Adhyaya 303

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे अङ्गाक्षरार्चनं नाम द्व्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ त्र्यधिकत्रिशततमो ऽध्यायः पञ्चाक्षरादिपूजामन्त्राः अग्निर् उवाच मेषः संज्ञा विषं साद्यमस्ति दीर्घोदकं रसः एतत् पञ्चाक्षरं मन्त्रं शिवदञ्च शिवात्मकं

ಇಂತೆ ಆಗ್ನೇಯ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಅಂಗಾಕ್ಷರಾರ್ಚನ’ ಎಂಬ 302ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ 303ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ—‘ಪಂಚಾಕ್ಷರಾದಿ ಪೂಜಾಮಂತ್ರಗಳು’ ಆರಂಭ. ಅಗ್ನಿ ಹೇಳಿದರು—‘ಮೇಷ’ ಸಂಜ್ಞೆ, ‘ವಿಷ’ ವಿಷ, ‘ಸಾಧ್ಯ’ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದುದು, ‘ದೀರ್ಘೋದಕ’ ದೀರ್ಘ ಜಲ, ‘ರಸ’ ಸಾರ. ಇದು ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರ—ಶಿವಪ್ರದ, ಶಿವಾತ್ಮಕ.

Verse 2

तारकादि समभ्यर्च्य देवत्वादि समाप्नुयात् ज्ञानात्मकं परं ब्रह्म परं बुद्धिः शिवो हृदि

ತಾರಕಾದಿಗಳನ್ನು ಸಮ್ಯಕವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಿದರೆ ದೇವತ್ವಾದಿ ಸಂಪತ್ತುಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ; ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಪರಮ ಬುದ್ಧಿಯೇ ಶಿವನು.

Verse 3

तच्छक्तिभूतः सर्वेशो भिन्नो ब्रह्मादिमूर्तिभिः मन्त्रार्णाः पञ्च भूतानि तन्मन्त्रा विषयास् तथा

ಆ ಶಕ್ತಿಸ್ವರೂಪನಾದ ಸರ್ವೇಶ್ವರನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ಮೂರ್ತಿಗಳಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಂಚಭೂತಗಳು ಮಂತ್ರಾಕ್ಷರಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ; ಹಾಗೆಯೇ ಅವುಗಳ ಮಂತ್ರಗಳೂ ಅನುಭವದ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ.

Verse 4

प्राणादिवायवः पञ्च ज्ञानकर्मेन्द्रियाणि च सर्वं पञ्चाक्षरं ब्रह्म तद्वदष्टाक्षरान्तकः

ಪ್ರಾಣಾದಿ ಐದು ವಾಯುಗಳು ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯ-ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಬ್ರಹ್ಮದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿತ; ಹಾಗೆಯೇ (ಸಾಧನೆ) ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

Verse 5

गव्येन प्रक्षयेद्दीक्षास्थानं मन्त्रेण चोदितं तन्त्रसम्भूतसम्भावः शिवमिष्ट्वा विधानतः

ಮಂತ್ರವಿಧಿಯಂತೆ ಗವ್ಯ (ಗೋ-ಉತ್ಪನ್ನ ಶುದ್ಧಿದ್ರವ್ಯ)ದಿಂದ ದೀಕ್ಷಾಸ್ಥಳವನ್ನು ಛಿಂಡಿ ಶುದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ತಂತ್ರಸಂಭೂತ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಭಾವಯುಕ್ತನಾಗಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಶಿವಾರಾಧನೆ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 6

मध्येषु तोरणद्वहिरिति ख , ज , ञ च मूलमूर्त्यङ्गविद्याभिस्तण्डुलक्षेपणादिकम् कृत्वा चरुञ्च यत् क्षीरं पुनस्तद्विभजेत् त्रिधा

ಮಧ್ಯಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ‘ತೋರಣದ್ವಹಿರ್’ ಎಂಬ ಮಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಖ, ಜ, ಞ ಬೀಜಾಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮೂಲಮಂತ್ರ, ಮುಖ್ಯ ದೇವತಾಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅಂಗಮಂತ್ರಗಳ ಸಹಿತ ತಂಡುಲಕ್ಷೇಪಣಾದಿ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ ಚರು (ಯಾಗಪಾಯಸ)ವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಹಾಲನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬೇಕು.

