ ಬರ್ಹಿಸ್ (ಪವಿತ್ರ ಆಸನ) ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಿರಿ—ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಯಜ್ಞಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವಹಿಸಿರಿ.
Mantra 14
तीव्रो वो मधुमाँ अयं शुनहोत्रेषु मत्सरः । एतं पिबत काम्यम् ॥
ತೀವ್ರವೂ ಮಧುರಸಮೃದ್ಧವೂ ಆದ ಈ ಸೋಮ-ಮದ (ಸೋಮರಸದ ಉಲ್ಲಾಸ) ನಿಮಗಾಗಿ ಇದೆ—ಶುನಹೋತ್ರ (ವೇಗಪ್ರೇರಿತ ಯಜ್ಞ)ದ ಸತ್ಯ-ಆಹುತಿಗಳಲ್ಲಿ. ಈ ಕಾಮ್ಯ ಪಾನವನ್ನು ಕುಡಿಯಿರಿ.
Mantra 15
इन्द्रज्येष्ठा मरुद्गणा देवासः पूषरातयः । विश्वे मम श्रुता हवम् ॥
ಇಂದ್ರನು ಅಗ್ರನಾಗಿರುವ ಮರುದ್ಗಣಗಳೇ, ಹೇ ದೇವರೆ—ಪೂಷನ್ನ ಸಮೃದ್ಧಿಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವರೇ! ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನ ಹವವನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
Mantra 16
अम्बितमे नदीतमे देवितमे सरस्वति । अप्रशस्ता इव स्मसि प्रशस्तिमम्ब नस्कृधि ॥
ಅತಿಮಾತೆಯೇ, ಅತಿನದಿಯೇ, ಅತಿದೇವಿಯೇ—ಸರಸ್ವತೀ! ನಾವು ಅಪ್ರಶಂಸಿತರಂತೆ ಇದ್ದೇವೆ; ಹೇ ಅಂಬೆ, ನಮಗೆ ಸತ್ಯವಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, ಯೋಗ್ಯ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.
Mantra 17
त्वे विश्वा सरस्वति श्रितायूंषि देव्याम् । शुनहोत्रेषु मत्स्व प्रजां देवि दिदिड्ढि नः ॥
ಹೇ ಸರಸ್ವತೀ, ನಿನ್ನ ದೇವ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಆಯುಷ್ಯ-ಚಲನಗಳು ಆಶ್ರಯ ಹೊಂದಿವೆ. ಶುನಹೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಆನಂದಿಸು; ಹೇ ದೇವಿ, ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಪ್ರಜೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸು.
Mantra 18
इमा ब्रह्म सरस्वति जुषस्व वाजिनीवति । या ते मन्म गृत्समदा ऋतावरि प्रिया देवेषु जुह्वति ॥
ಓ ವಾಜಿನೀವತಿ ಸರಸ್ವತಿ, ಈ ಬ್ರಹ್ಮವಾಣಿ (ಸ್ತುತಿ-ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು) ನೀನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸು. ಗೃತ್ಸಮದನು ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಈ ಮನನ—ಓ ಋತಾವರಿ, ಋತವನ್ನು ಆರಿಸುವವಳೆ, ದೇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಯಳೇ—ದೇವಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹವಿರೂಪವಾಗಿ ಜುಹ್ವೆಯಿಂದ ಸುರಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
Mantra 19
प्रेतां यज्ञस्य शम्भुवा युवामिदा वृणीमहे । अग्निं च हव्यवाहनम् ॥
ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಶಂಭುವಾ—ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣದ ಎರಡು ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ—ಮುಂದೆ ಸಾಗಿರಿ. ಇಂದು ನಾವು ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ ವರಣಿಸುತ್ತೇವೆ: ಇಡಾ (ಯೋಗ್ಯ ಪ್ರೇರಣೆ) ಮತ್ತು ಹವ್ಯವಾಹನ ಅಗ್ನಿ (ಹವಿಯನ್ನು ಹೊರುವವನು), ಇದರಿಂದ ಅಂತರ್ಯಜ್ಞವು ವಿಕೃತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮುಂದುವರಿಯಲಿ.
Mantra 20
द्यावा नः पृथिवी इमं सिध्रमद्य दिविस्पृशम् । यज्ञं देवेषु यच्छताम् ॥
ಓ ದ್ಯಾವಾ ಮತ್ತು ಪೃಥಿವೀ, ಇಂದು ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಈ ಸಿದ್ಧ ಯಜ್ಞವನ್ನು—ದಿವಿಸ್ಪೃಶ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು—ಧರಿಸಿರಿ. ನಮ್ಮ ಅರ್ಪಣವನ್ನು ದೇವರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ, ಮಾನವ ಕರ್ಮವು ದಿವ್ಯ ಋತದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುವಂತೆ.
Mantra 21
आ वामुपस्थमद्रुहा देवाः सीदन्तु यज्ञियाः । इहाद्य सोमपीतये ॥
ಓ ನೀವು ಇಬ್ಬರೂ, ದೋಷರಹಿತ ಆಸನದ ಬಳಿಗೆ—ಯಜ್ಞಾರ್ಹ ದೇವರುಗಳು ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲಿ. ಇಲ್ಲಿ, ಈಗ, ಸೋಮಪಾನಕ್ಕಾಗಿ.
The hymn mainly addresses Vāyu, the Wind and Life-Breath, inviting him to come quickly and drink Soma. Some verses also call on Indra and the wider group of gods to bless and protect the worshippers.
On the ritual level it means Vāyu is invited to partake of the pressed Soma offering. On an inner level it suggests the life-force (breath/prāṇa) receiving clarity, vigor, and luminous joy through the sacred rite.
It is a concise prayer for protection and right direction in life: may harm not overtake us unexpectedly, and may what is good and благоприятное lead our path forward. Many readers remember it as a universal Vedic blessing for safe progress.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.