Adhyaya 316
Mantra-shastraAdhyaya 31634 Verses

Adhyaya 316

Derivation (Uddhāra) of the Sakalādi Mantra (सकलादिमन्त्रोद्धारः)

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಈಶ್ವರರೂಪನಾದ ಅಗ್ನಿದೇವನು ಸಕಲಾದಿ/ಪ್ರಾಸಾದ-ಮಂತ್ರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ‘ಉದ್ಧಾರ’ ಹಾಗೂ ಪ್ರಯೋಗದ ತಾಂತ್ರಿಕ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದಿಂದ ಕ್ಷವರೆಗೆ ವರ್ಣಕ್ರಮವನ್ನು (ಕ-ವರ್ಗಾದಿ) ದೇವರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ಮಪ್ರಯೋಜನಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಮೊದಲು ಸಕಲ, ನಿಷ್ಕಲ, ಶೂನ್ಯ ಎಂಬ ತತ್ತ್ವಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ದೇವತಾನಾಮ-ಗಣನೆ, ‘ಕ್ಷ’ ಅಕ್ಷರದ ನರಸಿಂಹಸ್ವರೂಪ, ವಿಶ್ವರೂಪದ ಪ್ರಮಾಣಸಾಮ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ ಈಶಾನ, ತತ್ಪುರುಷ, ಅಘೋರ/ದಕ್ಷಿಣ, ವಾಮದೇವ, ಸದ್ಯೋಜಾತ ಎಂಬ ಪಂಚವಕ್ತ್ರಗಳ ಅನುಸಾರ ನ್ಯಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೃದಯ, ಶಿರಸ್, ಶಿಖಾ, ನೇತ್ರ, ಅಸ್ತ್ರ ಅಂಗಮಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಂತ್ಯೋಚ್ಚಾರಗಳು ‘ನಮಃ, ಸ್ವಾಹಾ, ವೌಷಟ್, ಹೂಂ, ಫಟ್’ ಎಂದು ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ‘ಸರ್ವಕರ್ಮಕರ’ ಪ್ರಾಸಾದಮಂತ್ರವು ಎಲ್ಲ ವಿಧಿಗಳನ್ನೂ ಸಾಧಿಸುವುದೆಂದು ಹೇಳಿ, ಸಕಲ ಪ್ರಾಸಾದ–ನಿಷ್ಕಲ ಸದಾಶಿವ ವಿನ್ಯಾಸದ ಭೇದ, ಶೂನ್ಯಛಾಯೆಯ ಆವರಣ, ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯೇಶ್ವರ ಅಷ್ಟಕ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಈ ಮಂತ್ರಸಮೂಹಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ।

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे नानामन्त्रा नाम पञ्चदशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ षोडशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः सकलादिमन्त्रोद्धारः ईश्वर उवाच सकलं निष्कलं शून्यं कलाढ्यं स्वमलङ्कृतम् क्षपणं क्षयमन्तस्थं कण्ठोष्ठं चाष्टमंशिवम्

ಇಂತೆ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ “ನಾನಾಮಂತ್ರ” ಎಂಬ ಮೂರುನೂರ ಹದಿನೈದನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ಮೂರುನೂರ ಹದಿನಾರನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—“ಸಕಲಾದಿ ಮಂತ್ರೋದ್ಧಾರ” ಆರಂಭ. ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದನು—ಇದು ಸಕಲವೂ ನಿಷ್ಕಲವೂ, ಶೂನ್ಯವೂ, ಕಲಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವೂ, ಸ್ವಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತವೂ; ಕ್ಷಪಣಕಾರಿಯೂ, ಕ್ಷಯಾಂತಕಾರಿಯೂ, ಅಂತಸ್ಥವೂ; ಕಂಠ-ಓಷ್ಠಸ್ವರೂಪವೂ, ಅಷ್ಟಮ—ಶಿವವೂ ಆಗಿದೆ।

Verse 2

प्रासादस्य पराख्यस्य स्मृतं रूपं गुहाष्टधा रिपुदुष्टादि वारयेदिति क , ट च प्रसादस्येति ख स्मृतिरूपमिति ख सदाशिवस्य शब्दस्य रूपस्याखिलसिद्धये

‘ಪರಾ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಾಸಾದದ ರೂಪವನ್ನು ‘ಗುಹ್ಯ ಅಷ್ಟಧಾ’ ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ ಮತ್ತು ಟ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ—ಇದು ಶತ್ರು, ದುಷ್ಟ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇದೆ; ಖ ಪಾಠದಲ್ಲಿ ‘ಪ್ರಾಸಾದಸ್ಯ’ ಹಾಗೂ ‘ಸ್ಮೃತಿರೂಪಮ್’ ಎಂಬ ಪಠನವೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ‘ಸದಾಶಿವ’ ಶಬ್ದದ ಮಂತ್ರರೂಪದಿಂದ ಅಖಿಲಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಲು ಇದನ್ನು ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ।

Verse 3

अमृतश्चांशुभांश्चेन्दुश्चेश्वरश्चोग्र ऊहकः एकपादेन ओजाख्य औषधश्चांशुमान् वशी

ಅಮೃತ, ಅಂಶುಭಾನ್, ಇಂದು, ಈಶ್ವರ, ಉಗ್ರ, ಊಹಕ; ಏಕಪಾದ, ಓಜ ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯ, ಔಷಧ (ಔಷಧಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ), ಅಂಶುಮಾನ ಮತ್ತು ವಶೀ—ಇವು (ನಾಮಗಳು).

Verse 4

अकारादेः क्षकारश् च ककारादेः क्रमादिमे कामदेवः शिखण्डी च गणेशः कालशङ्करौ

‘ಅ’ದಿಂದ ‘ಕ್ಷ’ವರೆಗೆ, ಹಾಗೆಯೇ ‘ಕ’ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ವರ್ಣಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ—ಈ ಅಕ್ಷರಗಳು ದೇವತಾರೂಪವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ: ಕಾಮದೇವ, ಶಿಖಂಡೀ, ಗಣೇಶ, ಮತ್ತು ಕಾಲ-ಶಂಕರ।

Verse 5

एकनेत्रो द्विनेत्रश् च त्रिशिखो दीर्घबाहुकः एकपादर्धचन्द्रश् च बलपो योगिनीप्रियः

ಅವನು ಏಕನೇತ್ರನೂ ದ್ವಿನೇತ್ರನೂ; ತ್ರಿಶಿಖ (ಮೂರು ಶಿಖೆಗಳಿರುವವನು), ದೀರ್ಘಬಾಹು; ಏಕಪಾದ, ಅರ್ಧಚಂದ್ರಧಾರಿ; ಬಲವಂತ, ಯೋಗಿನೀಪ್ರಿಯನು।

Verse 6

शक्तीश्वरो महाग्रन्थिस्तर्पकः स्थाणुदन्तुरौ निधीशो नन्दी पद्मश् च तथान्यः शाकिनीप्रियः

ಅವನು ಶಕ್ತೀಶ್ವರನು; ಮಹಾಗ್ರಂಥಿ (ಮಹಾಗಂಟುಳ್ಳವನು); ತರ್ಪಕ (ತೃಪ್ತಿಕರನು); ಸ್ಥಾಣು (ಅಚಲನು); ದಂತುರ (ದಂತಯುಕ್ತನು); ನಿಧೀಶ (ನಿಧಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ); ನಂದೀ; ಪದ್ಮ; ಹಾಗೆಯೇ ಅನ್ಯ (ಸರ್ವಾತೀತ); ಮತ್ತು ಶಾಕಿನೀಪ್ರಿಯನು।

