Mantra-shastra
Tantra & Sacred Formulae
The science of mantras, tantric rituals, yantra construction, and esoteric practices for spiritual attainment and protection.
Adhyayas in Mantra-shastra
Adhyaya 301
Chapter 301 — सूर्यार्चनं (Sūryārcana) / Sun-worship (closing colophon only)
ಈ ಭಾಗವು ಹಿಂದಿನ ಘಟಕದ ಸಮಾಪನ-ಕೊಲೊಫೋನ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಅಧ್ಯಾಯ 301 ಅನ್ನು ‘ಸೂರ್ಯಾರ್ಚನ’ (ಸೂರ್ಯಪೂಜೆ) ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ್ನೇಯ ಬೋಧನಾ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋಪಾಸನೆ ಋತ/ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಸಿದ್ಧಿಯ ನಡುವಿನ ಸೇತುವೆ; ಸೂರ್ಯನು ಕಾಲನಿಯಂತ, ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜ್ಞಾ-ಪ್ರಕಾಶದ ದಾತನಾಗಿ ಆವಾಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂಕ್ರಮಣವು ಸಾಧಕನನ್ನು ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದ ಹೆಚ್ಚು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಂತ್ರಪ್ರಯೋಗಗಳು, ಹೋಮ ವಿಧಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಶುದ್ಧಿ, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ-ಸಮನ್ವಯದಿಂದ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಪುರಾಣದ ಸಂದೇಶ—ಭಕ್ತಿ ಅನ್ವಯಿತ ತಂತ್ರಕರ್ಮದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟುದಲ್ಲ, ಅದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವೇ।
Adhyaya 302
Worship by Limb-Syllables (Aṅgākṣara-arcana)
ಅಗ್ನಿದೇವರು ತಂತ್ರೋಪದೇಶವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಶುಭಕಾಲ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ—ಚಂದ್ರನು ಜನ್ಮನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನು ಸಪ್ತಮ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ, ಪೂಷನ್/ಪುಷ್ಯ ಸಮಯ, ಹಾಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುವ ಮೊದಲು ಗ್ರಹಣದ ‘ಗ್ರಾಸ’ (ಪ್ರಮಾಣ/ಅವಸ್ಥೆ) ಪರಿಶೀಲನೆ. ನಂತರ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ಅಪಶಕುನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆಯುಃಕ್ಷಯದ ಸೂಚನೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಿ, ಮಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರುದ್ಧೋಲ್ಕಾ, ಮಹೋಲ್ಕಾ, ವೀರೋಲ್ಕಾ ಮುಂತಾದ ಉಗ್ರಶಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಶಿಖಾ-ಮಂತ್ರ, ಹಾಗೆಯೇ ವೈಷ್ಣವ ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರಿ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಬೆರಳಿನ ಸಂಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ನ್ಯಾಸವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವಿಧಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸಾಧಕನು ಹೃದಯ, ಮುಖ, ನೇತ್ರ, ಶಿರ, ಪಾದ, ತಾಲು, ಗುಹ್ಯ, ಹಸ್ತಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣ-ಬೀಜ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಅದೇ ನ್ಯಾಸವನ್ನು ದೇವತೆಯ ಮೇಲೂ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿ ಆತ್ಮ–ಇಷ್ಟದೇವತಾ ಐಕ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದಾಗಿ ಮಂಡಲ/ಪದ್ಮಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ-ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ಗುಣ-ಶಕ್ತಿ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಪದ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ-ದಾಹಿನಿ ಎಂಬ ತ್ರಿವೃತ್ತಗಳವರೆಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯೋಗಪೀಠದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಆವಾಹನ ಮಾಡಿ ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ಪಂಚೋಪಚಾರ ಪೂಜೆ, ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವಾದಿ ರೂಪಗಳು, ಆಯುಧ-ಚಿಹ್ನಗಳ ದಿಕ್-ವಿನ್ಯಾಸ, ಹಾಗೂ ಗರುಡ, ವಿಶ್ವಕ್ಸೇನ, ಸೋಮೇಶ, ಇಂದ್ರಪರಿವಾರ ಸಹಿತ ಆವರಣಪೂಜೆ—ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಮದಿಂದ ಸಮಗ್ರ ಸಿದ್ಧಿ ಲಭಿಸುವುದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ।
Adhyaya 303
Chapter 303: Mantras for Worship Beginning with the Five-syllable (Pañcākṣara) — पञ्चाक्षरादिपूजामन्त्राः
ಅಗ್ನಿ ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರಾಧಾರಿತ ಶೈವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪೂಜೆ‑ದೀಕ್ಷಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರವೇ ವಿಶ್ವತತ್ತ್ವವೂ ಸಾಧನಾಮಾರ್ಗವೂ ಆಗಿದೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಶಿವನು ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ, ಹೃದಯಸ್ಥನೆಂದು ಹೇಳಿ, ಮಂತ್ರಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಪಂಚಭೂತ, ಪ್ರಾಣವಾಯು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಹಾಗೂ ದೇಹಕ್ಷೇತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರ‑ಪರ್ಯವಸಾನವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ದೀಕ್ಷಾಸ್ಥಳಶುದ್ಧಿ, ಚರು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ ತ್ರಿವಿಭಾಗ, ನಿದ್ರಾ ನಿಯಮಗಳು‑ಪ್ರಾತಃ ನಿವೇದನ, ಪುನಃಪುನಃ ಮಂಡಲಪೂಜೆ, ಮೃಲ್ಲೇಪನ, ಅಘಮರ್ಷಣসহ ತೀರ್ಥಸ್ನಾನ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಸ ವಿವರವಾಗುತ್ತವೆ. ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಗಳು ಬಣ್ಣದ ಅಂಗರೂಪಗಳಾಗುತ್ತವೆ; ಶಕ್ತಿಗಳು ಕಮಲದಳ‑ಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗುತ್ತವೆ; ಶಿವನು ಸ್ಫಟಿಕಶ್ವೇತ, ಚತುರ್ಭುಜ, ಪಂಚವಕ್ತ್ರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮ (ತತ್ಪುರುಷಾದಿ) ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಆವಾಹಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮುಂದಾಗಿ ದೀಕ್ಷಾಕ್ರಮ—ಅಧಿವಾಸ, ಗವ್ಯಪಂಚಕ, ನೇತ್ರಬಂಧ, ಪ್ರವೇಶ, ತತ್ತ್ವಸಂಹಾರದಿಂದ ಪರಮದಲ್ಲಿ ಲಯ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಮಾರ್ಗದಿಂದ ಪುನಃಸೃಷ್ಟಿ, ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ, ಪುಷ್ಪಪಾತದಿಂದ ನಾಮ/ಆಸನ ನಿರ್ಣಯ, ಶಿವಾಗ್ನಿ ಜನನ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಹೋಮಸಂಖ್ಯೆ, ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ‑ಅಸ್ತ್ರಾಹುತಿಗಳು, ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ, ಕುಂಭಪೂಜೆ, ಅಭಿಷೇಕ, ಸಮಯವ್ರತಗಳು, ಗುರುಸತ್ಕಾರ; ಇದೇ ವಿಧಾನ ವಿಷ್ಣುವಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ।
Adhyaya 304
Mantras for Worship Beginning with the Five-Syllabled (Mantra) — Concluding Colophon (Chapter 304 end)
ಈ ಘಟಕವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಸಮಾಪನ-ಕೊಲೊಫಾನ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿತವಾಗಿದೆ; ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ (ಐದು ಅಕ್ಷರಗಳ) ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಪೂಜಾ-ಮಂತ್ರಗಳ ಕುರಿತ ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಅದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ–ವಸಿಷ್ಠ ಉಪದೇಶ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ವಿಧಿ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ—ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಪ್ರಯೋಗ ಹೇಗೆ, ಜಪಕ್ರಮ ಹೇಗೆ, ಮತ್ತು ನಿಖರ ಶಬ್ದರೂಪಗಳು ಧರ್ಮದ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಹಿತೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಒಳಗಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ರಚನಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟ—ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಂತ್ರ-ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದ ವಿಶೇಷ ನಾಮ-ಲಿತುರಗಿಯ ಕಡೆ ಸೇತುವೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ನಾಮಗಳನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರ/ತೀರ್ಥಗಳ ಪವಿತ್ರ ಭೂಗೋಳದೊಂದಿಗೆ ನಕ್ಷೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಥಾಪ್ರವಾಹ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಉಪಾಸನಾ ಸಾಧನದಿಂದ ಸ್ಥಳ-ಸಂವೇದಿ ಸಾಧನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ, ಅರ್ಪಣೆ, ಸ್ಮರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಬಲಪಡಿಸಿ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತಃಶುದ್ಧಿಯತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ।
Adhyaya 305
Chapter 305 — Narasiṃha and Related Mantras (नारसिंहादिमन्त्राः)
ಅಗ್ನಿದೇವರು ಹಿಂದಿನ ವೈಷ್ಣವ ನಾಮಲಿತಾನಿಗಳಿಂದ ಮುಂದಾಗಿ, ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ (ತಂತ್ರ)ದ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾಕೇಂದ್ರಿತ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಶತ್ರು/ಕ್ಷುದ್ರ ಕರ್ಮಗಳು—ಸ್ತಂಭನ, ವಿದ್ಯೇಷಣ, ಉಚ್ಚಾಟನ, ಉತ್ಸಾದನ, ಭ್ರಮ, ಮಾರಣ, ವ್ಯಾಧಿ—ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ, ಅವುಗಳ ‘ಮೋಕ್ಷ’ ಅಂದರೆ ಶಮನ/ನಿವಾರಣವನ್ನೂ ಬೋಧಿಸುವೆನೆಂದು ಹೇಳಿ ಪ್ರಯೋಗದ ಜೊತೆಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಶ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಜಪದಿಂದ ಭ್ರಮ ಉಂಟುಮಾಡುವುದು, ಪ್ರತಿಮಾ-ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮಾಭೇದನದ ಮೂಲಕ ಮಾರಣಕರ್ಮ, ಹಾಗೂ ಚೂರ್ಣಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಉತ್ಸಾದನ ವಿಧಾನ ವಿವರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಸುದರ್ಶನ-ಚಕ್ರಕೇಂದ್ರಿತ ರಕ್ಷಾ-ತಂತ್ರ—ನ್ಯಾಸ, ಆಯುಧಧಾರಿ ದೇವತಾಧ್ಯಾನ, ಚಕ್ರಯಂತ್ರದ ವರ್ಣವಿನ್ಯಾಸ, ಕುಂಭಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ 1008 ಆಹುತಿಗಳ ಹೋಮ—ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಓಂ ಕ್ಷೌಂ…’ ನರಸಿಂಹಮಂತ್ರ ರಾಕ್ಷಸಸಮಾನ ಪೀಡೆಗಳು, ಜ್ವರ, ಗ್ರಹಬಾಧೆ, ವಿಷ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳನ್ನು ದಹಿಸುವ ಅಗ್ನಿತೇಜಸ್ವಿ ಅಪೋತ್ರೋಪಾಯಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ನರಸಿಂಹನನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 306
Chapter 306 — त्रैलोक्यमोहनमन्त्राः (Mantras for Enchanting the Three Worlds)
ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಮೋಹನ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದು ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಿ ನೀಡುವುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಮ—ಪೂರ್ವಪೂಜೆ, ನಿಶ್ಚಿತ ಜಪಸಂಖ್ಯೆ, ಅಭಿಷೇಕ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಮ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನ ಮತ್ತು ಆಚಾರ್ಯ-ಸತ್ಕಾರ—ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದಾಗಿ ದೇಹಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಸಾಧನೆ—ಪದ್ಮಾಸನ, ದೇಹಶೋಷಣ/ನಿಗ್ರಹ, ಸುದರ್ಶನ ದಿಗ್ಬಂಧನ ನ್ಯಾಸ, ಬೀಜಧ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಮಲಿನತೆ ನಿವಾರಣೆ, ಸುಷುಮ್ನಾ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಮೃತಧಾರೆ-ಭಾವನೆ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿನ್ಯಾಸ. ವಿಷ್ಣು (ಕಾಮ/ಸ್ಮರ ಭಾವಗಳೊಂದಿಗೆ), ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಗರುಡ ಮತ್ತು ಆಯುಧಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಹಾಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಆಯುಧಪೂಜೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ “ಓಂ ಶ್ರೀಂ ಕ್ರೀಂ ಹ್ರೀಂ ಹೂಂ…” ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರ, ತರ್ಪಣ ವಿಧಾನಗಳು, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಉನ್ನತ ಜಪ-ಹೋಮ ಗುರಿಗಳು, ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಿದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಜೀವನಾರ್ಥ ವರಾಹ ಸೂತ್ರದ ಪರಿಶಿಷ್ಟ—ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಂತಃಶುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಫಲಸಾಧನ ಎರಡೂ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ।
