Adhyaya 318

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे गणपूजा नाम सप्तदशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथाष्टादशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः वागीश्वरीपूजा ईश्वर उवाच वागीश्वरीपूजनञ्च प्रवदामि समण्डलम् ऊहकं कालसंयुक्तं मनुं वर्णसमायुतम्

ಇಂತೆ ಶ್ರೀ ಆಗ್ನೇಯ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಗಣಪೂಜೆ’ ಎಂಬ ಮೂರುನೂರ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ಮೂರುನೂರ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ—‘ವಾಗೀಶ್ವರೀಪೂಜೆ’ ಆರಂಭ. ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—ಮಂಡಲಸಹಿತ ವಾಗೀಶ್ವರಿಯ ಪೂಜೆಯನ್ನು, ಧ್ಯಾನಕ್ರಮ, ಕಾಲಸಂಯೋಗ, ಮಂತ್ರ (ಮನು) ಮತ್ತು ವರ್ಣವಿನ್ಯಾಸসহ ನಾನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತೇನೆ।

Verse 2

निषाद ईश्वरं कार्यं मनुना चन्द्रसूर्यवत् अक्षरन्न हि देयं स्यात् ध्यायेत् कुन्देन्दुसन्निभां

ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಸ್ಥಿರಪ್ರಕಾಶವಾಗಿ ಈಶ್ವರನನ್ನು ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು (ಗುಪ್ತ ಬೀಜ/ಲಿಪಿ) ಯಾರಿಗೂ ನೀಡಬಾರದು, ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬಾರದು; ಕುಂದಪುಷ್ಪ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು।

Verse 3

पञ्चाशद्वर्णमालान्तु मुक्तास्रग्दामभूषिताम् वरदाभयाक्षसूत्रपुस्तकाढ्यां त्रिलोचनां

ಅವಳು ಐವತ್ತು ವರ್ಣಗಳ ಮಾಲೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಹಾರದಿಂದ ಶೋಭಿತಳು; ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳ ದಾಮಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತಳು. ಅವಳು ವರದ-ಅಭಯ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಜಪಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ತ್ರಿನೇತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ।

Verse 4

लक्षं जपेन्मस्तकान्तं स्कन्धान्तं वर्णमालिकां अकारादिक्षकारान्तां विशन्तीं मानवत् स्मरेत्

ಅಕಾರದಿಂದ ಕ್ಷಕಾರದವರೆಗೆ ಇರುವ ವರ್ಣಮಾಲಿಕೆಯನ್ನು ಶಿರೋಭಾಗದಿಂದ ಭುಜಗಳವರೆಗೆ ದೃಶ್ಯೀಕರಿಸಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಜಪ ಮಾಡಬೇಕು. ಅದು ಮಾನವರೂಪದಂತೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು।

Verse 5

कुर्याद् गुरुश् च दीक्षार्थं मन्त्रग्राहे तु मण्डलम् सूर्याग्रमिन्दुभक्तन्तु भागाभ्यां कमलं हितं

ದೀಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಗುರುವು ಮಂತ್ರಗ್ರಹಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂಡಲವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ವಿಧಿಸಿದ ವಿಭಾಗಗಳಂತೆ ಕಮಲಾಕೃತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ—ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನನ್ನು, ನಿಯತ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು।

Verse 6

चन्द्रमसायुतमिति ञ कृतमिति ख वीथिका पदिका कर्या पद्मान्यष्टौ चतुष्पदे वीथिका पदिका वाह्ये द्वाराणि द्विपदानि तु

(ಯೋಜನಾ-ಗುಂಪುಗಳು) ಅಕ್ಷರ-ಚಿಹ್ನಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ— ‘ಞ’ ಎಂದರೆ ‘ಚಂದ್ರಮಸಾಯುತ’ ಮತ್ತು ‘ಖ’ ಎಂದರೆ ‘ಕೃತ/ನಿರ್ಮಿತ’। ಚತುಷ್ಪದ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ವೀಥಿಕಾ ಮತ್ತು ಪದಿಕಾ ಎಂಟು ‘ಪದ್ಮ’ ವಿಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಹೊರಗೆ ವೀಥಿಕಾ–ಪದಿಕಾ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪದ-ಮಾನಾನುಸಾರ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 7

उपद्वाराणित द्वच्च कोणबान्धं द्विपट्टिकम् सिदानि नव पद्मानि कर्णिका कनकप्रभा

ಉಪದ್ವಾರಗಳು ಇರಬೇಕು ಮತ್ತು ದ್ವಿವಿಧ ವಿನ್ಯಾಸವೂ ಇರಲಿ. ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ಕೋಣಬಂಧ (ಓರೆಯ ಬಂಧನ)ದಿಂದ ದೃಢಗೊಳಿಸಿ, ದ್ವಿಪಟ್ಟಿಕ (ಎರಡು ಬಾಗಿಲು-ಎಲೆ) ರಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಒಂಬತ್ತು ಸಿದ್ಧ ‘ಪದ್ಮ’ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕು; ಅವುಗಳ ಕರ್ಣಿಕಾ ಕನಕಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 8

केशराणि विचित्राणि कोणान्रक्तेन पूरयेत् व्योमरेखान्तरं कृष्णं द्वाराणीन्द्रेभमानतः

ಕೇಶರಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಚಿತ್ರಿಸಿ, ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದಿಂದ ತುಂಬಬೇಕು. ‘ವ್ಯೋಮರೇಖೆ’ಗಳ ಮಧ್ಯದ ಅಂತರವನ್ನು ಕಪ್ಪಾಗಿಸಬೇಕು. ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಇಂದ್ರೇಭ-ಮಾನ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣ) ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 9

मध्ये सरस्वतीं पद्मे वागीशी पूर्वपद्मके हृल्लेखा चित्रवागीशी गायत्री विश्वरूपया

ಪದ್ಮದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ/ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಪೂರ್ವ ಪದ್ಮದಲ್ಲಿ ವಾಗೀಶಿಯನ್ನು. ನಂತರ ಹೃಲ್ಲೇಖಾ, ನಂತರ ಚಿತ್ರವಾಗೀಶಿ, ಮತ್ತು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವರೂಪಿಣಿ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

Verse 10

शाङ्करी मतिर्धृतिश् च पूर्वाद्या ह्रीं स्ववीजकाः ध्येया सरस्वतीवच्च कपिलाज्येन होमकः संस्कृतप्राकृतकविः काव्यशास्त्रादिविद्भवेत्

ಶಾಂಕరీ, ಮತಿ, ಧೃತಿ— ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ— ಹಾಗೂ ‘ಹ್ರೀಂ’ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಸ್ವತೀಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಕಪಿಲಾ ಹಸುವಿನ ತುಪ್ಪದಿಂದ ಹೋಮ ಮಾಡಿದರೆ ಅವನು ಸಂಸ್ಕೃತ-ಪ್ರಾಕೃತ ಕವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಾದಿ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ.