Adhyaya 317

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे सकलादिमन्त्रोद्धारो नाम षोडशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः अथ सप्तदशाधिकत्रिशततमो ऽध्यायः गणपूजा इश्वर उवाच विश्वरूपं समुद्धृत्य तेजस्युपरि संस्थितम् नरसिंहं ततो ऽधस्तात् कृतान्तं तदधो न्यसेत्

ಇಂತೆ ಅಗ್ನಿ ಮಹಾಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ‘ಸಕಲಾದಿ ಮಂತ್ರೋದ್ಧಾರ’ ಎಂಬ ಮೂರುನೂರ ಹದಿನೇಳನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯವು ಸಮಾಪ್ತವಾಯಿತು. ಈಗ ಮೂರುನೂರ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ ‘ಗಣಪೂಜೆ’ ಆರಂಭ. ಈಶ್ವರನು ಹೇಳಿದರು—‘ವಿಶ್ವರೂಪವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸು; ನಂತರ ಅದರ ಕೆಳಗೆ ನರಸಿಂಹನನ್ನು ನ್ಯಾಸಿಸು; ಮತ್ತು ಅವನ ಕೆಳಗೆ ಕೃತಾಂತ (ಯಮ/ಮರಣ)ನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸು.’

Verse 2

प्रणवं तदधःकृत्वा ऊहकं तदधः पुनः अंशुमान् विश्वमूर्तिस्थं कण्ठोष्ठप्रणवादिकम्

ಆ (ಹಿಂದೆ ಸ್ಥಾಪಿತ ತತ್ತ್ವ)ದ ಕೆಳಗೆ ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅದರ ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತೆ ‘ಊಹಕ’ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು. ಕಂಠ ಮತ್ತು ಓಷ್ಠಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪ್ರಣವಾದಿ ವರ್ಣನ್ಯಾಸসহ ವಿಶ್ವಮೂರ್ತಿಸ್ಥ ಅಂಶುಮಾನನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

Verse 3

नमो ऽन्तः स्याच्चतुर्वर्णो विश्वरूपञ्च कारणम् सूर्यमात्राहतं ब्रह्मण्यङ्गानीह तु पूर्ववत्

ಮಂತ್ರದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ನಮಃ’ ಇರಬೇಕು. ಅದು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಣ/ಮಾತ್ರೆಗಳಿದ್ದು, ವಿಶ್ವರೂಪವೂ ಕಾರಣತತ್ತ್ವವೂ ಆಗಿದೆ. ಸೂರ್ಯಮಾತ್ರೆಯಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಿ, ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಅಂಗನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪೂರ್ವವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 4

उद्धरेत् प्रणवं पूर्वं प्रस्फुरद्वयमुच्चरेत् घोरघोरतरं पश्चात् तत्र रूपमतः स्मरेत्

ಮೊದಲು ಪ್ರಣವ ‘ಓಂ’ ಅನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ನಂತರ ‘ಪ್ರಸ್ಫುರತ್’ ಎಂಬ ದ್ವಯವನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು. ಆಮೇಲೆ ‘ಘೋರ-ಘೋರತರ’ ಅನ್ನು ಜಪಿಸಿ; ಅಲ್ಲಿ ಅದರ ಅನುಗುಣ ರೂಪವನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

Verse 5

चटशब्दं द्विधा कृत्वा ततः प्रवरमुच्चरेत् दहेति च द्विधा कार्यं वमेति च द्विधा गतम्

‘ಚಟ’ ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿ, ನಂತರ ‘ಪ್ರವರ’ವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ ‘ದಹೇ’ಯನ್ನೂ ದ್ವಿವಿಧವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು; ‘ವಮೇ’ಯೂ ದ್ವಿವಿಧವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ.