Verse 7

सुखविम्बो भीषनश् च कृतान्तः प्राणसंज्ञकः तेजस्वी शक्र उदधिः श्रीकण्ठः सिंह एव च

ಅವನು ಸುಖವಿಂಬ (ಆನಂದಮಯ ಪ್ರಕಾಶಸ್ವರೂಪ); ಭೀಷಣ; ಕೃತಾಂತ (ಮರಣ/ಅಂತ್ಯಕರ್ತ); ಪ್ರಾಣಸಂಜ್ಞಕ (ಪ್ರಾಣವೆಂದು ಖ್ಯಾತ); ತೇಜಸ್ವಿ; ಶಕ್ರ (ಇಂದ್ರಸಮಾನ ಪರಾಕ್ರಮಿ); ಉದಧಿ (ಸಮುದ್ರ); ಶ್ರೀಕಂಠ (ಮಂಗಳಕಂಠ); ಮತ್ತು ಸಿಂಹ।

Verse 8

शशाङ्को विश्वरूपश् च क्षश् च स्यान्नरसिंहकः सूर्यमात्रासमाक्रान्तं विश्वरूपन्तु कारयेत्

ಶಶಾಂಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವರೂಪ—ಇವು ನಿಯತ ರೂಪಗಳು; ಹಾಗೆಯೇ ‘ಕ್ಷ’ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ನರಸಿಂಹರೂಪವಾಗಿ ಲಿಖಿಸಬೇಕು. ವಿಶ್ವರೂಪ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸೂರ್ಯಮಾತ್ರೆ (ಸೌರ ಪ್ರಮಾಣ) ಅನುಸಾರ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು।

Verse 9

अंशुमत्संयुतं कृत्वा शशिवीजं विनायुतम् ईशानमोजसाक्रान्तं प्रथमन्तु समुद्धरेत्

‘ಅಂಶುಮತ್’ (ದೀಪ್ತ ತತ್ತ್ವ) ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯುಕ್ತಮಾಡಿ, ಶಶಿ-ಬೀಜ (ಚಂದ್ರ ಬೀಜಾಕ್ಷರ)ವನ್ನು ವಿನಾಯಕನೊಂದಿಗೆ ಯುಕ್ತಮಾಡಿ, ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಶಕ್ತಿಗೊಂಡ ಈಶಾನ-ಭಾಗ (ಮಂತ್ರ/ಅಂಶ)ವನ್ನು ಮೊದಲು ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು/ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು।

Verse 10

तृतीयं पुरुषं विद्धि दक्षिणं पञ्चमं तथा सप्तमं वामदेवन्तु सद्योजातन्ततःपरं

ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತತ್ಪುರುಷವೆಂದು ತಿಳಿ; ಐದನೇದು ದಕ್ಷಿಣ (ಅಘೋರ, ದಕ್ಷಿಣಮುಖ) ಹಾಗೆಯೇ; ಏಳನೇದು ವಾಮದೇವ; ಅದರ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸದ್ಯೋಜಾತವೆಂದು ತಿಳಿ।

Verse 11

रसयुक्तन्तु नवमं ब्रह्मपञ्चपञ्चकमीरितम् ओंकाराद्याश् चतुर्थ्यन्ता नमोन्ताः सर्वमन्त्रकाः

ನವಮ (ಸಮೂಹ) ‘ರಸಯುಕ್ತ’ ಎಂದು ಘೋಷಿತವಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಐದು-ಐದು ಪಂಚಕಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಮಂತ್ರಗಳು ಓಂಕಾರದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಚತುರ್ಥೀ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡು, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ‘ನಮಃ’ ಎಂದು ಸಮಾಪ್ತವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 12

सद्योदेवा द्वितीयन्तु हृदयञ्चाङ्गसंयुतम् चतुर्थन्तु शिरो विद्धि ईश्वरन्नामनामतः

ಎರಡನೆಯ (ಮಂತ್ರ/ರೂಪ) ‘ಸದ್ಯೋದೇವ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ಹೃದಯ ಮತ್ತು ಅಂಗ-ನ್ಯಾಸ (ಅಂಗಗಳು) ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯದು ‘ಶಿರಃ’ (ತಲೆ) ಎಂದು ತಿಳಿ; ಇದು ಈಶ್ವರನ ನಾಮ-ನಿರ್ದೇಶಾನುಸಾರ.

Verse 13

ऊहकन्तु शिखा ज्ञेया विश्वरूपसमन्विता त्रिशिखी चोर्ध्ववाहुक इति ख , छ च तन्मन्त्रमष्टमं ख्यातं नेत्रन्तु दशमं मतम्

ಶಿಖಾ-ನ್ಯಾಸವನ್ನು ‘ಊಹಕಾ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಅದು ವಿಶ್ವರೂಪಸಮನ್ವಿತ—‘ತ್ರಿಶಿಖೀ’ ಮತ್ತು ‘ಊರ್ಧ್ವವಾಹುಕ’ (ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿದ ಭುಜಗಳಿರುವ) ರೂಪವಾಗಿ; ‘ಖ’ ಮತ್ತು ‘ಛ’ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಸೂಚಿತ. ಅದೇ ಎಂಟನೆಯ ಮಂತ್ರವೆಂದು ಖ್ಯಾತ; ನೇತ್ರ (ರಕ್ಷಾ) ಮಂತ್ರವನ್ನು ಹತ್ತನೆಯದು ಎಂದು ಮತವಾಗಿದೆ.

Verse 14

अस्त्रं शशी समाख्यातं शिवसंज्ञं शिखिध्यजः नमः स्वाहा तथा वौषत् हूं च फत्कक्रमेण तु

‘ಶಶೀ’ ಎಂಬ ಅಸ್ತ್ರ (ರಕ್ಷಾ-ಮಂತ್ರ) ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇ ಶಿಖಿಧ್ವಜ, ಇದಕ್ಕೆ ‘ಶಿವ’ ಎಂಬ ಸಂಜ್ಞೆ ಇದೆ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ‘ನಮಃ’, ‘ಸ್ವಾಹಾ’, ‘ವೌಷಟ್’, ‘ಹೂಂ’, ಮತ್ತು ‘ಫಟ್’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಬೇಕು.

Verse 15

जातिफट्कं हृदादीनां प्रासादं मन्त्रमावदे ईशानाद्रुद्रसंख्यातं प्रोद्धरेच्चांशुरञ्जितम्

ಹೃದಯಾದಿ (ನ್ಯಾಸ-ಅಂಗಗಳು)ಗಾಗಿ ‘ಜಾತಿ-ಫಟ್ಕ’ ಜಪಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ‘ಪ್ರಾಸಾದ’ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ಈಶಾನದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ರುದ್ರ-ಸಂಖ್ಯೆಯಂತೆ ಅದನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ/ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಅದು ಅಂಶು (ಕಿರಣ)ಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

Verse 16

औषधाक्रान्तशिरसमूहकस्योपरिस्थितं अर्धचन्द्रोर्धनादश् च विन्दुद्वितयमध्यगं

ಔಷಧಾದಿ ಶಿರೋ-ಅಕ್ಷರಸಮೂಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಅರ್ಧನಾದವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಅದು ಎರಡು ಬಿಂದುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ।

Verse 17

तदन्ते विश्वरूपन्तु कुटिलन्तु त्रिधा ततः एवं प्रासादमन्त्रश् च सर्वकर्मकरो मनुः

ಅದರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ವಿಶ್ವರൂപ’ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿ; ನಂತರ ‘ಕುಟಿಲ’ ರೂಪವನ್ನು ಮೂರರೀತಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಸರ್ವಕರ್ಮಸಿದ್ಧಿಕರವಾದ ಪ್ರಾಸಾದಮಂತ್ರ-ಮನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 18

शिखावीजं समुद्धृत्य फट्कारान्तन्तु चैव फट् अर्धचन्द्रासनं ज्ञेयं कामदेवं ससर्पकम्

ಶಿಖಾ-ಬೀಜವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಫಟ್’ ಎಂಬ ಫಟ್ಕಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು—ಅಂದರೆ ‘ಫಟ್’. ಇದನ್ನು ಕಾಮದೇವಸಂಬಂಧಿತ, ಸರ್ಪಸಹಿತ ‘ಅರ್ಧಚಂದ್ರಾಸನ’ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು।

Verse 19

महापाशुपतास्त्रन्तु सर्वदुष्टप्रमर्दनम् प्रासादः सकलः प्रोक्तो निष्कलः प्रोच्यते ऽधुना

ಮಹಾಪಾಶುಪತಾಸ್ತ್ರವು ಸರ್ವ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವುದೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಕಲ (ಸಾಕಾರ) ಪ್ರಾಸಾದವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಈಗ ನಿಷ್ಕಲ (ನಿರಾಕಾರ) ಅಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ।

Verse 20

औषधं विश्वरूपन्तु रुद्राख्यं सूर्यमण्डलम् चन्द्रार्धं नादसंयोगं विसंज्ञं कुटिलन्ततः

ಔಷಧ ದ್ರವ್ಯವು ವಿಶ್ವರೂಪ; ಅದನ್ನು ‘ರುದ್ರ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದು ಸೂರ್ಯಮಂಡಲದಂತೆ. ಅದು ಅರ್ಧಚಂದ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ, (ಹಾಗೆ) ವಿಸಂಜ್ಞವಾಗಿ, ನಂತರ ಕುಟಿಲ (ಕುಂಡಲಿತ) ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ।

Verse 21

निष्कलो भुक्तिमुक्तौ स्यात्पञ्चाङ्गो ऽयं सदाशिवः अंशुमान् विश्वरूपञ्च आवृतं शून्यरञ्जितम्

ನಿಷ್ಕಲ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಆತನು ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಎರಡನ್ನೂ ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸದಾಶಿವನು ಪಂಚಾಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಕಿರಣಮಯ, ವಿಶ್ವರೂಪ; ಶೂನ್ಯದಿಂದ ಆವೃತನಾದಂತೆ, ಶೂನ್ಯತೆಯಿಂದ ರಂಜಿತನಾದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.

Verse 22

ब्रह्माङ्गरहितः शून्यस्तस्य मूर्तिरसस्तरुः विघ्ननाशाय भवति पूजितो बालबालिशैः

ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಂಗ/ಲಕ್ಷಣಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅದು ಶೂನ್ಯ; ಅದರ ಮೂರ್ತಿ ಅಸತ್ಯ ‘ಮರವಿನ’ಂತೆ. ಆದರೂ ಬಾಲಬಾಲಿಶರಾದ ಅಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪೂಜಿಸಿದರೆ, ಅದು ವಿಘ್ನನಾಶಕ್ಕೆ ಉಪಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

Verse 23

अंशुमान् विश्वरूपाख्यमूहकस्योपरि स्थितम् कलाढ्यं सकलस्यैव पूजाङ्गादि च सर्वतः

‘ಅಂಶುಮಾನ’ನನ್ನು ‘ವಿಶ್ವರೂಪ’ ಎಂಬ ರೂಪವಾಗಿ ‘ಮೂಹಕ’ದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಆತನು ಎಲ್ಲಾ ಕಲಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧ, ಸಂಪೂರ್ಣ, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಾಂಗಾದಿ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 24

नरसिंहं कृतान्तस्थं तेजस्विप्राणमूर्धगम् मन्त्रमादरेदिति ञ चन्द्रार्धनादसंयुक्तमिति ख अंशुमानूहकाक्रान्तमधोर्धं स्वसलङ्घृतम्

‘ಞ’ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ನರಸಿಂಹಮಂತ್ರವೆಂದು ಆದರದಿಂದ ಪೂಜ್ಯವಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಅದು ಕೃತಾಂತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತ, ತೇಜಸ್ವಿ, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣದೊಂದಿಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿ ಶಿರೋಮೂರ್ಧ್ನಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ‘ಖ’ ಅಕ್ಷರವು ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಚಿಹ್ನ ಮತ್ತು ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅದು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪ್ತ, ಊಹಕದಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತ, ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಗುರುತು/ರೇಖೆಯಿಂದ ಅದರ ಅಧೋಭಾಗ ಕ್ರಾಂತವಾಗಿದೆ.