Adhyaya 307
Trailokya-mohinī Śrī-Lakṣmī-ādi-pūjā and Durgā-yoga (Protective and Siddhi Rites)
ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಮೋಹಿನೀ ಶ್ರೀ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ) ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಮೃದ್ಧಿ-ವಿಧಿಗಳನ್ನು ದುರ್ಗಾ-ಯೋಗದ ರಕ್ಷಾ ಹಾಗೂ ಜಯ-ಪ್ರಯೋಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮಂತ್ರಶ್ರೇಣಿ, ಒಂಬತ್ತು ಅಂಗ-ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಸ, ಪದ್ಮಬೀಜ ಜಪಮಾಲೆಯಿಂದ ಒಂದು ರಿಂದ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ಜಪದ ವಿಧಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಶ್ರೀ/ವಿಷ್ಣು ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಧನಪ್ರದ ಪೂಜೆ, ಖದಿರ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಘೃತಲೇಪಿತ ಅಕ್ಕಿಯ ಹೋಮ, ಬಿಲ್ವಾಧಾರಿತ ಆಹುತಿಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಗ್ರಹಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಾನುಗ್ರಹ/ವಶ್ಯತೆಗಾಗಿ ಸಾಸಿವೆ-ನೀರಿನ ಅಭಿಷೇಕ ಮುಂತಾದ ಪರಿಹಾರಕರ್ಮಗಳು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿವೆ. ಮುಂದಾಗಿ ಶಕ್ರನ ನಾಲ್ಕು ದ್ವಾರಗಳ ಭವನದ ಧ್ಯಾನ, ದ್ವಾರರಕ್ಷಕ ಶ್ರೀ-ದೂತಿಗಳು, ಅಷ್ಟದಳ ಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವ್ಯೂಹಗಳು (ವಾಸುದೇವ, ಸಂಕರ್ಷಣ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಅನಿರುದ್ಧ) ವಿನ್ಯಾಸ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಕರ್ಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ರೂಪಧ್ಯಾನ. ಆಹಾರ-ಕಾಲ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ವ, ತುಪ್ಪ, ಪದ್ಮ, ಪಾಯಸ ಇತ್ಯಾದಿ ನೈವೇದ್ಯಗಳು ಸೂಚಿತ. ನಂತರ ದುರ್ಗೆಯ ‘ಹೃದಯ’ ಮಂತ್ರ ಸಾಂಗ, ಎಲೆ ಆಧಾರಿತ ಪೂಜೆ, ಆಯುಧ-ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ, ಹಾಗೂ ವಶೀಕರಣ, ಜಯ, ಶಾಂತಿ, ಕಾಮ, ಪುಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಹೋಮ-ಪರ್ಯಾಯಗಳು; ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯಾವಾಹನ ವಿಧಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 308
Chapter 308 — Worship of Tvaritā (त्वरितापूजा)
ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಮೋಹಿನೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ಅಗ್ನಿದೇವರು ತ್ವರಿತಾ-ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರೇರಕವಾದ ಆಜ್ಞಾ-ಸೂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರಾಂಗಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಶಿರದಿಂದ ಪಾದದವರೆಗೆ ಅಂಗನ್ಯಾಸ, ಮಂತ್ರನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತೆಯನ್ನು ಕಿರಾತ/ಶಬರೀ ಭಾವಸ್ಪರ್ಶದೊಂದಿಗೆ, ತ್ರಿನೇತ್ರೆ, ಶ್ಯಾಮವರ್ಣೆ, ವನಮಾಲಾಭೂಷಿತೆ, ಮಯೂರಪಿಚ್ಛ ಚಿಹ್ನಧಾರಿಣಿ, ಸಿಂಹಾಸನಸ್ಥೆ, ವರಾಭಯಪ್ರದಾಯಿನಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಮುಂದಾಗಿ ಅಷ್ಟವಿಧ ಪೀಠ/ಪದ್ಮಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ದಳದಳವಾಗಿ ಅಂಗಗಾಯತ್ರಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ದ್ವಾರಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ಉಪಚಾರ, ಹೊರಗೆ ರಕ್ಷಕ ಪರಿವಾರದ ವಿಧಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯೋನಿಆಕಾರ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಹೋಮಭೇದಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮೃದ್ಧಿ, ರಕ್ಷಣೆ, ಜನಪ್ರಿಯತೆ, ಸಂತಾನಪ್ರಾಪ್ತಿ ಹಾಗೂ ಶತ್ರುಕರ್ಮಗಳವರೆಗೆ ಸಿದ್ಧಿಗಳು; ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಪ, ಮಂಡಲಪೂಜೆ, ದೀಕ್ಷಾಸಂಬಂಧ ದಾನ, ಪಂಚಗವ್ಯ ಮತ್ತು ಚರು ವಿಧಿಗಳು ನಿರೂಪಿತವಾಗಿವೆ.
Adhyaya 309
Tvaritā-pūjā (The Worship of Tvaritā) — Transition Verse and Context
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪನ-ಸಂಕ್ರಮಣವಾಗಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ, ಹಿಂದಿನ ವಿಷಯದಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಿ ತ್ವರಿತಾ ದೇವೀ ಉಪಾಸನೆಯ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅದು ಪ್ರಕಟಿತ ವಿಜ್ಞಾನಸಮಾನ ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ—ವಿಧಿಯ ನಿಖರತೆ, ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ‘ಪುರ/ದುರ್ಗ’ದಂತಹ ರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳ, ಹಾಗೂ ರಜೋ-ಲಿಖಿತ (ರೇಖಾಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ) ಪ್ರತಿನಿಧಿ ರೂಪದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿಪುರಾಣದ ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಮುಂದಿನ ವಿದ್ಯೆ ಭುಕ್ತಿ (ಲೌಕಿಕ ಗುರಿಸಾಧನೆ) ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ (ಮೋಕ್ಷಾಭಿಮುಖತೆ) ಎರಡನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಫಲಪ್ರಕಟಣೆ ಇದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ದ್ವಾರಸ್ಥಾನದಂತೆ—ಸಾಧನೆಯ ಹೆಸರು, ಫಲ, ಮತ್ತು ವಜ್ರಾಕುಲಾ ರೂಪಿಣಿ ದೇವಿಯ ಮಂತ್ರ-ಪೂಜಾ ಗುರುತನ್ನು ಮುಂದಿನ ಉಪದೇಶಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 310
Tvaritā-mūla-mantra and Related Details (Dīkṣā, Maṇḍala, Nyāsa, Japa, Homa, Siddhi, Mokṣa)
ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ ತ್ವರಿತಾ-ಕೇಂದ್ರಿತ ತಂತ್ರವಿಧಿಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ—ಸಿಂಹ–ವಜ್ರಕುಲ ಪದ್ಮ-ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸದಿಂದ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ, ನಂತರ ಮಂಡಲ ನಿರ್ಮಾಣ: ಒಂಬತ್ತು ಭಾಗಗಳ ವಿಭಾಗ, ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹ್ಯ/ಅಗ್ರಾಹ್ಯ ಕೋಷ್ಠಕ ನಿರ್ಣಯ, ಬಾಹ್ಯ ರೇಖಾಸಮೂಹ, ವಜ್ರ-ವಕ್ರತೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತೇಜೋಮಯ ಪದ್ಮ। ಮುಂದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆ-ಪೂಜೆ: ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಾವರ್ತ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ, ವಿದ್ಯಾಂಗಗಳ ದಳ-ಮಧ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ, ದಿಗಸ್ತ್ರ-ರಕ್ಷೆ, ಬಾಹ್ಯ ಗರ್ಭಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಲೋಕಪಾಲ-ನ್ಯಾಸ। ಜಪಸಂಖ್ಯೆ, ಅಂಗ-ಪ್ರಮಾಣ, ಹೋಮಕ್ರಮ ನಿಶ್ಚಿತ; ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ ದೀಕ್ಷಾಮುದ್ರೆಯಾಗಿ ಶಿಷ್ಯನು ದೀಕ್ಷಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ। ಭುಕ್ತಿಗಾಗಿ ಜಯ, ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ನಿಧಿ, ಸಿದ್ಧಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಫಲಗಳು; ಜೊತೆಗೆ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗ—ಕರ್ಮಬಂಧನರಹಿತ ಹೋಮ, ಸದಾಶಿವ-ಸ್ಥಿತಿ, ‘ನೀರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಲಯ’ ಉಪಮೆಯಿಂದ ಅನಾವೃತ್ತಿ-ಮುಕ್ತಿ। ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿಷೇಕ, ಕುಮಾರಿ-ಪೂಜೆ, ದಕ್ಷಿಣೆ ಮತ್ತು ದೂತೀಮಂತ್ರದಿಂದ ದ್ವಾರ, ಏಕಾಂತ ವೃಕ್ಷ, ಶ್ಮಶಾನಾದಿ ರಾತ್ರಿಯ/ಸೀಮಾ ವಿಧಿಗಳು ಸರ್ವಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ।
Adhyaya 311
The Root-Mantra of Tvaritā (Tvaritā-mūla-mantra)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ತ್ವರಿತೆಯ ಮೂಲಮಂತ್ರೋಪದೇಶದ ಉಪಸಂಹಾರ ಹಾಗೂ ಸಂಕ್ರಮಣ-ಕೋಲೋಫನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತಾ-ವಿದ್ಯೆಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಾಂತ್ರಿಕ, ವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವಿವರಣೆಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗ್ನೇಯ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಮಂತ್ರವನ್ನು ಬೀಜ-ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದರಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯೋಗಗಳು, ವಿಧಿವಿನಿಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಯಂತ್ರ/ಚಕ್ರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ವಿವರವಾದ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣ ಮುನ್ನ ಈ ಸಮಾಪನವನ್ನು ಇಡುವುದು ಪುರಾಣೀಯ ಬೋಧನಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ—ಮಂತ್ರವನ್ನು ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿ, ನಂತರ ನಿಯತ ಕ್ರಮ, ನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರ-ಚಕ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯರೂಪ ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು. ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಪರಂಪರಾ-ಪ್ರಾಮಾಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಠ-ಸಾತತ್ಯವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಂತ್ರಗಳಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಶಾಸ್ತ್ರಾನುಶಾಸನಾಧೀನ ಧರ್ಮ-ಕಾಮ-ಅರ್ಥ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಓದಲು ಸಾಧಕ-ಪಂಡಿತನನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ।
Adhyaya 312
Chapter 312 — Various Mantras (नानामन्त्राः)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ ವಿನಾಯಕ (ಗಣೇಶ) ಪೂಜೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ—ಆಧಾರಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ-ರಚನೆಯ ನ್ಯಾಸಗಳು, “ಹೂಂ ಫಟ್” ಕವಚ, ಹಾಗೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಂತೆ ಉಪನಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಘ್ನೇಶನ ಬಾಹ್ಯ/ಅಂತರ ಆವಾಹನ. ನಂತರ ತ್ರಿಪುರಾ ಉಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ಭೈರವ/ವಟುಕಾದಿ ಪರಿಚರ-ನಾಮಮಾಲೆಗಳು, ಬೀಜಗಳು (ಐಂ, ಕ್ಷೇಂ, ಹ್ರೀಂ) ಮತ್ತು ಅಭಯ, ಪುಸ್ತಕ, ವರದ, ಮಾಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ ರೂಪಲಕ್ಷಣಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಜಾಲ-ವಿನ್ಯಾಸ, ಹೃದಯಾದಿ-ನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕಾಮಕ (ಇಷ್ಟಸಿದ್ಧಿ) ಸಮಾಪನಕ್ರಮ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದಾಗಿ ಉಚ್ಚಾಟನಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯಂತ್ರಪ್ರಯೋಗ, ಶ್ಮಶಾನ-ದ್ರವ್ಯಗಳು, ಸೂತ್ರಬಂಧನ; ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಾ/ವಿಜಯ ಮಂತ್ರಗಳು, ಸಮೃದ್ಧಿ, ಸೂರ್ಯ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಆವಾಹನಗಳೂ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಆಯುರ್ವೃದ್ಧಿ, ನಿರ್ಭಯತೆ, ಶಾಂತಿ, ವಶೀಕರಣ ಉಪಾಯಗಳು—ತಿಲಕ/ಅಂಜನ, ಸ್ಪರ್ಶ, ತಿಲಹೋಮ, ಅಭಿಮಂತ್ರಿತ ಆಹಾರ—ವರ್ಣಿತ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯಕ್ಲಿನ್ನಾ ಮೂಲಮಂತ್ರ, ಷಡಂಗ, ರಕ್ತತ್ರಿಕೋಣ ಧ್ಯಾನ, ದಿಕ್-ಸ್ಥಾಪನೆ, ಕಾಮನ ಪಂಚವಿಧ ಚಿಂತನೆ, ಪೂರ್ಣ ಮಾತೃಕಾ ಪಾಠ ಮತ್ತು ಆಧಾರಶಕ್ತಿ-ಪದ್ಮ-ಸಿಂಹಾಸನ ಸಹಿತ ಹೃದಯಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Adhyaya 313
Tvaritājñānam (Knowledge of Tvaritā, the Swift Goddess) — Agni Purana, Adhyāya 314 (as introduced after 313)
ಅಗ್ನಿದೇವರು ಹಿಂದಿನ ಮಂತ್ರಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಮುಂದಾಗಿ, ತ್ವರಿತಾ ದೇವಿಯ ತಾಂತ್ರಿಕ-ಕರ್ಮವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಾ/ವಶೀಕರಣ ಸಂಬಂಧಿತ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೀಜಸಮೃದ್ಧ ತ್ವರಿತಾ ಮಂತ್ರ, ನ್ಯಾಸಪೂಜೆ, ದ್ವಿಭುಜ–ಅಷ್ಟಭುಜ ಧ್ಯಾನಭೇದಗಳು, ಆಧಾರಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಪದ್ಮಾಸನ, ಸಿಂಹವಾಹನ, ಹೃದಯಾದಿ ಅಂಗನ್ಯಾಸ ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ದಿಕ್ಕುಮಂಡಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಗಾಯತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಗಳ ಪೂಜೆ, ಮಧ್ಯಸ್ಥಾಪನೆಗಳು, ದ್ವಾರಪಾಲಕರು—ಜಯಾ, ವಿಜಯಾ, ಕಿಂಕರ—ಎಂದು ಸೂಚನೆ ಇದೆ. ಅನಂತ, ಕುಲಿಕಾ, ವಾಸುಕೀ, ಶಂಖಪಾಲ, ತಕ್ಷಕ, ಮಹಾಪದ್ಮ, ಕರ್ಕೋಟ, ಪದ್ಮ/ಪದ್ಮಾ ಮೊದಲಾದ ನಾಗರಾಜರಿಗೆ ನಾಮ-ವ್ಯಾಹೃತಿ ಸಹಿತ ಆಹುತಿಗಳು ಹೇಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಮುಂದೆ 81 ಪದಗಳ ನಿಗ್ರಹಚಕ್ರ ರೇಖನ, ಬರೆಯುವ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯನಾಮ ಇಡುವ ಸ್ಥಳ; ನಂತರ ಉಗ್ರರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಣೋನ್ಮುಖ ಪ್ರಯೋಗಗಳು, ಕಾಳಿ/ಕಾಲರಾತ್ರಿ ತತ್ತ್ವ, ಯಮಸೀಮಾ ಕಲ್ಪನೆ, ಗುಪ್ತ ರಕ್ಷೋಚ್ಚಾರ, ಮಸಿ ತಯಾರಿ, ಶ್ಮಶಾನ/ಚೌಕದಂತಹ ಸೀಮಾಂತ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆ, ಹಾಗೂ ಕುಂಭದ ಕೆಳಗೆ, ವಲ್ಮೀಕ, ವಿಭೀತಕ ಮರದ ಬಳಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶುಭ ದ್ರವ್ಯಗಳಿಂದ ಅನುಗ್ರಹಚಕ್ರ, ರುದ್ರ/ವಿದ್ಯಾ ಅಕ್ಷರಕ್ರಮ ಜಾಲದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯಂಗಿರಾ ರೂಪ, ಮತ್ತು 64 ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ನಿಗ್ರಹ–ಅನುಗ್ರಹ ಚಕ್ರವೂ ವರ್ಣಿತ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಕ್ರೀಂ ಸಃ ಹೂಂ’ ಅಮೃತೀ/ವಿದ್ಯಾ ಬೀಜ, ತ್ರಿಹ್ರೀಂ ಆವರಣ, ತಾಯಿತ ಧಾರಣೆ, ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರೋಪದೇಶ ಇತ್ಯಾದಿ ಉಪಯೋಗಗಳಿಂದ ಶತ್ರುನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ವಿಷಾದಹರಣವನ್ನು ಧರ್ಮನಿಯಮದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Adhyaya 314
Adhyaya 314 — Tvaritājñāna (Immediate/Quick Knowledge) (Colophon/Transition)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ‘ತ್ವರಿತಾಜ್ಞಾನ’ ಎಂಬ ವಿದ್ಯಾಖಂಡದ ಸಮಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಅಂತಿಮ ಕೊಲೊಫನ್ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಗ್ನೇಯ ಪ್ರಸರಣ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲೊಫನ್ ಒಂದು ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಂಧಿ—ಒಂದು ವಿದ್ಯಾ-ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮುಗಿಸಿ ತಕ್ಷಣ ಮುಂದಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ (ತಂತ್ರ) ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಂಕ್ರಮಣಗಳು ಕೇವಲ ಸಂಪಾದಕೀಯವಲ್ಲ; ಪಾಠ್ಯಕ್ರಮದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದೊರಕುವ ಜ್ಞಾನ (ತ್ವರಿತ-ಜ್ಞಾನ) ಅನ್ವಯ ಮಂತ್ರ-ಪ್ರಯೋಗ ವಿಧಾನಗಳತ್ತ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಥಾಚೌಕಟ್ಟು ಅದೆ—ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ ಪ್ರಕಾಶಕ, ವಸಿಷ್ಠ ಗ್ರಾಹಕ—ಎಂದು, ‘ಶೀಘ್ರ ವಿಧಾನಗಳು’ ಸಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೆಡಗೋಗಿಯೊಳಗಿನವು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಯಾಜಾಲದ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ।
Adhyaya 315
Chapter 315: नानामन्त्राः (Various Mantras)
ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿದೇವರು ಬೀಜಾಕ್ಷರಯುಕ್ತ ಹಾಗೂ ‘ಫಟ್’ ಮೊದಲಾದ ಆಜ್ಞಾತ್ಮಕ ಅಂತ್ಯಗಳಿರುವ ಪ್ರಯೋಗಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ‘ಹೂಂ’ದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ‘ಖೇಚ್ಛೇ’ ಪದದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ತೀವ್ರ ಅಂತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರರಚನಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ನಂತರ ‘ಸರ್ವಕರ್ಮಸಾಧಿನಿ’ ವಿದ್ಯೆಯ ಫಲ—ವಿಷ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಉಪದ್ರವಗಳ ಶಮನ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಘಾತಕ ವಿಷ ಅಥವಾ ಘಾತಕ ಆಘಾತದಿಂದ ಮರಣಾಸನ್ನನಾದವನನ್ನು ಪುನರ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿ—ವರ್ಣಿತವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಲಘುಮಂತ್ರಗಳು ವಿಷ-ಶತ್ರುನಿಗ್ರಹ, ಪಾಪಜನ್ಯ ರೋಗಜಯ, ವಿಘ್ನ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ನಿಯೋಜಿತ; ವಶೀಕರಣ ಪ್ರಯೋಗವೂ ಇದೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಕುಬ್ಜಿಕಾ-ವಿದ್ಯೆ’ಯನ್ನು ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿದಾಯಿನಿಯಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನೀಡಿಸಿ, ಈಶನು ಸ್ಕಂದನಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಮಂತ್ರಪರಂಪರೆಯ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ।
Adhyaya 316
Derivation (Uddhāra) of the Sakalādi Mantra (सकलादिमन्त्रोद्धारः)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರರೂಪನಾದ ಅಗ್ನಿದೇವನು ಸಕಲಾದಿ/ಪ್ರಾಸಾದ-ಮಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ‘ಉದ್ಧಾರ’ ಹಾಗೂ ಪ್ರಯೋಗದ ತಾಂತ್ರಿಕ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದಿಂದ ಕ್ಷವರೆಗೆ ವರ್ಣಕ್ರಮವನ್ನು (ಕ-ವರ್ಗಾದಿ) ದೇವರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ಮಪ್ರಯೋಜನಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಮೊದಲು ಸಕಲ, ನಿಷ್ಕಲ, ಶೂನ್ಯ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ದೇವತಾನಾಮ-ಗಣನೆ, ‘ಕ್ಷ’ ಅಕ್ಷರದ ನರಸಿಂಹಸ್ವರೂಪ, ವಿಶ್ವರೂಪದ ಪ್ರಮಾಣಸಾಮ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ ಈಶಾನ, ತತ್ಪುರುಷ, ಅಘೋರ/ದಕ್ಷಿಣ, ವಾಮದೇವ, ಸದ್ಯೋಜಾತ ಎಂಬ ಪಂಚವಕ್ತ್ರಗಳ ಅನುಸಾರ ನ್ಯಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೃದಯ, ಶಿರಸ್, ಶಿಖಾ, ನೇತ್ರ, ಅಸ್ತ್ರ ಅಂಗಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಂತ್ಯೋಚ್ಚಾರಗಳು ‘ನಮಃ, ಸ್ವಾಹಾ, ವೌಷಟ್, ಹೂಂ, ಫಟ್’ ಎಂದು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸರ್ವಕರ್ಮಕರ’ ಪ್ರಾಸಾದಮಂತ್ರವು ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳನ್ನೂ ಸಾಧಿಸುವುದೆಂದು ಹೇಳಿ, ಸಕಲ ಪ್ರಾಸಾದ–ನಿಷ್ಕಲ ಸದಾಶಿವ ವಿನ್ಯಾಸದ ಭೇದ, ಶೂನ್ಯಛಾಯೆಯ ಆವರಣ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯೇಶ್ವರ ಅಷ್ಟಕ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಮಂತ್ರಸಮೂಹಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ।
