Sukta 40
Sukta 2.40
Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Soma-Pūṣan (dual)
Triṣṭubh (likely for RV 2.40)
ಈ ಆರು ಋಚಿಗಳ ತ್ರಿಷ್ಟುಭ್ ಸ್ತೋತ್ರವು ದ್ವಂದ್ವ ದೇವತೆಗಳಾದ ಸೋಮ ಮತ್ತು ಪೂಷಣರನ್ನು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಜನಕರಾಗಿಯೂ, ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಜಮಾನನೊಳಗೂ ಅಮೃತತ್ವ ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯದ “ನಾಭಿ”ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ರಕ್ಷಕರಾಗಿಯೂ ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ವೃದ್ಧಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಮೂಲವನ್ನು—ಧನ, ಪೋಷಣ, ಫಲಪ್ರದ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು—ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕೆಂದು, ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದಿತಿಯ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆಶೀರ್ವಾದದಲ್ಲಿ ಸಮಾಪ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
सोमापूषणा जनना रयीणां जनना दिवो जनना पृथिव्याः । जातौ विश्वस्य भुवनस्य गोपौ देवा अकृण्वन्नमृतस्य नाभिम् ॥
ಹೇ ಸೋಮ ಮತ್ತು ಪೂಷನ್, ರಯಿ (ಸಮೃದ್ಧಿ)ಗಳ ಜನಕರು, ದ್ಯೌ (ಆಕಾಶ)ದ ಜನಕರು, ಪೃಥಿವಿಯ ಜನಕರು—ಸಕಲ ಭುವನ (ಜಗತ್ತಿನ ಆಗುವಿಕೆ)ದ ಇಬ್ಬರು ಗೋಪರು (ರಕ್ಷಕರು) ಎಂದು ಜನಿಸಿದವರು; ದೇವರುಗಳು ನಿಮಗೆ ಅಮೃತದ ನಾಭಿ-ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.
Mantra 2
इमौ देवौ जायमानौ जुषन्तेमौ तमांसि गूहतामजुष्टा । आभ्यामिन्द्रः पक्वमामास्वन्तः सोमापूषभ्यां जनदुस्रियासु ॥
ಈ ಇಬ್ಬರು ದೇವರುಗಳು ಜನ್ಮ ಪಡೆಯುತ್ತಲೇ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ; ಈ ಇಬ್ಬರು ಅಜುಷ್ಟ (ಒಪ್ಪದ) ಅಂಧಕಾರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಂದ ಇಂದ್ರನು ಅಪಕ್ವದೊಳಗಿನ ಪಕ್ವವನ್ನು ಒಳಗಿಂದ ಹೊರತರುತ್ತಾನೆ; ಸೋಮ-ಪೂಷನರ ಮೂಲಕ ಉಸ್ರಿಯಾ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ) ಗೋವುಗಳು—ಬೆಳಕಿನ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು—ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 3
सोमापूषणा रजसो विमानं सप्तचक्रं रथमविश्वमिन्वम् । विषूवृतं मनसा युज्यमानं तं जिन्वथो वृषणा पञ्चरश्मिम् ॥
ಓ ಸೋಮ ಮತ್ತು ಪೂಷಣ! ನೀವು ರಜಸ್ಸು (ಮಧ್ಯಲೋಕ)ವನ್ನು ಅಳೆಯುವ, ಏಳು ಚಕ್ರಗಳಿರುವ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ರಥವನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸುತ್ತೀರಿ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರುವ, ವಿಶಾಲವಾಗಿ ತಿರುಗುವ—ಓ ವೃಷಣರೇ, ಆ ಪಂಚರಶ್ಮಿ (ಐದು ಲಗಾಮಗಳ) ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀವು ಚಲನೆಗೊಳಿಸುತ್ತೀರಿ.
Mantra 4
दिव्यन्यः सदनं चक्र उच्चा पृथिव्यामन्यो अध्यन्तरिक्षे । तावस्मभ्यं पुरुवारं पुरुक्षुं रायस्पोषं वि ष्यतां नाभिमस्मे ॥
ಒಬ್ಬನ ಆಸನವು ದಿವ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತೊಬ್ಬನದು ಪೃಥಿವಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷದಲ್ಲಿ. ಆ ಇಬ್ಬರೂ ನಮಗಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯ ನಾಭಿಕೇಂದ್ರವನ್ನು—ರಾಯಸ್ಪೋಷ (ಧನಸಮೃದ್ಧಿಯ ಪೋಷಣೆ), ಪುರುವಾರ (ಬಹು ದ್ವಾರಗಳ), ಪುರುಕ್ಷು (ಬಹು ಇಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳ), ಅನೇಕ ವೃದ್ಧಿಗಳಿಂದ ಫಲವತ್ತಾದುದನ್ನು—ನಮ್ಮೊಳಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಿ.
Mantra 5
विश्वान्यन्यो भुवना जजान विश्वमन्यो अभिचक्षाण एति । सोमापूषणाववतं धियं मे युवाभ्यां विश्वाः पृतना जयेम ॥
ಒಬ್ಬನು ಎಲ್ಲಾ ಭುವನಗಳನ್ನು ಜನಿಸಿದನು; ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವವನಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಓ ಸೋಮ-ಪೂಷಣ! ನನ್ನ ಧಿಯ (ಚಿಂತನೆ-ಪ್ರೇರಣೆ)ಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರಿ; ನಿಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಬಲದಿಂದ ನಾವು ಎಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಜಯಿಸೋಣ.
Mantra 6
धियं पूषा जिन्वतु विश्वमिन्वो रयिं सोमो रयिपतिर्दधातु । अवतु देव्यदितिरनर्वा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ವಿಶ್ವವನ್ನು ಪ್ರೇರಿಸುವ ಪೂಷನು ನಮ್ಮ ಧೀ (ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿ)ಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಿ; ರಯಿಪತಿ ಸೋಮನು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ರಯಿ (ಸಮೃದ್ಧಿ)ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಿ. ಅಚ್ಯುತ, ದಿವ್ಯ ಅದಿತಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ; ಸು-ವೀರರಿಂದ ಸಮೃದ್ಧರಾಗಿ ನಾವು ವಿದಥ (ಸಭೆ/ಯಜ್ಞಸಭೆ)ಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್—ವಿಶಾಲ ಸತ್ಯವನ್ನು—ಉಚ್ಚರಿಸೋಣ.
Frequently Asked Questions
Soma represents the sacred, invigorating essence that supports vitality and immortality, while Pūṣan is the nourishing protector and guide of right paths. Invoked together, they unite inner inspiration with outward nourishment and safe, fruitful increase.
It means “the navel (center/hub) of immortality.” The hymn imagines Soma–Pūṣan as a central source from which life, prosperity, and divine vitality radiate into the worlds and into the worshipper.
It asks for prosperity and nourishment (rāyas-poṣa), the quickening of insight (dhī), protection (especially through Aditi), and the strength to speak truthfully and expansively (“the Vast”) in the communal assembly.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.