Verse 25

चन्द्रार्धनादनादान्तं ब्रह्मविष्णुविभूशित उदधिं नरसिंहञ्च सूर्यमात्राविभेदितम्

ಚಂದ್ರಾರ್ಧ-ನಾದದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಆದ್ಯಂತರಹಿತವಾದ, ಬ್ರಹ್ಮಾ-ವಿಷ್ಣುಗಳಿಂದ ವಿಭೂಷಿತವಾದ, ಸಮುದ್ರಸಮಾನ ವಿಶಾಲವಾದ, ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಮಾತ್ರೆ/ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನರಸಿಂಹಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಾನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.

Verse 26

यदा कृतं तदा तस्य ब्रह्माण्यङ्गानि पूर्ववत् ओजाख्यमंशुमद्युक्तं प्रथमं वर्णमुद्धरेत्

ಅದು ನೆರವೇರಿದ ಬಳಿಕ, ಪೂರ್ವವತ್ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಗಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅಂಶುಮತ್-ಯುಕ್ತ ‘ಓಜಸ್’ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮ ವರ್ಣವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು/ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು।

Verse 27

अशुमच्चांशुनाक्रान्तं द्वितीयं वर्णनायकम् अंशुमानीश्वरन्तद्वत् तृतीयं मुक्तिदायकम्

ದ್ವಿತೀಯ (ಹೆಸರು) ‘ಅಶುಮತ್’ ಮತ್ತು ‘ಅಂಶುನಾಕ್ರಾಂತ’—ವರ್ಣಗಳ ನಾಯಕ. ಹಾಗೆಯೇ ತೃತೀಯ ‘ಅಂಶುಮಾನ ಈಶ್ವರ’—ಮುಕ್ತಿದಾಯಕ.

Verse 28

ऊहकञ्चांशुनाक्रान्तं वरुणप्रानतैजसम् पञ्चमन्तु समाख्यातं कृतान्तन्तु ततः परम्

‘ಊಹಕ’ ‘ಅಂಶುನಾಕ್ರಾಂತ’ ಹಾಗೂ ‘ವರುಣ’ ‘ಪ್ರಾನತ-ತೈಜಸ’—ಇವು ಪಂಚಮ (ಸಮೂಹ)ವೆಂದು ಘೋಷಿತ; ನಂತರ ‘ಕೃತಾಂತ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಬರುತ್ತವೆ।

Verse 29

अंशुमानुदकप्राणः सप्तमं वर्णमुद्धृतम् पद्ममिन्दुसमाक्रान्तं नन्दीशमेकपादधृक्

ಸಪ್ತಮ ವರ್ಣವನ್ನು ಅಂಶುಮಾನ, ಉದಕ-ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ಸ್ವತಃ ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು; ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಇಂದುಸಮಾಕ್ರಾಂತ ಪದ್ಮರೂಪವಾಗಿ, ಏಕಪಾದಧಾರಿ ನಂದೀಶ ರೂಪವಾಗಿ ಕಾಣಬೇಕು।

Verse 30

प्रथमञ्चान्ततो योज्यं क्षपणं दशवीजकम् अस्यार्धं तृतीयञ्चैव पञ्चमं सप्तमं तथा

ಪ್ರಥಮ ವರ್ಣವನ್ನು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೋಜಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ‘ಕ್ಷಪಣ’ ಎಂಬ ದಶ-ಬೀಜಕವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಈ ಸೂತ್ರದ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ತೃತೀಯ, ಪಂಚಮ ಮತ್ತು ಸಪ್ತಮ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೆಯೇ ವಿನಿಯೋಗಿಸಬೇಕು।

Verse 31

सद्योजातन्तु नवमं द्वितीयाद्धृदयादिकम् दशार्णप्रणवं यत्तु फडन्तञ्चास्त्रमुद्धरेत्

ಒಂಬತ್ತನೇ ಮಂತ್ರ ‘ಸದ್ಯೋಜಾತ’. ಎರಡನೆಯದರಿಂದ ಹೃದಯಮಂತ್ರಾದಿ ಅಂಗಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕು. ‘ಫಟ್’ ಅಂತ್ಯವಿರುವ ದಶಾಕ್ಷರ ಪ್ರಣವವನ್ನು ಅಸ್ತ್ರಮಂತ್ರವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು/ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು.

Verse 32

नमस्कारयुतान्यत्र ब्रह्माङ्गानि तु नान्यथा द्वितीयादष्टौ यावदष्टौ विद्येश्वरा मताः

ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಗಗಳನ್ನು ನಮಸ್ಕಾರಸಹಿತವಾಗಿ (ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ) ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು; ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ. ಎರಡನೆಯದರಿಂದ ಎಂಟನೆಯವರೆಗೆ ಅವರನ್ನು ‘ವಿದ್ಯೇಶ್ವರರು’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 33

अनन्तेशश् च सूक्ष्मश् च तृतीयश् च शिवोक्तमः एकमूर्च्येकरूपस्तु त्रिमूर्तिरपरस् तथा

‘ಅನಂತೇಶ’ ಮತ್ತು ‘ಸೂಕ್ಷ್ಮ’—ಇವು (ಎರಡು) ರೂಪಗಳು; ಮೂರನೆಯದು ಶೈವೋಕ್ತ ಪರಮ ಶಿವ. ಒಂದು ಏಕಮೂರ್ತಿ-ಏಕರೂಪ; ಮತ್ತೊಂದು ಹಾಗೆಯೇ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ—ಮೂರು ರೂಪಧಾರಿ.

Verse 34

श्रीकण्ठश् च शिखण्डी च अष्टौविद्येश्वराःस्मृताः शिखण्डिनो ऽप्यनन्तान्तं मन्त्रान्तं मूर्तिरीरिता

ಶ್ರೀಕಂಠ ಮತ್ತು ಶಿಖಂಡೀ—ಇವರು ಎಂಟು ವಿದ್ಯೇಶ್ವರರಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಖಂಡಿನನಿಗೂ ವಿಧಿ ಇದೇ: ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂರ್ತಿಯ ಅಂತ್ಯ ‘ಅನಂತ’ದಿಂದ ಇರಬೇಕು; ಮಂತ್ರವೂ ‘ಅನಂತ’ದಿಂದಲೇ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ.

Frequently Asked Questions

The chapter emphasizes mantra-uddhāra as a rule-based system: phoneme-series (a–kṣa; ka-series) mapped to deities and ritual roles, structured into pañcabrahma placements and completed through nyāsa aṅgas (hṛdaya, śiras, śikhā, netra, astra) with specified terminal utterances (namaḥ, svāhā, vauṣaṭ, hūṃ, phaṭ).

By presenting sakala (operative, rite-accomplishing) and niṣkala (liberation-linked) configurations of Sadāśiva within one mantra-system, it frames ritual efficacy (sarva-karman) as disciplined sādhana that can yield both worldly attainments and liberation when aligned with correct nyāsa, visualization, and theological orientation.

Key forms include Sadāśiva and the pañcabrahma faces, Viśvarūpa as a prescribed all-formed configuration, Narasiṃha associated with the syllable kṣa, and weaponized forms such as the Mahāpāśupata-astra and Śaśī-astra.