Verse 6

घातयेति द्विधाकृत्य हूंफडन्तं समुच्चरेत् अघोरास्त्रन्तु नेत्रं स्याद् गायत्री चोच्यते ऽधुना

‘ಘಾತಯ’ವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಹೂಂ ಫಟ್’ ಸೇರಿಸಿ ಉಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ಇದೇ ಅಘೋರಾಸ್ತ್ರ; ಇದು ‘ನೇತ್ರ’ (ರಕ್ಷಕ-ನಿಯಂತ್ರಕ) ಮಂತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈಗ ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

Verse 7

तन्महेशाय विद्महे महादेवाय धीमहि अप्_३१७*१अब्तत्रः शिवः प्रचोदयात् गायत्री सर्वसाधनी अप्_३१७*१च्द्यात्रायां विजयादौ च यजेत् पूर्वङ्गणं श्रिये तुर्यांशे तु पुरा क्षेत्रे समन्तादर्कभाजिते

ನಾವು ಮಹೇಶನನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ, ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ—ಶಿವನು ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲಿ. ಈ ಗಾಯತ್ರಿ ಸರ್ವಸಾಧನಿ. ಯಾತ್ರೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೂ ವಿಜಯಕರ್ಮದ ಆರಂಭದಲ್ಲೂ, ಶ್ರೀಸಂಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಾಂಗಪೂಜೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸೂರ್ಯಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ದೀಪ್ತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾಚೀನ ಕ್ಷೇತ್ರ/ದೇವಾಲಯ-ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಯಜಿಸಬೇಕು.

Verse 8

चतुष्पदं त्रिकोणे तु त्रिदलं कमलं लिखेत् सर्वत इति ख द्विधाकृतमिति ख तत्पृष्ठे पदिकाविथीभागि त्रिदलमश्वयुक्

ತ್ರಿಕೋಣದೊಳಗೆ ಚತುಷ್ಪದ (ನಾಲ್ಕು ಆಧಾರ) ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಬರೆಯಬೇಕು; ನಂತರ ತ್ರಿದಳ ಕಮಲವನ್ನು ಅಂಕಿಸಬೇಕು. ‘ಸರ್ವತಃ’ ಎಂದು ‘ಖ’ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತೆ ‘ದ್ವಿಧಾಕೃತ’ ಎಂದು ಕೂಡ ‘ಖ’ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸಬೇಕು. ಅದರ ಹಿಂದೆ, ಪದಿಕಾ-ವಿಥೀ (ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ದಾರಿ) ಯಿಂದ ವಿಭಜಿತ ತ್ರಿದಳ ಆಕೃತಿಯನ್ನು, ಅಶ್ವಯುಗ (ಕುದುರೆ ಜೂವ) ಚಿಹ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಬರೆಯಬೇಕು.

Verse 9

वसुदेवसुतैः साब्जैस्तिदलैः पादपट्टिका तदूर्ध्वे वेदिका देया भगमात्रप्रमाणतः

ಪಾದಪಟ್ಟಿಕೆಯನ್ನು ವಸುದೇವ-ಸುತಗಳ ಚಿಹ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ತ್ರಿದಳ ಕಮಲ (ಸಾಬ್ಜ) ಮೋಟಿಫ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ‘ಭಗ’ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ವೇದಿಕಾ (ವೇದಿ-ಮಂಚ) ಒದಗಿಸಬೇಕು.

Verse 10

द्वारं पद्ममितं कोष्ठादुपद्वारं विवर्णितम् द्वारोपद्वाररचितं मण्डलं विघ्नसूदनम्

ದ್ವಾರವನ್ನು ‘ಪದ್ಮ’ ಪ್ರಮಾಣದಂತೆ ಅಳೆಯಬೇಕು; ಕೋಷ್ಠ (ಕಕ್ಷ)ದಿಂದ ಉಪದ್ವಾರದ ವಿಧಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದ್ವಾರ-ಉಪದ್ವಾರಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಮಂಡಲವನ್ನು ‘ವಿಘ್ನಸೂದನ’—ಅಡಚಣೆ ನಾಶಕ—ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