Adhyaya 317
सकलादिमन्त्रोद्धारः (Sakalādi-mantra-uddhāra) — Chapter Colophon/Transition
ಈ ವಿಭಾಗವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಪಸಂಹಾರ-ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ. ‘ಸಕಲಾದಿ ಮಂತ್ರೋದ್ದಾರ’ ಎಂಬ ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಮಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, ಅಗ್ನಿ ಪುರಾಣದ ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರೋದ್ದಾರ ಹಾಗೂ ವರ್ಣ/ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ವಿಧಿ-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶಿಸ್ತಿನ ಭಾಗವೆಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ಬೋಧನಾ ಹಂತವಾದ ಗಣಪೂಜೆಗೆ ಇದು ಸಂಕ್ರಮಣವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರ-ಪ್ರಯೋಗವು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಆರಾಧನೆಗೂ ವಿಘ್ನ-ನಿವಾರಣಕ್ಕೂ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶಾಲ ಪುರಾಣೀಯ ಉಪದೇಶದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಮಂತ್ರ-ನಿರ್ವಹಣೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರ್ಮಕ್ಕೂ ಸಿದ್ಧಿ-ಸಾಧನೆಗೂ ಅಗತ್ಯವಾದರೂ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದು ಸಾಧನೆ, ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಅಧೀನವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 318
वागीश्वरीपूजा (Worship of Vāgīśvarī)
ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪದೇಶಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿದೇವರು ವಸಿಷ್ಠ ಋಷಿಗೆ ವಾಗೀಶ್ವರಿ (ಸರಸ್ವತಿಯ ಒಂದು ರೂಪ) ಪೂಜಾವಿಧಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ—ಮಂಡಲ, ಧ್ಯಾನಕ್ರಮ, ಕಾಲನಿರ್ಣಯ, ಮಂತ್ರರಚನೆ ಹಾಗೂ ವಿಧಿಗೆ ಆಧಾರವಾದ ವರ್ಣವರ್ಗಗಳೊಂದಿಗೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಈಶ್ವರನ ಅಂತರಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಅಕ್ಷರಗಳ ಗುಪ್ತ, ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪರಂಪರಾ ಪ್ರಸರಣದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವಾಗೀಶ್ವರಿಯನ್ನು ಪಂಚಾಶದ್ವರ್ಣಮಾಲಾಭೂಷಿತೆ, ತ್ರಿನೇತ್ರೆ, ವರ-ಅಭಯ ಮುದ್ರಾಯುಕ್ತೆ, ಜಪಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕಧಾರಿಣಿ ಎಂದು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನೆ ವರ್ಣಮಾಲಾ ಜಪ—‘ಅ’ದಿಂದ ‘ಕ್ಷ’ವರೆಗೆ ಅಕ್ಷರಗಳು ಶಿರಸ್ಸಿನಿಂದ ಭುಜಗಳವರೆಗೆ ಇಳಿದು, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮಾನವಾಕಾರ ಶಬ್ದಧಾರೆಯಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಜಪ. ದೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗುರು ಪದ್ಮಮಂಡಲವನ್ನು ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ನಿಗದಿತ ಮಾರ್ಗಗಳು, ದ್ವಾರಗಳು, ಮೂಲೆಪಟ್ಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾರೆ; ಪದ್ಮ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿದೇವತೆಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿತವಾಗುತ್ತವೆ—ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿ, ಜೊತೆಗೆ ವಾಗೀಶೀ, ಹೃಲ್ಲೇಖಾ, ಚಿತ್ರವಾಗೀಶೀ, ಗಾಯತ್ರೀ, ಶಾಂಕರೀ, ಮತಿ, ಧೃತಿ ಮತ್ತು ಹ್ರೀಂ ಬೀಜರೂಪಗಳು. ಘೃತಾಹುತಿಗಳಿಂದ ಸಾಧಕನಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ-ಪ್ರಾಕೃತ ಕಾವ್ಯಪ್ರಭುತ್ವ, ಕಾವ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ನೈಪುಣ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ—ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ-ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಿದ್ಧಿಯ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 319
वागीश्वरीपूजा (The Worship of Vāgīśvarī)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಧಿ-ಘಟಕವನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ—ವಾಣಿ, ವಿದ್ಯೆ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಗೆ ಅಧಿಷ್ಠಾತೃ ಶಕ್ತಿರೂಪವಾದ ವಾಗೀಶ್ವರೀ ಪೂಜೆ. ಅಗ್ನಿಪುರಾಣದ ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಾಸನೆ ಪೂರ್ವವಿದ್ಯೆಯಾಗಿ ಸಾಧಕನ ವಾಙ್ಮಯವನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಸ್ಮರಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣಗೊಳಿಸಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಿಗಳ ಶುದ್ಧ ಪರಂಪರಾ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮ ಸ್ಪಷ್ಟ—ಮೊದಲು ಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ಶಕ್ತಿಯ ಪಟ್ಟು, ನಂತರ ಮಂಡಲವಿಧಿ (ರೇಖಾಚಿತ್ರ/ಯಂತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ) ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಾಗೀಶ್ವರೀ ಪೂಜೆ ಭಕ್ತಿಮಯವೂ ಸಾಧನಾತ್ಮಕವೂ—ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಚ್ಚಾರ, ಸರಿಯಾದ ಲಿಟರ್ಜಿಕಲ್ ಕರ್ಮ, ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ವಾಸ್ತು-ಆಗಮ ಮಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಪನ, ಸ್ಥಾಪನೆ, ಮಂತ್ರಲೇಖನಗಳ ನಿಖರತೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ.
Adhyaya 320
Aghīrāstra-ādi-Śānti-kalpaḥ (Rite for Pacification of Aghora-Astra and Other Weapons)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಅಗ್ನಿ (ಈಶ್ವರ) ಕಾರ್ಯಾರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಯುದ್ಧಶಕ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೀಯ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿವಿಧಾನದಿಂದ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿ ರಕ್ಷಾವಿಧಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸರ್ವಕರ್ಮಸಿದ್ಧಿದಾಯಕ ‘ಅಸ್ತ್ರಯಾಗ’ದಲ್ಲಿ ಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪೂರ್ವದಿಂದ ದಿಕ್ಕುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಜ್ರಾದಿ ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಗ್ರಹಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಪೂರ್ವಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇತರ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಶುಭಫಲಕ್ಕೆ ಗ್ರಹಸಂಯೋಜನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಘೋರ-ಅಸ್ತ್ರದ ಜಪ ಮತ್ತು ಹೋಮದಿಂದ ‘ಅಸ್ತ್ರಶಾಂತಿ’ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನ—ಇದು ಗ್ರಹದೋಷ, ರೋಗ, ಮಾರಿ/ಉಪದ್ರವ, ಶತ್ರುಬಲ ಮತ್ತು ವಿನಾಯಕ-ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಘ್ನಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷ/ಅಯುತ/ಸಹಸ್ರ ಜಪಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ತಿಲ, ಘೃತ, ಗುಗ್ಗುಲು, ದೂರ್ವಾ, ಅಕ್ಷತ, ಜವಾ ಇತ್ಯಾದಿ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಉಲ್ಕಾಪಾತ, ಭೂಕಂಪ, ಅರಣ್ಯಪ್ರವೇಶ, ರಕ್ತಸದೃಶ ವೃಕ್ಷರಸ, ಋತುವಿಪರೀತ ಫಲಧಾರಣೆ, ಮಹಾಮಾರಿ, ಆನೆರೋಗ, ಗರ್ಭಪಾತ, ಪ್ರಯಾಣಶಕುನ ಮುಂತಾದ ನಿಮಿತ್ತಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಪಂಚವಕ್ತ್ರ ದೇವತೆಯ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಜಯ ಮತ್ತು ಪರಮ ಸಿದ್ಧಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
Adhyaya 321
Pāśupata-Śānti (पाशुपतशान्तिः)
ಅಘೋರ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಪೂರ್ವ ಶಾಂತಿ-ಕಲ್ಪದ ನಂತರ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಪಾಶುಪತ-ಶಾಂತಿಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಭಗವಾನ್ ಪಾಶುಪತ ಶಸ್ತ್ರ-ಮಂತ್ರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಶಾಂತಿಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಜಪ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಂತ್ರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅಂಶ—‘ಪಾದತಃ-ಪೂರ್ವ’ವಾಗಿ, ಅಂದರೆ ಪಾದ/ಆರಂಭಿಕ ನ್ಯಾಸಸ್ಥಾಪನೆಯಿಂದಲೇ ವಿಘ್ನನಾಶ, ದಿಕ್ಕನುಸಾರ ನ್ಯಾಸಪ್ರಯೋಗದಂತೆ. ನಂತರ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಿಘ್ನೇಶ್ವರ ಅಸ್ತ್ರಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಆಹ್ವಾನಗಳು ‘ಫಟ್’ ಸಹಿತ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಮೋಹಿಸು, ಮುಚ್ಚು, ಉನ್ಮೂಲಿಸು, ಭಯಪಡಿಸು, ಜೀವಿಸು/ಜೀವಗೊಳಿಸು, ದೂರಹಾಕು, ಅರಿಷ್ಟವನ್ನು ನಾಶಮಾಡು’ ಎಂಬ ಆಜ್ಞಾರ್ಥ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಜಪದಿಂದ ಅಡ್ಡಿ ನಾಶ; ನೂರು ಜಪಗಳಿಂದ ಅಪಶಕುನ ಶಮನವಾಗಿ ಯುದ್ಧವಿಜಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ತುಪ್ಪ ಮತ್ತು ಗುಗ್ಗುಳಿನ ಹೋಮದಿಂದ ಕಠಿಣ ಗುರಿಯೂ ಸಿದ್ಧ; ಶಸ್ತ್ರ-ಪಾಶುಪತ ಜಪದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಾಂತಿ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।
Adhyaya 322
The Six Limbs (Ṣaḍaṅga) of the Aghora-Astra (अघोरास्त्राणि षडङ्गानि)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಪಾಶುಪತ-ಶಾಂತಿ ವಿಷಯದಿಂದ ಮುಂದುವರಿದು ಅಘೋರಾಸ್ತ್ರದ ಷಡಂಗಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ—ಜಪ, ಹೋಮ, ನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಕವಚಗಳ ಮೂಲಕ ಮಂತ್ರಾಂಗಗಳ ಪ್ರಯೋಗ. ಈಶ್ವರನು ಹಂಸ-ಆಧಾರಿತ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಂತ್ರಸೂತ್ರದಿಂದ ಮರಣ ಹಾಗೂ ರೋಗನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿ, ಶಾಂತಿ-ಪುಷ್ಟಿಗಾಗಿ ದೂರ್ವೆಯಿಂದ ಮಹಾಹೋಮ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಮೋಹಿನೀ, ಜೃಂಭಣೀ, ವಶೀಕರಣ, ಅಂತರ್ಧಾನಾದಿ ಅಪಾಯನಿವಾರಕ/ನಿಯಂತ್ರಕ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಸಂಗ್ರಹ, ಕಳ್ಳ-ಶತ್ರು-ಗ್ರಹಪೀಡೆ ನಿವಾರಣೆ, ಕ್ಷೇತ್ರಪಾಲ-ಬಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾವರ್ತನ (ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವ) ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅಕ್ಕಿ ತೊಳೆಯುವುದು, ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಜಪ, ಧೂಪನ ವಿಧಾನಗಳು, ತಿಲಕ ಸಂಯೋಗಗಳು, ವಿವಾದಜಯ, ಆಕರ್ಷಣೆ, ಭಾಗ್ಯವೃದ್ಧಿ, ಸಂತಾನೋಪಾಯಗಳು ಮುಂತಾದ ಜೀವನಪ್ರಯೋಜನಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೈವ ತತ್ತ್ವ ಸ್ಪಷ್ಟ—ಈಶಾನ ಮತ್ತು ಪಂಚಬ್ರಹ್ಮ (ಸದ್ಯೋಜಾತ, ವಾಮದೇವ, ಅಘೋರ, ತತ್ಪುರುಷ, ಈಶಾನ) ಅಂಗವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ವಿವರವಾದ ಕವಚದಿಂದ ಆವಾಹಿತರಾಗಿ, ಸದಾಶಿವಕೇಂದ್ರಿತ ರಕ್ಷಣಾಶಕ್ತಿ ಭೋಗ-ಮೋಕ್ಷಫಲಪ್ರದವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿತವಾಗಿದೆ।
Adhyaya 323
Chapter 323 — The Six-Limbed Aghora Astras (षडङ्गान्यघोरस्त्राणि)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಷಡಂಗಯುಕ್ತ ಅಘೋರಾಸ್ತ್ರ-ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸೂತ್ರರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಾ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಇದು ಬಲಿಷ್ಠ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಭೀತಿಕರ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತ. ಆಗ್ನೇಯ ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ‘ಅಸ್ತ್ರ’ವೆಂದರೆ ವಿಧಿಯಿಂದ ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಲಾದ ಕರ್ಮೋಪಕರಣ; ಅದರ ಫಲ ಶುದ್ಧ ಉಚ್ಚಾರ, ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಅಂಗ/ನ್ಯಾಸ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಲಂಬಿತ. ರುದ್ರ-ಶಾಂತಿಯ ತಕ್ಷಣ ಮುನ್ನ ಇದರ ಸ್ಥಾನವು ಉದ್ದೇಶಿತ ಪಾಠಕ್ರಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ—ಮೊದಲು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಅಪೋತ್ರಾಸಕ ಅಸ್ತ್ರ-ಮಂತ್ರ ತಂತ್ರದಿಂದ ಬೆದರಿಕೆ ನಿವಾರಣೆ, ನಂತರ ಶಾಂತಿಕರ ಹಾಗೂ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಕ ವಿಧಿಗಳಿಂದ ಸಾಧಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಧ್ಯಾಯವು ಆಕ್ರಮಕ ರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಸಮನ್ವಯಕಾರಿ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ, ಶುದ್ಧಿ, ಸುರಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧತೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿರಂತರತೆಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 324
Rudra-śānti (रुद्रशान्ति)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ರುದ್ರ-ಶಾಂತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಕರ್ಮ-ತತ್ತ್ವ ವಿಭಾಗವು ಸಮಾಪ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭಯಂಕರ ರುದ್ರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಂಗಳಕರ ಸಮತೋಲನದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿ ಶಮನಗೊಳಿಸುವ ಶಾಂತಿ-ಚೌಕಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿಪುರಾಣದ ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಈ ಶಾಂತಿವಿಧಾನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ನಡುವಿನ ಸೇತುವೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ: ಸಾಧಕನು ರುದ್ರನನ್ನು ಕೇವಲ ಸ್ತುತಿಸಬೇಕಾದ ದೇವನಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಸರಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ವಿಧಿಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಅಧ್ಯಾಯದ ಸ್ಥಾನವು ಶಮನ-ಸ್ಥೈರ್ಯ (ಶಾಂತಿ) ಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರ-ಯಂತ್ರಣ/ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನೇಯ ವಿದ್ಯೆಯ ವಿಶ್ವಕೋಶೀಯ ತರ್ಕದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಕ್ತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಮಂತ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸಿದ್ಧತೆ—ಸಾಧಕ, ಯಜ್ಞಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರವನ್ನು ಕಾಲನಿಯಮಗಳು, ತತ್ತ್ವಸಂಬಂಧಗಳು, ಪರಂಪರಾ ಗುರುತುಗಳು ಮುಂತಾದ ಮುಂದಿನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
Adhyaya 325
Worship of Gaurī and Others (Gauryādi-pūjā) — Mantra, Maṇḍala, Mudrā, Homa, and Mṛtyuñjaya Kalaśa-Rite
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಉಮಾ/ಗೌರೀ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಭುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಧನಾ-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ—ಮಂತ್ರಧ್ಯಾನ, ಮಂಡಲ ವಿನ್ಯಾಸ, ಮುದ್ರೆಗಳು, ಹೋಮ ಸಹಿತ. ಬೀಜಮಂತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸೂಚನೆಗಳು, ವರ್ಣ/ಜಾತಿ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಷಡಂಗ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಣವದಿಂದ ಆಸನ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಹೃದಯಾಧಾರಿತ ಮೂರ್ತಿ-ನ್ಯಾಸ, ಪೂಜಾ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಚಿನ್ನ-ಬೆಳ್ಳಿ-ಮರ-ಕಲ್ಲು ಮುಂತಾದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಮಾ ಪೂಜೆಯ ವಿಧಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅವ್ಯಕ್ತವನ್ನು ಮಧ್ಯ/ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಐದು ಪಿಂಡಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ದಿಕ್ಕು/ಚಕ್ರಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೇವತಾ ಕ್ರಮದಿಂದ ಮಂಡಲದ ವಿಧಿಭೂಗೋಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ತಾರಾದೇವಿಯ ವಿವಿಧ ಮೂರ್ತಿವಿಕಲ್ಪಗಳು (ಭುಜಗಳು, ವಾಹನ, ಹಸ್ತಾಯುಧಗಳು) ಮತ್ತು ಸಂಕೇತ/ಹಸ್ತಪ್ರಯೋಗಗಳು ವಿವರಿಸಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದ್ಮ, ಟಿಂಗ, ಆವಾಹನೀ, ಶಕ್ತಿ/ಯೋನಿ ಮುದ್ರೆಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ ಚತುಷ್ಕೋಣ ಮಂಡಲ, ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು, ದ್ವಾರಗಳು ವರ್ಣಿತವಾಗಿವೆ. ಕೆಂಪು ಹೂ ಅರ್ಪಣೆ, ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖ ಹೋಮ, ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ, ಬಲಿ, ಕುಮಾರಿಯರಿಗೆ ಭೋಜನ, ನೈವೇದ್ಯ ವಿತರಣೆ ಎಂಬ ಆಚರಣಾ ನೀತಿಯೂ ಇದೆ. ಮಹಾಜಪದಿಂದ ವಾಕ್ಸಿದ್ಧಿ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳಿ, ಆರೋಗ್ಯ, ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅಕಾಲಮೃತ್ಯು ಭಯ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಕಲಶಪೂಜೆ-ಹೋಮದಲ್ಲಿ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
Adhyaya 326
Chapter 326 — देवालयमाहात्म्यम् (The Glory of Temples)
ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ವ್ರತಸಮಾಪ್ತಿ ವಿಧಿಗಳಿಂದ ಮುಂದಾಗಿ ದೇವಾಲಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪವಿತ್ರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ದಾರಗಳು, ಜಪಮಾಲೆ, ತಾಯಿತ್ಗಳು ಮುಂತಾದ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ, ಜಪಶಿಸ್ತು—ಮಾನಸಜಪ, ಮೇರುದಾಣ ನಿಯಮ, ಮಾಲೆ ಬಿದ್ದರೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ—ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಗಂಟಾನಾದವನ್ನು ಎಲ್ಲ ವಾದ್ಯಗಳ ಸಾರವೆಂದು ಹೇಳಿ, ಮನೆ, ದೇವಾಲಯ, ಲಿಂಗ ಶುದ್ಧಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂತ್ರೋಪದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ದ ಪಂಚಾಕ್ಷರ/ಷಡಾಕ್ಷರ ರೂಪಗಳು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ‘ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ’ ಅನ್ನು ಲಿಂಗಪೂಜೆಯ ಪರಮ ಮಂತ್ರವೆಂದು, ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ-ಮೋಕ್ಷ ನೀಡುವ ಕರుణಾಮೂಲವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪರಮ ಪುಣ್ಯಕಾರಕವೆಂದು ಹೇಳಿ ಯಜ್ಞ, ತಪಸ್, ದಾನ, ತೀರ್ಥ, ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಫಲಗಳು ಬಹುಗುಣವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ; ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಧಾನವಾದರೆ ಸಣ್ಣ-ದೊಡ್ಡ ಅರ್ಪಣೆ ಸಮಫಲ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚುವ ಪುಣ್ಯ, ಅಲ್ಪ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯಕ್ಕೂ ಮಹತ್ತಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
Adhyaya 327
Chapter 327 — छन्दःसारः (Chandas-sāra: The Essence of Metres)
ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಮುಂದಾಗಿ, ಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನವಾದ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಸಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿ ಪಿಂಗಳ ಪರಂಪರೆಯಂತೆ ಮಾತ್ರೆ, ಲಘು-ಗುರು ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಪದ್ದತಿ (ತ್ರಯಗಳು) ಮೂಲಕ ಛಂದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರ ಪಠಣದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧತೆಗಾಗಿ ನಿಯಮಾಧಾರಿತ ಅಪವಾದಗಳನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ—ಪಾದಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಘುವನ್ನೂ ಗುರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದು, ಸಂಯುಕ್ತ ವ್ಯಂಜನಗಳು, ವಿಸರ್ಗ, ಅನುಸ್ವಾರ ಹಾಗೂ ಜಿಹ್ವಾಮೂಲೀಯ-ಉಪಧ್ಮಾನೀಯ ಧ್ವನಿಗಳಿಂದ ಗುರುತ್ವ ಉಂಟಾಗುವುದು. ಧ್ವನಿ ಛಂದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಧಿಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ಪವಿತ್ರ ಆಧಾರಗಳೆಂದು, ಸರಿಯಾದ ಜಪ-ಉಚ್ಚಾರ ಮಂತ್ರಫಲ, ಪಾಠನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ವಿಧಿಜ್ಞಾನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬೋಧಿಸುತ್ತದೆ।