Verse 7

निवेद्यैकं परं हुत्वा सशिष्यो ऽन्यद्भजेद्गुरुः आचम्य सकलीकृत्य दद्याच्च्छिष्याय देशिकः

ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮೊದಲು ನಿವೇದಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಆಹುತಿಯಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮಿಸಬೇಕು. ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಗುರುವು ಶಿಷ್ಯನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಭೋಜಿಸಬೇಕು. ಆಚಮನ ಮಾಡಿ ‘ಸಕಲೀಕರಣ’ ನೆರವೇರಿಸಿ, ದೇಶಿಕನು ಅದನ್ನು ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ನೀಡಬೇಕು.

Verse 8

दन्तकाष्ठं हृदा जप्तं क्षीरवृक्षादिसम्भवम् संशोध्य दन्तान् संक्षिप्त्वा प्रज्ञाल्यैतत् क्षिपेद्भुवि

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಜಪ ಮಾಡಿ ಕ್ಷೀರವೃಕ್ಷಾದಿಗಳಿಂದ ದೊರಕಿದ ದಂತಕಾಷ್ಠವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆಯಿಸಿ, ನಂತರ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 9

पूर्वेण सौम्यवारीशगतं शुभमतौ शुभम् पुनस्तं शिष्यमायान्तं शिश्वाबन्धादिरक्षितं

ನಂತರ ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕು/ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಶುಭಮತಿಯಾದ ಆ ಶಿಷ್ಯನು ಮತ್ತೆ ಬಂದನು; ಸೌಮ್ಯ ಜಲಸಂಬಂಧಿತ ಶುಭ ವಸ್ತುವನ್ನು ತಂದು, ಬಂಧನಾದಿ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 10

कृत्वा वेद्यां सहानेन स्वपेद्दर्भास्तरे बुधः सुषुप्तं वीक्ष्य तं शिष्यः प्रभाते श्रावयेद्गुरुं

ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹವಿಸ್ಸಹಿತ ವೇದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿ, ಜ್ಞಾನಿ ದರ್ಭಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ನಿದ್ರಿಸಬೇಕು. ಅವನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಶಿಷ್ಯನು ಪ್ರಭಾತದಲ್ಲಿ ಗುರುವರಿಗೆ ಸ್ವಪ್ನ/ಸ್ಥಿತಿಯ ವರ್ತಮಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕು.

Verse 11

शुभैः सिद्धिपदैर् भक्तिस्तैः पुनर्मण्डलार्चनम् मण्डलं भद्रकाद्युक्तं पूजयेत्सर्वसिद्धिदं

ಶುಭವೂ ಸಿದ್ಧಿದಾಯಕವೂ ಆದ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮಂಡಲಾರ್ಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಭದ್ರಕಾ ಮೊದಲಾದ ಶುಭ ಅಂಗಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ಮಂಡಲವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಅದು ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

Verse 12

स्नात्वाचम्य मृदा देहं मन्त्रैर् आलिप्य कल्प्यते शिवतीर्थे नरः स्नायादघमर्षणपूर्वकम्

ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಆಚಮನ ಮಾಡಿ, ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಶುದ್ಧಿಕರ ಮಣ್ಣನ್ನು ದೇಹಕ್ಕೆ ಲೇಪಿಸಿ ತಾನು ಸಿದ್ಧನಾಗಬೇಕು. ಶಿವತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅಘಮರ್ಷಣ ವಿಧಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಮಾಡಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 13

हस्ताभिषेकं कृत्वाथ प्रायात् पूजादिकं बुधः मूलेनाब्जासनं कुर्यात्तेन पूरककुम्भकान्

ಹಸ್ತಾಭಿಷೇಕವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಜ್ಞಾನಿ ಸಾಧಕನು ನಂತರ ಪೂಜಾದಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಮುಂದಾಗಬೇಕು. ಮೂಲಮಂತ್ರದಿಂದ ಪದ್ಮಾಸನವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಅದೇ ಮಂತ್ರದಿಂದ ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಕುಂಭಕ (ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ)ವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು.

Verse 14

आत्मानं योजयित्वोर्ध्वं शिखान्ते द्वादशाङ्गुले संशोष्य दग्ध्वा स्वतनुं प्लावयेदमृतेन च

ಆತ್ಮವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಯೋಗಿಸಿ ಶಿಖೆಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ—ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಗುಲ ಮೇಲಾಗಿ—ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ ದಗ್ಧವಾದಂತೆ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಅಮೃತದಿಂದ ಅದನ್ನು ಪರಿಪ್ಲಾವಿತಗೊಳಿಸಬೇಕು.

Verse 15

ध्मात्वा दिव्यं वपुस्तस्मिन्नात्मानञ्च पुनर्नयेत् कृत्वेवं चात्मशुद्धिः स्याद्विन्यस्यार्चनमारभेत्

ಆ (ಧ್ಯಾನರೂಪ)ದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಚಾರಗೊಳಿಸಿ, ನಂತರ ಆತ್ಮವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ; ಬಳಿಕ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಅರ್ಚನೆ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು.

Verse 16

क्रमात् कृष्णसितश्यामरक्तपीता नगादयः मन्त्रार्णा दण्डिनाङ्गानि तेषु सर्वास्तु मूर्तयः

ಕ್ರಮವಾಗಿ ‘ನ’ ಮೊದಲಾದ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷರಗಳು ಕಪ್ಪು, ಬಿಳಿ, ಶ್ಯಾಮ, ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ ವರ್ಣಗಳಾಗಿ ಧ್ಯೇಯ; ಅವೇ ದಂಡಧಾರಿ ದೇವ (ದಂಡಿನ್)ನ ಅಂಗಗಳು. ಆ ಅಕ್ಷರ-ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಿವ್ಯಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು.

Verse 17

शिष्यमाचान्तमिति ञ अङ्गुष्ठादिकनिष्ठान्तं विन्यस्याङ्गानि सर्वतः न्यसेन्मन्त्राक्षरं पादगुह्यहृद्वक्त्रमूर्धसु

ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಆಚಮನ ಮಾಡಿಸಿ ‘ಅಂಗುಷ್ಠ’ದಿಂದ ‘ಕನಿಷ್ಠ’ವರೆಗೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು; ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷರವನ್ನು ಪಾದ, ಗುಹ್ಯ, ಹೃದಯ, ಮುಖ ಮತ್ತು ಮೂರ್ಧ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 18

व्यापकं न्यस्य मूर्धादि मूलमङ्गानि विन्यसेत् रक्तपीतश्यामसितान् पीठपादान् स्वकालजान्

ಮೊದಲು ವ್ಯಾಪಕ (ವ್ಯಾಪಕ-ಮಂತ್ರ/ತತ್ತ್ವ) ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು; ನಂತರ ಮೂರ್ಧ್ನಿಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಮೂಲ-ಅಂಗಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ, ಶ್ಯಾಮ/ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಪೀಠಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 19

स्वाङ्गान्मन्त्रैर् न्यसेद्गात्राण्यधर्मादीनि दिक्षु च तत्र पद्मञ्च सुर्यादिमण्डले त्रितयं गुणान्

ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಅಧರ್ಮ ಮೊದಲಾದ (ದೋಷ-ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು) ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲಿ ಪದ್ಮವನ್ನು ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾದಿ ಮಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣತ್ರಯವನ್ನೂ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 20

पूर्वादिपत्रे कामाद्या नवकं कर्णिकोपरि वामा ज्येष्ठा क्रमाद्रौद्रो काली कलविकारिणी

ಪೂರ್ವದ ದಳದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕಾಮಾ ಮೊದಲಾದ ಒಂಬತ್ತು ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ದಳಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಕರ್ಣಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವಾಮಾ, ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ, ರೌದ್ರೀ, ಕಾಳಿ, ಕಲವಿಕಾರಿಣೀಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು.

Verse 21

बलविकारिणी चार्थ बलप्रमथनी तथा सर्वभूतदमनी च नवमी च मनोन्मनी

ಬಲವನ್ನು ವಿಕಾರಗೊಳಿಸುವ ಬಲವಿಕಾರಿಣೀ, ಹಾಗೆಯೇ ಬಲವನ್ನು ಮರ್ಧಿಸುವ ಬಲಪ್ರಮಥನೀ; ಸಮಸ್ತ ಭೂತಗಳನ್ನು ದಮನಿಸುವ ಸರ್ವಭೂತದಮನೀ; ಒಂಬತ್ತನೇ ಶಕ್ತಿ; ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಉನ್ಮನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏರಿಸುವ ಮನೋನ್ಮನೀ।

Verse 22

श्वेता रक्ता सिता पीता श्यामा वह्निनिभाषिता कृष्णारुणाश् च ताः शक्तीर्ज्वालारूपाः स्मरेत् क्रमात्

ಆ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು—ಶ್ವೇತ, ರಕ್ತ, ಸಿತ (ಧವಳ), ಪೀತ, ಶ್ಯಾಮ, ಅಗ್ನಿಸಮಾನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣಾರుణ; ಅವುಗಳನ್ನು ಜ್ವಾಲಾರೂಪವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು.

Verse 23

अनन्तयोगपीठाय आवाह्याथ हृदब्जतः स्फटिकाभं चतुर्वाहुं फलशूलधरं शिवम्

ಅನಂತಯೋಗಪೀಠದಲ್ಲಿ (ಪ್ರಭುವನ್ನು) ಆವಾಹನ ಮಾಡಿ, ನಂತರ ಹೃದಯಕಮಲದಿಂದ ಸ್ಫಟಿಕಸಮಾನ ಶುಭ್ರ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳ, ಚತುರ್ಭುಜ, ಫಲ (ವರಪ್ರದ) ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲಧಾರಿಯಾದ ಶಿವನನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

Verse 24

साभयं वरदं पञ्चवदंनञ्च त्रिलोचनम् पत्रेषु मुर्तयः पञ्च स्थाप्यास्तत्पुरुषादयः

ಅವರನ್ನು ಅಭಯ ಮತ್ತು ವರ ನೀಡುವ, ಪಂಚವದನ ಹಾಗೂ ತ್ರಿಲೋಚನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ದಳಗಳ ಮೇಲೆ ತತ್ಪುರುಷ ಮೊದಲಾದ ಐದು ಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 25

पूर्वे तत्पुरुषः श्वेतो अघोरो ऽष्टभुजो ऽसिताः चतुर्वाहुमुखः पीताः सद्योजातश् च पश्चिमे

ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತತ್ಪುರುಷನು ಶ್ವೇತವರ್ಣನು. ಅಘೋರನು ಕೃಷ್ಣಾಭ, ಅಷ್ಟಭುಜನು. (ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ) ವಾಮದೇವನು ಪೀತವರ್ಣ, ಚತುರ್ಭುಜ ಹಾಗೂ ತದನುಗುಣ ಮುಖಯುಕ್ತನು; ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯೋಜಾತನು ಇರುತ್ತಾನೆ.

Verse 26

वामदेवः स्त्रीविलासी चतुर्वक्त्रभुजो ऽरुणः सौम्ये पञ्चास्य ईशाने ईशानः सर्वदः सितः

ವಾಮದೇವನು ಸ್ತ್ರೀಶಕ್ತಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವವನು; ಅವನು ಚತುರ್ಮುಖ, ಚತುರ್ಭುಜ ಮತ್ತು ಅರುಣವರ್ಣನು. ಸೌಮ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಂಚಮುಖ; ಈಶಾನರೂಪದಲ್ಲಿ ಶ್ವೇತವರ್ಣ ಈಶಾನನು ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 27

इष्टाङ्गानि यथान्यायमनन्तं सूक्ष्ममर्चयेत् सिद्धेश्वरं त्वेकनेत्रं पूर्वादौ दिश पूजयेत्

ವಿಧಿಯಂತೆ ಇಷ್ಟಾಂಗಗಳು/ಉಪಚಾರಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿ ಅನಂತನನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ಏಕನೇತ್ರನಾದ ಸಿದ್ಧೇಶ್ವರನನ್ನು ಪೂರ್ವಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳೊಡನೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 28

एकरुद्रं त्रिनेत्रञ्च श्रीकण्ठञ्च शिखण्डिनम् ऐशान्यादिविदिक्ष्वेते विद्येशाः कमलासनाः

ಏಕರುದ್ರ, ತ್ರಿನೇತ್ರ, ಶ್ರೀಕಂಠ ಮತ್ತು ಶಿಖಂಡಿನ್—ಈ ಕಮಲಾಸನಸ್ಥ ವಿದ್ಯೇಶರು ಐಶಾನ್ಯಾದಿ ಉಪದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

Verse 29

श्वेतः पीतः सितो रक्तो धूम्रो रक्तो ऽरुणः शितः शूलाशनिशरेश्वासवाहवश् चतुराननाः

ಅವರ ವರ್ಣಗಳು—ಶ್ವೇತ, ಪೀತ, ಸಿತ (ಮಂದ), ರಕ್ತ, ಧೂಮ್ರವರ್ಣ, ಮತ್ತೆ ರಕ್ತ, ಅರುಣ ಮತ್ತು ಶಿತ (ತೀಕ್ಷ್ಣ/ದೀಪ್ತ) ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ತ್ರಿಶೂಲ, ವಜ್ರ, ಬಾಣ, ಧನುಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಾಹನವನ್ನು ಧರಿಸಿದ—ಇವು ಚತುರ್ಮುಖ ರೂಪಗಳು.

Verse 30

उमा वण्डेशनन्दीशौ महाकालो गणेश्वरः वृषो भृङ्गरिटिस्कन्दानुत्तरादौ प्रपूजयेत्

ನಂತರ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉಮಾ, ವಂಡೇಶ ಮತ್ತು ನಂದೀಶ, ಮಹಾಕಾಲ, ಗಣೇಶ್ವರ, ಹಾಗೆಯೇ ವೃಷ (ನಂದಿನ್), ಭೃಂಗರಿಟಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕಂದನನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 31

कुलिशं शक्तिदण्डौ च खड्गपाशध्वजौ गदां शूलं चक्रं यजेत् पद्मं पूव्वादौ देवमर्च्य च

ವಜ್ರ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದಂಡ; ಖಡ್ಗ, ಪಾಶ ಮತ್ತು ಧ್ವಜ; ಗದಾ, ಶೂಲ ಮತ್ತು ಚಕ್ರ; ಹಾಗೆಯೇ ಪದ್ಮ—ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕು ಮೊದಲಾದ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಯಥಾಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ದೇವನನ್ನೂ ಅರ್ಚಿಸಬೇಕು।

Verse 32

ततो ऽधिवासितं शिष्यं पाययेद्गव्यपञ्चकम् आचान्तं प्रोक्ष्ये नेत्रान्तैर् नेत्रे नेत्रेण बन्धयेत्

ನಂತರ ಅಧಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾದ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಗವ್ಯಪಂಚಕವನ್ನು ಕುಡಿಸಬೇಕು। ಅವನು ಆಚಮನ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಜಲದಿಂದ ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿ, ಕಣ್ಣಿನ ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತ ‘ನೇತ್ರ’ ಮಂತ್ರ/ವಿಧಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಣ್ಣನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು।

Verse 33

द्वारं प्रवेशयेच्छिप्यं मण्डपस्याथ दक्षिणे सासनादिकुशासीनं तत्र संशोधयेद्गुरुः

ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಬಾಗಿಲಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು। ನಂತರ ಮಂಟಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಆಸನ ಮತ್ತು ಕುಶದ ಮೇಲೆ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಗುರುವು ಅವನಿಗೆ ವಿಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನ (ಶುದ್ಧಿ/ಪರಿಶೀಲನೆ) ಕರ್ಮವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 34

आदितत्त्वानि संहृत्य परमार्थे लयः क्रमात् पुनरुत्पादयेच्छिष्यं सृष्टिमार्गेण देशिकः

ಆದಿ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಲಯಗೊಳಿಸಬೇಕು; ನಂತರ ದೇಶಿಕ (ದೀಕ್ಷಾ-ಗುರು) ಸೃಷ್ಟಿಮಾರ್ಗದಿಂದ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದನೆ/ಪುನರ್‌ರಚನೆ ಮಾಡಬೇಕು।

Verse 35

न्यासं शिष्ये ततः कृत्वा तं प्रदक्षिणमानयेत् पश्चिमद्वारमानीय क्षेपयेत् कुसुमाञ्जलिम्

ನಂತರ ಶಿಷ್ಯನ ಮೇಲೆ ಮಂತ್ರ-ನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ಅವನಿಂದ ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಪುಷ್ಪಾಂಜಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಸಬೇಕು.

Verse 36

यस्मिन् पतन्ति पुष्पाणि तन्नामाद्यं विनिर्दिशेत् पार्श्वेयागभुवः खाते कुण्डे सन्नभिमेखले

ಪುಷ್ಪಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತವೋ ಆ ಸ್ಥಳ/ನಾಮವನ್ನು ಮೊದಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಘೋಷಿಸಬೇಕು. ಇದು ಪಾರ್ಶ್ವ-ಯಾಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ, ನಾಭಿ-ಚಿಹ್ನ ಮತ್ತು ಮೇಖಲಾ-ವಲಯ ಹೊಂದಿದ ತೋಡಿದ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 37

शिवाग्निं जनयित्वेष्ट्वा पुनः शिष्येण चार्चयेत् ध्यानेनात्मनिभं शिष्यं संहृत्य प्रलयः क्रमात्

ಶಿವಾಗ್ನಿಯನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿ, ನಂತರ ಶಿಷ್ಯನಿಂದಲೂ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿಸಬೇಕು. ಅನಂತರ ಧ್ಯಾನದಿಂದ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ತನ್ನಂತೆಯೇ ಮಾಡಿ ಸಂಹರಿಸಿದರೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರಲಯ-ಕ್ರಮ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 38

पुनरुत्पाद्य तत्पाणौ दद्याद्दर्भांश् च मन्त्रितान् पृथिव्यादीनि तत्त्वानि जुहुयाद्धृदयादिभिः

ಮತ್ತೆ (ಸಂಸ್ಕಾರ-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು) ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಿತ ದರ್ಭಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು. ನಂತರ ಹೃದಯಾದಿ ಅಂಗ-ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಪೃಥ್ವಿ ಮೊದಲಾದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮಿಸಬೇಕು.

Verse 39

कमलानना इति ञ सन्धादिमेखले इति ख एकैकस्य शतं हुत्वा व्योममूलेन होमयेत् हुत्वा पूर्णाहुतिं कुर्यादस्त्रेणाष्टाहुतीर्हुनेत्

“ಕಮಲಾನನಾ” (ಞ) ಮತ್ತು “ಸಂಧಾದಿಮೇಖಲೆ” (ಖ) ಎಂಬ ಬೀಜ-ಸೂತ್ರಗಳಿಂದ ತಲಾ ನೂರು ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನಂತರ “ವ್ಯೋಮ-ಮೂಲ” ಮಂತ್ರದಿಂದ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ ಮಾಡಿ, ಅಸ್ತ್ರ-ಮಂತ್ರದಿಂದ ಎಂಟು ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು.

Verse 40

प्रायश्चित्तं विशुद्ध्यर्थं ततः शेषं समापयेत् कुम्भं समन्त्रितं प्रार्च्य शिशुं पीठे ऽभिषेचयेत्

ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿ, ನಂತರ ಉಳಿದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕುಂಭವನ್ನು ವಿಧಿಪೂರ್ವಕ ಪೂಜಿಸಿ, ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಶಿಶುವಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 41

शिष्ये तु समयं दत्वा स्वर्णाद्यैः स्वगुरुं यजेत् दीक्षा पञ्चाक्षरस्योक्ता विष्ण्वादेरेवमेव हि

ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಮೊದಲು ಸಮಯವ್ರತವನ್ನು ನೀಡಿ, ಸ್ವರ್ಣಾದಿ ದಾನಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಗುರುವನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಪಂಚಾಕ್ಷರ ಮಂತ್ರದ ದೀಕ್ಷೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ವಿಷ್ಣು ಮೊದಲಾದವರಿಗೂ ಇದೇ ವಿಧಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.