Verse 11

आरक्तं कमलं मध्ये वाह्यपद्मानि तद्वहिः सिता तु वीथिका कार्या द्वाराणि तु यथेच्छया

ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆರಕ್ತ (ಕೆಂಪು ಛಾಯೆಯ) ಕಮಲವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಅದರ ಹೊರಗೆ ಬಾಹ್ಯ ಪದ್ಮಗಳನ್ನು (ಹೊರಗಿನ ದಳಗಳನ್ನು) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಬಿಳಿ ವೀಥಿಕಾ (ಮಾರ್ಗ) ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು; ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು.

Verse 12

कर्णिका पीतवर्णा स्यात् केशराणि तथा पुनः मण्डलं विघ्नमर्दाख्यं मध्ये गणपतिं यजेत्

ಮಧ್ಯ ಕರ್ಣಿಕಾ ಹಳದಿ ವರ್ಣವಾಗಿರಬೇಕು; ಹಾಗೆಯೇ ಕೇಸರಗಳೂ ಪುನಃ ಹಳದಿ ವರ್ಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಮಂಡಲವು ‘ವಿಘ್ನಮರ್ದ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ; ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.

Verse 13

नामाद्यं सवराकं स्याद्देवाच्छक्रसमन्वितम् शिरो हतं तत्पुरुषेण ओमाद्यञ्च नमो ऽन्तकम्

ಮಂತ್ರವು ಸ್ವರಸಹಿತ ‘ನ’ ಅಕ್ಷರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಬೇಕು. ಅದು ‘ದೇವ’ ಪದದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ವಿಧಿಯಂತೆ ‘ಶಕ್ರ’ ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಸಮನ್ವಿತವಾಗಿರಬೇಕು. ‘ಶಿರಃ’ ಭಾಗವನ್ನು ತತ್ಪುರುಷ ಮಂತ್ರದಿಂದ ನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು; ಅದು ‘ಓಂ’ದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ‘ನಮಃ’ದಿಂದ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳಬೇಕು.

Verse 14

गजाख्यं गजशीर्षञ्च गाङ्गेयं गणनायकम् त्रिरावर्तङ्गगनगङ्गोपतिं पूर्वपङ्क्तिगम्

ಅವನನ್ನು ‘ಗಜಾಖ್ಯ’ ಮತ್ತು ‘ಗಜಶೀರ್ಷ’, ‘ಗಾಂಗೇಯ’ ಹಾಗೂ ‘ಗಣನಾಯಕ’ ಎಂದು; ಹಾಗೆಯೇ ‘ತ್ರಿರಾವರ್ತ’, ‘ಗಗನಗಂಗೋಪತಿ’ ಮತ್ತು ‘ಪೂರ್ವಪಂಕ್ತಿಗ’ ಎಂಬ ನಾಮಗಳಿಂದಲೂ ಆವಾಹನ ಮಾಡಬೇಕು.

Verse 15

विचित्रांशं महाकायं लम्बोष्ठं लम्बकर्णकम् लम्बोदरं महाभागं विकृतं पार्वतीप्रियम्

ಅವನನ್ನು ವಿಚಿತ್ರ ರೂಪವಂತನಾಗಿ, ಮಹಾಕಾಯನಾಗಿ, ದೀರ್ಘ ಓಷ್ಠ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘ ಕರ್ಣಗಳಿರುವವನಾಗಿ; ಲಂಬೋದರನಾಗಿ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನಾಗಿ, ವಿಶಿಷ್ಟ (ವಿಕೃತ) ಆಕಾರವಂತನಾಗಿ, ಪಾರ್ವತೀಪ್ರಿಯನಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.

