Adhyaya 304
Mantra-shastraAdhyaya 30417 Verses

Adhyaya 304

Mantras for Worship Beginning with the Five-Syllabled (Mantra) — Concluding Colophon (Chapter 304 end)

ಈ ಘಟಕವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಸಮಾಪನ-ಕೊಲೊಫಾನ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿತವಾಗಿದೆ; ಪಂಚಾಕ್ಷರಿ (ಐದು ಅಕ್ಷರಗಳ) ಸೂತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಪೂಜಾ-ಮಂತ್ರಗಳ ಕುರಿತ ಮಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದ ಪೂರ್ಣತೆಯನ್ನು ಅದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿ–ವಸಿಷ್ಠ ಉಪದೇಶ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ವಿಧಿ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ—ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಪ್ರಯೋಗ ಹೇಗೆ, ಜಪಕ್ರಮ ಹೇಗೆ, ಮತ್ತು ನಿಖರ ಶಬ್ದರೂಪಗಳು ಧರ್ಮದ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಂಹಿತೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಒಳಗಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ರಚನಾತ್ಮಕ ಪಾತ್ರ ಸ್ಪಷ್ಟ—ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಂತ್ರ-ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದ ವಿಶೇಷ ನಾಮ-ಲಿತುರಗಿಯ ಕಡೆ ಸೇತುವೆಯಾಗುತ್ತದೆ; ಅಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ನಾಮಗಳನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರ/ತೀರ್ಥಗಳ ಪವಿತ್ರ ಭೂಗೋಳದೊಂದಿಗೆ ನಕ್ಷೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಥಾಪ್ರವಾಹ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಉಪಾಸನಾ ಸಾಧನದಿಂದ ಸ್ಥಳ-ಸಂವೇದಿ ಸಾಧನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ, ಅರ್ಪಣೆ, ಸ್ಮರಣೆಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಬಲಪಡಿಸಿ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂತಃಶುದ್ಧಿಯತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ।

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे पञ्चाक्षरादिपूजामन्त्रा नाम त्र्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ चतुरधिकत्रिशततमो ऽध्यायः पञ्चपञ्चाशद्विष्णुनामाणि अग्निर् उवाच जपन् वै पञ्चपञ्चाशद्विष्णुनामानि यो नरः मन्त्रजप्यादिफलभाक् तीर्थेष्वर्चादि चाक्षयम्

ಇಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಪಂಚಾಕ್ಷರಾದಿ ಪೂಜಾಮಂತ್ರಗಳು’ ಎಂಬ 304ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ 305ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—‘ವಿಷ್ಣುವಿನ ಐವತ್ತೈದು ನಾಮಗಳು’ ಆರಂಭ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—ವಿಷ್ಣುವಿನ ಈ ಐವತ್ತೈದು ನಾಮಗಳನ್ನು ಜಪಿಸುವ ನರನು ಮಂತ್ರಜಪಾದಿಗಳ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಮಾಡಿದ ಅರ್ಚನೆ ಮುಂತಾದವು ಅಕ್ಷಯವಾಗುತ್ತವೆ.

Verse 2

पुष्करे पुण्डरीकाक्षं गयायाञ्च गदाधरम् राघवञ्चित्रकूटे तु प्रभासे दैत्यसूदनम्

ಪುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು, ಗಯೆಯಲ್ಲಿ ಗದಾಧರನನ್ನು. ಚಿತ್ರಕೂಟದಲ್ಲಿ ರಾಘವನನ್ನು, ಪ್ರಭಾಸದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯಸೂದನನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

Verse 3

जयं जयन्त्यां तद्वच्च जयन्तं हस्तिनापुरे वाराहं वर्धमाने च काश्मीरे चक्रपाणिनम्

ಜಯಂತಿಯಲ್ಲಿ ಜಯನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು, ಹಾಗೆಯೇ ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಲ್ಲಿ ಜಯಂತನನ್ನು. ವರ್ಧಮಾನದಲ್ಲಿ ವಾರಾಹನನ್ನು, ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಚಕ್ರಪಾಣಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.

Verse 4

जनार्दनञ्च कुब्जाम्रे मथुरायाञ्च केशवम् कुब्जाम्रके हृषीकेशं गङ्गाद्वारे जटाधरम्

ಕುಬ್ಜಾಮ್ರದಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು; ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಶವನನ್ನು; ಕುಬ್ಜಾಮ್ರಕದಲ್ಲಿ ಹೃಷೀಕೇಶನನ್ನು; ಗಂಗಾದ್ವಾರ (ಹರಿದ್ವಾರ)ದಲ್ಲಿ ಜಟಾಧರನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 5

शालग्रामे महायोगं हरिं गोबर्धनाचले पिण्डारके चतुर्वाहुं शङ्खोद्धारे च शङ्खिनम्

ಶಾಲಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಮಹಾಯೋಗಿಯಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು; ಗೋವರ್ಧನ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು; ಪಿಣ್ಡಾರಕದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಭುಜನನ್ನು, ಶಂಖೋದ್ದಾರದಲ್ಲಿ ಶಂಖಧಾರಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 6

वामनञ्च कुरुक्षेत्रे यमुनायां त्रिविक्रमम् विश्वेश्वरं तथा शोणे कपिलं पूर्वसागरे

ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾಮನನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು; ಯಮುನಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನನ್ನು; ಶೋಣ ನದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರನನ್ನು; ಪೂರ್ವ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕಪಿಲನನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 7

विष्णुं महोदधौ विद्याद्गङ्गासागरसङ्गमे वनमालञ्च किष्किन्ध्यां देवं रैवतकं विदुः

ಗಂಗಾಸಾಗರ ಸಂಗಮದ ಮಹೋದಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು; ಕಿಷ್ಕಿಂಧೆಯಲ್ಲಿ ವನಮಾಲೆಯನ್ನು—ಅಲ್ಲಿನ ಅಧಿಷ್ಠಾತ ದೇವರನ್ನು ರೈವತಕ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

Verse 8

काशीतटे महायोगं विरजायां रिपुञ्जयम् विशाखयूपे ह्य् अजितन्नेपाले लोकभावनम्

ಕಾಶೀ ತಟದಲ್ಲಿ ಮಹಾಯೋಗ (ತೀರ್ಥ/ದೇವ) ಇದೆ; ವಿರಜೆಯಲ್ಲಿ ರಿಪುಂಜಯ—ಶತ್ರುಜಯಿ—ಇದೆ; ವಿಶಾಖಯೂಪದಲ್ಲಿ ಅಜಿತನು ಇದೆ; ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಲೋಕಭಾವನ—ಲೋಕಹಿತಕರ—ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 9

द्वारकायां विद्धि कृष्णं मन्दरे मधुसूदनम् लोकाकुले रिपुहरं शालग्रामे हरिं स्मरेत्

ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ತಿಳಿ; ಮಂದರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಮಧುಸೂದನನನ್ನು. ಲೋಕಾಕುಲತೆಯಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಹರನನ್ನು, ಶಾಲಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು.

Verse 10

पुरुषं पूरुषवटे विमले च जगत्प्रभुं अनन्तं सैन्धवारण्ये दण्डके शार्ङ्गधारिणम्

ಪೂರುಷವಟದಲ್ಲಿ ಪರಮಪುರುಷನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು; ವಿಮಲದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ಪ್ರಭುವನ್ನು. ಸೈಂಧವ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನಂತನನ್ನು, ದಂಡಕದಲ್ಲಿ ಶಾರ್ಙ್ಗಧಾರಿಯನ್ನು (ವಿಷ್ಣುವನ್ನು) ಸ್ಮರಿಸು.

Verse 11

उत्पलावर्तके शौरीं नर्मदायां श्रियः पतिं दामोदरं रैवतके नन्दायां जलशायिनं

ಉತ್ಪಲಾವರ್ತಕದಲ್ಲಿ ಶೌರಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು; ನರ್ಮದಾ ತೀರದಲ್ಲಿ ಶ್ರಿಯಃಪತಿಯನ್ನು (ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯನ್ನು). ರೈವತಕದಲ್ಲಿ ದಾಮೋದರನನ್ನು, ನಂದಾದಲ್ಲಿ ಜಲಶಾಯಿಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು.

Verse 12

गोपीश्वरञ्च सिन्ध्वव्धौ माहेन्द्रे चाच्युतं विटुः सहाद्रौ देवदेवेशं वैकुण्ठं मागधे वने

ಸಿಂಧು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಗೋಪೀಶ್ವರನೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ; ಮಾಹೇಂದ್ರ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಯುತನೆಂದು. ಸಹ್ಯಾದ್ರಿಯಲ್ಲಿ ದೇವದೇವೇಶನೆಂದು, ಮಾಗಧ ವನದಲ್ಲಿ ವೈಕುಂಠನೆಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 13

सर्वपापहरं विन्ध्ये औड्रे तु पुरुषोत्तमम् आत्मानं हृदये विद्धि जपतां भुक्तिमुक्तिदम्

ವಿಂಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ‘ಸರ್ವಪಾಪಹರ’ (ಕ್ಷೇತ್ರ) ಇದೆ; ಮತ್ತು ಔಡ್ರದಲ್ಲಿ ಪುರುಷೋತ್ತಮ. ಆತ್ಮನು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವನೆಂದು ತಿಳಿ—ಜಪಿಸುವವರಿಗೆ ಇದು ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 14

वटे वटे वैश्रवणं चत्वरे चत्वरे शिवम् पर्वते पर्वते रामं सर्वत्र मधुसूदनं

ಪ್ರತಿ ವಟವೃಕ್ಷದ ಬಳಿ ವೈಶ್ರವಣ (ಕುಬೇರ)ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು; ಪ್ರತಿ ಚೌಕದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು. ಪ್ರತಿ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ರಾಮನನ್ನು, ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮಧುಸೂದನ (ವಿಷ್ಣು)ನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸು.

Verse 15

नरं भूमौ तथा व्योम्नि वशिष्ठे गरुडध्वजम् वासुदेवञ्च सर्वत्र संस्मरन् भुक्तिमुक्तिभाक्

ಹೇ ವಶಿಷ್ಠ! ಮನುಷ್ಯನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿ ಅಥವಾ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಗರುಡಧ್ವಜ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ನಿರಂತರ ಸ್ಮರಿಸುವವನು ಭೋಗವೂ ಮೋಕ್ಷವೂ ಎರಡನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

Verse 16

नामान्येतानि विष्णीश् च जप्त्वा सर्वमवाप्नुयात् क्षेत्रेष्वेतेषु यत् श्राद्धं दानं जप्यञ्च तर्पणम्

ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹಾಗೂ ಈಶ್ವರನ ಈ ನಾಮಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲ ಫಲಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಶ್ರಾದ್ಧ, ದಾನ, ಜಪ ಮತ್ತು ತರ್ಪಣಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

Verse 17

तत्सर्वं कोटिगुणितं मृतो ब्रह्ममयो भवेत् यः पठेत् शृणुयाद्वापि निर्मलः स्वर्गमाप्नुयात्

ಆ ಸರ್ವ ಪುಣ್ಯವು ಕೋಟಿಗುಣವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಮರಣಾನಂತರ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮಮಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಯಾರು ಇದನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನಿರ್ಮಲರಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

Frequently Asked Questions

Its function is to close a pañcākṣarī-based pūjā-mantra module, preparing the reader for a more enumerative nāma-liturgy that operationalizes japa through cataloged divine epithets.

By treating mantra as a disciplined method (vidhi) rather than sentiment alone, it frames correct recitation and worship as purificatory action that supports both dharmic outcomes and inward steadiness conducive to mukti.