
Sukta 2.38
Gṛtsamada (traditional for Mandala 2)
Savitṛ
Trishtubh
ಈ ಸೂಕ್ತವು ದಿವ್ಯ ಪ್ರೇರಕನಾದ ಸವಿತೃನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಉದಯಿಸಿ ಅಸ್ತಮಿಸಿ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಋತ (ವಿಶ್ವಕ್ರಮ)ವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ದೇವರುಗಳಿಗೂ ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಪಾಲನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾನೆ. ವಿಕೃತಿಯನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಜಯಶೀಲವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇರುವ ಅವನ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಇದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನ ದಿವ್ಯ ವಿಧಾನದಂತೆ “ಶಾಶ್ವತ ಜಲಗಳು” ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದ್ರಷ್ಟಾ, ಗಾಯಕರು ಶಾಂತಿಯಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವಂತೆ, ಸ್ವರ್ಗದಿಂದಲೂ ಜಲಗಳಿಂದಲೂ ಭೂಮಿಯಿಂದಲೂ ಇಷ್ಟವಾದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸವಿತೃನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
Mantra 1
उदु ष्य देवः सविता सवाय शश्वत्तमं तदपा वह्निरस्थात् । नूनं देवेभ्यो वि हि धाति रत्नमथाभजद्वीतिहोत्रं स्वस्तौ ॥
ಪ್ರೇರಣೆಯ ನಿಮಿತ್ತ ಆ ದೇವ ಸವಿತೃ ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ; ಶಾಶ್ವತ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ—ಜಲವಾಹಕ ವಹ್ನಿಯಂತೆ—ಅವನು ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ. ಈಗ ಅವನು ದೇವರಿಗೆ ರತ್ನ-ಧನವನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಸ್ವಸ್ತಿಯ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಆಹ್ವಿತ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು (ವೀತಿಹೋತ್ರ) ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 2
विश्वस्य हि श्रुष्टये देव ऊर्ध्वः प्र बाहवा पृथुपाणिः सिसर्ति । आपश्चिदस्य व्रत आ निमृग्रा अयं चिद्वातो रमते परिज्मन् ॥
ಎಲ್ಲರ ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಆ ದೇವನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏಳುತ್ತಾನೆ; ವಿಶಾಲಹಸ್ತ, ಪೃಥುಪಾಣಿ, ತನ್ನ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಾಚುತ್ತಾನೆ. ನೀರುಗಳೂ ಅವನ ವ್ರತಕ್ಕೆ ವಶವಾಗಿ ನಿಗದಿತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತವೆ; ಈ ವಾಯುವೂ ಪರಿಜ್ಮನ್ ಮಾರ್ಗದ ಸುತ್ತ ಆನಂದದಿಂದ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 3
आशुभिश्चिद्यान्वि मुचाति नूनमरीरमदतमानं चिदेतोः । अह्यर्षूणां चिन्न्ययाँ अविष्यामनु व्रतं सवितुर्मोक्यागात् ॥
ಆಶು ಗತಿಗಳನ್ನೂ ಅವನು ಈಗ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಬಿಡುತ್ತಾನೆ; ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಅಚಲವಾಗಿದ್ದುದನ್ನೂ ಅವನು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಅಹಿ-ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಿ ವಿಷರಹಿತಗೊಳಿಸಿದನು; ಸವಿತೃನ ವ್ರತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕ ಮೋಕ್ಷ-ವಿಮೋಚನೆ ಬರುತ್ತದೆ.
Mantra 4
पुनः समव्यद्विततं वयन्ती मध्या कर्तोर्न्यधाच्छक्म धीरः । उत्संहायास्थाद्व्यृतूँरदर्धररमतिः सविता देव आगात् ॥
ಮತ್ತೆ ಅವಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಜಾಲವನ್ನು ನೇಯುತ್ತದೆ; ಕಾರ್ಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ಧೀರನು ಅಚಲ ಆಧಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಏಳುತ್ತಾ ಅವನು ಋತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದನು; ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ (ಅಮತಿ)ಯೊಂದಿಗೆ ದೇವ ಸವಿತೃ ಬಂದನು.
Mantra 5
नानौकांसि दुर्यो विश्वमायुर्वि तिष्ठते प्रभवः शोको अग्नेः । ज्येष्ठं माता सूनवे भागमाधादन्वस्य केतमिषितं सवित्रा ॥
ಅನೇಕ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ಆಯುಷ್ಯವು ತನ್ನ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಉಕ್ಕಿಬರುವ ಜ್ವಾಲೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ತಾಯಿ ಪುತ್ರನಿಗಾಗಿ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಭಾಗವನ್ನು ಇಟ್ಟಳು; ಸವಿತೃನ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, ಅವನ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸತ್ತ್ವವು ವಿಧಿಸಲಾದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 6
समाववर्ति विष्ठितो जिगीषुर्विश्वेषां कामश्चरताममाभूत् । शश्वाँ अपो विकृतं हित्व्यागादनु व्रतं सवितुर्दैव्यस्य ॥
ಅವನು ತಿರುಗಿ ತಿರುಗಿ ಮರಳಿದನು—ದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತು ಜಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತ; ಚಲಿಸುವ ಎಲ್ಲರೊಳಗೂ ಅವನು ಕಾಮವಾಗಿ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದನು. ವಿಕೃತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಬಿಟ್ಟು, ಶಾಶ್ವತ ಅಪಃ (ಜಲಗಳು)ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಬಂದನು—ದೈವ ಸವಿತೃನ ವ್ರತ, ಋತ-ನಿಯಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ.
Mantra 7
त्वया हितमप्यमप्सु भागं धन्वान्वा मृगयसो वि तस्थुः । वनानि विभ्यो नकिरस्य तानि व्रता देवस्य सवितुर्मिनन्ति ॥
ಹೇ ಸವಿತೃ, ನಿನ್ನಿಂದಲೇ ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಪಾಲು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಆದಕಾರಣ ಹುಡುಕುವವರು/ಮೃಗಯಸರು ಒಣ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಚದುರಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಯಾರೂ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲಾರರು; ದೇವ ಸವಿತೃನ ವ್ರತಗಳು (ನಿಯಮಗಳು) ಕ್ಷಯವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.
Mantra 8
याद्राध्यं वरुणो योनिमप्यमनिशितं निमिषि जर्भुराणः । विश्वो मार्ताण्डो व्रजमा पशुर्गात्स्थशो जन्मानि सविता व्याकः ॥
ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಆ ಯೋನಿ-ಗರ್ಭವನ್ನು ವರುಣನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ—ಕಣ್ಮಿಟುಕದಲ್ಲಿಯೂ ಅಚ್ಯುತ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರತ. ಅದರ ಬಳಿಗೆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮಾರ್ತಾಣ್ಡ, ಸೂರ್ಯನು, ಪಶುಸಮೂಹದಂತೆ, ವ್ರಜಕ್ಕೆ (ಗೋಶಾಲೆಗೆ) ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. ಸವಿತೃನು ಸ್ಥಾನಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 9
न यस्येन्द्रो वरुणो न मित्रो व्रतमर्यमा न मिनन्ति रुद्रः । नारातयस्तमिदं स्वस्ति हुवे देवं सवितारं नमोभिः ॥
ಯಾರ ಋತ-ವ್ರತವನ್ನು ಇಂದ್ರನೂ ಕ್ಷೀಣಗೊಳಿಸಲಾರನು, ವರುಣನೂ ಅಲ್ಲ, ಮಿತ್ರನೂ ಅಲ್ಲ, ಅರ್ಯಮನೂ ಅಲ್ಲ, ರುದ್ರನೂ ಅಲ್ಲ; ಶತ್ರುಶಕ್ತಿಗಳೂ ಅದನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಲಾರವು—ಆ ದೇವ ಸವಿತೃನನ್ನು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸ್ವಸ್ತಿಗಾಗಿ ನಮಸ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
Mantra 10
भगं धियं वाजयन्तः पुरंधिं नराशंसो ग्नास्पतिर्नो अव्याः । आये वामस्य संगथे रयीणां प्रिया देवस्य सवितुः स्याम ॥
ಭಗನನ್ನೂ ಪುರಂಧಿಯನ್ನೂ ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತ, ನಮ್ಮ ಧೀ (ಪ್ರೇರಿತ ಬುದ್ಧಿ/ವಾಣಿ)ಯನ್ನು ವಾಜಯಂತಃ—ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊರುವದಾಗಿ—ಮಾಡುವಾಗ, ನರಾಶಂಸ ಮತ್ತು ಗ್ನಾಸ್ಪತಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ. ಆನಂದದ ಧನಗಳ ಸಂಗಥೆ—ಸಂಪತ್ತಿನ ಸೇರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ—ನಾವು ದೇವ ಸವಿತೃಗೆ ಪ್ರಿಯರಾಗೋಣ.
Mantra 11
अस्मभ्यं तद्दिवो अद्भ्यः पृथिव्यास्त्वया दत्तं काम्यं राध आ गात् । शं यत्स्तोतृभ्य आपये भवात्युरुशंसाय सवितर्जरित्रे ॥
ಹೇ ಸವಿತೃ! ದಿವದಿಂದ, ಜಲಗಳಿಂದ, ಭೂಮಿಯಿಂದ ನೀನು ನೀಡಿದ ಆ ಕಾಮ್ಯ ರಾಧ (ಇಚ್ಛಿತ ದಾನ/ಸಮೃದ್ಧಿ) ನಮಗೆ ಬಂದು ಸೇರಲಿ. ಅದು ಸ್ತೋತೃಗಳಿಗೆ ಶಾಂತಿಯೂ ಪೋಷಣೆಯೂ ಆಗಲಿ—ವಿಶಾಲ-ಪ್ರಶಂಸಿತನಾದ ನಿನಗಾಗಿ, ಹೇ ಸವಿತೃ, ಜರಿತ್ರ (ಸ್ತುತಿ ಮಾಡುವವ)ಗಾಗಿ.
Savitṛ rises as the divine Impeller, taking his station and initiating the everlasting work of cosmic movement and sacrificial distribution.
His steadfast, conquering power pervades all moving beings as their desire/impulse, casting off ‘distorted formations’ and bringing the enduring waters in obedience to his divine ordinance.
The vision of Savitṛ’s vrata: a universal law that corrects distortion and restores right flow—cosmic, ritual, and vital—so that treasures and portions are rightly apportioned.
A direct prayer that Savitṛ’s granted, desirable plenitude—drawn from heaven, waters, and earth—come to the worshippers as peace and increase for the praising community.
svastau
anu vrataṃ savitur daivyasya
अस्मभ्यं तद्दिवो अद्भ्यः पृथिव्यास्त्वया दत्तं काम्यं राध आ गात् । शं यत्स्तोतृभ्य आपये भवात्युरुशंसाय सवितर्जरित्रे ॥Savitṛ is the divine “Impeller” who awakens and sets all beings in motion, guiding them by cosmic law (ṛta/vrata) and granting auspicious well-being and prosperity.
That right movement in life and ritual comes from Savitṛ’s impulse: he corrects what is distorted, maintains order, and distributes the proper share of blessings to gods and humans.
It is especially fitting at dawn or before beginning an important action or ritual, to seek clarity, auspiciousness (svasti), and the successful flow of the undertaking.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.