Verse 16

भयावहञ्च भद्रञ्च भगणं भयसूदनम् द्वादशैते दशपङ्क्तौ देवत्रासञ्च पश्चिमे

‘ಭಯಾವಹ’ ಮತ್ತು ‘ಭದ್ರ’, ‘ಭಗಣ’ ಮತ್ತು ‘ಭಯಸೂದನ’—ಈ ಹನ್ನೆರಡು ನಾಮಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿನ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ‘ದೇವತ್ರಾಸ’ ನಾಮವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು.

Verse 17

महानादम्भास्वरञ्च विघ्नराजं गणाधिपम् उद्भटस्वानभश् चण्डौ महाशुण्डञ्च भीमकम्

ನಾನು ಗಣಪತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅವರ ನಾದ ಮಹಾಗರ್ಜನೆಯಂತೆ, ಅವರು ವಿಘ್ನರಾಜ ಹಾಗೂ ಗಣಾಧಿಪತಿ; ಅವರ ಧ್ವನಿ ಆಕಾಶವ್ಯಾಪಿ, ಉಗ್ರ, ಮಹಾಶುಂಡಧಾರಿ ಮತ್ತು ಭೀಕರ।

Verse 18

मन्मथं मधुसूदञ्च सुन्दरं भावपुष्टकम् सौम्ये ब्रह्मेश्वरं ब्राह्मं मनोवृत्तिञ्च संलयम्

ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಧ್ಯಾನಿಸಿ ಜಪಿಸಬೇಕು—ಮನ್ಮಥ, ಮಧುಸೂದನ, ಸುಂದರ, ಭಾವಪುಷ್ಟಕ (ಭಕ್ತಿಪೋಷಕ), ಸೌಮ್ಯ, ಬ್ರಹ್ಮೇಶ್ವರ, ಬ್ರಾಹ್ಮ (ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪ), ಮನೋವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಲಯ (ಲಯ/ಸಮಾಧಿ)।

Verse 19

लयं दूत्यप्रियं लौल्यं विकर्णं वत्सलं तथा कृतान्तं कालदडण्च यजेत् कुम्भञ्च पूर्ववत्

ಲಯ, ದೂತ್ಯಪ್ರಿಯ, ಲೌಲ್ಯ, ವಿಕರ್ಣ, ವತ್ಸಲ—ಇವರನ್ನೂ, ಹಾಗೆಯೇ ಕೃತಾಂತ ಮತ್ತು ಕಾಲದಂಡನನ್ನೂ ಪೂಜಿಸಬೇಕು; ಕುಂಭ (ಕಲಶ)ವನ್ನೂ ಪೂರ್ವವಿಧಿಯಂತೆ ಪೂಜಿಸಬೇಕು।

Verse 20

श्रयुतञ्च जपेन्मन्त्रं होमयेत्तु दशांशतः शेषाणान्तु दशाहुत्या जपाद्धोमन्तु कारयेत्

ಮಂತ್ರವನ್ನು ಒಂದು ಲಕ್ಷ (ಶ್ರಯುತ) ಬಾರಿ ಜಪಿಸಿ, ನಂತರ ಜಪದ ದಶಾಂಶ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡಬೇಕು. ಏನಾದರೂ ಉಳಿದರೆ ಹತ್ತು ಆಹುತಿಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಜಪಾನುಸಾರ ಹೋಮ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕು।

Verse 21

पूर्णां दत्वाभिषेकन्तु कुर्यात्सर्वन्तु सिध्यति भूगो ऽश्वगजवस्त्राद्यैर् गुरुपूजाञ्चरेन्नरः

ಪೂರ್ಣಾ (ಪೂರ್ಣದಕ್ಷಿಣೆ/ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ) ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕು; ಆಗ ಎಲ್ಲವೂ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಮನುಷ್ಯನು ಭೂಮಿ, ಹಸು, ಕುದುರೆ, ಆನೆ, ವಸ್ತ್ರಾದಿ ದಾನಗಳಿಂದ ಗುರುಪೂಜೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು।